Mahabharata · Chapter 1.103

tataḥ pratīpo rājā'sītsarvabhūtahitaḥ sadā /
niṣasāda samā bahvīrgaṅgādvāragato japan //

tasya rūpaguṇopetā gaṅgā strīrūpadhāriṇī /
uttīrya salilāttasmāllobhanīyatamākṛtiḥ //

adhīyānasya rājarṣerdivyarūpā manasvinī /
dakṣiṇaṃ śālasaṅkāśamūruṃ bheje śubhānanā //

pratīpastu mahīpālastāmuvāca yaśasvinīm / vākyaṃ vākyavidāṃ śreṣṭho dharmaniścayatattvavit /
karomi kiṃ te kalyāṇi priyaṃ yatte'bhikāṅkṣitam //
stryuvāca /

tvāmahaṃ kāmaye rājanbhajamānāṃ bhajasva mām /
tyāgaḥ kāmavatīnāṃ hi strīṇāṃ sadbhirvigarhitaḥ //
pratīpa uvāca /

nāhaṃ parastriyaṃ kāmādgacchedaṃ varavarṇini /
na cāsavarṇāṃ kalyāṇi dharmyametaddhi me vratam //

yaḥ svadārānparityajya pārakyāṃ sevate striyam / nirayānnaiva mucyate yāvadābhūtasamplavam //
stryuvāca /

nāśreyasyasmi nāgamyā na vaktavyā ca karhicit /
bhajantīṃ bhaja māṃ rājandivyāṃ kanyāṃ varastriyam //
pratīpa uvāca /

tvayā nivṛttametattu yanmāṃ codayasi priyam /
anyathā pratipannaṃ māṃ nāśayeddharmaviplavaḥ //

prāpya dakṣiṇamūruṃ me tvamāśliṣṭā varāṅgane /
apatyānāṃ snuṣāṇāṃ ca bhīru viddhyetadāsanam //

savyoruḥ kāminībhogyastvayā sa ca vivarjitaḥ /
tasmādahaṃ nācariṣye tvayi kāmaṃ varāṅgane //

snuṣā me bhava suśroṇi putrārthaṃ tvāṃ vṛṇomyaham /
snuṣāpakṣaṃ hi vāmoru tvamāgamya samāśritā //
stryuvāca /

evamapyastu dharmajña saṃyujyeyaṃ sutena te /
tvadbhaktyā tu bhajiṣyāmi prakhyātaṃ bhārataṃ kulam //

pṛthivyāṃ pārthivā ye ca teṣāṃ yūyaṃ parāyaṇam /
guṇā na hi mayā śakyā vaktuṃ varṣaśatairapi //

kulasya ye vaḥ prathitāstatsādhutvamathottamam /
samayeneha dharmajña ācareyaṃ ca yadvibho //

tatsarvameva putraste na mīmāṃseta karhicit /
evaṃ vasantī putre te vardhayiṣyāmyahaṃ ratim //

putraiḥ puṇyaiḥ priyaiścaiva svargaṃ prāpsyati te sutaḥ /
vaiśampāyana uvāca /
tathetyuktvā tu sā rājaṃstatraivāntaradhīyata /
adṛśyā rājasiṃhasya paśyataḥ sā'bhavattadā //

putrajanma pratīkṣanvai sa rājā tadadhārayat /
etasminneva kāle tu pratīpaḥ kṣatriyarṣabhaḥ //

tapastepe sutasyārthe sabhāryaḥ kurunandana /
pratīpasya tu bhāryāyāṃ garbhaḥ śrīmānavardhata //

śriyā paramayā yuktaḥ śaracchukle yathā śaśī /
tatastu daśame māsi prājāyata raviprabham //

kumāraṃ devagarbhābhaṃ pratīpamahiṣī tadā / tayoḥ samabhavatputro vṛddhayoḥ sa mahābhiṣak //

śāntasya jajñe santānastasmādāsītsa śāntanuḥ /
tasya jātasya kṛtyāni pratīpo'kārayatprabhuḥ //

jātakarmādi vipreṇa vedoktaiḥ karmabhistadā /
nāmakarma ca viprāstu cakruḥ paramasatkṛtam //

śāntanoravanīpāla vedoktaiḥ karmabhistadā /
tataḥ saṃvardhito rājā śāntanurlokadhārmikaḥ //

sa tu lebhe parāṃ niṣṭhāṃ prāpya dharmabhṛtāṃ varaḥ /
dhanurvede ca vede ca gatiṃ sa paramā gataḥ //

yauvanaṃ cāpi samprāptaḥ kumāro vadatāṃ varaḥ / saṃsmaraṃścākṣayām̐llokānvijātānsvena karmaṇā //

puṇyakarmakṛdevāsīcchāntanuḥ kurusattamaḥ /
pratīpaḥ śāntanuṃ putraṃ yauvanasthaṃ tato'nvaśāt //

purā strī māṃ samabhyāgācchāntano bhūtaye tava /
tvāmāvrajedyadi rahaḥ sā putra varavarṇinī //

kāmayānā'bhirūpāḍhyā divyastrī putrakāmyayā /
sā tvayā nānuyoktavyā kāsi kasyāsi cāṅgane //

