Madhyamakaśāstra · Chapter 7
7 Saṃskṛtaparīkṣā saptamaṃ prakaraṇam /
yadi saṃskṛta utpādastatra yuktā trilakṣaṇī /
athāsaṃskṛta utpādaḥ kathaṃ saṃskṛtalakṣaṇam
utpādādyāstrayo vyastā nālaṃ lakṣaṇakarmaṇi /
saṃskṛtasya samastāḥ syurekatra kathamekadā
utpādasthitibhaṅgānāmanyatsaṃskṛtalakṣaṇam /
asti cedanavasthaivaṃ nāsti cette na saṃskṛtāḥ
utpādotpāda utpādo mūlotpādasya kevalam /
utpādotpādamutpādo maulo janayate punaḥ
utpādotpāda utpādo mūlotpādasya te yadi /
maulenājanitastaṃ te sa kathaṃ janayiṣyati
sa te maulena janito maulaṃ janayate yadi /
maulaḥ sa tenājanitastamutpādayate katham
ayamutpadyamānaste kāmamutpādayedimam /
yadīmamutpādayitumajātaḥ śaknuyādayam
pradīpaḥ svaparātmānau saṃprakāśayitā yathā /
utpādaḥ svaparātmānāvubhāvutpādayettathā
pradīpe nāndhakāro 'sti yatra cāsau pratiṣṭhitaḥ /
kiṃ prakāśayati dīpaḥ prakāśo hi tamovadhaḥ
kathamutpadyamānena pradīpena tamo hatam /
notpadyamāno hi tamaḥ pradīpaḥ prāpnute yadā
aprāpyaiva pradīpena yadi vā nihataṃ tamaḥ /
ihasthaḥ sarvalokasthaṃ sa tamo nihaniṣyati
pradīpaḥ svaparātmānau saṃprakāśayate yadi /
tamo 'pi svaparātmānau chādayiṣyatyasaṃśayam
anutpanno 'yamutpādaḥ svātmānaṃ janayetkatham /
athotpanno janayate jāte kiṃ janyate punaḥ
notpadyamānaṃ notpannaṃ nānutpannaṃ kathaṃcana /
utpadyate tathākhyātaṃ gamyamānagatāgataiḥ
utpadyamānamutpattāvidaṃ na kramate yadā /
kathamutpadyamānaṃ tu pratītyotpattimucyate
pratītya yadyadbhavati tattacchāntaṃ svabhāvataḥ /
tasmādutpadyamānaṃ ca śāntamutpattireva ca
yadi kaścidanutpanno bhāvaḥ saṃvidyate kvacit /
utpadyeta sa kiṃ tasmin bhāva utpadyate 'sati
utpadyamānamutpādo yadi cotpādayatyayam /
utpādayettamutpādamutpādaḥ katamaḥ punaḥ
anya utpādatyenaṃ yadyutpādo 'navasthitiḥ /
athānutpāda utpannaḥ sarvamutpadyate tathā
sataśca tāvadutpattirasataśca na yujyate /
na sataścāsataśceti pūrvamevopapāditam
nirudhyamānasyotpattirna bhāvasyopapadyate /
yaścānirudhyamānastu sa bhāvo nopapadyate
na sthitabhāvastiṣṭhatyasthitabhāvo na tiṣṭhati /
na tiṣṭhati tiṣṭhamānaḥ ko 'nutpannaśca tiṣṭhati
sthitirnirudhyamānasya na bhāvasyopapadyate /
yaścānirudhyamānastu sa bhāvo nopapadyate
jarāmaraṇadharmeṣu sarvabhāveṣu sarvadā /
tiṣṭhanti katame bhāvā ye jarāmaraṇaṃ vinā
sthityānyayā sthiteḥ sthānaṃ tayaiva ca na yujyate /
utpādasya yathotpādo nātmanā na parātmanā
nirudhyate nāniruddhaṃ na niruddhaṃ nirudhyate /
tathāpi nirudhyamānaṃ kimajātaṃ nirudhyate
sthitasya tāvadbhāvasya nirodho nopapadyate /
nāsthitasyāpi bhāvasya nirodha upapadyate
tayaivāvasthayāvasthā na hi saiva nirudhyate /
anyayāvasthayāvasthā na cānyaiva nirudhyate
yadaivaṃ sarvadharmāṇāmutpādo nopapadyate /
tadaivaṃ sarvadharmāṇāṃ nirodho nopapadyate
sataśca tāvadbhāvasya nirodho nopapadyate /
ekatve na hi bhāvaśca nābhāvaścopapadyate
asato 'pi na bhāvasya nirodha upapadyate /
na dvitīyasya śirasacchedanaṃ vidyate yathā
na svātmanā nirodho 'sti nirodho na parātmanā /
utpādasya yathotpādo nātmanā na parātmanā
utpādasthitibhaṅgānāmasiddhernāsti saṃskṛtam /
saṃskṛtasyāprasiddhau ca kathaṃ setsyatyasaṃskṛtam
yathā māyā yathā svapno gandharvanagaraṃ yathā /
tathotpādastathā sthānaṃ tathā bhaṅga udāhṛtam
Original text: Madhyamakaśāstra · Edition: P. L. Vaidya: Madhyamakaśāstra of Nāgārjuna. Darbhanga: Mithila Institute, 1960. · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0