Madhyāntavibhāgakārikā · Chapter 5
uttarānuttaratvācca phalamanyat samāsataḥ /
// iti pratipakṣabhāvanādiparicchedaścaturthaḥ //
5 Yānānuttaryaparicchedaḥ pañcamaḥ
ānuttaryaṃprapattau hi punarālambane matam /
samudāgama uddiṣṭaṃ pratipattistu ṣaḍ vidhā
paramātha manaskāre anudharme 'ntavarjane /
viśiṣṭā cāviśiṣṭā ca paramā dvādaśātmikā
audāryamāyatatvañca adhikaro 'kṣayātmatā /
nairantaryamakṛcchratvaṃ vittatvañca parigrahaḥ
ārambhaprāptiniṣyandaniṣpattiḥ paramā matā /
tataśca paramārthena daśa pāramitā matāḥ
dānaṃ śīlaṃ kṣamā vīryaṃ dhyānaṃ prajñā upāyatā /
praṇidhānaṃ balaṃ jñānametāḥ pāramitā daśa
anugraho 'vighātaśca karma tasya ca marṣaṇam /
guṇavṛddhiśca sāmarthyamavatāravimocane
akṣayatvaṃ sadā vṛttirniyataṃ bhogapācane /
yathāprajñaptito dharmamahāyānamanaskriyā
bodhisattvasya satataṃ prajñayā triprakārayā /
dhātupuṣṭayaipraveśāya cārthasiddhyai bhavatyasau
saṃyuktā dharmacaritaiḥ sā jñeyā daśabhiḥ punaḥ /
lekhanā pūjanā dānaṃ śravaṇaṃ vācanod grahaḥ
prakāśanātha svādhyāyaścintanā bhāvanā ca tat /
ameyapuṇyaskandhaṃ hi caritaṃ tad daśātmakam
viśeṣādakṣayatvācca parānugrahato 'śamāt /
avikṣiptāviparyāsapraṇatā cānudhārmikī
vyutthānaṃ viṣaye sārastathāsvādalayoddhavaḥ /
sambhāvanābhisandhiśca manaskāre 'pyahaṃkṛtiḥ
hīnacittañca vikṣepaḥ parijñeyo hi dhīmatā /
vyañjanārthamanaskāre 'visāre lakṣaṇadvaye
aśuddhaśuddhāvāgantukatve 'trāsitānunnatau /
saṃyogāt saṃstavāccaiva viyogādapyasaṃstavāt
arthasattvamasattvañca vyañjane so 'viparyayaḥ /
dvayena pratibhāsatvaṃ tathā cāvidyamānatā
arthe sa cāviparyāsaḥ sadasattvena varjitaḥ /
tajjalpabhāvito jalpamanaskārastadāśrayaḥ
manaskāre 'viparyāso dvayaprakhyānakāraṇe /
māyādivadasattvañca sattvañcārthasya tanmatam
so 'visāre 'viparyāso bhāvābhāvāvisārataḥ /
sarvasya nāmamātratvaṃ sarvakalpāpravṛttaye
svalakṣaṇe 'viparyāsaḥ paramārthe svalakṣaṇe /
dharmadhātuvinirmukto yasmād dharmo na vidyate
sāmānyalakṣaṇantasmāt sa ca tatrāviparyayaḥ /
viparyastamanaskārāvihāniparihāṇitaḥ
tadaśuddhirviśuddhiśca sa ca tatrāviparyayaḥ /
dharmadhātorviśuddhatvāt prakṛtyā vyomavatpunaḥ
dvayasyāgantukatvaṃ hi sa ca tatrāviparyayaḥ /
saṃkleśaśca viśuddhiśca dharmapudgalayorna hi
asattvāt trāsatāmānau nātaḥ so 'trāviparyayaḥ /
pṛthaktvaikatvamantaśca tīrthyaśrāvakayorapi
samāropāpavādānto dvidhā pudgaladharmayoḥ /
vipakṣapratipakṣāntaḥ śāśvatocchedasaṃjñitaḥ
grāhyagrāhakasaṃkleśavyavadāne dvidhā tridhā /
vikalpadvayatāntaśca sa ca saptavidho mataḥ
bhāvābhāve praśāmye 'tha śamane trāsyatadbhaye /
grāhyagrāhe 'tha samyaktvamithyātve vyāpṛtau na ca
ajanmasamakālatve sa vikalpadvayāntatā /
viśiṣṭā cāviśiṣṭā ca jñeyā daśasu bhūmiṣu
vyavasthānantato dhātuḥ sādhyasādhanadhāraṇā /
avadhārapradhārā ca prativedhaḥ pratānatā
pragamaḥ praśaṭhatvañca prakarṣālambanammatam /
avaikalyāpratikṣepo 'vikṣepaśca prapūraṇā
samutpādo nirūḍhiśca karmaṇyatvāpratiṣṭhitā /
nirāvaraṇatā tasyāpraśrabdhisamudāgamaḥ
śāstraṃ madhyavibhāgaṃ hi gūḍhasārārthameva ca /
mahārthañcaiva sarvārthaṃ sarvānarthapraṇodanam
Original text: Madhyāntavibhāgakārikā · Edition: Ramchandra Pandeya: Madhyantavibhagashastram. Delhi : Motilal Banarsidass, 1971. · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0