Language

ENहिગુ
Scripture Library

Lalitavistara · Chapter 15

15.1

iti //
iti śrīlalitavistare svapnaparivarto nāma caturdaśo 'dhyāyaḥ //
START Parivarta 15
abhiniṣkramaṇaparivartaḥ pañcadaśaḥ /
atha khalu bhikṣavo bodhisattvasyaitadabhūt - ayuktametanmama syādakṛtajñatā ca yadahamaprativedya mahārājñaḥ śuddhodanasya ananujñātaśca pitrā niṣkrameyam / sa rātrau praśāntāyāṃ svakādupasthānaprāsādādavatīrya rājñaḥ śuddhodanasya prāsādatale pratiṣṭhito 'bhūt / pratiṣṭhitamātrasya ca punarbodhisattvasya sarvo 'sau prāsāda ābhayā sphuṭo 'bhūt / tatra rājā prativibuddhastāṃ prabhāmadrākṣīt / dṛṣṭvā ca punastvaritaṃ tvaritaṃ kāñcukiyamāmantrayāmāsa - kiṃ bhoḥ kāñcukīya sūryo 'bhyudgato yeneyaṃ prabhā virājate? kāñcukīya āha - adyāpi tāvadeva rajanyā upārdhaṃ nātikrāntam / api ca deva -
sūryaprabhāya bhavate drumakuḍyachāyā saṃtāpayāti ca tanuṃ prakaroti dharmam /
haṃsā mayūraśukakokilacakravākāḥ pratyūṣakālasamaye svarutāṃ ravanti

15.2

ābhā iyaṃ tu naradeva sukhā manojñā prahlādanī śubhakarī na karoti dāham /
kuḍyā ca vṛkṣa abhibhūya na cāsti chāyā niḥsaṃśayaṃ guṇadharo iha adya prāptaḥ

15.3

so prekṣate daśadiśo nṛpatī viṣaṇṇo dṛṣṭaśca so kamalalocana śuddhasattvaḥ /
so 'bhyutthituṃ śayani icchati na prabhoti pitṛgauravaṃ janayate varaśuddhabuddhiḥ

15.4

so ca sthihitva purato nṛpatiṃ avocat mā bhūyu vighna prakarohi ma caiva khedam /
naiṣkramyakālasamayo mama deva yukto hanta kṣamasva nṛpate sajanaḥ sarāṣṭraḥ

15.5

taṃ aśrupūrṇanayano nṛpatī babhāṣe kiṃcitprayojanu bhavedvinivartane te /
kiṃ yācase mama varaṃ vada sarva dāsye anugṛhṇa rājakulu māṃ ca idaṃ ca rāṣṭram

15.6

tada bodhisattva avacī madhurapralāpī icchāmi deva caturo vara tān mi dehi /
yadi śakyase daditu mahya vase ti tatra tad drakṣyase sada gṛhe na ca niṣkramiṣye

15.7

icchāmi deva jara mahya na ākrameyyā
śubhavarṇa yauvanasthito bhavi nityakālam /
ārogyaprāptu bhavi no ca bhaveta vyādhiḥ
amitāyuṣaśca bhavi no ca bhaveta mṛtyuḥ (saṃpattitaśca vipulā nu bhavedvipattiḥ)

15.8

rājā śruṇitva vacanaṃ paramaṃ dukhārto asthānu yācasi kumāra na me 'tra śaktiḥ /
jaravyādhimṛtyubhayataśca vipattitaśca kalpasthitīya ṛṣayo 'pi na jātu muktāḥ

15.9

yadidāni deva caturo vara no dadāsi jaravyādhimṛtyubhayataśca vipattitaśca /
hanta śṛṇuṣva nṛpate aparaṃ varaikaṃ asmāccyutasya pratisaṃdhi na me bhaveyā

15.10

śrutvaiva cema vacanaṃ narapuṃgavasya tṛṣṇā tanuṃ ca kari chindati putrasneham /
anumodamī hitakarā jagati pramokṣaṃ abhiprāyu tubhya paripūryatu yanmataṃ te

15.11

atha khalu bhikṣavo bodhisattvaḥ pratikramya svake prāsāde 'bhiruhya śayane niṣasāda / na cāsya kaścidgamanaṃ vā āgamanaṃ vā saṃjānīte sma //
iti hi bhikṣavo rājā śuddhodanastasyā rātryā atyayena sarvaṃ śākyagaṇaṃ saṃnipātyaināṃ prakṛtimārocayati sma - abhiniṣkramiṣyati kumāraḥ / tatkiṃ kariṣyāmaḥ? śākyā āhuḥ - rakṣāṃ deva kariṣyāmaḥ / tatkasmāt? ayaṃ ca mahāñśākyagaṇaḥ, sa caikākī / tatkā tasya śaktirasti balādabhiniṣkramitum?
tatra taiḥ śākyai rājñā śuddhodanena ca pañca śākyakumāraśatāni kṛtāstrāṇi kṛtayogyāni iṣvastraśikṣitāni mahānagnabalopetāni pūrve nagaradvāre sthāpitānyabhūvan bodhisattvasya rakṣaṇārtham / ekaikaśca śākyakumāraḥ pañcarathaśataparivāraḥ, ekaikaṃ ca rathaṃ pañcapattiśataparivāraṃ sthāpitamabhūt ( Vaidya 146 ) bodhisattvasya rakṣaṇārtham / evaṃ dakṣiṇe paścime uttare nagaradvāre pañca pañca śākyakumāraśatāni kṛtāstrāṇi kṛtayogyāni iṣvastraśikṣitāni mahānagnabalopetāni / ekaikaśca śākyakumāraḥ pañcarathaśataparivāraḥ, ekaikaṃ ca rathaṃ pañcapattiśataparivāraṃ sthāpitamabhūta bodhisattvasya rakṣārtham / mahallakamahallikāśca śākyāḥ sarvacatvaraśṛṅgāṭakapūgarathyāsvārakṣārthaṃ sthitā abhavan / rājā ca śuddhodanaḥ pañcabhiḥ śākyakumāraśataiḥ sārdhaṃ parivṛtaḥ puraskṛtaḥ svake gṛhadvāre hayeṣu ca gajeṣu ca samabhiruhya jāgarti sma / mahāprajāpatī ca gotamī ceṭīvargamāmantrayate sma -
jvāletha dīpa vimalāṃ dhvajāgri maṇiratna sarvi sthāpethā /
olambayātha hārāṃ prabhāṃ kuruta sarvi gehesmin

15.12

saṃgīti yojayethā jāgaratha atandritā imāṃ rajanīm /
pratirakṣathā kumāraṃ yathā avidito na gaccheyā

15.13

varmitakalāpahastā asidhanuśaraśaktitomaragṛhītāḥ /
priyatanayarakṣaṇārthaṃ karotha sarve mahāyatnam

15.14

dvārāṃ pithetha sarvāṃ suyantritāṃ nirgaḍāṃ dṛḍhakapāṭāṃ /
muñcatha mā ca akāle mā agrasattva itu na vrajeyā

15.15

maṇihāramuktahārāṃ mukhapuṣpake ardhacandra saśṛṅkhalāḥ /
mekhalakarṇikamudrika sunibaddhāṃ nūpurāṃ kuruta

15.16

yadi sahasa niṣkrameyā naramaruhita mattavāraṇavicārī /
tatha tatha parākramathā yathā vighātaṃ na vindeyā

15.17

yā nāri śaktidhārī śayanaṃ parivārayantu vimalasya /
ma ca bhavatha middhavihatāḥ pataṃga iva rakṣathā netraiḥ

15.18

chādetha ratanajālai idaṃ gṛhaṃ pārthivasya rakṣārtham /
veṇūravāṃśca ravathā imāṃ rajani rakṣathā virajām

15.19

anyonya bodhayethā ma vasayathā rakṣathā imāṃ rajanīm /
mā hu abhiniṣkramethā vijahya rāṣṭraṃ ca rājyaṃ ca

15.20

etasya nirgatasyā rājakulaṃ sarvimaṃ nirabhiramyam /
ucchinnaśca bhaveyā pārthivavaṃśaściranubaddhaḥ

15.21

Lal_15.iti
atha khalu bhikṣavo 'ṣṭāviṃśatimahāyakṣasenāpatayaḥ pāñcikayajñasenāpatipūrvaṃgamāni ca pañcahāritīputraśatānyekasmin saṃnipātyaivaṃ mataṃ vicārayanti sma - adya mārṣā bodhisattvo 'bhiniṣkramiṣyati / tasya yuṣmābhiḥ pūjākarmaṇe autsukyamāpattavyam //
catvāraśca mahārājāno alakavatīṃ rājadhānīṃ praviśya tāṃ mahatīṃ yakṣaparṣadamāmantrayate sma - adya mārṣā bodhisattvo 'bhiniṣkramiṣyati / sa yuṣmābhirha yavaracaraṇaparigṛhīto niṣkrāmayitavyaḥ / sā ca yakṣaparṣadāha -
vajradṛḍha abhedya nārāyaṇo ātmabhāvo guru vīryabalaupetu so 'kampito sarvasattvottamaḥ /
girivara mahameru utpāṭya śakyaṃ nabhe dhārituṃ kenacit na tu jinaguṇameru śailairguruḥ puṇyajñānāśritaḥ śakya netuṃ kvacit

15.22

vaiśravaṇa āha -
ye mānagarvita narā guru teṣu śāstā ye premagauravasthitā laghu te vijāni /
adhyāśayena abhiyujyatha gauraveṇa laghu taṃ hi vetsyatha khagā iva tūlapeśim

15.23

ahaṃ ca purato yāsye yūyaṃ ca vahathā hayam /
naiṣkramye bodhisattvasya puṇyamārjayāmo bahum

