Mahabharata · Chapter 1.154

kaṇikasya mataṃ śrutvā kārtsnyena bharatarṣabha / duryodhanaśca karṇaśca śakuniścāpi saubalaḥ /
duśāsanacaturthāste mantrayāmāsurekadā //

te kauravyamanujñāpya dhṛtarāṣṭraṃ narādhipam /
dahane tu saputrāyāḥ kuntyā buddhimakārayan //

teṣāmiṅgitabhāvajño vidurastattvadarśivān /
ākāreṇa ca taṃ mantraṃ bubudhe duṣṭacetasām //

tato viditavedyātmā pāṇḍavānāṃ hite rataḥ /
palāyane matiṃ cakre kuntyāḥ putraiḥ sahānaghaḥ //

tato vātasahāṃ nāvaṃ yantrayuktāṃ patākinīm /
ūrmikṣamāṃ dṛḍhāṃ kṛtvā kuntīmidamuvāca ha //

eṣa jātaḥ kulasyāsya kīrtivaṃśapraṇāśanaḥ /
dhṛtarāṣṭraḥ parītātmā dharmaṃ tyajati śāśvatam //

iyaṃ vāripathe yuktā taraṅgapavanakṣamā /
nauryayā mṛtyupāśāttvaṃ saputrā mokṣyase śubhe //

tacchrutvā vyathitā kuntī putraiḥ saha yaśasvinī /
nāvamāruhya gaṅgāyāṃ prayayau bharatarṣabha //

tato viduravākyena nāvaṃ vikṣipya pāṇḍavāḥ /
dhanaṃ cādāya tairdattamariṣṭaṃ prāviśanvanam //

niṣādī pañcaputrā tu jāteṣu tatra veśmani /
kāraṇābhyāgatā dagdhā saha putrairanāgasā //

sa ca mlecchādhamaḥ pāpo dagdhastatra purocanaḥ /
vañcitāśca durātmāno dhārtarāṣṭrāḥ sahānugāḥ //

avijñātā mahātmano janānāmakṣatāstathā /
jananyā saha kaunteyā muktā viduramantritāḥ //

tatastasminpure lokā nagare vāraṇāvate /
dṛṣṭvā jatugṛhaṃ dagdhamanvaśocanta duḥkhitāḥ //

preṣayāmāsū rājānaṃ yathāvṛttaṃ niveditum /
saṃvṛtaste mahānkāmaḥ pāṇḍavāndagdhavānasi //

sakāmo bhava kauravya bhuṅkṣva rājyaṃ saputrakaḥ /
tacchrutvā dhṛtarāṣṭrastu sahaputreṇa śocayan //

pretakāryāṇi ca tathā cakāra saha bāndhavaiḥ /
pāṇḍavānāṃ tathā kṣattā bhīṣmaśca kurusattamaḥ //
janamejaya uvāca /

punarvistaraśaḥ śrotumicchāmi dvijasattama /
dāhaṃ jatugṛhasyaiva pāṇḍavānāṃ ca mokṣaṇam //

sunṛśaṃsamidaṃ karma teṣāṃ krūropasaṃhitam /
kīrtayasva yathāvṛttaṃ paraṃ kautūhalaṃ mama //
vaiśampāyana uvāca /

śṛṇu vistaraśo rājanvadato me parantapa /
dāhaṃ jatugṛhasyaitatpāṇḍavānāṃ ca mokṣaṇam //
vaiśampāyana uvāca /

tato duryodhano rājā dhṛtarāṣṭramabhāṣata / pāṇḍavebhyo bhayaṃ naḥ syāttānvivāsayatāṃ bhavān /
nipuṇenābhyupāyena nagaraṃ vāraṇāvatam //

dhṛtarāṣṭrastu putreṇa śrutvā vacanamīritam /
muhūrtamiva sañcintya duryodhanamathābravīt //

dharmanityaḥ sadā pāṇḍustathā dharmaparāyaṇaḥ /
sarveṣu jñātiṣu tathā mayi tvāsīdviśeṣataḥ //

nāsau kiñcidvijānāti bhojanādicikīrṣitam /
nivedayati nityaṃ hi mama rājyaṃ dhṛtavrataḥ //

tasya putro yathā pāṇḍustathā dharmaparāyaṇaḥ /
guṇavānlokavikhyātaḥ pauravāṇāṃ susammataḥ //

sa kathaṃ śakyate'smābhirapākartuṃ balāditaḥ /
pitṛpaitāmāhādrājyātsasahāyo viśeṣataḥ //

bhṛtā hi pāṇḍunā'mātyā balaṃ ca satataṃ bhṛtam /
bhṛtāḥ putrāśca pautrāśca teṣāmapi viśeṣataḥ //

te purā satkṛtāstāta pāṇḍunā nāgarā janāḥ /
kathaṃ yudhiṣṭhirasyārthe na no hanyuḥ sabāndhavān //
duryodhana uvāca /

evametanmayā tāta bhāvitaṃ doṣamātmani /
dṛṣṭvā prakṛtayaḥ sarvā arthamānena pūjitāḥ //

dhruvamasmatsahāyāste bhaviṣyanti pradhānataḥ /
arthavargaḥ sahāmātyo matsaṃstho'dya mahīpate //

sa bhavānpāṇḍavānāśu vivāsayitumarhati /
mṛdunaivābhyupāyena nagaraṃ vāraṇāvatam //

yadā pratiṣṭhitaṃ rājyaṃ mayi rājanbhaviṣyati /
tadā kuntī sahāpatyā punareṣyati bhārata //
dhṛtarāṣṭra uvāca /

duryodhana mamāpyetaddhṛdi samparivartate /
abhiprāyasya pāpatvānnaivaṃ tu vivṛṇomyaham //

na ca bhīṣmo na ca droṇo na ca kṣattā na gautamaḥ /
vivāsyamānānkaunteyānanumaṃsyanti karhicit //

samā hi kauraveyāṇāṃ vayaṃ te caiva putraka /
naite viṣamamiccheyurdharmayuktā manasvinaḥ //

te vayaṃ kauraveyāṇāmeteṣāṃ ca mahātmanām /
kathaṃ na vadhyatāṃ tāta gacchāma jagatastathā //
duryodhana uvāca /

madhyasthaḥ satataṃ bhīṣmo droṇaputro mayi sthitaḥ /
yataḥ putrastato droṇo bhavitā nātra saṃśayaḥ //

kṛpaḥ śāradvataścaiva yata etau tato bhavet /
droṇaṃ ca bhāgineyaṃ ca na sa tyakṣyati karhicit //

kṣattā'rthabaddhastvasmākaṃ pracchannaṃ saṃyataḥ paraiḥ /
na caikaḥ sa samartho'smānpāmḍavārthe'dhibādhitum //

suvisrabdhaḥ pāṇḍuputrānsaha mātrā pravāsaya /
vāraṇāvatamadyaiva yathā yānti yathā kuru //

vinidrakaraṇaṃ ghoraṃ hṛdi śalyamivārpitam /
śokapāvakamudbhūtaṃ karmaṇaitena nāśaya //