Mahabharata · Chapter 1.151

dhṛtarāṣṭrastu rājandre yadā kauravanandanam /
yudhiṣṭhiraṃ vijānanvai samarthaṃ rājyarakṣaṇe //

yauvarājyābhiṣekārthamamantrayata mantribhiḥ /
te tu buddhvānvatapyanta dhṛtarāṣṭrātmajāstadā //

tataḥ saṃvatsarasyānte yauvarājyāya pārthiva /
sthāpito dhṛtarāṣṭreṇa pāṇḍuputro yudhiṣṭhiraḥ //

tato'dīrgheṇa kālena kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ /
piturantardadhe kīrtiṃ śīlavṛttasamādhibhiḥ //

asiyuddhe gadāyuddhe rathayuddhe ca pāṇḍavaḥ /
sankarṣaṇādaśikṣadvai śaśvacchikṣāṃ vṛkodaraḥ //

samāptaśikṣo bhīmastu dyumatsenasamo bale /
parākrameṇa sampanno bhrātṝṇāmacaradvaśe //

pragāḍhadṛḍhamuṣṭitve lāghave vedhane tathā /
kṣuranārācabhallānāṃ vipāṭhānāṃ ca tattvavit //

ṛjuvakraviśālānāṃ prayoktā phālguno'bhavat /
lāghave sauṣṭhave caiva nānyaḥ kaścana vidyate //

bībhatsusadṛśo loka iti droṇo vyavasthitaḥ /
tato'bravīdguḍākeśaṃ droṇaḥ kauravasaṃsadi //

agastyasya dhanurvede śiṣyo mama guruḥ purā /
agniveśya iti khyātastasya śiṣyo'smi bhārata //

tīrthāttīrthaṃ gamayitumahametatsamudyataḥ /
tapasā yanmayā prāptamamoghamaśaniprabham //

astraṃ brahmaśiro nāma yaddahetpṛthivīmapi /
dadatā guruṇā coktaṃ na manuṣyeṣvidantvayā //

bhāradvāja vimoktavyamalpavīryeṣu saṃyuge /
yadyadantarhitaṃ bhūtaṃ kiñcidyuddhyettvayā saha //

mahātejastvametena hanyāḥ śastreṇa saṃyuge /
tvayā prāptamidaṃ vīra divyaṃ nānyo'rhati tvidam //

samayastu tvayā rakṣyo munisṛṣṭo viśāmpate /
ācāryadakṣiṇāṃ dehi jñātigrāmasya paśyataḥ //

dadānīti pratijñāte phālgunenābravīdguruḥ /
yuddhe'haṃ pratiyoddhavyo yudhyamānastvayā'nagha //

tatheti ca pratijñāya droṇāya kurupuṅgavaḥ /
upasangṛhya caraṇāvupatasthe vinītavat //

droṇo jagāda vacanaṃ samāliṅgya tu phālgunam /
yanmayoktaṃ purā pārtha tava loke naraṃ kvacit //

sadṛśaṃ kāraye naiva sarvapraharaṇe yudhi /
tatkṛtaṃ ca mayā samyaktava tulyo na vartate //

devā yudhi na śaktāstvāṃ yoddhuṃ daityā na dānavāḥ /
nāhaṃ tvatto viśiṣṭo'smi kiṃ punarmānavā raṇe //

ekastavādhiko loke yo hi vṛṣṇikulodbhavaḥ /
kṛṣṇaḥ kamalapatrākṣaḥ kaṃsakāliyasūdanaḥ //

sa jetā sarvalokānāṃ sarvapraharaṇāyudhaḥ /
naitāvatā te pārthāhaṃ bhavāmyanṛtavāgiha //

tadadhīnaṃ jagatsarvaṃ tatpralīnaṃ tadudbhavam /
tatpadaṃ na vijānanti brahmeśānādayo'pi vā //

tannābhiprabhavo brahmā sarvabhūtāni nirmame /
sa eva kartā bhoktā ca saṃhartā ca jaganmayam //

sa eva bhūtaṃ bhavyaṃ ca bhavacca puruṣaḥ paraḥ /
nityaḥ sarvagataḥ sthāṇuracalo'yaṃ sanātanaḥ //

prādurbhavati yogātmā pālanārthaṃ sa līlayā /
tattulyo hi na jāyeta na jāto na janiṣyate //

sa hi mātulajo'bhūtte carācaraguruḥ pitā /
ko hi taṃ jetumīheta jānannātmahitaṃ naraḥ //