15.24

atha khalu bhikṣavaḥ śakro devānāmindro devāṃstrāyatriṃśānāmantrayate sma - adya mārṣā bodhisattvo 'bhiniṣkramiṣyati / tatra yuṣmābhiḥ sarvaiḥ pūjākarmaṇe autsukyena bhavitavyam //
tatra śāntamatirnāma devaputraḥ sa evamāha - ahaṃ tāvatkapilavastuni mahānagare sarvastrīpuruṣadārakadārikāṇāṃ prasvāpanaṃ kariṣyāmi /
lalitavyūho nāma devaputraḥ sa evamāha - ahamapi sarvahayagajakharoṣṭragomahiṣastrīpuruṣadārakadārikāṇāṃ śabdamantardhāpayiṣyāmi /
vyūhamatirnāma devaputraḥ sa evamāha - ahaṃ gaganatale saptarathavistārapramāṇaṃ ratnavedikāparivṛtaṃ sūryakāntamaṇiratnaprabhojjvalitamuchritachatradhvajapatākaṃ nānāpuṣpābhikīrṇaṃ nānāgandhaghaṭikānidhūpitaṃ mārgavyūhaṃ kariṣyāmi, yena mārgeṇa bodhisattvo 'bhiniṣkramiṣyati /
airāvaṇo nāma nāgarājā sa evamāha - ahamapi ca svasyāṃ śuṇḍāyāṃ dvātriṃśadyojanapramāṇaṃ kūṭāgāraṃ māpayiṣyāmi / yatrāpsaraso 'bhiruhya tūryasaṃgītisaṃprabhaṇitena mahatā gītavāditena bodhisattvasyopasthānaparicaryāṃ kurvantyo gamiṣyanti /
svayaṃ ca śakro devānāmindra evamāha - ahaṃ dvārāṇi vivariṣyāmi / mārgaṃ ca saṃdarśayāmi /
dharmacārī devaputra āha - ahaṃ vikṛtamantaḥpuramupadarśayiṣyāmi /
saṃcodako devaputra āha - ahaṃ bodhisattvaṃ śayanādutthāpayiṣyāmi /
tatra varuṇaśca nāma nāgarājo manasvī ca nāgarājaḥ sāgaraśca nāgarājo 'navataptaśca nāgarājo nandopanandau nāgarājāvevamāhuḥ - vayamapi bodhisattvasya pūjākarmaṇe kālānusārimeghamabhinirmāya uragasāracandanacūrṇavarṣamabhivarṣayiṣyāmaḥ //
iti hi bhikṣavo devanāgayakṣagandharvaiścāyamevaṃrūpo niścayābhiprāyaścintito 'bhūd vyavasitaśca / bodhisattvasyaivaṃ dharmacintānupraviṣṭasya saṃgītiprāsādeṣu sukhaśayanagatasya antaḥpuramadhyagatasya pūrvabuddhacarita vicintayataḥ sarvasattvahitamanucintayataścatvāri pūrvapraṇidhānapadānyāmukhībhavanti sma / katamāni catvāri? pūrvaṃ mayā svayaṃbhuvāmādhipateyatāmabhilaṣatā sarvajñatāṃ prārthayamānenaivaṃ saṃnāhaḥ saṃnaddho 'bhūt - sattvān duḥkhitān dṛṣṭā aho batāhaṃ saṃsāramahācārakabandhanaprakṣiptasya lokasaṃniveśasya saṃsāracārakaṃ bhittvā bandhanapramokṣaśabdaṃ codīrayeyaṃ tṛṣṇayā sanigaḍagāḍhabandhanabaddhāṃśca sattvān pramocayeyam / idaṃ prathamaṃ pūrvapraṇidhānapadamāmukhībhavati sma //
aho batāhaṃ saṃsāramahāvidyāndhakāragahanaprakṣiptasya lokasyājñānapaṭalatimirāvṛtanayanasya prajñācakṣurvirahitasyāvidyāmohāndhakārasya mahāntaṃ dharmālokaṃ kuryām / jñānapradīpaṃ copasaṃhareyam / trivimokṣasukhajñānavatauṣadhisaṃprayogeṇa copāyaprajñājñānasaṃprayuktena sarvāvidyāndhakāratamohataṃ mahattimirapaṭalakāluṣyamapanīya prajñācakṣurviśodhayeyam / idaṃ dvitīyaṃ pūrvapraṇidhānapadamāmukhībhavati sma //
aho batāhaṃ mānadhvajocchritasya lokasyāhaṃkāramamakārābhiniviṣṭasyātmanīyagrāhānugamānasasya saṃjñācittadṛṣṭiviparyāsaviparyastasyāsaṃgrahagṛhītasyāryamārgopadeśenāsmimānadhvajaprapātanaṃ kuryām / itīdaṃ tṛtīyaṃ pūrvapraṇidhānapadamāmukhībhavati sma /
aho batāhaṃ vyupaśāntasya lokasya tandrākulajātasya guṇāvaguṇṭhitabhūtasyājavaṃjavasamāpannasyāsmāllokāt paraṃ lokaṃ paralokādimaṃ lokaṃ saṃghāvataḥ saṃsarataḥ saṃsārādabhinivṛttasyālātacakrasamārūḍhasyopaśamikaṃ prajñātṛptikaraṃ dharmaṃ saṃprakāśayeyam / itīdaṃ caturthaṃ pūrvapraṇidhānapadamāmukhībhavati sma / imāni catvāri pūrvapraṇidhānapadānyāmukhībhavanti sma //
tasmiṃśca kṣaṇe dharmacāriṇā devaputreṇa śuddhāvāsakāyikaiśca devaputrairvikṛtavigalitamantaḥ - puramupadarśitamabhūt / visaṃsthitaṃ bībhatsarūpamupadarśya ca gaganatalasthāste bodhisattvaṃ gāthābhiradhyabhāṣanta -
athābruvan devasutā maharddhayo vibuddhapadmāyatalocanaṃ tam /
kathaṃ tavāsminnupajāyate ratiḥ śmaśānamadhye samavasthitasya

15.25

saṃcoditaḥ so 'tha sureśvarebhiḥ nirīkṣate 'ntaḥpura taṃ muhūrtam /
saṃpreṣate paśyati tāṃ bibhatsāṃ śmaśānamadhye vasito 'smi bhūtam

15.26

adrākṣīt khalvapi bodhisattvaḥ sarvāvantaṃ nārīgaṇam / vyavalokayan paśyati / tatra kāścidvayapakṛṣṭavastrāḥ kāścidvidhūtakeśyaḥ kāścidvikīrṇābharaṇāḥ kāścidvibhraṣṭamukuṭāḥ kāścidvihatairaṃsaiḥ kāścidvigopitagātryaḥ kāścidvisaṃsthitamukhāḥ kāścidviparivartitanayanāḥ kāścitprasravantī lālābhiḥ kāścicchvasantyaḥ kāścitprahasantyaḥ kāścitkāśantyaḥ kāścitpralapantyaḥ kāściddantān kaṭakaṭāyantyaḥ kāścidvivarṇavadanāḥ kāścidvisaṃsthitarūpāḥ kāścitpralambitabāhavaḥ kāścidvikṣiptacaraṇāḥ kāściduddhāṭitaśīrṣāḥ kāścidavaguṇṭhitaśīrṣāḥ kāścidviparivartitamukhamaṇḍalāḥ kāścitpradhvastaśarīrāḥ kāścidvibhugnagātryaḥ kāścinnikubjāḥ khurakhurāyamāṇāḥ kāścinmṛdaṅgamupaguhya parivartitaśīrṣaśarīrāḥ kāścidvīṇāvallakyādyaparibaddhapāṇayaḥ kāścidveṇuṃ dantaiḥ kaṭakaṭāyantyaḥ kāścitkimpalanakulasaṃpatāḍāpakarṣitavādyabhāṇḍāḥ kāścinnimeṣonmeṣaparivṛttanayanāḥ kāścidvivṛtāsyāḥ / evaṃ tadvikṛtaṃ dharaṇītalagatamantaḥpuraṃ nirīkṣamāṇo bodhisattvaḥ śmaśānasaṃjñāmutpādayati sma //
tatredamucyate -
tāṃ dṛṣṭva udvigna sa lokanāthaḥ karuṇaṃ viniśvasya idaṃ jagāda /
aho batā kṛcchragatā vrajeyaṃ kathaṃ ratiṃ vindati rākṣasīgaṇe

15.27

atimohatamāvṛta durmati kāmaguṇairniguṇairguṇasaṃjñinaḥ /
vihaga pañjaramadhyagatā yathā na hi labhanti kadāci viniḥsṛtim

