Mahabharata · Chapter 1.69

tvattaḥ śrutamidaṃ brahmandevadānavarakṣasām /
aṃśāvataraṇaṃ samyaggandharvāpsarasāṃ tathā //

imaṃ tu bhūya icchāmi kurūṇāṃ vaṃśamāditaḥ /
kathyamānaṃ tvayā vipra viprarṣigaṇasannidhau //
vaiśampāyana uvāca /

dharmārthakāmasahitaṃ rājarṣīṇāṃ prakīrtitam /
pavitraṃ kīrtyamānaṃ me nibodhedaṃ manīṣiṇām //

prajāpatestu dakṣasya manorvaivasvatasya ca /
bharatasya kuroḥ pūrorājamīḍhasya cānagha //

yādavānāmimaṃ vaṃśaṃ kauravāṇāṃ ca sarvaśaḥ /
tathaiva bharatānāṃ ca puṇyaṃ svastyayanaṃ mahat //

dhanyaṃ yaśasyamāyuṣyaṃ kīrtayiṣyāmi te'nagha /
tejobhiruditāḥ sarve maharṣisamatejasaḥ //

daśa prācetasaḥ putrāḥ santaḥ puṇyajanāḥ smṛtāḥ /
mukhajenāgninā yaiste pūrvaṃ dagdhā mahaujasaḥ //

tebhyaḥ prācetaso jajñe dakṣo dakṣādimāḥ prajāḥ /
sambhūtāḥ puruṣavyāghra sa hi lokapitāmahaḥ //

vīriṇyā saha saṅgamya dakṣaḥ prācetaso muniḥ /
ātmatulyānajanayatsahasraṃ saṃśitavratān //

sahasrasaṅkhyānasambhūtāndakṣaputrāṃśca nāradaḥ /
mokṣamadhyāpayāmāsa sāṅkhyajñānamanuttamam //

nāśārthaṃ yojayāmāsa digantajñānakarmasu / tataḥ pañcāśataṃ kanyā putrikā abhisandadhe /
prajāpatiḥ prajā dakṣaḥ sisṛkṣurjanamejaya //

dadau daśa sa dharmāya kaśyapāya trayodaśa /
kālasya nayane yuktāḥ saptaviṃśatimindave //

trayodaśānāṃ patnīnāṃ yā tu dākṣāyaṇī varā /
mārīcaḥ kaśyapastvasyāmādityānsamajījanat //

indrādīnvīryasampannānvivasvantamathāpi ca /
vivasvataḥ suto jajñe yamo vaivasvataḥ prabhuḥ //

mārtāṇḍasya yamī cāpi sutā rājannajāyata /
mārtaṇḍasya manurdhīmānajāyata sutaḥ prabhuḥ //

dharmātmā sa manurdhīmānyatra vaṃśaḥ pratiṣṭhitaḥ /
manorvaṃśo mānavānāṃ tato'yaṃ prathito'bhavat //

brahmakṣatrādayastasmānmanorjātāstu mānavāḥ /
tato'bhavanmahārāja brahma kṣatreṇa saṅgatam //

brāhmaṇā mānavāsteṣāṃ sāṅgaṃ vedamadārayan /
venaṃ dhṛṣṇuṃ nariṣyantaṃ nābhāgekṣvākumeva ca //

kārūṣamatha śaryātiṃ tathā caivāṣṭamīmilām /
pṛṣṭadhraṃ navamaṃ prāhuḥ kṣatradharmaparāyaṇam //

nābhāgāriṣṭadaśamānmanoḥ putrānpracakṣate /
pañcāśattu manoḥ putrāstathaivānye'bhavankṣitau //

anyonyabhedātte sarve vineśuriti naḥ śrutam /
purūravāstato vidvānilāyāṃ samapadyata //

sā vai tasyābhavanmātā pitā caiveti naḥ śrutam /
trayodaśa samudrasya dvīpānaśnanpurūravāḥ //

amānuṣairvṛtaḥ satvairmānuṣaḥ sanmahāyaśāḥ /
vipraiḥ sa vigrahaṃ cakre vīryonmattaḥ purūravāḥ //

jahāra ca sa viprāṇāṃ ratnānyutkrośatāmapi /
sanatkumārastaṃ rājanbrahmalokādupetya ha //

anudarśaṃ tataścakre pratyagṛhṇānna cāpyasau /
tato maharṣibhiḥ kruddhaiḥ sadyaḥ śapto vyanaśyata //

lobhānvito balamadānnaṣṭasañjño narādhipaḥ /
sa hi gandharvalokasthānurvaśyā sahito virāṭ //

