Mahabharata · Chapter 1.100

athāntarikṣe duṣyantaṃ vāguvācāśarīriṇī /
ṛtvikpurohitācāryairmantribhiścābhisaṃvṛtam //

mātā bhastrā pituḥ putro yasmājjātaḥ sa eva saḥ /
bharasva putraṃ dauṣyantiṃ satyamāha śakuntalā //

sarvebhyo hyaṅgamaṅgebhyaḥ sākṣādutpadyate sutaḥ /
ātmā caiva suto nāma tenaiva tava paurava //

āhitaṃ hyātmanā'tmānaṃ parirakṣa imaṃ sutam /
ananyāṃ tvaṃ pratīkṣasva māvamaṃsthāḥ śakuntalām //

striyaḥ pavitramatulametadduṣyanta dharmataḥ /
māsi māsi rajo hyāsāṃ duritānyapakarṣati //

tataḥ sarvāṇi bhūtāni vyājahrastaṃ samantataḥ /
devā ūcuḥ /
āhitastvattanoreṣa māvamaṃsthāḥ śakuntalām //

retodhāḥ putra unnayati naradeva yamakṣayāt /
tvaṃ cāsya dhātā garbhasya satyamāha śakuntalā //

patirjāyāṃ praviśati sa tasyāṃ jāyate punaḥ / anyonyaprakṛtirhyeṣā māvamaṃsthāḥ śakuntalām //

jāyā janayate putramātmano'ṅgāddvidhā kṛtam /
tasmādbharasva duṣyanta putraṃ śākuntalaṃ nṛpa //

subhūtireṣā na tyājyā jīvitaṃ jīvayātmajam /
śākuntalaṃ mahātmānaṃ duṣyanta bhara pauravam //

bhartavyo'yaṃ tvayā yasmādasmākaṃ vacanādapi /
tasmādbhavatvayaṃ nāmnā bharato nāma te sutaḥ //

bharatādbhāratī kīrtiryenedaṃ bhārataṃ kulam /
apare ye ca pūrve ca bhāratā iti te'bhavan //
vaiśampāyana uvāca /

evamuktvā tato devā ṛṣayaśca tapodhanāḥ / pativrateti saṃhṛṣṭāḥ puṣpavṛṣṭiṃ vavarṣire //

tacchrutvā pauravo vākyaṃ vyāhṛtaṃ ve divaukasām / siṃhāsanātsamutthāya praṇamya ca divaukasaḥ //

purohitamamātyāṃśca samprahṛṣṭo'bravīdidam /
śṛṇvantvetadbhavanto'pi devadūtasya bhāṣitam //

śṛṇvantu devatānāṃ ca maharṣīṇāṃ ca bhāṣitam /
ahamapyevamevainaṃ jānāmi sutamātmajam //

yadyahaṃ vacanādasyā gṛhṇīyāmimamātmajam /
bhaveddhi śaṅkā lokasya naivaṃ śuddho bhavedayam //
vaiśampāyana uvāca /

tāṃ viśodhya tadā rājā devaiḥ saha maharṣibhiḥ /
hṛṣṭaḥ pramuditaścāpi pratijagrāha taṃ sutam //

tatastasya tadā rājā pitṛkarmāṇi sarvaśaḥ / kārayāmāsa muditaḥ prītimānātmajasya ha /
mūrdhni cainaṃ samāghrāya sasnehaṃ pariṣasvaje //

sabhājyamāno vipraiśca stūyamānaśca bandibhiḥ /
mudaṃ sa paramāṃ lebhe putrasparśanajāṃ nṛpaḥ //

svāṃ caiva bhāryāṃ dharmajñaḥ pūjayāmāsa dharmataḥ /
abravīccaiva tāṃ rājā sāntvapūrvamidaṃ vacaḥ //

lokasyāyaṃ parokṣastu sambandho nau purā'bhavat /
kṛto lokasamakṣo'dya sambandho vai punaḥ kṛtaḥ //

tasmādetanmayā tasya tannimittaṃ prabhāṣitam //

śaṅketa vā'yaṃ loko'tha strībhāvānmayi sangatam /
tasmādetanmayā cāpi tacchuddhyarthaṃ vicāritam //

brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrāścaiva pṛthagvidhāḥ /
tvāṃ devi vūjayiṣyanti nirviśaṅkāṃ pativratām //

putraścāyaṃ vṛto rājye tvamagramahiṣī bhava //

yacca kopanayātyarthaṃ tvayokto'smyapriyaṃ priye /
praṇayinyā viśālākṣitatkṣāntaṃ te mayā śubhe //

anṛtaṃ vāpyaniṣṭaṃ vā duruktaṃ vātiduṣkṛtam / tvayāpyevaṃ viśālākṣi kṣantavyaṃ mama durvacaḥ /
kṣāntyā patikṛte nāryaḥ pātivratyaṃ vrajanti tāḥ //

evamuktvā tu rājarṣistāmaninditagāminīm /
antaḥpuraṃ praveśyātha duṣyanto mahiṣīṃ priyām //

vāsobhirannapānaiśca pūjayitvā tu bhārata /
sa mātaramupasthāya rathantaryāmabhāṣata //

mama putro vane jātastava śokapraṇaśanaḥ /
ṛṇādadya vimukto'haṃ tava pautreṇa śobhane //

viśvāmitrasutā ceyaṃ kaṇvena ca vivardhitā /
snuṣā tava mahābhāge prasīdasva śakuntalām //

putrasya vacanaṃ śrutvā pautraṃ sā pariṣasvaje /
pādayoḥ patitāṃ tatra rathantaryā śakuntalām //

pariṣvajya ca bāhubhyāṃ harṣādaśruṇyavartayat /
uvāca vacanaṃ satyaṃ lakṣaye lakṣaṇāni ca //

tava putro viśālākṣi cakravartī bhaviṣyati /
tava bhartā viśālākṣi trailokyavijayī bhavet //

divyānbhogānanuprāptā bhava tvaṃ varavarṇini /
evamuktā rathtaryā paraṃ harṣamavāpa sā //

śakuntalāṃ tadā rājā śāstroktenaiva karmaṇā /
tato'gramahiṣīṃ kṛtvā sarvābharaṇabhūṣitām //

brāhmaṇebhyo dhanaṃ dattvā sainikānāṃ ca bhūpatiḥ /
dauṣyantiṃ ca tato rājā putraṃ śākuntalaṃ tadā //

bharataṃ nāmataḥ kṛtvā yauvarājye'bhyaṣecayat /
bharate bhāramāveśya kṛtakṛtyo'bhavannṛpaḥ //

tato varṣaśataṃ pūrṇaṃ rājyaṃ kṛtvā narādhipaḥ / gatvā vanāni duṣyantaḥ svargalokamupeyivān //