15.28

atha bodhasattvo 'nena punarapi dharmālokamukhenāntaḥpuraṃ pratyavekṣamāṇo mahākaruṇāparidevitena sattvān paridevate sma - iha te bālā hanyante āghātana iva vadhyāḥ / iha te bālā rajyante citraghaṭeṣvivāmedhyaparipūrṇeṣvavidvāṃsaḥ / iha te bālā majjanti gajā iva vārimadhye / iha te bālā rudhyante caurā iva cārakamadhye / iha te bālā abhiratā varāhā ivāśucimadhye / iha te bālā adhyavasitāḥ kukkurā ivāsthikaraṅkamadhye / iha te bālāḥ prapatitā dīpaśikhāsviva pataṃgāḥ / iha te bālā badhyante kapaya iva lepena / iha te bālāḥ paridahyante jālotkṣiptā iva jalajāḥ / iha te bālāḥ parikrūḍyante sūnākāṣṭheṣvivorabhrāḥ / iha te bālā avasajjante kilbiṣakāriṇa iva śūlāgre / iha te bālāḥ saṃsīdanti jīrṇagajā iva paṅke / iha te bālā vipadyante bhinnayānapātra iva mahāsamudre / iha te bālāḥ prapatante mahāprapāta iva jātyandhāḥ / iha te bālāḥ paryādānaṃ gacchanti pātālasaṃdhigatamiva vāri / iha te bālā dhūmāyante kalpasaṃkṣaya iva mahāpṛthivī / ābhirbālā bhrāmyante kumbhakārakacakramivāviddham / iha te bālāḥ paribhramanti śailāntargatā ( Vaidya 150 ) iva jātyandhāḥ / iha te bālā viparivartante kurkurā iva śardūlabaddhāḥ / iha te bālā mlāyante grīṣmakāla iva tṛṇavanaspatayaḥ / iha te bālāḥ parihīyante śaśīva kṛṣṇapakṣe / ābhirbālā bhakṣyante garuḍeneva pannagāḥ / ābhirbālā grasyante mahāmakareṇeva potaḥ / ābhirbālā lupyante corasaṃgheneva sārthaḥ / ābhirbālā bhidyante māruteneva śālāḥ / ābhirbālā hanyante dṛṣṭīviṣairiva jantavaḥ / āsvādasaṃjñino bālāḥ kṣaṇyante madhudigdhābhiriva kṣuradhārābhirbālajātīyāḥ / ābhirbālā uhyante dāruskandhā iva jalaughaiḥ / ābhirbālāḥ krīḍanti dārakā iva svamūtrapurīṣaiḥ / ābhirbālā āvartyante 'ṅkuśeneva gajāḥ / ābhirbālā badhyante dhūrtakairiva bālajātīyāḥ / iha te bālāḥ kuśalamūlāni kṣapayanti dyatābhiratā iva dhanam / ābhirbālā bhakṣyante rākṣasībhiriva vaṇijāḥ / ityebhirdvātriṃśatākārairbodhisattvo 'ntaḥpuraṃ paritulayitvā kāye 'śubhasaṃjñāṃ vicārayan pratikūlasaṃjñāmupasaṃharan jugupsasaṃjñāmutpādayan svakāyaṃ prativibhāvayan kāyasyādīnavaṃ saṃpaśyan kāyātkāyābhiniveśamuccārayan śubhasaṃjñāṃ vibhāvayan aśubhasaṃjñāmavakrāmayan adhaḥ pādatalābhyāṃ yāvadūrdhvaṃ mastakaparyantaṃ paśyati sma aśucisamutthitamaśucisaṃbhavamaśucisravaṃ nityam / tasyāṃ ca velāyāmimāṃ gāthāmabhāṣata -
karmakṣetraruhaṃ tṛṣāsalilajaṃ satkāyasaṃjñīkṛtaṃ
aśrusvedakaphārdramūtravikṛtaṃ śoṇītabindvākulam /
bastīpūyavasāsamastakarasaiḥ pūrṇaṃ tathā kilbiṣaiḥ
nityaprasravitaṃ hyamedhya sakalaṃ durgandha nānāvidham

15.29

asthīdantasakeśaromavikṛtaṃ carmāvṛtaṃ lomaśaṃ
antaḥplīhayakṛdvapoṣṇarasanairebhiścitaṃ durbalaiḥ /
majjāsnāyunibaddhayantrasadṛśaṃ māṃsena śobhīkṛtaṃ
nānāvyādhiprakīrṇaśokakalilaṃ kṣuttarṣasaṃpīḍitam /
jantūnāṃ nilayaṃ anekasuṣiraṃ mṛtyuṃ jarāṃ cāśritaṃ
dṛṣṭvā ko hi vicakṣaṇo ripunibhaṃ manye śarīraṃ svakam

15.30

evaṃ ca bodhisattvaḥ kāye kāyānugatayā smṛtyā viharati sma //
gaganatalagatāśca devaputrā dharmacāriṇaṃ devaputramevamāhuḥ - kimidaṃ mārṣāḥ? siddhārtho vilambate 'ntaḥpuraṃ cāvalokayati sma / taṃ codaparśayati cittaṃ codvejayati / bhūyaścakṣurniveśayati / athavā javajalanidhigambhīro 'yam, na śakyamasya pramāṇaṃ grahītum / athavā asaṅgasya mā khalu viṣaye sajjate manaḥ / mā khalvamarairasaṃcodito vismarati pūrvapratijñāmiti //
dharmacāryāha - kimevaṃ kathayata? nanu yūyamasya pratyakṣapūvemava bodhāya caratastathāvidhā niḥsaṅgatābhūt / naiṣkramyatyāge ca kimaṅga punaretarhi caramabhavāvasthitasya saṅgo bhaviṣyati?
atha khalu bhikṣavo bodhisattvaḥ kṛtaniścayaḥ saṃvejitamānaso vyavasitabuddhiḥ salīlamavilambitaṃ paryaṅkādavatīrya saṅgītiprāsāde pūrvābhimukhaḥ sthitvā dakṣiṇena pāṇinā ratnajālikāmavanāmya prāsādakoṭīgato daśanakhakṛtakarapuṭo bhūtvā sarvabuddhān samanvāhṛtya sarvabuddhebhyaśca namaskāraṃ kṛtvā gaganatalamavalokayati sma / so 'drākṣīd gaganatalagatamamarādhipatiṃ daśaśatanayanaṃ devaśatasahasraparivṛtaṃ puṣpadhūpagandhamālyavilepanacūrṇacīvarachatradhvajapatākāvataṃsakaratna - hāradāmaparigṛhītamavanatakāyaṃ bodhisattvaṃ namasyamānaṃ sthitam / caturaśca lokapālān yakṣarākṣasagandharvabhujagagaṇasaṃparivṛtān saṃnaddhadṛḍhavarmitakavacitān asidhanuśaraśaktitomaratriśūlahastān salīlaṃ maṇimukuṭavilambitacūḍān bodhisattvaṃ namasyamānān sthitān paśyati sma / candrasūryāvati devaputrau vāmadakṣiṇayoḥ pārśvayoḥ sthitāvapaśyat / puṣyaśca nakṣatrādhipatirupasthito 'bhūt / ardharātriṃ ca samayaṃ saṃprāptam / dṛṣṭvā ca bodhisattvaśchandakamāmantrayate sma -
chandakā capalu mā vilambahe aśvarāja dada me alaṃkṛtam /
sarvasiddhi mama eti maṅgalā arthasiddhi dhruvamadya bheṣyate

15.31

atha chandaka idaṃ vacanaṃ śrutvā udvignamanā evamāha -
kva gamiṣyase vikasitabhrū kamaladala śubhalocana
nṛpasiṃha śaradindupūrṇa kumudaśaśāṅkamuditā

15.32

navanalinakomalavibuddhapadmavadanā
hāṭakasudhāntaravitaruṇavimalaśaśiteja /
dhṛtahutārciragnimaṇividyutatprabhojjvalitatejo /
vāraṇamattalīlagajagāmi /
govṛṣamṛgendrahaṃsakrama sukramā sucaraṇā

15.34

bodhisattva āha -
chandaka yasya arthiṃ mayi pūrva tyakta karacaraṇanayana /
tatha uttamāṅga tanaya bhārya priyāśca rājyadhanakanakavasana /
ratnapūrṇa gaja turagānilajavavega vikramabalāḥ

15.35

śīlu mi rakṣi kṣānti paribhāvi
vīryabaladhyānaprajñānirataścāsmi bahukalpakoṭinayutā /
kiṃ tu spṛśitva bodhiśivaśāntim
jarāmaraṇapañjaraniraṣṭasattvaparimocanasya samayo 'dyupasthitu mama

15.36

chandaka āha - śrutaṃ mayā āryaputra yathā tvaṃ jātamātra eva naimittikānāṃ brāhmaṇānāmupanāmito darśanāya / taiścāsi rājñaḥ śuddhodanasyāgrato vyākṛtaḥ - deva vṛddhiste rājakulasya / āha - kimiti? te āhuḥ -
ayaṃ kumāraḥ śatapuṇyalakṣaṇo jātastavā ātmaja puṇyatejitaḥ /
ca cakravartī catudvīpaīśvaro bhaviṣyati saptadhanairupetaḥ

15.37

sa cetpunarlokamavekṣya duḥkhitaṃ vijahyamāntaḥpuri niṣkramiṣyati /
avāpya bodhiṃ ajarāmaraṃ padaṃ tarpeṣyate dharmajalairimāṃ prajām

15.39

hanta āryaputra asti tāvadeva tadvyākaraṇaṃ nedaṃ nāsti / kiṃ tu śṛṇu tāvanmamārthakāmasya vacanam / āha - kimiti / aha - deva yasyārthe iha kecidanekavidhāni vratatapāṃsyārabhante 'jinajaṭāmakuṭacīvaravalkaladharā dīrghanakhakeśasmaśru ca, anekavidhāni kāyasyātāpanaparitāpanāni samutsahante / tīvraṃ ca vratatapamārabhante / kimiti? vayaṃ devamanuṣyasaṃpattiṃ pratilabhemahīti / sā ca saṃpattvayāryaputra pratilabdhā / idaṃ ca rājyamṛddhaṃ ca sphītaṃ ca kṣemaṃ subhikṣaṃ ramaṇīyamākīrṇabahujanamanuṣyam / imāni codyānāni varapravarāṇi nānāvidhapuṣpaphalamaṇḍitāni nānāśakunigaṇanikūjitāni / puṣkariṇyaścotpalapadmakumudapuṇḍarīkopaśobhitā haṃsamayūrakokilacakravākakroñcasārasanikūjitāḥ puṣpitasahakārāśokacampakakurabakatilakakeśarādinānādrumatīroparibaddhā nānāratnavṛkṣavāṭikāsamalaṃkṛtā aṣṭāpadavinibaddhā ratnavedikāparivṛtā ratnajālasaṃchannā yathartukālaparibhogā grīṣmavarṣāśaraddhemantasukhasaṃvāsāḥ / ime ca śaradabhranibhāḥ kailāsaparvatasadṛśā mahāprāsādā vaijayantasamā dharmasudharmakṣemasamā śokavigataprabhṛtayo vitardiniryūhatoraṇagavākṣaharmyakūṭāgāraprāsādatalasamalaṃkṛtā ratnakiṅkiṇījālasamīritāḥ / idaṃ cāryaputra antaḥpuraṃ tuṇavapaṇavavīṇāveṇusaṃpatāḍāvacarākimpalanakulasughoṣakamṛdaṅgapaṭahanṛtyagītavāditrasaṃgītisaṃprayogasuśikṣitaṃ hāsyalāsyakrīḍitaramitasukhilamadhuropacāram / tvaṃ ca deva yuvā anabhikrāntayauvano navo daharastaruṇaḥ komalaśarīraḥ śiśuḥ kṛṣṇakeśaḥ / ( Vaidya 153 ) avikrīḍitaḥ kāmaiḥ / abhiramasva tāvadamarādhipatiriva daśaśatanayanastridaśādhipatiḥ / tataḥ paścād vṛddhībhūtā abhiniṣkramiṣyāmaḥ / tasyāṃ ca velāyāmimāṃ gāthāmabhāṣata -
ramatāṃ ca ratividhijñāṃ amarādhipatiryathā tridaśaloke /
paścādvṛddhībhūtā vratatapasaṃ ārabhiṣyāmaḥ

