Language

ENहिગુ
Scripture Library

Mahabharata · Chapter 1.49

1.49.1

yadapṛcchattadā rājā mantriṇo janamejayaḥ /
pituḥ svargagatiṃ tanme vistareṇa punarvada //
sautiruvāca /

1.49.2

śṛṇu brahmanyathā'pṛcchanmantriṇo nṛpatistadā /
yathā cākhyātavantaste nidhanaṃ tatparikṣitaḥ //
janamejaya uvāca /

1.49.3

jānanti sma bhavantastadyathāvṛttaṃ piturmama /
āsīdyathā sa nidhanaṃ gataḥ kāle mahāyaśāḥ //

1.49.4

śrutvā bhavatsakāśāddhi piturvṛttamaśeṣataḥ /
kalyāṇaṃ pratipatsyāmi viparītaṃ na jātucit //
sautiruvāca /

1.49.5

mantriṇo'thābruvanvākyaṃ pṛṣṭāstena mahātmanā /
sarve dharmavidaḥ prājñā rājānaṃ janamejayam //
mantriṇa ūcuḥ /

1.49.6

śṛṇu pārthiva yadbrūṣe pitustava mahātmanaḥ /
caritaṃ pārthivendrasya yathā niṣṭhāṃ gataśca saḥ //

1.49.7

dharmātmā ca mahātmā ca prajāpālaḥ pitā tava /
āsīdihāyathā vṛttaḥ sa mahātmā śṛṇuṣva tat //

1.49.8

cāturvarṇyaṃ svadharmasthaṃ sa kṛtvā paryarakṣata /
dharmato dharmavidrājā dharmo vigrahavāniva //

1.49.9

rarakṣa pṛthivīṃ devīṃ śrīmānatulavikramaḥ /
dveṣṭārastasya naivāsansa ca dveṣṭi na kañcana //

1.49.10

samaḥ sarveṣu bhūteṣu prajāpatirivābhavat /
brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrāścaiva svakarmasu //

1.49.11

sthitaḥ sumanaso rājaṃstena rājñā svadhiṣṭhitāḥ /
vidhavānāthavikalānkṛpaṇāṃśca babhāra saḥ //

1.49.12

sudarśaḥ sarvabhūtānāmāsītsoma ivāparaḥ /
tuṣṭapuṣṭajanaḥ śrīmānsatyavāgdṛḍhavikramaḥ //

1.49.13

dhanurvede tu śiṣyo'bhūnnṛpaḥ śāradvatasya saḥ /
govindasya priyaścāsītpitā te janamejaya //

1.49.14

lokasya caiva sarvasya priya āsīnmahāyaśāḥ /
parikṣīṇeṣu kuruṣu sottarāyāmajījanat //

1.49.15

parikṣidabhavattena saubhadrasyātmajo balī /
rājadharmārthakuśalo yuktaḥ sarvaguṇairvṛtaḥ //

1.49.16

jitendriyaścātmavāṃśca medhāvī dharmasevitā /
ṣaḍvargajinmahābuddhirnītiśāstraviduttamaḥ //

1.49.17

prajā imāstava pitā ṣaṣṭivarṣāṇyapālayat /
tato diṣṭāntamāpannaḥ sarveṣāṃ duḥkhamāvahan //

1.49.18

tatastvaṃ puruṣaśreṣṭha dharmeṇa pratipedivān / idaṃ varṣasahasrāṇi rājyaṃ kurukulāgatam /
bāla evābhiṣiktastvaṃ sarvabhūtānupālakaḥ //
janamejaya uvāca /

1.49.19

nāsminkule jātu babhūva rājā yo na prajānāṃ priyakṛtpriyaśca /
viśeṣataḥ prekṣya pitāmahānāṃ vṛttaṃ mahadvṛttaparāyaṇānām //

1.49.20

kathaṃ nidhanamāpannaḥ pitā mama tathāvidhaḥ /
ācakṣadhvaṃ yathāvanme śrotumicchāmi tattvataḥ //
sautiruvāca /

1.49.21

evaṃ sañcoditā rājñā mantriṇaste narādhipam /
ūcuḥ sarve yathāvṛttaṃ rājñaḥ priyahitaiṣiṇaḥ //
mantriṇa ūcuḥ /

1.49.22

sa rājā pṛthivīpālaḥ sarvaśastrabhṛtāṃ varaḥ /
babhūva mṛgayāśīlastava rājanpitā sadā //

1.49.23

yathā pāṇḍurmahābāhurdhanurdharavaro yudhi /
asmāsvāsajya sarvāṇi rājakāryāṇyaśeṣataḥ //

1.49.24

sa kadācidvanagato mṛgaṃ vivyādha patriṇā /
viddhvā cānvasarattūrṇaṃ taṃ mṛgaṃ gahane vane //

1.49.25

padātirbaddhanistriṃśastatāyudhakalāpavān /
na cāsasāda gahane mṛgaṃ naṣṭaṃ pitā tava //

1.49.26

pariśrānto vayasthaśca ṣaṣṭivarṣo jarānvitaḥ /
kṣudhitaḥ sa mahāraṇye dadarśa munisattamam //

1.49.27

sa taṃ papraccha rājendro muniṃ maunavrate sthitam /
na ca kiñciduvācedaṃ pṛṣṭo'pi samunistadā //

1.49.28

tato rājā kṣucchramārtastaṃ muniṃ sthāṇuvatsthitam /
maunavratadharaṃ śāntaṃ sadyo manyuvaśaṃ gataḥ //

1.49.29

na bubodha ca taṃ rājā maunavratadharaṃ munim /
sa taṃ krodhasamāviṣṭo dharṣayāmāsa te pitā //

1.49.30

mṛtaṃ sarpaṃ dhanuṣkoṭyā samutkṣipya dharātalāt /
tasya śuddhātmanaḥ prādātskandhe bharatasattama //

1.49.31

na covāca sa medhāvī tamatho sādhvasādhu vā /
tasthau tathaiva cākruddhaḥ sarpaṃ skandhena dhārayan //

Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0

Esc