śyālaśca te sakhā cāsau tasya tvaṃ prāṇavallabhaḥ /
snehamabhyadhikaṃ tasya tava sakhyamavasthitam //

na tena bhavato yuddhaṃ bhavitā narmato'pi vā /
apicārthe tava purā śakreṇa kila coditaḥ //

gokule vardhamānastu nandagopasya kāraṇāt /
mamāṃśaḥ pāṇḍavo loke pṛthivyāṃ puruṣottamaḥ //

kaunteyāvarajaḥ śrīmānarjuno nāma vīryavān /
bhuvo bhārāpaharaṇe sāhāyyaṃ te kariṣyati //

tadarthamabhayaṃ dehi pāhi cāsmatkṛte prabho /
ityuktaḥ puṇḍarīkākṣastadā śakreṇa phalguna //

tamuvāca tataḥ śrīmāñśaṅkhacakragadādharaḥ /
jānāmi pāṇḍave vaṃśe jātaṃ pārthaṃ pitṛṣvasuḥ //

putraṃ paramadharmiṣṭhaṃ sarvaśastrabhṛtāṃ varam /
pālayāmi tvadaṃśaṃ taṃ sarvalokamahābhujam //

āvayoḥ sakhyasadṛśaṃ na ca loke bhaviṣyati /
yastadbhaktaḥ samadbhakto yastaṃ dveṣṭi sa māmapi //

yanme vittaṃ tu tattasya taṃ vināhaṃ na jīvaye /
iti pārtha purā śakramāha sarveśvaro hariḥ //

tasmāttavāpi sadṛśastaṃ vinābhyadhikaḥ pumān /
na ceha bhavitā loke tameva śaraṇaṃ vraja //

śaraṇyaḥ sarvabhūtānāṃ devadevo janārdanaḥ //
vaiśampāyana uvāca /

tatheti ca pratijñāya droṇāya kurupuṅgavaḥ /
upasangṛhya caraṇau yudhiṣṭhiravaśo'bhavat //

svabhāvādagamacchabdo mahīṃ sāgaramekhalām /
arjunasya samo loke nāsti kaściddhanurdharaḥ //

gadāyuddhe'siyuddhe ca rathayuddhe ca pāṇḍavaḥ /
pāragaśca dhanuryuddhe babhūvātha dhanañjayaḥ //

nītimānsakalāṃ nītiṃ vibudhādhipatestadā / astre śastre ca śāstre ca rathanāgāśvakarmaṇi /
avāpya sahadevo'pi bhrātṝṇāṃ vavṛte vaśe //

droṇenaivaṃ vinītaśca bhrātṝṇāṃ nakulaḥ priyaḥ /
citrayodhī samākhyāto babhūvātirathoditaḥ //

trivarṣakṛtayajñastu gandharvāṇāmupaplave /
arjunapramukhaiḥ pārthaiḥ sauvīraḥ samare hataḥ //

na śaśāka vaśe kartuṃ yaṃ pāṇḍurapi vīryavān /
so'rjunena vaśaṃ nīto rājāsīdyavanādhipaḥ //

atīva balasampannaḥ sadā māni kurūnprati /
vipulo nāma sauvīraḥ śastaḥ pārthena dhīmatā //

dattāmitra iti khyātaṃ saṅgrāme kṛtaniścayam /
sumitraṃ nāma sauvīramarjuno'damayaccharaiḥ //

bhīmasenasahāyaśca rathānāmayutaṃ ca saḥ /
arjunaḥ samare prācyānsarvānekaratho'jayat //

tathaivaikaratho gatvā dakṣiṇāmajayaddiśam /
dhanaughaṃ prāpayāmāsa kururāṣṭraṃ dhanañjayaḥ //

yataḥ pañcadaśe varṣe sarvametaccakāra saḥ /
taṃ dṛṣṭvā dhārtarāṣṭrāṇāṃ tato bhayamajāyata //

yaḥ sarvāndhṛtarāṣṭrasya putrānvipracakāra ha /
bhīmaseno mahābāhurbalādbalavatāṃ varaḥ //

aduṣṭabhāvaṃ taṃ doṣairjagṛhurdoṣabuddhayaḥ /
dhārtarāṣṭrāstathā sarve bhayādbhīmasya karmaṇā //

taṃ dṛṣṭvā karmabhiḥ pārthānsarvānāgatalakṣaṇān / balādbahuguṇāṃstebhyo bibhiyurdoṣabuddhayaḥ //

evaṃ sarve mahātmānaḥ pāṇḍavā manujottamāḥ /
pararāṣṭrāṇi nirjitya svarāṣṭraṃ vavṛdhuḥ purā //

tato balamatikhyātaṃ vijñāya dṛḍhadhanvinām / dūṣitaḥ sahasā bhāvo dhṛtarāṣṭrasya pāṇḍuṣu /
sa cintāparamo rājā na nidrāmalabhanniśi //