Language

ENहिગુ
Scripture Library

Lilavati · Verses 154-173

154

sakhe padma-tad-majjana-sthāna-madhyam bhujas koṭi-karṇa-antaram padma-dṛśyam/
nalas koṭis etad-mitam @syāt yat ambhas @vada evam @samānīya pānīya-mānam//

155

cakra-krauñca-ākulita-salile kva api dṛṣṭam taḍāge toyāt ūrdhvam kamala-kalikā-agram vitasti-pramāṇam/
mandam mandam calitam anilena āhatam hasta-#yugme tasmin magnam gaṇaka @kathaya kṣipram ambhas-pramāṇam//

156

%dvi-nighna-tāla-ucchriti-saṃyutam yat saras-antaram tena vibhājitāyās/
tāla-ucchrites tāla-saras-antara-ghnyās uḍḍīna-mānam khalu @labhyate tat// [āpaṭe: khala < khalu]

157

vṛkṣāt hasta-%śata-ucchrayāt %śata-#yuge vāpīm kapis kas api @agāt @uttīrya atha paras drutam śruti-pathena @uḍḍīya kimcit drumāt/
jātā evam samatā tayos yadi gatau uḍḍīna-mānam kiyat vidvan ced su-pariśramas @asti gaṇite kṣipram tat @ācakṣva me//

158

karṇasya vargāt %dvi-guṇāt viśodhyas dos-koṭi-yogas sva-guṇas asya mūlam/
yogas dvidhā mūla-vihīna-yuktas @syātām tad-%ardhe bhuja-koṭi-māne//

159

%daśa %sapta-adhikas karṇas %tri-adhikā %viṃśatis sakhe/
bhuja-koṭi-yutis yatra tatra te me pṛthak @vada//

160

dos-koṭyos antaram #śailās karṇas yatra %trayodaśa/
bhuja-koṭī pṛthak tatra @vada āśu gaṇaka-uttama//

161

anyonya-mūla-agra-ga-sūtra-yogāt veṇvos vadhe yoga-hṛte avalambas/
vaṃśau sva-yogena hṛtau abhīṣṭa-bhū-ghnau ca lamba-ubhayatas ku-khaṇḍe//

162

%pañcadaśa-%daśa-kara-ucchraya-veṇvos ajñāta-madhya-bhūmikayos/
itaretara-mūla-agra-ga-sūtra-yutes lamba-mānam @ācakṣva//

163

dhṛṣṭa-uddiṣṭam ṛju-bhuja-kṣetram yatra %eka-bāhutas su-alpā/
tad-itara-bhuja-yutis atha vā tulyā jñeyam tat akṣetram// [āpaṭe: -yatis < -yutis]

164

%catur-asre %tri-%ṣaṣ-%dvi-#arkās bhujās %tri-asre %tri-%ṣaṣ-%navās/
uddiṣṭās yatra dhṛṣṭena tat akṣetram @vinirdiśet// [āpaṭe: dhaṣṭena < dhṛṣṭena]

165

%tri-bhuje bhujayos yogas tad-antara-guṇas bhuvā hṛtas labdhyā/
%dvis-sthā bhūs ūna-yutā dalitā ābādhe tayos @syātām//

166

sva-ābādhā-bhuja-kṛtyos antara-mūlam @prajāyate lambas/
lamba-guṇam bhūmi-%ardham spaṣṭam %tri-bhuje phalam @bhavati//

167

kṣetre mahī manu-mitā %tri-bhuje bhujau tu yatra %trayodaśa-#tithi-pramitau ca yasya/
tatra avalambakam atho @kathaya avabādhe kṣipram tathā ca sama-koṣṭha-mitim phala-ākhyam//

168

%daśa-%saptadaśa-pramau hbujau %tri-bhuje yatra %nava-pramā mahī/
abadhe @vada lambakam tathā gaṇitam gāṇitika āśu tatra me//

169

sarva-dos-yuti-#dalam %catur-sthitam bāhubhis virahitam ca tad-vadhāt/
mūlam asphuṭa-phalam %catur-bhuje spaṣṭam evam uditam %tri-bāhuke//

170

bhūmis %caturdaśa-mitā mukham #aṅka-saṃkhyam bāhū %trayodaśa-#divākara-saṃmitau ca/
lambas api yatra #ravi-saṃkhyakas eva tatra kṣetre phalam @kathaya tat kathitam yat ādyais//

171

%catur-bhujasya aniyatau hi karṇau katham tatas asmin niyatam phalam @syāt/
prasādhitau tad-śravaṇau yat ādyais sva-kalpitau tau itaratra na @stas/
teṣu eva bāhuṣu aparau ca karṇau anekadhā kṣetra-phalam tatas ca//
%catur-bhuje hi %eka-antara-koṇau @ākramya antar-praveśyamānau bhujau tad-saṃsaktam sva-karṇam @saṃkocayatas/ itarau tu bahis-prasarantau sva-karṇam @vardhayatas/ atas uktam teṣu eva bāhuṣu aparau ca karṇau iti//
lambayos karṇayos vā %ekam @anirdiśya aparam katham/
@pṛcchati aniyatatve api niyatam ca api tad-phalam//
sas pṛcchakas piśācas vā vaktā vā nitarām tatas/
yas na @vetti %catur-bāhu-kṣetrasya aniyatām sthitim// [no numbers are given to these two śloka stanśas in āpaṭe.]
sama-catur-bhuja-āyatayos phala-ānayane karaṇa-sūtram sa-ardha-śloka-dvayam/

172

iṣṭā śrutis tulya-%catur-bhujasya kalpyā atha tad-varga-vivarjitā yā/
%catur-guṇā bāhu-kṛtis tadīyam mūlam %dvitīya-śravaṇa-pramāṇam//

173

atulya-karṇa-abhihatis %dvi-bhaktā phalam sphuṭam tulya-%catur-bhuje @syāt/
sama-śrutau tulya-%catur-bhuje ca tathā āyate tad-bhuja-koṭi-ghātas/
%catur-bhuje anyatra samāna-lambe lambena nighnam ku-mukha-aikya-#khaṇḍam//

Original text: Līlāvatī · Edition: the following two editions: 1) Lilavati, ed with Ganesa's Buddhivilasini and Mahidhara's Lilavativivarana by V.G. Apate. Anandasrama Sanskrit Series 107. Poona 1937. This edition is denoted by 'ApaTe.'; 2) Lilavati, ed with Sankara's Kriyakramakari by K.V.Sarma. Hoshiarpur 1975. This edition is denoted by 'zarma.' · Data entry T. Hayashi · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc