Madhyamakaśāstra · Chapter 17
17 Karmaphalaparīkṣā saptadaśamaṃ prakaraṇam /
ātmasaṃyamakaṃ cetaḥ parānugrāhakaṃ ca yat /
maitraṃ sa dharmastadbījaṃ phalasya pretya ceha ca
cetanā cetayitvā ca karmoktaṃ paramarṣiṇā /
tasyānekavidho bhedaḥ karmaṇaḥ parikīrtitaḥ
tatra yaccetanetyuktaṃ karma tanmānasaṃ smṛtam /
cetayitvā ca yattūktaṃ tattu kāyikavācikam
vāgviṣpando 'viratayo yāścāvijñaptisaṃjñitāḥ /
avijñaptaya evānyāḥ smṛtā viratayastathā
paribhogānvayaṃ puṇyamapuṇyaṃ ca tathāvidham /
cetanā ceti saptaite dharmāḥ karmāñjanāḥ smṛtāḥ
tiṣṭhatyā pākakālāccetkarma tannityatāmiyāt /
niruddhaṃ cennirūddhaṃ satkiṃ phalaṃ janayiṣyati
yo 'ṅkuraprabhṛtirbījātsaṃtāno 'bhipravartate /
tataḥ phalamṛte bījātsa ca nābhipravartate
bījācca yasmātsaṃtānaḥ saṃtānācca phalodbhavaḥ /
bījapūrvaṃ phalaṃ tasmānnocchinnaṃ nāpi śāśvatam
yastasmāccittasaṃtānaścetaso 'bhipravartate /
tataḥ phalamṛte cittātsa ca nābhipravartate
cittācca yasmātsaṃtānaḥ saṃtānācca phalodbhavaḥ /
karmapūrvaṃ phalaṃ tasmānnocchinnaṃ nāpi śāśvatam
dharmasya sādhanopāyāḥ śuklāḥ karmapathā daśa /
phalaṃ kāmaguṇāḥ pañca dharmasya pretya ceha ca
bahavaśca mahāntaśca doṣāḥ syurapi kalpanā /
yadyeṣā tena naivaiṣā kalpanātropapadyate
imāṃ punaḥ pravakṣyāmi kalpanāṃ yātra yojyate /
buddhaiḥ pratyekabuddhaiśca śrāvakaiścānuvarṇitām
patraṃ yathāvipraṇāśastatharṇamiva karma ca /
caturvidho dhātutaḥ sa prakṛtyāvyākṛtaśca saḥ
prahāṇato na praheyo bhāvanāheya eva vā /
tasmādavipraṇāśena jāyate karmaṇāṃ phalam
prahāṇataḥ praheyaḥ syātkarmaṇaḥ saṃkrameṇa vā /
yadi doṣāḥ prasajyeraṃstatra karmavadhādayaḥ
sarveṣāṃ viṣabhāgānāṃ sabhāgānāṃ ca karmaṇām /
pratisaṃdhau sadhātūnāmeka utpadyate tu saḥ
karmaṇaḥ karmaṇo dṛṣṭe dharma utpadyate tu saḥ /
dviprakārasya sarvasya vipakke 'pi ca tiṣṭhati
phalavyatikramādvā sa maraṇādvā nirudhyate /
anāsravaṃ sāsravaṃ ca vibhāgaṃ tatra lakṣayet
śūnyatā ca na cocchedaḥ saṃsāraśca na śāśvatam /
karmaṇo 'vipraṇāśaśca dharmo buddhena deśitaḥ
karma notpadyate kasmāt niḥsvabhāvaṃ yatastataḥ /
yasmācca tadanutpannaṃ na tasmādvipraṇaśyati
karma svabhāvataścetsyācchāśvataṃ syādasaṃśayam /
akṛtaṃ ca bhavetkarma kriyate na hi śāśvatam
akṛtābhyāgamabhayaṃ syātkarmākṛtakaṃ yadi /
abrahmacaryavāsaśca doṣastatra prasajyate
vyavahārā virudhyante sarva eva na saṃśayaḥ /
puṇyapāpakṛtornaiva pravibhāgaśca yujyate
tadvipakvavipākaṃ ca punareva vipakṣyati /
karma vyavasthitaṃ yasmāttasmātsvābhāvikaṃ yadi
karma kleśātmakaṃ cedaṃ te ca kleśā na tattvataḥ /
na cette tattvataḥ kleśāḥ karma syāttattvataḥ katham
karma kleśāśca dehānāṃ pratyayāḥ samudāhṛtāḥ /
karma kleśāśca te śūnyā yadi deheṣu kā kathā
avidyānivṛto jantustṛṣṇāsaṃyojanaśca saḥ /
sa bhoktā sa ca na karturanyo na ca sa eva saḥ
na pratyayasamutpannaṃ nāpratyayasamutthitam /
asti yasmādidaṃ karma tasmātkartāpi nāstyataḥ
karma cennāsti kartā ca kutaḥ syātkarmajaṃ phalam /
asatyatha phale bhoktā kuta eva bhaviṣyati
yathā nirmitakaṃ śāstā nirmimītarddhisaṃpadā /
nirmito nirmimītānyaṃ sa ca nirmitakaḥ punaḥ
tathā nirmitakākāraḥ kartā karma ca tatkṛtam /
tadyathā nirmitenānyo nirmito nirmitastathā
kleśāḥ karmāṇi dehāśca kartāraśca phalāni ca /
gandharvanagarākārā marīcisvapnasaṃnibhāḥ
Original text: Madhyamakaśāstra · Edition: P. L. Vaidya: Madhyamakaśāstra of Nāgārjuna. Darbhanga: Mithila Institute, 1960. · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0