Mahabharata · Chapter 1.158

tataḥ sarvāḥ prakṛtayo nagarādvāraṇāvatāt /
sarvamaṅgalasaṃyuktā yathāśāstramatandritāḥ //

śrutvā'gatānpāṇḍuputrānnānāyānaiḥ sahasraśaḥ /
abhijagmurnaraśreṣṭhāñśrutvaiva parayā mudā //

te samāsādya kaunteyānvāraṇāvatakā janāḥ /
kṛtvā jayāśiṣaḥ sarve parivāryopatasthire //

tairvṛtaḥ puruṣavyāghro dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ /
vibabhau devasaṅkāśo vajrapāṇirivāmaraiḥ //

satkṛtāścaiva pauraiste paurānsatkṛtya cānagha /
alaṅkṛtaṃ janākīrṇaṃ viviśurvāraṇāvatam //

te praviśya purīṃ vīrāstūrṇaṃ jagmuratho gṛhān /
brāhmaṇānāṃ mahīpāla ratānāṃ sveṣu karmasu //

nagarādhikṛtānāṃ ca gṛhāṇi rathināṃ varāḥ /
upatasthurnaraśreṣṭhā vaiśyaśūdragṛhāṇyapi //

arcitāśca naraiḥ pauraiḥ pāṇḍavā bharatarṣabha /
jagmurāvasathaṃ paścātpurocanapuraḥsarāḥ //

tebhyo bhakṣyāṇi pānāni śayanāni śubhāni ca /
āsanāni ca mukhyāni pradadau sa purocanaḥ //

tatra te satkṛtāstena sumahārhaparicchadāḥ /
upāsyamānāḥ puruṣairūṣuḥ puranivāsibhiḥ //

daśarātroṣitānāṃ tu tatra teṣāṃ purocanaḥ /
nivedayāmāsa gṛhaṃ śivākhyamaśivaṃ tadā //

tatra te puruṣavyāghrā viviśuḥ saparicchadāḥ /
purocanasya vacanātkailāsamiva guhyakāḥ //

taccāgāramabhiprekṣya sarvadharmabhṛtāṃ varaḥ /
uvācāgneyamityevaṃ bhīmasenaṃ yudhiṣṭhiraḥ //

jighrāṇo'sya vasāgandhaṃ sarpirjatuvimiśritam /
kṛtaṃ hi vyaktamāgneyamidaṃ veśma parantapa //

śaṇasarjarasaṃ vyaktamānīya gṛhakarmaṇi /
muñjabalvajavaṃśādidravyaṃ sarvaṃ ghṛtokṣitam //

tṛṇabalvajakārpāsavaṃśadārukaṭānyapi / āgneyānyatra kṣiptāni parito veśmanastathā //

śilpibhiḥ sukṛtaṃ hyāptairvinītairveśmakarmaṇi /
viśvastaṃ māmayaṃ pāpo dagdhukāmaḥ purocanaḥ //

tathā hi vartate mandaḥ suyodhanavaśe sthitaḥ /
imāṃ tu tāṃ mahābuddhirviduro dṛṣṭavāṃstathā //

āpadaṃ tena māṃ pārtha sa sambodhitavānpurā /
te vayaṃ bodhitāstena nityamasmaddhitaiṣiṇā //

pitrā kanīyasā snehādbuddhimanto śivaṃ gṛham /
anāryaiḥ sukṛtaṃ gūḍhairduryodhanavaśānugaiḥ //
bhīmasena uvāca /

yadīdaṃ gṛhāmāgneyaṃ vihitaṃ manyate bhavān /
tatraiva sādhu gacchāmo yatra pūrvoṣitā vayam //

darśayitvā pṛthaggantuṃ na kāryaṃ pratibhāti me /
aśubhaṃ vā śubhaṃ vā syāttairvasāma sahaiva tu //

adyaprabhṛti cāsmāsu gateṣu bhayavihvalaḥ /
rūḍhamūlo bhavedrājye dhārtarāṣṭro janeśvaraḥ //

tadīyaṃ tu bhavedrājyaṃ tadīyāśca janā ime /
tasmātsahaiva vatsyāmo galanyastapadā vayam //

asmākaṃ kālamāsādya rājyamācchidya śatrutaḥ /
arthaṃ paitṛkamasmākaṃ sukhaṃ bhokṣyāma śāśvatam //

dhṛtarāṣṭravaco'smābhiḥ kimarthamanupālyate /
tebhyo bhittvā'nyathāgantuṃ daurbalyaṃ te kuto nṛpa //