ānināya kriyārthe'gnīnyathāvadvihitāṃstridhā /
ṣaṭ sutā jajñire cailādāyurdhīmānamāvasuḥ //

dṛḍhāyuśca vanāyuśca śatāyuścorvaśīsutāḥ /
nahuṣaṃ vṛddhaśarmāṇaṃ rajiṃ gayamanenasam //

svarbhānavī sutānetānāyoḥ putrānpracakṣate /
āyuṣo nahuṣaḥ putro dhīmānsatyaparākramaḥ //

rājyaṃ śaśāsa sumahaddharmeṇa pṛthivīpate /
pitṝndevānṛṣīnviprāngandharvoragarākṣasān //

nahuṣaḥ pālayāmāsa brahmakṣatramatho viśaḥ /
sa hatvā dasyusanghātānṛṣīnkaramadāpayat //

paśuvaccaiva tānpṛṣṭhe vāhayāmāsa vīryavān /
kārayāmāsa cendratvamabhibhūya divaukasaḥ //

tejasā tapasā caiva vikrameṇaujasā tathā / viśliṣṭo nahuṣaḥ śaptaḥ sadyo hyajagaro'bhavat /
yatiṃ yayātiṃ saṃyātimāyātimayatiṃ dhruvam //

nahuṣo janayāmāsa ṣaṭ sutānpriyavādinaḥ /
yatistu yogamāsthāya brahmībhūto'bhavanmuniḥ //

yayātirnāhuṣaḥ samrāḍāsītsatyaparākramaḥ /
sa pālayāmāsa mahīmīje ca bahubhirmakhaiḥ //

atibhaktyā pitṝnarcandevāṃśca prayataḥ sadā /
anvagṛhṇātprajāḥ sarvā yayātiraparājitaḥ //

tasya putrā maheṣvāsāḥ sarvaiḥ samuditā guṇaiḥ /
devayānyāṃ mahārāja śarmiṣṭhāyāṃ ca jajñire //

devayānyāmajāyetāṃ yadusturvasureva ca /
druhyuścānuśca pūruśca śarmiṣṭhāyāṃ ca jajñire //

sa śāśvatīḥ samā rājanprajā dharmeṇa pālayan /
jarāmārcchanmahāghorāṃ nāhuṣo rūpanāśinīm //

jarā'bhibhūtaḥ putrānsa rājā vacanamabravīt /
yaduṃ pūruṃ turvasuṃ ca druhyuṃ cānuṃ ca bhārata //

yauvanena carankāmānyuvā yuvatibhiḥ saha /
bihartumahamicchāmi sāhyaṃ kuruta putrakāḥ //

taṃ putro daivayāneyaḥ pūrvajo vākyamabravīt /
kiṃ kāryaṃ bhavataḥ kāryamasmākaṃ yauvanena te //

yayātirabravīttaṃ vai jarā me pratigṛhyatām /
yauvanena tvadīyena careyaṃ viṣayānaham //

yajato dīrghasatrairme śāpāccośanaso muneḥ /
kāmārthaḥ parihīṇo'yaṃ tapyeyaṃ tena putrakāḥ //

māmakena śarīreṇa rājyamekaḥ praśāstu vaḥ /
ahaṃ tanvā'bhinavayā yuvā kāmamavāpnuyām //
vaiśampāyana uvāca /

te na tasya pratyagṛhṇanyaduprabhṛtayo jarām /
tamabravīttataḥ pūruḥ kanīyānsatyavikramaḥ //

rājaṃścarābhinavayā tanvā yauvanagocaraḥ /
ahaṃ jarāṃ samādāya rājye sthāsyāmi tejñayā //

evamuktaḥ sa rājarṣistapovīryasamāśrayāt /
sañcārayāmāsa jarāṃ tadā putre mahātmani //

pauraveṇātha vayasā rājā yauvanamāsthitaḥ /
yāyātenāpi vayasā rājyaṃ pūrurakārayat //

tato varṣasahasrāṇi yayātiraparājitaḥ /
sthitaḥ sa nṛpaśārdūlaḥ śārdūlasamavikramaḥ //

yayātirapi patnībhyāṃ dīrghakālaṃ vihṛtya ca /
viśvācyā sahito reme punaścaitrarathe vane //

nādhyagacchattadā tṛptiṃ kāmānāṃ sa mahāyaśāḥ /
avetya manasā rājannimāṃ gāthāṃ tadā jagau //

na jātu kāmaḥ kāmānāmupabhogena śāmyati /
iviṣā kṛṣṇavartmeva bhūya evābhivardhate //

yatpṛthivyāṃ vrīhiyavaṃ hiraṇyaṃ paśavaḥ striyaḥ /
nālamekasya tatsarvamiti matvā śamaṃ vrajet //

yadā na kurute pāpaṃ sarvabhūteṣu karhicit /
karmaṇā manasā vācā brahma sampadyate tadā //

na bibheti yadā cāyaṃ yadā cāsmānna bibhyati /
yadā necchati na dveṣṭi brahma sampadyate tadā //

ityavekṣya mahāprājñaḥ kāmānāṃ phalgutāṃ nṛpa /
samādhāya mano buddhyā pratyagṛhṇājjarāṃ sutāt //

tato varṣasahasrānte yayātiraparājitaḥ / datvā ca yauvanaṃ rājā pūruṃ rājye'bhiṣicya ca /
atṛpta eva kāmānāṃ pūruṃ putramuvāca ha //

tvayā dāyādavānasmi tvaṃ me vaṃśakaraḥ sutaḥ /
pauravo vaṃśa iti te khyātiṃ loke gamiṣyati //
vaiśampāyana uvāca /

tataḥ sa nṛpaśārdūla pūruṃ rājye'bhiṣicya ca /
tataḥ sucaritaṃ kṛtvā bhṛgutuṅge mahātapāḥ //

kālena mahatā paścātkāladharmamupeyivān /
kārayitvā tvanaśanaṃ sadāraḥ svargamāptavān //