Mahabharata · Chapter 1.101

duṣyantādbharato rājyaṃ yathānyāyamavāpa saḥ / tasya tatprathitaṃ karma prāvartata mahātmanaḥ //

bhāsvaraṃ divyamajitaṃ lokasannādanaṃ mahat /
sa vijitya mahīpālāṃścakāra vaśavartinaḥ //

cacāra ca satāṃ dharmaṃ prāpya cānuttamaṃ yaśaḥ /
sa rājā cakravartyāsītsārvabhaumaḥ pratāpavān //

īje ca bahubhiryajñairyathā śakro marutpatiḥ /
yājayāmāsa taṃ kaṇvo dakṣavadbhūridakṣiṇam //

śrīmadgovitataṃ nāma vājimedhamavāpa saḥ /
yasminsahasraṃ padmānāṃ kaṇvāya bharato dadau //

so'śvamedhaśatairīje yamunāmanu tīragaḥ /
triśataiśca sarasvatyāṃ gaṅgāmanu catuḥśataiḥ //

dauṣyantirbharato yajñairīje śākuntalo nṛpaḥ /
tasmādbharatavaṃśasya vipratasthe mahadyaśaḥ //

bharatasya varastrīṣu putrāḥ sañjajñire pṛthak /
nābhyanandattadā rājā nānurūpā mameti tān //

tatastānmātaraḥ kruddhāḥ putrānninyuryamakṣayam /
tatastasya narendrasya vitathaṃ putrajanma tat //

tato mahadbhiḥ kratubhirījāno bharatastadā /
lebhe putraṃ bharadpājādbhumanyuṃ nāma bhārata //

tataḥ putriṇamātmānaṃ jñātvā pauravanandanaḥ /
bhumanyuṃ bharataśreṣṭha yauvarājye'bhyaṣecayat //

tato diviratho nāma bhumanyorabhavatsutaḥ /
suhotraśca suhotā ca suhaviḥ suyajustathā //

puṣkariṇyāmṛcīkaśca bhumanyorabhavansutāḥ /
teṣāṃ jyeṣṭhaḥ suhotrastu rājyamāpa mahīkṣitām //

rājasūyāśvamedhādyaiḥ so'yajadbahubhiḥ savaiḥ /
suhotraḥ pṛthivīṃ kṛtsnāṃ bubhuje sāgarāmbarām //

pūrṇāṃ hastigavāśvaiśca bahuratnasamākulām /
mamajjeva mahī tasya bhūribhārāvapīḍitā //

hastyaśvarathasampūrṇā manuṣyakalilā bhṛśam /
suhotre rājani tadā dharmataḥ śāsati prajāḥ //

caityayūpāṅkitā cāsīdbhūmiḥ śatasahasraśaḥ /
pravṛddhajanasasyā ca sarvadaiva vyarocata //

aikṣvākī janayāmāsa suhotrātpṛthivīpateḥ /
ajamīḍhaṃ sumīḍhaṃ ca purumīḍhaṃ ca bhārata //

ajamīḍho varasteṣāṃ tasminvaṃśaḥ pratiṣṭhitaḥ /
ṣaṭ putrānsopyajanayattisṛṣu strīṣu bhārata //

ṛkṣaṃ dhūminyatho nīlī duṣyantaparameṣṭhainau /
keśinyajanayajjahnuṃ sutau ca janarūṣiṇau //

viduḥ saṃvaraṇaṃ vīramṛkṣādrāthantarīsutam / tatheme sarvapañcālā duṣyantaparameṣṭhinoḥ /
anvayāḥ kuśikā rājañjanhoramitatejasaḥ //

janarūṣaṇayorjyeṣṭhamṛkṣamāhurjanādhipam /
ṛkṣātsaṃvaraṇo jajñe rājanvaṃśakarastava //

ārkṣe saṃvaraṇe rājanpraśāsati vasundharām /
sankṣayaḥ sumahānāsītprajānāmiti naḥ śrutam //

vyaśīryata tato rāṣṭraṃ kṣayairnānāvidhaistadā /
kṣunmṛtyubhyāmanāvṛṣṭyā vyādhibhiśca samāhatam //

abhyaghnanbhāratāṃścaiva sapatnānāṃ balāni ca /
cālayanvasudhāṃ cemāṃ balena caturaṅgiṇā //

abhyayāttaṃ ca pāñcalyo vijitya tarasā mahīm /
akṣauhiṇībhirdaśabhiḥ sa enaṃ samare'jayat //

tataḥ sadāraḥ sāmātyaḥ saputraḥ sasuhṛjjanaḥ /
rājā saṃvaraṇastasmātpalāyata mahābhayāt //

te pratīcīṃ parābhūtāḥ prapannā bhāratā diśam / sindhornadasya mahato nikuñje nyavasaṃstadā /
nadīvipayaparyante parvatasya samīpataḥ //

tatrāvasanbahūnkālānbhāratā durgamāśritāḥ /
teṣāṃ nivasatāṃ tatra sahasraṃ parivatsarān //

athābhyagacchadbharatānvasiṣṭho bhagavānṛṣiḥ /
tamāgataṃ prayatnena pratyudgamyābhivādya ca //

arghyamabhyāharaṃstasmai te sarve bhāratāstadā /
nivedya sarvamṛṣaye satkāreṇa suvarcase //

tamāsane copaviṣṭaṃ rājā vavre svayaṃ tadā /
purohito bhavānno'stu rājyāya prayatemahi //

omityevaṃ vasiṣṭho'pi bhāratānpratyapadyata /
athābhyaṣiñcatsāmrājye sarvakṣatrasya pauravam //

viṣāṇabhūtaṃ sarvasyāṃ pṛthivyāmiti naḥ śrutam /
bharatādhyuṣitaṃ pūrvaṃ so'dhyatiṣṭhatpurototamam //

punarbalibhṛtaścaiva cakre sarvamahīkṣitaḥ /
tataḥ sa pṛthivīṃ prāpya punarīje mahābalaḥ //