āpatsu rakṣitā'smākaṃ viduro'sti mahāmatiḥ /
madhyastha eva gāṅgeyo rājyabhogaparāṅmukhaḥ //

bāhlīkapramukhā vṛddhā madhyasthā eva sarvadā /
asmadīyo bhaveddroṇaḥ phalgunapremasaṃyutaḥ //

tasmātsahaiva vastavyaṃ na gantavyaṃ kathaṃ nṛpa /
athavāsmāsu te kuryuḥ kimaśaktāḥ parākramaiḥ //

kṣudrāḥ kapaṭino dhūrtā jāgratsu manujeśvara /
kiṃ na kuryuḥ purā mahyaṃ kiṃ na dattaṃ mahāviṣam //

āśīviṣairmahāghoraiḥ sarpaistaiḥ kiṃ na daṃśitaḥ /
pramāṇakoṭyāṃ sangṛhya nidrāparavaśe mayi //

sarpairdṛṣṭiviṣairgorairgaṅgāyāṃ śūlasantatau /
kiṃ tairna pātito bhūpa tadā kiṃ mṛtavānaham //

āpatsu tāsu ghorāsu duṣprayuktāsu pāpibhiḥ /
asmānarakṣadyo devo jagadyasya vaśe sthitam //

carācarātmakaṃ so'dya yātaḥ kutra nṛpottama /
yāvatsoḍhavyamasmābhistāvatsoḍhāsmi yatnataḥ //

yadā na śakṣyate'smābhistadā paśyāma no hitam /
kiṃ draṣṭavyamihāsmābhirvigṛhya tarasā balāt //

sāntvavādena dānena bhedenāpi yatāmahe /
ardharājyasya samprāptyai tato daṇḍaḥ praśasyate //

tasmātsahaiva vastavyaṃ tanmanorpitaśalyavat / darśayitvā pṛthak kvāpi na gantavyaṃ subhītavat //
yudhiṣṭhira uvāca /

iha yattairnirākārairvastavyamiti rocaye /
apramattairvicinvadbhirgatimiṣṭāṃ dhruvāmitaḥ //

yadi vindeta cākāramasmākaṃ sa purocanaḥ /
kṣiprakārī tato bhūtvā prasahyāpi dahettataḥ //

nāyaṃ bibhetyupakrośādadharmādvā purocanaḥ /
tathā hi vartate mandaḥ suyodhanavaśe sthitaḥ //

api cāyaṃ pradagdheṣu bhīṣmo'smāsu pitāmahaḥ /
kopaṃ kuryātkimarthaṃ vā kauravānkopayīta saḥ //

athavāpīha dagdheṣu bhīṣmo'smākaṃ pitāmahaḥ /
dharma ityeva kupyeranye cānye kurupuṅgavāḥ //

upapannaṃ tu dagdheṣu kulavaṃśānukīrtitāḥ / kupyeranyadi dharmajñāstathānye kurupuṅgavāḥ //

vayaṃ tu yadi dāhasya bibhyataḥ pradravemahi /
spaśairno ghātayetsarvānrājyalubdhaḥ suyodhanaḥ //

apadasthānpade tiṣṭhannapakṣānpakṣasaṃsthitaḥ /
hīnakośānmahākośaḥ prayogairghātayeddhruvam //

tadasmābhirimaṃ pāpaṃ taṃ ca pāpaṃ suyodhanam /
vañcayadbhirnivastavyaṃ channaṃ vīra kvacitkvacit //

te vayaṃ mṛgayāśīlāścarāma vasudhāmimām /
tathā no viditā mārgā bhaviṣyanti palāyatāṃ //

bhaumaṃ ca bilamadyaiva karavāma susaṃvṛtam /
gūḍhodgatānna nastatra hutāśaḥ sampradhakṣyati //

dravato'tra yathā cāsmānna budhyeta purocanaḥ /
pauro vāpi janaḥ kaścittathā kāryamatandritaiḥ //