15.40

bodhisattva āha - alaṃ chandaka / anityāḥ khalvete kāmā adhruvā aśāśvatā vipariṇāmadharmāṇaḥ pradrutāścapalā girinadīvegatulyāḥ / avaśyāyabinduvadacirasthāyina ullāpanā riktamuṣṭivadasārāḥ kadalīskandhavaddurbalā āmabhājanavadbhedanātmakāḥ śaradabhranibhāḥ kṣaṇādbhūtvā na bhavanti / acirasthāyino vidyuta iva nabhasi saviṣabhojanamiva pariṇāmaduḥkhā mālutālatevāsukhadā abhilikhitā bālabuddhibhirudakabudbudopamāḥ kṣipraṃ vipariṇāmadharmāṇaḥ / māyāmarīcisadṛśāḥ saṃjñāviparyāsasamutthitāḥ / māyāsadṛśāścittaviparyāsavidhāpitāḥ / svapnasadṛśā dṛṣṭiviparyāsaparigrahayogenātṛptikarāḥ / sāgara iva duṣpūrā lavaṇodaka iva tṛṣākarāḥ / sarpaśirovadduḥsparśanīyā mahāprapātavatparivarjitāḥ paṇḍitaiḥ / sabhayāḥ saraṇāḥ sādīnavaḥ sadoṣāḥ iti jñātvā vivarjitāḥ prājñairvigarhitā vidvadbhirjugupsitā āryairvivarjitāḥ budhaiḥ parigṛhītā abudhairniṣevitā bālaiḥ / tasyāṃ ca velāyāmimāṃ gāthāmabhāṣata -
vivarjitā sarpaśiro yathā budhaiḥ vigarhitā mīḍhaghaṭo yathāśuciḥ /
vināśakā sarvaśubhasya chandakā jñātvā hi kāmānna mi jāyate rati

15.41

tadā chandakaḥ śalyaviddho yathā krandamānastato 'śrunetro duḥkhī evaṃ vākyamavravīt -
devā yasyārthi kecidihā tīvra nekavidhā ārabhante vratān
ajinajaṭādhara sudīrghakeśānakhā śmaśrucīrāstathā /
valkalādhāra śuṣkāṅga neke vratānāśritā
śākasyāmākagardūlabhakṣāśca omūrdhakāścāpare govratāṃ saṃśritāḥ

15.42

kiṃ tu vaya bhavema śreṣṭhā viśiṣṭā jage cakravartivarā lokapālāstathā /
śakra vajraṃdharā yāma devādhipā nirmitā / brahmaloke ca dhyānāsukhākāṅkṣiṇaḥ

15.43

tadida naravariṣṭha rājyaṃ tava sphītamṛddhaṃ subhikṣaṃ tathā ārāmodyānaprāsādaucchrepitaṃ vaijayantāsamam /
istrigārasvayaṃ veṇuvīṇāravai gītavādyai ratī nṛtyasaṃgīti saṃyogi saṃśikṣitaṃ
bhuñja kāmānimān mā vrajā sūratā

15.44

bodhisattva āha -
chandaka śṛṇu yāni duḥkhāśatāmarpitā pūrvi janmāntare
bandhanā rundhanā tāḍanā tarjanā kāmahetormayā /
no ca nirviṇṇabhūt saṃskṛte mānasam

15.45

pramadavaśagataṃ ca mohākulaṃ dṛṣṭijālāvṛtaṃ andhabhūtaṃ purā /
ātmasaṃjñāgrahākārakā vedanāvītivṛttā ime dharma ajñānataḥ

15.46

saṃbhūtā capalacala 'nitya meghaiḥ samā vidyubhiḥ sadṛśāḥ /
osabindūpamā riktatucchā asārā anātmā ca śūnyasvabhāvā ime sarvaśaḥ
na ca mama viṣayeṣu saṃrajyate mānasaṃ
dehi me chandakā kaṇṭhakālaṃkṛtaṃ aśvarājottamam /
pūrṇa me maṅgalā ye purā cintitā
bheṣyi sarvābhibhū sarvadharmeśvaro dharmarājo muniḥ

15.48

chandaka āha -
imāṃ vibuddhāmbujapatralocanāṃ vicitrahārāṃ maṇiratnabhūṣitām /
ghanapramuktāmiva vidyutāṃ nabhe nopekṣase śayanagatāṃ virocatīm

15.49

imāṃśca veṇūn paṇavāṃ sughoṣakāṃ mṛdaṅgavaṃśāṃśca saṃgītavāditām /
cakorasorāṃ kalaviṅkanāditāṃ yathālayaṃ kinnariṇāṃ vihāsyase

15.50

sumanotpalāṃ vārṣikacampakāṃstathā sugandhamālāṃ guṇapuṣpasaṃcayām /
kālāgurūnuttamagandhadhūpanāṃ nopekṣase tānanulepanān varān

15.51

sugandhagandhāṃśca rasāṃ praṇītāṃ susādhitāṃ vyañjanabhojanāṃstathā /
saśarkarāṃ pānarasāṃ susaṃskṛtāṃ nopekṣase deva kahiṃ gamiṣyasi

15.52

śīte ca uṣṇānanulepanāmbarāṃ uṣṇe ca tānuragasāracandanāṃ /
tāṃ kāśikāvastravarāmbarāṃ śubhāṃ nopekṣase deva kahiṃ gamiṣyasi

15.53

ime ca te (deva) kāmaguṇā hi pañca samṛddha deveṣviva devatānām /
ramasva tāvadratisaukhyaanvitaḥ tato vanaṃ yāsyati śākyapuṅgavaḥ

15.54

bodhisattva āha -
aparimitānanta kalpā mayā chandakā bhukta kāmāni rūpāśca śabdāśca gandhā rasā sparśa nānāvidhā /
divya ye mānuṣā no ca tṛptīrabhūt /
nṛpativarasutena aiśvarya kārāpitaṃ cātudvīpe yadā rāja bhūccakravartī samanvāgataḥ saptabhī ratnabhiḥ istrigārasya madhye gataḥ /
tridaśapatisuyāmadevādhipatyaṃ ca kārāpitaṃ yebhyaścāhaṃ cyavitvā ihābhyāgato nirmito nirmiteṣu māno ātmikā ca śriyā uttamā / bhukta pūrve mayā /
surapuri vaśavarti māreśvatvaṃ ca kārāpitaṃ
bhukta kāmāḥ samṛddhā varā no ca tṛptībhūt /
kiṃ puno adya māṃ hīnasaṃsevatastṛpti gacchedahaṃ sthānametanna saṃvidyate

15.55

api ca -
imu jaṃga apekṣāmyahaṃ chandakā duḥkhitaṃ śokakāntārasaṃsāramadhye sthitam / kleśavyālākule uhyamānaṃ sadā /
aśaraṇamaparāyaṇaṃ mohavidyāndhakāre jarāvyādhimṛtyūbhayaiḥ pīḍitam /
janmaduḥkhaiḥ samabhyāhataṃ vyāhataṃ śatrubhiḥ /
ahamiha samudāniyā dharmanāvaṃ mahātyāgaśīlavratakṣāntivīryābalāṃ dārusaṃbhārasaṃghātitāṃ sāramadhyāśayairvajrakaiḥ saṃgṛhītāṃ dṛḍhām / svayamahamabhiruhya nāvāmimātmāno 'vatīrya saṃsāraoghe ahaṃ tārayiṣye anantaṃ jagat /
śokasaṃsārakāntāraroṣormirāgagrahāvartavairākule dustare / eva cittaṃ mama

15.56

tadātmanottīrya idaṃ bhavārṇavaṃ savairadṛṣṭigrahakleśarākṣasam /
svayaṃ taritvā ca anantakaṃ jagat sthale sthapeṣye ajarāmare śive

15.57

tadā chandako bhūyasyā mātrayā prarudannevamāha - deva eṣa vyavasāyasya niścayaḥ?
bodhisattva āha -
śṛṇu chandaka mahya niścayaṃ mokṣasattvārtha hitārthamudyatam /
acalācalamavyayaṃ dṛḍhaṃ merurājeva yathā suduścalam

15.58

chandaka āha - kīdṛśa āryaputrasya niścayaḥ?
bodhisattva āha -
vajrāśaniḥ paraśuśaktiśarāśca varṣe vidyutpratānajvalitaḥ kvathitaṃ ca loham /
ādīptaśailaśikharā prapateyu mūrdhni naivā ahaṃ puna janeya gṛhābhilāṣam