ājamīḍho mahāyajñairbahubhirbhūridakṣiṇaiḥ /
tataḥ saṃvaraṇātsaurī tapatī suṣuve kurum //

rājatve taṃ prajāḥ sarvā dharmajña iti vavrire / mahimnā tasya kuravo lebhire pratyayaṃ bhṛśam /
tasya nāmnā'bhivikhyātaṃ pṛthivyāṃ kurujāṅgalaṃ //

kurukṣetraṃ sa tapasā puṇyaṃ cakre mahātapāḥ /
aśvavantamabhiṣyantaṃ tathā caitrarathaṃ munim //

janamejayaṃ ca vikhyātaṃ putrāṃścāsyānuśuśruma /
pañcaitānvāhinī putrānvyajāyata manasvinī //

avikṣitaḥ parikṣittu śabalāśvastu vīryavān /
ādirājo virājaśca śālmaliśca mahābalaḥ //

uccaiḥśravā bhaṅgakāro jitāriścāṣṭamaḥ smṛtaḥ / eteṣāmanvavāye tu khyātāste karmajairguṇaiḥ /
janamejayādayaḥ sapta tathaivānye mahārathāḥ //

parīkṣito'bhavanputrāḥ sarve dharmārthakovidāḥ /
kakṣasenograsenau tu citrasenaśca vīryavān //

indrasenaḥ suṣeṇaśca bhīmasenaśca nāmataḥ /
janamejayasya tanayā bhuvi khyātā mahābalāḥ //

dhṛtarāṣṭraḥ prathamajaḥ pāṇḍurbāhlīka eva ca /
niṣadhaśca mahātejāstathā jāmbūnado balī //

kuṇḍodaraḥ padātiśca vasātiścāṣṭamaḥ smṛtaḥ /
sarve dharmārthakuśalāḥ sarvabhūtahite ratāḥ //

dhṛtarāṣṭro'tha rājāsīttasya putro'tha kuṇḍikaḥ /
hastī vitarkaḥ krāthaśca kuṇḍinaścāpi pañcamaḥ //

haviśravāstathendrābho bhumanyuścāparājitaḥ /
dhṛtarāṣṭrasutānāṃ tu trīnetānprathitānbhuvi //

pratīpaṃ dharmanetraṃ ca sunetraṃ cāpi bhārata /
pratīpaḥ prathitasteṣāṃ babhūvāpratimo bhuvi //

pratīpasya trayaḥ putrā jajñire bharatarṣabha /
devāpiḥ śantanuścaiva bāhlīkaśca mahārathaḥ //

devāpistu pravavrāja teṣāṃ dharmahitepsayā /
śantanuśca mahīṃ lebhe bāhlīkaśca mahārathaḥ //

bharatasyānvayāstvete devakalpā mahārathāḥ /
babhūvurbrahmakalpāśca bahavo rājasattamāḥ //

evaṃvidhā mahābhāgā devarūpāḥ prahāriṇaḥ /
anvavāye mahārāja ailavaṃśavivardhanāḥ //

gaṅgātīraṃ samāgamya dīkṣito janamejaya /
aśvamedhasahasrāṇi vājapeyaśatāni ca //

punarīje mahāyajñaiḥ samāptavaradakṣiṇaiḥ /
agniṣṭomātirātrāṇāmukthānāṃ somavatpunaḥ //

vājapeyeṣṭisatrāṇāṃ sahasraiśca susambhṛtaiḥ /
dṛṣṭvā śākuntalo rājā tarpayitvā dvijāndhanaiḥ //

punaḥ sahasraṃ padmānāṃ kaṇvāya bharato dadau /
jambūnadasya śuddhasya kanakasya mahāyaśāḥ //

yasya yūpāḥ śatavyāmāḥ pariṇāhe'tha kāñcanāḥ /
sahasravyāmamudvṛddhāḥ sendrairdevaiḥ samucchritāḥ //

svalaṅkṛtā bhrājamānāḥ sarvaratnairmanoramaiḥ /
hiraṇyaṃ dviradānaśvānmahiṣoṣṭragajāvikam //

dāsīdāsaṃ dhanaṃ dhānyaṃ gāḥ suśīlāḥ savatsakāḥ /
bhūmiṃ yūpasahasrāṅkāṃ kaṇvāya bahudakṣiṇām //

bahūnāṃ brahmakalpānāṃ dhanaṃ dattvā kratūnbahūn /
grāmāngṛhāṇi śubhrāṇi koṭiśothādadattadā //

bharatādbhāratī kīrtiryenedaṃ bhārataṃ kulam / bharatasyānvaye jātā devakalpā mahārathāḥ //

bahavo brahmakalpāśca babhūvuḥ kṣatrasattamāḥ /
teṣāmaparimeyāni nāmadheyāni santyuta //

teṣāṃ kule yathā mukhyānkīrtayiṣyāmi bhārata /
mahābhāgāndevakalpānsatyārjavaparāyaṇān //