મધ્યમકશાસ્ત્ર · અધ્યાય 16

16 બન્ધમોક્ષપરીક્ષા ષોડશમં પ્રકરણમ્ ।
સંસ્કારાઃ સંસરન્તિ ચેન્ન નિત્યાઃ સંસરન્તિ તે ।
સંસરન્તિ ચ નાનિત્યાઃ સત્ત્વે ઽપ્યેષ સમઃ ક્રમઃ

પુદ્ગલઃ સંસરતિ ચેત્સ્કન્ધાયતનધાતુષુ ।
પઞ્ચધા મૃગ્યમાણો ઽસૌ નાસ્તિ કઃ સંસરિષ્યતિ

ઉપાદાનાદુપાદાનં સંસરન્ વિભવો ભવેત્ ।
વિભવશ્ચાનુપાદાનઃ કઃ સ કિં સંસરિષ્યતિ

સંસ્કારાણાં ન નિર્વાણં કથંચિદુપપદ્યતે ।
સત્ત્વસ્યાપિ ન નિર્વાણં કથંચિદુપપદ્યતે

ન બધ્યન્તે ન મુચ્યન્તે ઉદયવ્યયધર્મિણઃ ।
સંસ્કારાઃ પૂર્વવત્સત્ત્વો બધ્યતે ન ન મુચ્યતે

બન્ધનં ચેદુપાદાનં સોપાદાનો ન બધ્યતે ।
બધ્યતે નાનુપાદાનઃ કિમવસ્થો ઽથ બધ્યતે

બધ્નીયાદ્બન્ધનં કામં બન્ધ્યાત્પૂર્વં ભવેદ્યદિ ।
ન ચાસ્તિ તત્ શેષમુક્તં ગમ્યમાનગતાગતૈઃ

બદ્ધો ન મુચ્યતે તાવદબદ્ધો નૈવ મુચ્યતે ।
સ્યાતાં બદ્ધે મુચ્યમાને યુગપદ્બન્ધમોક્ષણે

નિર્વાસ્યામ્યનુપાદાનો નિર્વાણં મે ભવિષ્યતિ ।
ઇતિ યેષાં ગ્રહસ્તેષામુપાદાનમહાગ્રહઃ

ન નિર્વાણસમારોપો ન સંસારાપકર્ષણમ્ ।
યત્ર કસ્તત્ર સંસારો નિર્વાણં કિં વિકલ્પ્યતે