yacca kuryānna tatkarma sā praṣṭavyā tvayā'nagha /
sanniyogādbhajantīṃ tāṃ bhajethā ityuvāca tam //

evaṃ sandiśya tanayaṃ pratīpaḥ śāntanuṃ tadā /
sve ca rājye'bhiṣicyainaṃ vanaṃ rājā viveśa ha //

sa rājā śāntanurdhīmāndevarājasamadyutiḥ /
babhūva sarvalokasya satyavāgiti sammataḥ //

pīnaskandho mahābāhurmattavāraṇavikramaḥ /
anvitaḥ paripūrṇārthaiḥ sarvairnṛpatilakṣaṇaiḥ //

amātyalakṣaṇopetaḥ kṣatradharmaviśeṣavit /
vaśe cakre mahīmeko vijitya vasudhādhipān //

vedānāgamayatkṛtsnānrājadharmāṃśca sarvaśaḥ /
īje ca bahubhiḥ satraiḥ kratubhirbhūridakṣiṇaiḥ //

tarpayāmāsa viprāṃśca vedādhyayanakovidān /
ratnairuccāvacairgobhirgrāmairaśvairdhanairapi //

vayorūpeṇa sampannaḥ pauruṣeṇa balena ca /
aiśvaryeṇa pratāpena vikrameṇa dhanena ca //

vartamānaśca satyena sarvadharmaviśāradaḥ /
taṃ mahīpaṃ mahīpālā rājarājamakurvata //

vītaśokabhayābādhāḥ sukhasvapnaprabodhāḥ /
śriyā bharataśārdūla samapadyanta bhūmipāḥ //

niyamaiḥ sarvavarṇānāṃ brahmottaramavartata /
brāhmaṇābhimukhaṃ kṣatraṃ kṣatriyābhimukhā viśaḥ //

brahmakṣatrānukūlāṃśca śūdrāḥ paryacaranviśaḥ /
evaṃ paśuvarāhāṇāṃ tathaiva mṛgapakṣiṇām //

śāntanāvatha rājyasthe nāvartata vṛthā vadhaḥ /
asukhānāmanāthānāṃ tiryagyoniṣu vartatām //

sa eva rājā sarveṣāṃ bhūtānāmabhavatpitā /
sa hastināmni dharmātmā viharankurunandanaḥ //

tejasā sūryakalpo'bhūdvāyunā ca samo bale /
antakapratimaḥ kope kṣamayā pṛthivīsamaḥ //

babhūva rājā sumatiḥ prajānāṃ satyavikramaḥ / sa vaneṣu ca ramyeṣu śailaprasravaṇeṣu ca //

cacāra mṛgayāśīlaḥ śāntanurvanagocaraḥ /
sa mṛgānmahiṣāṃścaiva vinighnanrājasattamaḥ //

gaṅgāmanu cacāraikaḥ siddhacāraṇasevitām /
sa kadācinmahārāja dadarśa paramāṃ striyam //

jājvalyamānāṃ vapuṣā sākṣācchriyamivāparām /
sarvānavadyāṃ sudatīṃ divyābharaṇabhūṣitām //

sūkṣmāmbaradharāmekāṃ padmodarasamaprabhām /
snātagātrāṃ dhautavastrāṃ gaṅgātīraruhe vane //

prakīrṇakeśīṃ pāṇibhyāṃ saṃspṛśantīṃ śiroruhān /
rūpeṇa vayasā kāntyā śarīrāvayavaistathā //

hāvabhāvavilāsaiśca locanāñcalavikriyaiḥ /
śroṇībhāreṇa madhyena stanābhyāmurasā dṛśā //

kavarībhareṇa pādābhyāmiṅgitena smitena ca /
kokilālāpasaṃllāpairnyakkurvantīṃ trilokagām //

vāṇīṃ ca girijāṃ lakṣmīṃ yoṣitonyāḥ surāṅganāḥ / sā ca śāntanumabyāgādalakṣmīmapakarṣatī //

tāṃ dṛṣṭvā hṛṣṭaromā'bhūdvismito rūpasampadā /
pibanniva ca netrābhyāṃ nātṛpyata narādhipaḥ //

sā ca dṛṣṭvaiva rājānaṃ vicarantaṃ mahādyutim /
snehādāgatasauhārdā nātṛpyata vilāsinī //

gaṅgā kāmena rājānaṃ prekṣamāṇā vilāsinī /
cañcūryatāgratastasya kinnarīvāpsaropamā //

dṛṣṭvā prahṛṣṭarūpo'bhūddarśanādeva śāntanuḥ / rūpeṇātītya tiṣṭhantīṃ sarvā rājanyayoṣitaḥ //

tāmuvāca tato rājā sāntvayañślakṣṇayā girā /
devī vā dānavī vā tvaṃ gandharvī cāthavā'psarāḥ //

yakṣī vā pannagī vā'pi mānuṣī vā sumadhyame /
yā'si kā'si suraprakhye mahiṣī me bhavānaghe //

tvāṃ gatā hi mama prāmā vasu yanme'sti kiñcana / yāce tvāṃ suragarbhābhe bhāryā me bhava śobhane //