15.59

tadā amara nabhagatāḥ kilakilā muñciṣu kusumavṛṣṭiḥ /
jaya he paramamatidharā jagati abhayadāyakā nātha
na rajyate puruṣavarasya mānasaṃ nabho yathā tamarajadhūmaketubhiḥ /
na lipyate viṣayasukheṣu nirmalo jale yathā navanalinaṃ samudbhavam

15.60

atha khalu bhikṣavo bodhisattvasya niścayaṃ viditvā śāntamatiśca devaputro lalitavyūhaśca devaputraḥ kapilavastuni mahānagare sarvastrīpuruṣadārakadārikānāmapasvāpanamakurutām, sarvaśabdāṃścāntardhāpayāmāsatuḥ //
atha khalu bhikṣavo bodhisattvaḥ sarvaṃ nagarajanaṃ prasuptaṃ viditvā ardharātrisamayaṃ copasthitaṃ jñātvā puṣyaṃ ca nakṣatrādhipatiṃ yuktaṃ jñātvā sāṃprataṃ niṣkramaṇakāla iti jñātvā chandakamāmantrayate sma - chandaka māṃ medānīṃ khedaya / prayaccha me kaṇṭhakaṃ samalaṃkṛtya, mā ca vilambiṣṭhāḥ //
samanantarodāhṛtā ca bodhisattveneyaṃ vāk / atha tatkṣaṇameva catvāro lokapālā bodhisattvasya vacanamupaśrutya svakasvakāni ca bhavanāni gatvā bodhisattvasya pūjākarmaṇe svaiḥ svairvyūhaistvaritaṃ tvaritaṃ punarapi kapilavastumahānagaramāgacchanti sma //
tatra dhṛtarāṣṭro mahārājo gandharvādhipatiḥ pūrvasyā diśa āgato 'bhūt sārdhamanekairgandharvakoṭiniyutaśatasahasrairnānātūryasaṃgītisaṃpravāditena / āgatya ca kapilavastumahānagaraṃ pradakṣiṇīkṛtya yathāgataḥ pūrvāṃ diśamupaniśrityāsthāt bodhisattvaṃ namasyamānaḥ //
dakṣiṇasyā diśo virūḍhako mahārājo 'bhyāgato 'bhūt sārdhamanekaiḥ kumbhāṇḍakoṭiniyutaśatasahasrairnānāmuktāhārapāṇipralambitairnānāmaṇiratnaparigṛhītairvividha - gandhodakapūrṇaghaṭaparigṛhītaiḥ / āgatya ca kapilavastumahānagaraṃ pradakṣiṇīkṛtya yathāgata eva dakṣiṇāṃ diśamupaniśrityāsthāt bodhisattvaṃ namasyamānaḥ //
paścimāyā diśo virūpākṣo mahārāja āgato 'bhūt sārdhamanekairnāgakoṭiniyutaśatasahasrairnānāmuktāhārapāṇipralambitairnānāmaṇiratnaparigṛhītairgandha - cūrṇapuṣpavarṣameghasamutthitaiśca mṛdubhiḥ sugandhibhirnānāvātaiḥ pravāyadbhiḥ / āgatya ca kapilavastumahānagaraṃ pradakṣiṇīkṛtya yathāgata eva paścimāṃ diśamupaniśrityāsthāt bodhisattvaṃ namasyamānaḥ //
uttarasyā diśaḥ kubero mahārāja āgato 'bhūt sārdhamanekairyakṣakoṭiniyutaśatasahasrairjyotīrasamaṇiratnaparigṛhītairdīpikāpāṇiparigṛhītaiśca jvalitolkāpāṇiparigṛhītairdhanurasiśaraśaktitomaratriśūlacakrakaṇayabhindipālādinānāpraharaṇaparigṛhītairdṛḍha - saṃnaddhavarbhitakavacitaiḥ / āgatya kapilavastumahānagaraṃ pradakṣiṇīkṛtya yathāgata evottarāṃ diśamupaniśrityāsthāt bodhisattvaṃ namasyamānaḥ //
śakraśca devānāmindraḥ sārdhaṃ trāyatriṃśadevairāgato 'bhūt divyapuṣpagandhamālyavilepanacūrṇacīvarachatradhvajapatākāvataṃsakābharaṇaparigṛhītaiḥ / āgatya kapilavastumahānagaraṃ pradakṣiṇīkṛtya yathāgata eva saparivāra uparyantarikṣe 'sthāt bodhisattvaṃ namaskurvan //
iti hi bhikṣavaśchandako bodhisattvasya vacanamupaśrutyāśrupūrṇanayano bodhisattvamevamāha - āryaputra tvaṃ ca kālajño velajñaśca samayajñaḥ / ayaṃ ca akālo 'samayo gantum / tatkimājñāpayasi iti //
bodhisattva āha - chandaka, ayaṃ sa kālaḥ /
chandaka āha - kasyāryaputra kālaḥ?
bodhisattva āha -
yattanmayā prārthitu dīrgharātraṃ sattvānamarthaṃ parimārgatā hi /
avāpya bodhiṃ ajarāmaraṃ padaṃ moce jagattasya kṣaṇo upasthitaḥ

15.61

iyamatra dharmatā //
tatredamucyate -
bhaumāntarīkṣāśca tathaiva pālāḥ śakraśca devādhipatiḥ sayakṣaḥ /
yāmāśca devāstuṣitāśca nirmitāḥ paranirmitodyukta tathaiva devāḥ

15.62

varuṇo manasvī api nāgarājā anāvataptaśca tathaiva māgaraḥ
abhiyukta te cāpyabhipūjanārthaṃ naiṣkramyakāle narapuṃgavasya

15.63

ye cāpi rūpāvacareṣu devāḥ praśāntacārī saha dhyānagocarāḥ /
abhiyukta te cāpyabhipūjanārthaṃ trailokyapūjyasya narottamasya

15.64

daśādiśo 'bhyāgata śuddhasattvāḥ sahāyakāḥ pūrvacariṃ carantaḥ /
drakṣyāmahe niṣkramaṇaṃ jinasya pūjāṃ kariṣyāmi tathānurūpām

15.65

sa cāpi guhyādhipatirmahātmā pradīptavajro nabhasi pratisthitaḥ /
saṃnaddhagātro balavīryavikramaḥ kareṇa guhya jvalamānu vajram

15.66

candraśca sūryo ubhi devaputrau pradakṣiṇaṃ vāmaku supratisthitau /
daśāṅgulī añjalibhirgṛhītvā naiṣkramyaśabdo 'nuvicārayanti

15.67

puṣyaśca nakṣatra sapāriṣadyo audārikaṃ nirmiṇi ātmabhāvam /
sthitvāgratastasya narottamasya manojñaghoṣābhirutaṃ pramuñcat

15.68

sarve 'dya siddhāḥ śubha tubhya maṅgalāḥ puṣyaśca yuktaḥ samayaśca gantum /
ahaṃ pi yāsyāmi tvayaiva sārdhaṃ / anuttarāyo bhava rāgasūdanaḥ

15.69

saṃcodakaścodayi devaputra uttiṣṭha śīghraṃ balavīryaudgataḥ /
duḥkhairhatāṃstāraya sarvasattvān naiṣkramyakālaḥ samupasthitaste

15.70

samāgatā devasahasrakoṭyaḥ pravarṣamāṇā kusumān manojñān /
sa cāpi paryaṅkavare niṣaṇṇo devairvṛto bhrājati dīptatejaḥ

15.71

nagare istrika dārakāśca puruṣā yāścābhavan dārikāḥ
sarve te śayitā kilāntamanaso īryāpathebhyaścyutāḥ /
hasti aśvagavāśca sārikaśukāḥ kroñcā mayūrāstathā
sarve te śayitā kilāntamanasaḥ paśyanti rūpaṃ na te

15.72

ye cā te dṛḍhavajratomaradharā śākyaiḥ sutāḥ sthāpitāḥ
hastiaśvaratheṣu toraṇavare te cāpyavasvāpitāḥ /
rājā rājakumāra pārthivajanaḥ sarve prasuptā bhavan
api cā nārigaṇā vinagnavasanā suptā na te buddhiṣū

15.73

so ca brahmaruto manojñavasanaḥ kalaviṅkaghoṣasvaro
rātrau nirgata ardharātrasamaye taṃ chandakaṃ abravīt /
sādhū chandaka dehi kaṇṭhaku mama svālaṃkṛtaṃ śobhanaṃ
mā vighnaṃ kuru me dadāhi capalaṃ yadi me priyaṃ manyase

15.74

kva tvaṃ yāsyasi sattvasārathivarā kiṃ aśvakāryaṃ ca te
kālajñaḥ samayajña dharmacaraṇo kālo na gantu kvacit /
dvārāste pithitā dṛḍhārgalakṛtā ko dāsyate tāṃ tava /
śakreṇā manasātha cetanavaśātte dvāra muktā kṛtāḥ
dṛṣṭvā chandaka harṣito puna dukhī aśrūṇi so 'vartayī /
hā dhikko mi sahāyu kiṃ tu kurumī dhāvāmi kāṃ vā diśaṃ
ugraṃtejadhareṇa vākyu bhaṇitaṃ śakyaṃ na saṃdhāritum

15.75

sā senā caturaṅginī balavatī kiṃ bhū karotīha hā
rājā rājakumāra pārthiva jano nemaṃ hi budhyanti te /
strīsaṃghaḥ śayitastathā yaśavatī osvāpitā devataiḥ
hā dhiggacchati sidhyate 'sya praṇidhiryaścintitaḥ pūrvaśaḥ

15.76

devāḥ koṭisahasra hṛṣṭamanasastaṃ chandakaṃ abruvan
sādhu chandaka dehi kaṇṭhakavaraṃ mā khedayī nāyakam /
bherīśaṅkhamṛdaṅgatūryanayutā devāsurairvāditā
naivedaṃ pratibudhyate puravaraṃ osvāpitaṃ devataiḥ

