लीलावती · श्लोक 154-173

सखे पद्म-तद्-मज्जन-स्थान-मध्यम् भुजस् कोटि-कर्ण-अन्तरम् पद्म-दृश्यम्।
नलस् कोटिस् एतद्-मितम् @स्यात् यत् अम्भस् @वद एवम् @समानीय पानीय-मानम्॥

चक्र-क्रौञ्च-आकुलित-सलिले क्व अपि दृष्टम् तडागे तोयात् ऊर्ध्वम् कमल-कलिका-अग्रम् वितस्ति-प्रमाणम्।
मन्दम् मन्दम् चलितम् अनिलेन आहतम् हस्त-#युग्मे तस्मिन् मग्नम् गणक @कथय क्षिप्रम् अम्भस्-प्रमाणम्॥

%द्वि-निघ्न-ताल-उच्छ्रिति-संयुतम् यत् सरस्-अन्तरम् तेन विभाजितायास्।
ताल-उच्छ्रितेस् ताल-सरस्-अन्तर-घ्न्यास् उड्डीन-मानम् खलु @लभ्यते तत्॥ [आपटे: खल < खलु]

वृक्षात् हस्त-%शत-उच्छ्रयात् %शत-#युगे वापीम् कपिस् कस् अपि @अगात् @उत्तीर्य अथ परस् द्रुतम् श्रुति-पथेन @उड्डीय किम्चित् द्रुमात्।
जाता एवम् समता तयोस् यदि गतौ उड्डीन-मानम् कियत् विद्वन् चेद् सु-परिश्रमस् @अस्ति गणिते क्षिप्रम् तत् @आचक्ष्व मे॥

कर्णस्य वर्गात् %द्वि-गुणात् विशोध्यस् दोस्-कोटि-योगस् स्व-गुणस् अस्य मूलम्।
योगस् द्विधा मूल-विहीन-युक्तस् @स्याताम् तद्-%अर्धे भुज-कोटि-माने॥

%दश %सप्त-अधिकस् कर्णस् %त्रि-अधिका %विंशतिस् सखे।
भुज-कोटि-युतिस् यत्र तत्र ते मे पृथक् @वद॥

दोस्-कोट्योस् अन्तरम् #शैलास् कर्णस् यत्र %त्रयोदश।
भुज-कोटी पृथक् तत्र @वद आशु गणक-उत्तम॥

अन्योन्य-मूल-अग्र-ग-सूत्र-योगात् वेण्वोस् वधे योग-हृते अवलम्बस्।
वंशौ स्व-योगेन हृतौ अभीष्ट-भू-घ्नौ च लम्ब-उभयतस् कु-खण्डे॥

%पञ्चदश-%दश-कर-उच्छ्रय-वेण्वोस् अज्ञात-मध्य-भूमिकयोस्।
इतरेतर-मूल-अग्र-ग-सूत्र-युतेस् लम्ब-मानम् @आचक्ष्व॥

धृष्ट-उद्दिष्टम् ऋजु-भुज-क्षेत्रम् यत्र %एक-बाहुतस् सु-अल्पा।
तद्-इतर-भुज-युतिस् अथ वा तुल्या ज्ञेयम् तत् अक्षेत्रम्॥ [आपटे: -यतिस् < -युतिस्]

%चतुर्-अस्रे %त्रि-%षष्-%द्वि-#अर्कास् भुजास् %त्रि-अस्रे %त्रि-%षष्-%नवास्।
उद्दिष्टास् यत्र धृष्टेन तत् अक्षेत्रम् @विनिर्दिशेत्॥ [आपटे: धष्टेन < धृष्टेन]

%त्रि-भुजे भुजयोस् योगस् तद्-अन्तर-गुणस् भुवा हृतस् लब्ध्या।
%द्विस्-स्था भूस् ऊन-युता दलिता आबाधे तयोस् @स्याताम्॥

स्व-आबाधा-भुज-कृत्योस् अन्तर-मूलम् @प्रजायते लम्बस्।
लम्ब-गुणम् भूमि-%अर्धम् स्पष्टम् %त्रि-भुजे फलम् @भवति॥

क्षेत्रे मही मनु-मिता %त्रि-भुजे भुजौ तु यत्र %त्रयोदश-#तिथि-प्रमितौ च यस्य।
तत्र अवलम्बकम् अथो @कथय अवबाधे क्षिप्रम् तथा च सम-कोष्ठ-मितिम् फल-आख्यम्॥

%दश-%सप्तदश-प्रमौ ह्बुजौ %त्रि-भुजे यत्र %नव-प्रमा मही।
अबधे @वद लम्बकम् तथा गणितम् गाणितिक आशु तत्र मे॥

सर्व-दोस्-युति-#दलम् %चतुर्-स्थितम् बाहुभिस् विरहितम् च तद्-वधात्।
मूलम् अस्फुट-फलम् %चतुर्-भुजे स्पष्टम् एवम् उदितम् %त्रि-बाहुके॥

भूमिस् %चतुर्दश-मिता मुखम् #अङ्क-संख्यम् बाहू %त्रयोदश-#दिवाकर-संमितौ च।
लम्बस् अपि यत्र #रवि-संख्यकस् एव तत्र क्षेत्रे फलम् @कथय तत् कथितम् यत् आद्यैस्॥

%चतुर्-भुजस्य अनियतौ हि कर्णौ कथम् ततस् अस्मिन् नियतम् फलम् @स्यात्।
प्रसाधितौ तद्-श्रवणौ यत् आद्यैस् स्व-कल्पितौ तौ इतरत्र न @स्तस्।
तेषु एव बाहुषु अपरौ च कर्णौ अनेकधा क्षेत्र-फलम् ततस् च॥
%चतुर्-भुजे हि %एक-अन्तर-कोणौ @आक्रम्य अन्तर्-प्रवेश्यमानौ भुजौ तद्-संसक्तम् स्व-कर्णम् @संकोचयतस्। इतरौ तु बहिस्-प्रसरन्तौ स्व-कर्णम् @वर्धयतस्। अतस् उक्तम् तेषु एव बाहुषु अपरौ च कर्णौ इति॥
लम्बयोस् कर्णयोस् वा %एकम् @अनिर्दिश्य अपरम् कथम्।
@पृच्छति अनियतत्वे अपि नियतम् च अपि तद्-फलम्॥
सस् पृच्छकस् पिशाचस् वा वक्ता वा नितराम् ततस्।
यस् न @वेत्ति %चतुर्-बाहु-क्षेत्रस्य अनियताम् स्थितिम्॥ [नो नुम्बेर्स् अरे गिवेन् तो थेसे त्wओ श्लोक स्तन्शस् इन् आपटे.]
सम-चतुर्-भुज-आयतयोस् फल-आनयने करण-सूत्रम् स-अर्ध-श्लोक-द्वयम्।

इष्टा श्रुतिस् तुल्य-%चतुर्-भुजस्य कल्प्या अथ तद्-वर्ग-विवर्जिता या।
%चतुर्-गुणा बाहु-कृतिस् तदीयम् मूलम् %द्वितीय-श्रवण-प्रमाणम्॥

अतुल्य-कर्ण-अभिहतिस् %द्वि-भक्ता फलम् स्फुटम् तुल्य-%चतुर्-भुजे @स्यात्।
सम-श्रुतौ तुल्य-%चतुर्-भुजे च तथा आयते तद्-भुज-कोटि-घातस्।
%चतुर्-भुजे अन्यत्र समान-लम्बे लम्बेन निघ्नम् कु-मुख-ऐक्य-#खण्डम्॥