Mahabharata · Chapter 1.45

etasminneva kāle tu jaratkārurmahātapāḥ /
cacāra pṛthivīṃ kṛtsnāṃ yatrasāyangṛho muniḥ //

carandīkṣāṃ mahātejā duścarāmakṛtātmabhiḥ /
tīrtheṣvāplavanaṃ kurvanpuṇyeṣu vicacāra ha //

vāyubhakṣo nirāhāraḥ śuṣyannaharaharmuniḥ /
saṃ dadarśa pitṝngarte lambamānānadhomukhān //

ekatantvavaśiṣṭaṃ vai vīraṇastambamāśritān /
taṃ tantuṃ ca śanairākhumādadānaṃ bileśayam //

nirāhārānkṛśāndīnāngarte svatrāṇamicchataḥ /
upasṛtya sa tāndīnāndīnarūpo'bhyabhāṣata //

ke bhavanto'valambante vīramastambamāśritāḥ /
durbalaṃ khāditairmūlairākhunā bilavāsinā //

vīraṇastambake mūlaṃ yadapyekamiha sthitam /
tadbhapyayaṃ śanairākhurādatte daśanaiḥ śitaiḥ //

chetsyate'lpāvaśiṣṭatvādetadapyacirādiva /
tatastu patitāro'tra garte vyaktamadhomukhāḥ //

atra me duḥkhamutpannaṃ dṛṣṭvā yuṣmānadhomukhān /
kṛcchrāmāpadamāpannānpriyaṃ kiṃ karavāṇi vaḥ //

tapaso'sya caturthena tṛtīyenātha vā punaḥ /
ardhena vāpi nistartumāpadaṃ brūta mā ciram //

athavāpi samagreṇa tarantu tapasā mama /
bhavantaḥ sarva eveha kāmamevaṃ vidhīyatām //
pitara ūcuḥ /

kuto bhavānbrahmacārī yo nastrātumihecchasi /
na tu viprāgrya tapasā śakyametadvyapohitum //

asti nastāta tapasaḥ phalaṃ pravadatāṃ vara /
santānaprakṣayādbrahmanpatāmo niraye'śucau //

santānaṃ hi paro dharmaṃ evamāha pitāmahaḥ /
lambatāmiha nastāta na jñānaṃ pratibhāti vai //

yena tvāṃ nābhijānīmo loke vikhyātapauruṣam /
vṛddho bhavānmahābhāgoyonaḥ śocyānsuduḥkhitāna //

śocate caiva kāruṇyācchṛṇu ye vai vayaṃ dvija /
yāyāvarā nāma vayamṛṣayaḥ saṃśitavratāḥ //

lokātpumyādiha bhraṣṭāḥ santānaprakṣayānmune /
praṇaṣṭaṃ nastapastīvraṃ na hi nastanturasti vai //

astitveko'dya nastantuḥ so'pi nāsti yathā tathā /
mandabhāgyo'lpabhāgyānāṃ tapa ekaṃ samāsthitaḥ //

jaratkāruriti khyāto vedavedāṅgapāragaḥ /
niyatātmā mahātmā ca suvrataḥ sumahātapāḥ //

tena sma tapaso lobhātkṛcchramāpāditā vayam /
na tasya bhāryā putro vā bāndhavo vā'sti kaścana //

tasmāllambāmahe garte naṣṭasañjñā hyanāthavat /
sa vaktavyastvayā dṛṣṭo hyasmākaṃ nāthavattayā //

pitaraste'valambante garte dīnā adhomukhāḥ /
sādhu dārānkuruṣveti prajāyasveti cābhi bhoḥ //

kulatanturhi naḥ śiṣṭaḥ sa ekaikastapodhana /
yaṃ tu paśyasi no brahmanvīraṇastambamāśrayam //

eṣo'smākaṃ kulastamba āste svakulavardhanaḥ /
yāni paśyasi vai brahmanmūlānīhāsya vīrudhaḥ //

ete nastantavastāta kālena paribhakṣitāḥ /
yattvetatpaśyasi brahmanmūlamasyārdhabhakṣitam //

yatra lambāmahe garte so'pyekastapa āsthitaḥ /
yamākhuṃ paśyasi brahmankāla eṣa mahābalaḥ //

sa taṃ taporataṃ mandaṃ śanaiḥ kṣapayate tudan /
jaratkāruṃ tapolubdhaṃ mandātmānamacetasam //

na hi nastattapastasya tārayiṣyati sattama /
chinnamūlānparibhraṣṭānkālopahatacetasaḥ //

adhaḥ praviṣṭānpaśyāsmānyathā duṣkṛtinastathā /
asmāsu patiteṣvatra saha sarvaiḥ sabāndhavaiḥ //

chinnaḥ kālena so'pyatra gantā vai narakaṃ tataḥ /
tapo vā'pyatha cā yajño yaccānyatpāvanaṃ mahat //

tatsarvaṃ na samaṃ tāta santatyeti satāṃ matam /
sa tāta dṛṣṭvā brūyāstaṃ jaratkāruṃ tapodhana //

yathā dṛṣṭamidaṃ cātra tvayā'khyeyamaśeṣataḥ /
yathā dārānprakuryātsa putrānutpādayedyathā //

vā brahmaṃstvayā vācyaḥ so'smākaṃ nāthavattayā /
bāndhavānāṃ hitasyeha yathā cātmakulaṃ tathā //

kastvaṃ bandhumivāsmākamanuśocasi sattama /
śrotumicchāma sarveṣāṃ ko bhavāniha tiṣṭhati //