15.77

paśya chandaka antarīkṣa vimalaṃ divyā prabhā śobhate
paśya tvaṃ bahubodhisattvanayutāṃ ye pūjanāyāgatāḥ /
śakraṃ paśya śacīpatiṃ balavṛtaṃ dvārasthitaṃ bhrājate
devāṃścāpyasurāṃśca kinnaragaṇāṃ ye pūjanārthāgatāḥ

15.78

śrutvā chandaka devatāna vacanaṃ taṃ kaṇṭhakaṃ ālapī
eṣvāgacchati sattvasārathivaraḥ tvaṃ tāva heṣiṣyase /
so taṃ varṣikuvarṇa kāñcanakhuraṃ svālaṃkṛtaṃ kṛtvanā
upanetī guṇasāgarasya vahanaṃ rodantako durmanā

15.79

eṣā te varalakṣaṇā hitakarā aśvaḥ sujātaḥ śubho
gaccha sidhyatu tubhya eva praṇidhiryaścintitaḥ pūrvaśaḥ /
ye te vighnakarā vrajantu praśamaṃ āsāṃ vrataṃ sidhyatāṃ
bhavahī sarvajagasya saukhyadadanaḥ svargasya śāntyāstathā

15.80

sarvā kampita ṣaḍvikāra dharaṇī śayanādyadā sotthitaḥ
ārūḍhaḥ śaśipūrṇamaṇḍalanibhaṃ taṃ aśvarājottamam /
pālā pāṇiviśuddhapadmavimalā nyasayiṃsu aśvottame
śakro brahma ubhau ca tasya purato darśyanti mārgo hyayam

15.81

ābhā tena pramukta acchavimalā obhāsitā medinī
sarve śānta apāya sattva sukhitā kleśairna bādhyī tadā /
puṣpā varṣiṣu tūryakoṭi raṇiṣū devāsurāstuṣṭuvuḥ
sarve kṛtva pradakṣiṇaṃ puravaraṃ gacchanti harṣānvitāḥ

15.82

puravarottami devata dīnamanā upagamya gacchati mahāpuruṣe /
purataḥ sthitā karuṇadīnamanā girayā samālapati padmamukham

15.83

tamasākulaṃ bhuvimu sarvapuraṃ nagaraṃ na śobhati tvaya rahitam /
na mamātra kāci rati prītikarī tyaktaṃ tvayā ca yadidaṃ bhavanam

15.84

na punaḥ śruṇiṣyi rutu pakṣigaṇe antaḥpure madhuraveṇuravam /
maṅgalyaśabda tatha gītaravaṃ pratibodhanaṃ tava anantayaśaḥ

15.85

darśe na bhūyu surasiddhagaṇāṃ kurvantu pūja tava rātridivam /
ghrāyiṣyi gandha na ca divya punaḥ tvayi nirgate nihatakleśagaṇe

15.86

nirbhuktamālyamiva paryuṣitaṃ tyaktaṃ tvayādya bhavanaṃ hi tathā /
naṭaraṅgakalpa pratibhāyati me tvayi nirgate na bhuyu tejaśiri

15.87

ojo balaṃ harasi sarvapure na ca śobhate aṭavitulyamidam /
vitathaṃ ṛṣīṇa vacanādya bhutaṃ yehī viyākṛtu bhuvi cakrabalo

15.88

abalaṃ balaṃ bhuvimu śākyabalaṃ ucchinna vaṃśa iha rājakule /
āśā pranaṣṭa iha śākyagaṇe tvayi nirgate mahati puṇyadrume

15.89

ahameva tubhya gati gacchayamī yatha tvaṃ prayāsi amalā vimalā /
api cā kṛpā karuṇa saṃjaniya vyavalokayasva bhavanaṃ tvamidam

15.90

vyavalokya caiva bhavanaṃ matimān madhurasvaro giramudīritavān /
nāhaṃ pravekṣi kapilasya puraṃ aprāpya jātimaraṇāntakaram

15.91

sthānāsanaṃ śayanacaṃkramaṇaṃ na kariṣyahaṃ kapilavastumukham /
yāvanna labdha varabodhi mayā ajarāmaraṃ padavaraṃ hyamṛtam

15.92

yadasau jagatpradhāno niṣkrāntu bodhisattvo tasyā nabhe vrajanto stavayiṃsu apsarāṇām /
eṣa maha dakṣiṇīyo eṣa maha puṇyakṣetraṃ puṇyarthikāna kṣetraṃ amṛtāphalasya dātā

15.93

ena bahukalpakoṭī dānadamasaṃyamenā samudānitāsya bodhiḥ sattvakaruṇāyamānā /
eṣa pariśuddhaśīlo suvrata akhaṇḍacārī na ca kāma naiva bhogāṃ prārthentu śīlarakṣī

15.94

eṣa sada kṣāntivādī chidyanti aṅgamaṅge na ca krodhu naiva roṣaḥ sattvaparitrāyaṇārtham /
eṣa sada vīryavanto avikhinna kalpakoṭyaḥ samudānitāsya bodhiryaṣṭā ca yakṣakoṭīḥ

15.95

eṣa sada dhyānadhyāyī śāntapraśāntacitto dhyāyitva sarvakleśāṃ moceṣyi sattvakoṭīḥ /
eṣo asaṅga prājñaḥ kalpairvikalpamukto kalpairvimuktacitto jinu bheṣyate svayaṃbhūḥ

15.96

eṣa sada maitracitto karuṇāya pāraprāpto mudito upekṣadhyāyī brāhme pathi vidhijñaḥ /
eṣo 'tidevadevo devebhi pūjanīyo śubhavimalaśuddhacitto guṇaniyutapāraprāptaḥ

15.97

śaraṇaṃ bhayārditānāṃ dīpo acakṣuṣāṇāṃ layano upadrutānāṃ vaidyaścirāturāṇām /
rājeva dharmarājo indraḥ sahasranetro brahmasvayaṃbhubhūtaḥ kāyapraśabdhacitto

15.98

dhīraḥ prabhūtaprajño vīro viviktacittaḥ śūraḥ kileśaghātī ajitaṃjayo jitāriḥ /
siṃho bhayaprahīṇo nāgaḥ sudāntacitto ṛṣabho gaṇapradhānaḥ kṣāntaḥ prahīṇakopaḥ

15.99

candraḥ prabhāsayantaḥ sūryo 'vabhāsakārī
ulkā pradyotakārī sarvatamovimuktaḥ /
padmaṃ anopaliptaṃ puṣpaṃ suśīlapatraṃ
merūrakampi śāstā pṛthivī yathopajīvyo
ratanākaro akṣobhyaḥ

15.100

ena jitu kleśamāro ena jitu skandhamāro ena jitu mṛtyumāro nihato 'sya deva(putra)māro /
eṣa maha sārthavāho kupathapratisthitānāṃ aṣṭāṅgamārgaśreṣṭhaṃ deśeṣyate nacireṇā

15.101

jaramaraṇakleśaghātī tamatimiravipramukto
bhuvi divi ca saṃpraghuṣṭo jinu bheṣyate svayaṃbhūḥ /
stuta stavitu aprameyo varapuruṣarūpadhārī
yatpuṇya tvāṃ stavitvā bhoma yatha vādisiṃhaḥ

