Mahabharata · Chapter 1.47

vāsukistvabravīdvākyaṃ jaratkārumṛṣiṃ tadā /
sanāmnī tava kanyeyaṃ svasā me tapasānvitā //

bhariṣyāmi ca te bhāryāṃ pratīcchemāṃ dvijottama / rakṣaṇaṃ ca kariṣye'syāḥ sarvaśaktyā tapodhana /
tvadarthaṃ rakṣyate caiṣā mayā munivarottama //
jaratkāruruvāca /

na bhariṣye'hametāṃ vai eṣa me samayaḥ kṛtaḥ /
apriyaṃ ca na kartavyaṃ kṛte caināṃ tyajāmyaham //
sautiruvāca /

pratiśrute tu nāgena bhariṣye bhaginīmiti /
jaratkārustadā veśma bhujagasya jagāma ha //

tatra mantravidāṃ śreṣṭhastapovṛddho mahāvrataḥ /
jagrāha pāṇiṃ dharmātmā vidhimantrapuraskṛtam //

tato vāsagṛhaṃ ramyaṃ pannagendrasya sammatam /
jagāma bhāryāma dāya stūyamāno maharṣibhiḥ //

śayanaṃ tatra sanklṛptaṃ spardhyāstaraṇasaṃvṛtam /
tatra bhāryāsahāyo vai jaratkāruruvāsa ha //

sa tatra samayaṃ cakre bhāryayā saha sattamaḥ /
vipriyaṃ me na kartavyaṃ na ca vācyaṃ kadācana //

tyajeyaṃ vipriye ca tvāṃ kṛte vāsaṃ ca te gṛhe /
etadgṛhāṇa vacanaṃ mayā yatsamudīritam //

tataḥ paramasaṃvignā svasā nāgapatestadā /
atiduḥkhānvitā vākyaṃ tamuvācaivamastviti //

tathaiva sā ca bhartāraṃ duḥkhaśīlamupacārat /
upāyaiḥ śvetakākīyaiḥ priyakāmā yaśasvinī //

ṛtukāle tataḥ snātā kadācidvāsukeḥ svasā /
bhartāraṃ vai yathānyāyamupatasthe mahāmunim //

tatra tasyāḥ samabhavadgarbho jvalanasannibhaḥ /
atīva tejasā yukto vaiśvānarasamadyutiḥ //

śuklapakṣe yathā somo vyavardhata tathaiva saḥ /
tataḥ katipayāhastu jaratkārurmahāyaśāḥ //

utsaṅge'syāḥ śiraḥ kṛtvā suṣvāpa parikhinnavat /
tasmiṃśca supte viprendre savitāstamiyādgirim //

ahnaḥ parikṣaye brahmaṃstataḥ sā'cintayattadā /
vāsukerbhaginī bhītā dharmalopānmanasvinī //

kiṃ nu me sukṛtaṃ bhūyādbharturutthāpanaṃ na vā /
duḥkhaśīlo hi dharmātmā kathaṃ nāsyāparādhnuyām //

kopo vā dharmaśīlasya dharmalopo'thavā punaḥ /
dharmalopo garīyānvai syādityatrākaronmatim //

utthāpayiṣye yadyenaṃ dhruvaṃ kopaṃ kariṣyati /
dharmalopo bhavedasya sandhyātikramaṇe dhruvam //

iti niścitya manasā jaratkārurbhujangamā /
tamṛṣiṃ dīptatapasaṃ śayānamanalopamam //

uvācedaṃ vacaḥ ślakṣṇaṃ tato madhurabhāṣiṇī /
uttiṣṭha tvaṃ mahābhāga sūryo'stamupagacchati //

sandhyāmupāssva bhagavannapaḥ spṛṣṭvā yatavrataḥ /
prāduṣkṛtāgnihotro'yaṃ muhūrto ramyadāruṇaḥ //

sandhyā pravartate ceyaṃ paścimāyāṃ diśi prabho /
evamuktaḥ sa bhagavāñjaratkārurmahātapāḥ //

bhāryāṃ prasphuramāṇauṣṭha idaṃ vacanamabravīt /
avamānaḥ prayukto'yaṃ tvayā mama bhujangame //

samīpe te na vatsyāmi gamiṣyāmi yathāgatam /
śaktirasti na vāmoru mayi supte vibhāvasoḥ //

astaṃ gantuṃ yathākālamiti me hṛdi vartate /
na cāpyavamatasyeha vāso roceta kasyacit //

kiṃ punardharmaśīlasya mama vā madvidhasya vā /
evamuktā jaratkārurbhartrā hṛdayakampanam //

abravīdbhaginī tatra vāsukeḥ sanniveśane /
nāvamānātkṛtavatī tavāhaṃ vipre bodhanam //

dharmalopo na te vipra syādityetanmayā kṛtam /
uvāca bhāryāmityukto jaratkārurmahātapāḥ //

ṛṣiḥ kopasamāviṣṭastyaktukāmo bhujangamām /
na me vāganṛtaṃ prāha gamiṣye'haṃ bhujangame //

samayo hyeṣa me pūrvaṃ tvayā saha mithaḥ kṛtaḥ /
sukhamasmyuṣito bhadre brūyāstvaṃ bhrātaraṃ śubhe //

ito mayi gate bhīru gataḥ sa bhagavāniti /
tvaṃ cāpi mayi niṣkrānte na śokaṃ kartumarhasi //

ityuktā sā'navadyāṅgī pratyuvāca muniṃ tadā /
jaratkāruṃ jaratkāruścintāśokaparāyaṇā //

bāṣpagadgadayā vācā mukhena pariśuṣyatā /
kṛtāñjalirvarārohā paryaśrunayanā tataḥ //

dhairyamālambya vāmorūrhṛdayena pravepatā /
na māmarhasi dharmajña parityaktumanāgasam //

dharme sthitāṃ sthito dharme sadā priyahite ratām /
pradāne kāraṇaṃ yacca mama tubhyaṃ dvijottama //

tadalabdhavatīṃ mandāṃ kiṃ māṃ vakṣyati vāsukiḥ /
mātṛśāpābhibhūtānāṃ jñātīnāṃ mama sattama //

apatyamīpsitaṃ tvattastacca tāvanna dṛśyate /
tvatto hyapatyalābhena jñātīnāṃ me śivaṃ bhavet //

samprayogo bhavennāyāṃ mama moghastvayā dvija /
jñātīnāṃ hitamicchantī bhagavaṃstvāṃ prasādaye //

imamavyaktarūpaṃ me garbhamādhāya sattama /
kathaṃ tyaktvā mahātmā sangantumicchasyanāgasam //

evamuktastu sa munirbhāryāṃ vacanamabravīt /
yadyuktamanurūpaṃ ca jaratkāruṃ tapodhanaḥ //

astyayaṃ subhage garbhastava vaiśvānaropamaḥ /
ṛṣiḥ paramadharmātmā vedavedāṅgapāragaḥ //

evamuktvā sa dharmātmā jaratkārurmahānṛṣiḥ /
ugrāya tapase bhūyo jagāma kṛtaniścayaḥ //