Mahabharata · Chapter 1.259

mandapālo'ñapi kauravyaṃ cintayāmāsa putrakān /
uktvā'pi ca sa tigmāṃśuṃ naiva śarmādhigacchati //

sa tapyamānaḥ putrārthe lapitāmidamabravīt /
kathaṃ nu śaktāḥ śaraṇe lapite mama putrakāḥ //

vardhamāne hutavahe vāte cāśu pravāyati /
asamarthā vimokṣāya bhaviṣyanti mamātmajāḥ //

kathaṃ tvaśaktā trāṇāya mātā teṣāṃ tapasvinī /
bhaviṣyati hi śokārtā putratrāṇamapaśyatī //

kathamuḍḍīyane'śaktānpatane ca mamātmajān /
santapyamānā bahudhā vāśamānā pradhāvatī //

jaritāriḥ kathaṃ putraḥ sārisṛkkaḥ kathaṃ ca me /
stambamitraḥ kathaṃ droṇaḥ kathaṃ sā ca tapasvinī //

lālapyamānaṃ tamṛṣaiṃ mandapālaṃ tathā vane /
lapitā pratyuvācedaṃ sāsūyamiva bhārata //

na te putreṣvavekṣā'sti yānṛṣīnuktavānasi /
tejasvino vīryavanto na teṣāṃ jvalanādbhayam //

tvayā'gnau te parītāśca svayaṃ hi mama sannidhau /
śrutaṃ tathā ceti jvalanena mahātmanā //

palo na tāṃ vācamuktvā mithyā kariṣyati /
ndhukṛtye na tena te svastha mānasam //

tāmeva tu mamāmitrāṃ cintayanparitapyase /
dhruvaṃ mayi na te sneho yathā tapayaṃ purā'bhavat //

nahi pakṣavatā nyāyyaṃ niḥ hena suhṛjjane /
pīḍyamāna upadraṣṭuṃ śaktenā mā kathañcana //

gaccha tvaṃ jaritāmeva yadarthaṃ paritapyase /
cariṣyāmyahamapyekā yathā puruṣāśritā //
mandapāla uvāca /

nāhamevaṃ care loke yathā tvamabhimanyase /
apatyahetorvicare tacca kṛcchragataṃ mama //

bhūtaṃ hitvā ca bhāvyarthe yo'valambetsa mandadhīḥ /
avamanyeta taṃ loko yathecchasi tathā kuru //

eṣa hi prajvalannagnirlelihānī mahīruhān /
āvigne hṛdi santāpaṃ janayatyaśivaṃ mama //
vaiśampāyana uvāca /

bharturhi vākyaṃ sā śrutvā lapitā duḥkhitā'bhavat / sāntvayāmāsa ca punaḥ pati patiparāyaṇā //

tasmāddeśādatikrānte jvalane jaritā punaḥ /
jagāma putrakānena jaritā putragṛddhinī //

sā tānkuśalinaḥ sarvānvimuktāñjātavedasaḥ /
rorūyamāṇāndadṛśe vane putrānnirāmayān //

aśrūṇi mumuce teṣāṃ darśanātsā punaḥpunaḥ /
na śraddheyaṃ tatasteṣāṃrśanaṃ vai punaḥpunaḥ //

iti matvā'bravīdvākajaritā putragṛddhinī / ekākaśaśca putrāṃstantrśamānānvapadyata //

jaritā tu pariṣvajyutrasnehāccucumba ha //

tato'bhyagacchatsahasamandapālo'pi bhārata /
atha te sarva evainaṃ bhyanandaṃstadā sutāḥ //

gurutvānmandapālastapasaśca viśeṣataḥ /
abhivādāmahe sarve tapakṣāḥ prasādataḥ //

evamuktavatāṃ teṣāṃ tanandya mahātapāḥ / pariṣvajya tato mū upāghrāya ca balakān /
putrānsvayaṃ samāhūyataḥ provāca gautamaḥ //

lālapyamānamekaikaṃritāṃ ca punaḥpunaḥ /
na caivocustadā kintamṛṣiṃ sādhvasādhu vā //
mandapāla uvāca /

jyeṣṭhaḥ sutaste kata katamastasya cānujaḥ /
madhyamaḥ katamaścaiva yānkatamaśca te //

evaṃ bruvantaṃ duḥkhākaṃ mā na pratibhāṣase / kṛtavānasmi havyānaiva śāntimito labhe /
evamuktvā tu tāṃ mandapālastadā'spṛśat //
jaritovāca /

kiṃ nu jyeṣṭhena te kimanantarajena te /
kiṃ vā madhyamajātena kiṃ kaniṣṭhena vā punaḥ //

yāṃ tvaṃ māṃ sarvato hīnāmutsṛjyāsi gataḥ purā /
tāmeva lapitāṃ gaccha taruṇīṃ cāruhāsinīm //
mandapāla uvāca /

na strīṇāṃ vidyate kiñcidamutra puruṣāntarāt /
sāpatnakamṛte loke nānyadarthavināśanam //

vairāgnidīpanaṃ caiva bhṛśudvegakāri ca /
suvratā cāpi kalyāṇī sarvabhūteṣu viśrutā //

arundhatī mahātmānaṃ vasiṣṭhaṃ paryaśaṅkata /
viśuddhabhāvamatyantaṃ sadā priyahite ratam //

saptarṣimadhyagaṃ vīramavamene ca taṃ munim / apadhyānena sā tena dhūmāruṇasamaprabhā /
lakṣyā'lakṣyā nābhirūpā nimittamiva paśyati //

apatyahetoḥ samprāptaṃ tathā tvamapi māmiha /
iṣṭamevaṃ gate hi tvaṃ sā tathaivādya vartate //

na hi bhāryeti viśvāsaḥ kāryaḥ puṃsā kathañcana /
na hi kāryamanudhyāti nārī putravatī satī //
vaiśampāyana uvāca /

tataste sarva evainaṃ putrāḥ samyagupāsate /
sa ca tānātmajānsarvānāśvāsayitumudyataḥ //