15.102

iti hi bhikṣavo 'bhiniṣkrānto bodhisattvo 'tikramya śākyānatikramya kroḍyānatikramya mallān maineyānāmanuvaineye niga me ṣaṭsu yojaneṣu / tatra bodhisattvasya rātriprabhāto 'bhūt / tato bodhisattvo kaṇṭhakādavatīrya dharaṇītale sthitvā taṃ mahāntaṃ devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragasaṃghaṃ visarjayati sma / visarjya cāsyaitadabhūt -imānyābharaṇāni kaṇṭhakaṃ ca chandakasya haste visarjayāmīti //
atha bodhisattvaśchandakamāmantryaitadavocat - gaccha tvaṃ chandaka, imānyābharaṇāni kaṇṭhakaṃ ca gṛhītvā nivartayasva / yatra ca pradeśe chandako nivṛttastatra caityaṃ sthāpitamabhūt / adyāpi taccaityaṃ chandakanivartanamiti jñāyate //
punaśca bodhisattvasyaitadabhavat - kathaṃ ca nāma cūḍā ca pravrajyā ceti / sa khaḍgena cūḍāṃ chittvā antarikṣe kṣipati sma / sā ca trāyatriṃśatā devaiḥ parigṛhītābhūt pūjārtham / adyāpi ca trāyatriṃśatsu deveṣu cūḍāmaho vartate / tatrāpi caityaṃ sthāpitamabhūt / adyāpi ca taccūḍāpratigrahaṇamiti jñāyate //
punarapi bodhisattvasyaitadabhūt - kathaṃ hi nāma pravrajyā ca kāśikāni vastrāṇi / sacedvanavāsānurūpāṇi kāṣāyāṇi vastrāṇi labheyam, śobhanaṃ syāt / atha śuddhavāsakāyikānāṃ devānāmetadabhūt - kāṣāyairbodhisattvasya kāryamiti / tatraiko devaputro divyaṃ rūpamantardhāpya lubdhakarūpeṇa kāṣāyavastraprāvṛto bodhisattvasya purato 'sthāt / atha bodhisattvastametadavocat - sacenme tvaṃ mārṣā kāṣāyāṇi vastrāṇi dadyāḥ, imāni te 'haṃ kāśikāni vastrāṇi dadyām / so 'vocat - etāni vastrāṇi tava śobhante / imāni mama / bodhisattva āha - ahaṃ tvāṃ yācāmi / tatastena lubdhakarūpiṇā devaputreṇa bodhisattvāya kāṣāyāṇi vastrāṇi dattānyabhūvan / kāśikāni gṛhṇīte sma / atha sa devaputro gauravajātastāni vastrāṇi ubhābhyāṃ pāṇibhyāṃ śirasi kṛtvā tata eva devalokamagamat teṣāṃ pūjārtham / tacchandakena dṛṣṭamabhūt / tatrāpi caityaṃ sthāpitam / adyāpi taccaityaṃ kāṣāyagrahaṇamityevaṃ jñāyate //
yadā ca bodhisattvena cūḍāṃ chittvā kāṣāyāṇi vastrāṇi prāvṛtāni, tasmin samaye devaputraśatasahasrā hṛṣṭāstuṣṭā udagrā āttamanasaḥ paramapramuditāḥ prītisaumanasyajātā hīhīkārakilikilāprakṣveḍitānirnādanirghoṣaśabdamakārṣuḥ / siddhārtho bho mārṣāḥ kumāraḥ pravrajitaḥ / so 'yamanuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbudhya dharmacakraṃ pravartayiṣyati / asaṃkhyeyāñjātidharmāṇaḥ sattvān jātyā parimocayiṣyati / yāvajjarāvyādhimaraṇaśokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsebhyaḥ parimocya saṃsārasāgarāt pāramuttāryānuttare kṣeme 'bhaye 'śoke nirūpadrave śive virajase 'mṛte dharmadhātau pratiṣṭhāpayiṣyatīti / sa ca śabdaḥ śabdaparaṃparayā yāvadakaniṣṭhabhavanamabhyudgato 'bhūt //
tato 'ntaḥpurikābhiḥ kumāramapaśyantībhiḥ grīṣmikavārṣikahaimantikeṣu prāsādeṣvāsaneṣu ca gṛheṣu parimāgamāṇā yadā na paśyanti sma, tadā ekībhūtābhiḥ kurarībhirivotkrṛṣṭamabhūt / tatra kāścitstriyaḥ paramaśokārtā hā tātehi krandanti sma / kāścidbhrātaḥ kāścidbharta iti krandanti sma / kāściddhā nātheti krandanti sma / kāściddhā svāminniti / kāścinnānāpriyavacanapralāpaiḥ, kāścinnānākāyaparisarpikayā rudanti sma / kāścicchīrṣopakarṣikayā, kāścidanyonyamukhāvalokitayā rudanti sma / kāściccakṣuḥparivartikayā, kāścitsvavadanāni vastrairucchādya rudanti sma / kāścidūrū pāṇibhiḥ prasphoṭayantyaḥ, kāściddhṛdayaḥ, pāṇibhistāḍayantyaḥ, kāścidbāhūn pāṇibhiḥ prasphoṭayantyaḥ, kāścicchirāṃsi, kāścicchiraḥ pāṃśubhiravakirantyo rudanti sma / kāścidvikṣiptakeśyaḥ, kāścitkeśaṃ viluñcantyaḥ, kāścidūrdhvabāhavaḥ uccairutkrośanti sma / kāścinmṛgya iva digdhaviddhāḥ sahasā pradhāvantyo ( Vaidya 165 ) rudanti sma / kāścinmārutakampitā iva kadalyaḥ pravikampyamānā rudanti sma / kāściddharaṇītale vinipatitāḥ kiṃcitprāṇāḥ, kāścijjālotkṣiptamatsyā iva pṛthivyāṃ parivartyamānā rudanti sma / kāścinmūlachinnā iva vṛkṣāḥ sahasā dharaṇītale nipatya rudanti sma //
taṃ ca śabdaṃ rājā śrutvā śākyānāmantrayate sma - kimetaduccairantaḥpure śabdaḥ śrūyate? śākyā vijñāya kathayanti sma - kumāraḥ kila mahārāja antaḥpure na dṛśyate / rājā āha - kṣipraṃ nagaradvārāṇi pithayata / kumāramabhyantare mṛgayāmaḥ / te sāntarbahirmṛgayante sma / sāntarbahirmṛgayamānā na paśyanti sma //
mahāprajāpatyapi gautamī paridevamānā mahītale parivartate sma / rājānaṃ śuddhodanamevamāha kṣipraṃ māṃ mahārāja putreṇa samaṅginīṃ kuruṣveti //
tato rājā caturdiśamaśvadūtān preṣayati sma / gacchata, yāvatkumāraṃ na paśyatha, tāvanmā nivartayatha //
naimittikairvaipañcikaiśca vyākṛtamabhūt - maṅgaladvāreṇa bodhisattvo 'bhiniṣkramiṣyatīti / te maṅgaladvāreṇa gacchantaḥ paśyanti sma antarāpathi puṣpavarṣaṃ prapatitam / teṣāmetadabhūt - anena pathā kumāro 'bhinirgata iti //
te svalpamantaraṃ gatvā taṃ devaputraṃ paśyanti sma bodhisattvasya kāśikavastrāṇi śirasi kṛtvā āgacchantam / teṣāmetadabhūt - imāni khalu kumārasya kāśikavastrāṇi / mā khalvanenaiṣāṃ vastrāṇāmarthe kumāro jīvitādvyaparopitaḥ syāt / gṛhṇītainamiti / bhūyaḥ paśyanti sma / tasya pṛṣṭhataścchandakaṃ kaṇṭhakamābharaṇāni cādāyāgacchantam / tataste parasparamūcuḥ - mā tāvadbhoḥ sāhasaṃ mā kārṣṭa / eṣa chandako 'bhyāgacchati kaṇṭhakamādāya, yāvadenaṃ prakṣyāmaḥ //
te chandakaṃ paripṛcchanti sma - he chandaka, mā khalvanenaiva puruṣeṇa kāśikānāṃ vastrāṇāmarthāya kumāro jīvitādvyaparopitaḥ syāt / chandaka āha - na hyetat / api tu anena kumārāya kāṣāyāṇi vastrāṇi dattāni / kumāreṇa cāsyaitāni kāśikāni vastrāṇi dattāni / atha sa devaputrastāni vastrāṇyubhābhyāṃ pāṇibhyāṃ śirasi kṛtvā tata eva devalokamagamat teṣāṃ pūjārtham //
evaṃ ca te bhūyaśchandakaṃ paripṛcchanti sma - tatkiṃ manyase chandaka gacchāmo vayam? śakyaḥ kumāraḥ pratinivartayitum? sa āha - mā khalu / anivartyaḥ kumāro dṛḍhavīryaparākramaḥ / evaṃ ca tenoktam - na tāvadahaṃ punarapi kapilavastumahānagaraṃ pravekṣyāmi, yāvanme nānuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbudhyeti / yathā ca kumāreṇoktaṃ tathaiva tadbhaviṣyati / tatkasmāt? anivartyaḥ kumāro dṛḍhavīryaparākramaḥ //

tataśchandakaḥ kaṇṭhakamābharaṇāni cādāyāntaḥpuraṃ prāvikṣat / tatastānyābharaṇāni cireṇa kālena bhadrikasya śākyakumārasya mahānāmno 'niruddhasya cābadhyanta sma / tāni mahānārāyaṇasaṃghaṭanakāyārthamanye ( Vaidya 166 ) nārāyaṇasaṃhananā na śaknuvanti sma dhārayitum / yadā na kaścittāni dhārayituṃ śaknoti sma, tadā mahāprajāpatyā gautamyā cintitamabhūt - yāvadahamimānyābharaṇāni paśyāmi, tāvanmama hṛdaye śoko bhaviṣyati / yannvahamimānyābharaṇāni puṣkariṇyāṃ prakṣipeyamiti / tato mahāprajāpatī gautamī tānyābharaṇāni puṣkariṇyāṃ prakṣipati sma / adyāpi sā ābharaṇapuṣkariṇītyevaṃ saṃjñāyate //
tatredamucyate -
niṣkrāntu śūro yada vidu bodhisattvo nagaraṃ vibuddhaṃ kapilapuraṃ samagram /
manyanti sarve śayanagato kumāro anyonya hṛṣṭāḥ pramudita ālabhante

15.103

gopā vibuddhā tatha api istrigārā śayanaṃ nirīkṣī na ca dṛśi bodhisattvam /
utkrośu mukto narapatino agāre hā vañcitāḥ smaḥ kahi gatu bodhisattvo

15.104

rājā śruṇitvā dharaṇitale nirasto utkrośu kṛtvā aho mama ekaputro /
so stemito hi jalaghaṭasaṃprasikto āśvāsayantī bahuśata śākiyānām

15.105

gopā śayāto dharaṇitale nipatya keśāṃ lunātī avaśiri bhūṣaṇāni /
aho subhāṣṭaṃ mama puri nāyakenā sarvapriyebhirnaciratu viprayogaḥ

15.106

rūpā surūpā vimalavicitritāṅgā acchā viśuddhā jagati priyā manāpā /
dhanyā praśastā divi bhuvi pūjanīyā kva tvaṃ gato 'si mama śayi chorayitvā

15.107

na pāsyi pānaṃ na ca madhu na pramādaṃ bhūmau śayiṣye jaṭamakuṭaṃ dhariṣye /
snānaṃ jahitvā vratatapa ācariṣye yāvanna drakṣye guṇadharu bodhisattvam

15.108

udyāna sarve aphala apatrapuṣpā hārā viśuddhā tamarajapāṃśutulyāḥ /
veśmaṃ na śobhī aṭavi puraṃ prakāśaṃ yattena tyaktaṃ naravarapuṃgavena

15.109

hā gītavādyāḥ sumadhura mañjughoṣāḥ hā istrigārā vigalita bhūṣaṇābhiḥ /
hā hemajālaiḥ parisphuṭamantarikṣaṃ na bhūyu drakṣye guṇadharaviprahīṇā

15.110

mātṛsvasā cā paramasukṛcchraprāptā āśvāsayāti ma rudahi śākyakanye /
pūrve ca uktaṃ naravarapuṃgavena kartāsmi loke jaramaraṇātpramokṣam

