Madhyamakaśāstra · Chapter 16
16 Bandhamokṣaparīkṣā ṣoḍaśamaṃ prakaraṇam /
saṃskārāḥ saṃsaranti cenna nityāḥ saṃsaranti te /
saṃsaranti ca nānityāḥ sattve 'pyeṣa samaḥ kramaḥ
pudgalaḥ saṃsarati cetskandhāyatanadhātuṣu /
pañcadhā mṛgyamāṇo 'sau nāsti kaḥ saṃsariṣyati
upādānādupādānaṃ saṃsaran vibhavo bhavet /
vibhavaścānupādānaḥ kaḥ sa kiṃ saṃsariṣyati
saṃskārāṇāṃ na nirvāṇaṃ kathaṃcidupapadyate /
sattvasyāpi na nirvāṇaṃ kathaṃcidupapadyate
na badhyante na mucyante udayavyayadharmiṇaḥ /
saṃskārāḥ pūrvavatsattvo badhyate na na mucyate
bandhanaṃ cedupādānaṃ sopādāno na badhyate /
badhyate nānupādānaḥ kimavastho 'tha badhyate
badhnīyādbandhanaṃ kāmaṃ bandhyātpūrvaṃ bhavedyadi /
na cāsti tat śeṣamuktaṃ gamyamānagatāgataiḥ
baddho na mucyate tāvadabaddho naiva mucyate /
syātāṃ baddhe mucyamāne yugapadbandhamokṣaṇe
nirvāsyāmyanupādāno nirvāṇaṃ me bhaviṣyati /
iti yeṣāṃ grahasteṣāmupādānamahāgrahaḥ
na nirvāṇasamāropo na saṃsārāpakarṣaṇam /
yatra kastatra saṃsāro nirvāṇaṃ kiṃ vikalpyate
Original text: Madhyamakaśāstra · Edition: P. L. Vaidya: Madhyamakaśāstra of Nāgārjuna. Darbhanga: Mithila Institute, 1960. · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0