15.111

so cā maharṣī kuśalasahasra cīrṇaḥ ṣaḍ yojanāni pratigatu rātriśeṣe /
chandasya detī hayavaru bhūṣaṇāni chandā gṛhītvā kapilapuraṃ prayāhi

15.112

mātāpitaṇāṃ mama vacanena pṛcche gataḥ kumāro na ca puna śocayethā /
buddhitva bodhiṃ punarihamāgamiṣye dharmaṃ śruṇitvā bhaviṣyatha śāntacittāḥ

15.113

chando rudanto pratibhaṇi nāyakasya na me 'sti śaktirbalata parākramo vā /
haneyu mahyaṃ naravarajñātisaṃghāḥ chandā kva nīto guṇadharu bodhisattvo

15.114

mā tāhi chandā pratibhaṇi bodhisattvo tuṣṭā bhavitvā api mama jñātisaṃghāḥ /
śāstārasaṃjñā tvayi sada bhāviṣyanti premeṇa mahyaṃ tvayamapi vartiṣyante

15.115

chando gṛhītvā hayavaru bhūṣaṇāni udyānaprāpto naravarapuṃgavasya /
udyānapālaḥ pramuditu vegajāto ānandaśabdaṃ pratibhaṇi śākiyānām

15.116

ayaṃ kumāro hayavaru chandakaśca udyānaprāpto na ca puna śocitavyo /
rājā śraṇitvā parivṛtu śākiyebhiḥ udyānaprāpto pramuditu vegajāto

15.117

gopā viditvā dṛḍhamati bodhisattvaṃ no cāpi harṣī na ca gira śraddadhāti /
asthānametadvinigatu yatkumāro aprāpya bodhiṃ punariha āgameyā

15.118

dṛṣṭvā tu rājā hayavaru chandakaṃ ca utkrośu kṛtvā dharaṇitale nirasto /
hā mahya putrā sukuśalagītavādyā kva tvaṃ gato 'si vijahiya sarvarājyam

15.119

sādhū bhaṇāhi vacana mameha chandā kiṃ vā prayogaḥ kva ca gatu bodhisattvaḥ /
kenātha nīto vivarita kena dvārā pūjā ca tasyā katha kṛta devasaṃghaiḥ

15.120

chando bhaṇātī śṛṇu mama pārthivendrā rātrau prasupte nagari sabālavṛddhe /
so mañjughoṣo mama bhaṇi bodhisattvo chandā dadāhi mama laghu aśvarājam

15.121

so bodhayāmi naragaṇi nārisaṃghaṃ suptā prasuptā na ca gira te śruṇanti /
so rodamāno dadi ahu aśvarājaṃ hanta vrajāhī hitakara yena kāmam

15.122

śakreṇa dvārā vivarita yantrayuktāḥ pālāścatasro hayacaraṇe śiliṣṭāḥ /
ārūḍhi śūre pracalita trisahasrāḥ mārgo nabhe 'smin suvipula yena krānto

15.123

ābhā pramuktā vihatatamondhakārā puṣpā patiṃsū turiyaśatā raṇiṃṣū /
devāḥ staviṃsū tathapi hi cāpsarāṇi nabhasā prayāto parivṛtu devasaṃghaiḥ

15.124

chando gṛhītvā hayavaru bhūṣaṇāni antaḥpure so upagatu rodamāno /
dṛṣṭvā tu gopā hayavaru chandakaṃ ca saṃmūrchayitvā dharaṇitale nirastā

15.125

udyukta sarvā suvipula nārisaṃghāḥ vāriṃ gṛhītvā snapayiṣu śākyakanyām /
mā haiva kālaṃ kariṣyati śokaprāptā dvābhyāṃ priyābhyāṃ bahu bhavi viprayogo

15.126

sthāmaṃ janitvā suduḥkhita śākyakanyā kaṇṭhe 'valambyā hayavaraaśvarāje /
anusmaritvā purimaka kāmakrīḍāṃ nānāpralāpī pralapati śokaprāptā

15.127

hā mahya prītijananā hā mama narapuṃgavā vimalacandramukhā /
hā mama surūparūpā hā mama varalakṣaṇā vimalatejadharā

15.128

hā mama aninditāṅgā sujāta anupūrvaudgatā asamā /
hā mama guṇāgradhāriṃ naramarūbhiḥ pūjitā paramakārūṇikā

15.129

hā mama balopapetā narāyaṇasthāmavannihataśatrugaṇā /
hā mama sumāñjaghoṣā kalaviṅkarutasvarā madhurabrahmarutā

15.130

hā mama anantakīrte śatapuṇyasamudgatā vimalapuṇyadharā /
hā mama anantavarṇā guṇagaṇapratimaṇḍitā ṛṣigaṇaprītikarā

15.131

hā mama sujātajātā lumbinivana uttame bhramaragītarute /
hā mama vighuṣṭaśabdā divi bhuvi abhipūjitā vipulajñānadrumā

15.132

hā mama rasārasāgrā bimboṣṭhā kamalalocanā kanakanibhā /
hā mama suśuddhadantā gokṣīratuṣārasaṃnibhasahitadantā

15.133

hā mama sunāsa subhrū ūrṇābhru mukhāntare sthitā vimalā /
hā mama suvṛttaskandhā cāpodara eṇeyajaṅghavṛttakaṭī

15.134

hā mama gajahastorū karacaraṇaviśuddhaśobhanā tāmranakhā /
iti tasya bhūṣaṇāni puṇyehi kṛtāni pārthive prītikarā

15.135

ha mahya gītavādyā varapuṣpavilepanā śubhaṛtupravare /
hā mahya puṣpagandhā antaḥpuri gītavāditairharṣakarā

15.136

hā kaṇṭhakā sujātā mama bhartu sahāyakastvayā kva nīto /
hā chandakā nikaruṇā na bodhayasi gacchamānake naravariṣṭhe

15.137

gacchatyayaṃ hitakaro ekā gira tasminnantari na bhasi kasmāt /
itu adya puravarāto gacchati naradamyasārathiḥ kāruṇikaḥ

15.138

katha vā gato hitakaro kena ca niṣkramito itu sa rājakulāt /
katamāṃ diśāmanugato dhanyā vanagulmadevatā yāsya sakhī

15.139

atiduḥkha mahya chandā nidhidarśiya netrauddhṛtā cakṣudadā /
sarvairjanaiśca chandā mātāpitṛnityavarṇitā pūjaniyāḥ

15.140

tānapi jahitva nirgatu kiṃ punarima istrikāmaratim /
hā dhik priyairviyogo naṭaraṅgasvabhāvasaṃnibhā anityā

15.141

saṃjñāgraheṇa bālā dṛṣṭiviparyāsaniśritā janmacyuti /
prāgeva tena bhaṇitaṃ nāsti jarāmaraṇasaṃskṛte kāści sakhā

15.142

paripūryato 'sya āśā spṛśatū varabodhisamuttamāṃ drumavariṣṭhe /
buddhitva bodhivirajāṃ punarapi etū ihā puravareṃ asmin

15.143

chandakaḥ paramadīnamānaso gopikāya vacanaṃ śruṇitvanā /
sāśrukaṇṭha gira saṃprabhāṣate sādhu gopi niśṛṇohi me vacaḥ

15.144

rātriye rahasi yāmi madhyame sarvanārigaṇi saṃprasuptake /
so tadā ca śatapuṇyaudgato ālapeti mama dehi kaṇṭhakam

15.145

taṃ niśāmya vacanaṃ tadantaraṃ tubhya prekṣami śayāni suptikām /
uccaghoṣu ahu tatra muñcamī utthi gopi ayu yāti te priyo

15.146

devatā vacanu taṃ nirodhayi eka istri napi kāci budhyate /
rodamāna samalaṃkaritvanā aśvarāju dadamī narottame

15.147

kaṇṭhako hiṣati ugratejasvī krośamātru svaru tasya gacchatī /
no ca kaści śṛṇute purottame devatābhi osvāpanaṃ kṛtam

15.148

svarṇarūpyamaṇikoṭitā mahī kaṇṭhakasya caraṇaiḥ parāhatā /
sā raṇī madhurabhīṣmaśobhanā no ca keci śṛṇuvanti mānuṣāḥ

15.149

puṣyayuktu abhu tasmi antare candrajyotiṣa nabhe pratisthitā /
devakoṭi gagane kṛtāñjalī onamanti śirasābhivandiṣū

15.150

yakṣarākṣasagaṇairupasthitā lokapāla caturo maharddhikāḥ /
kaṇṭhakasya caraṇāṃ kare nyasī padmakeśaraviśuddhanirmalam

15.151

so ca puṇyaśatatejaudgato āruhī kumudavarṣikopamam /
ṣaḍvikāra dharaṇī prakampitā buddhakṣetra sphuṭa ābhanirmalā

15.152

śakra devaguruḥ śacīpatiḥ svāma dvāra vivarī tadantare /
devakoṭinayutaiḥ puraskṛto so vrajī amaranāgapūjito

15.153

saṃjñamātra iha jāti kaṇṭhako lokanāthu vahatī nabho 'ntare /
devadānavagaṇā saindrikāḥ ye vahanti sugatasya gacchataḥ

15.154

apsarā kuśalagītavādite bodhisattvaguṇabhāṣamānikāḥ /
kaṇṭhakasya balu te dadantikāḥ muñci ghoṣu madhuraṃ manoramam

15.155

kaṇṭhakā vahahi lokanāyakaṃ śīghra śīghra ma janehi khedatām /
nāsti me bhayamapāyadurgatiṃ lokanāthamabhidhārayitvanā

15.156

ekameka abhinandate suro vāhanaṃ smi ahu lokanāyake /
no ca kiṃcidapi deśu vidyate devakoṭicaraṇairna marditam

15.157

paśya kaṇṭhaka nabhontare imaṃ mārgu saṃsthitu vicitraśobhanam /
ratnavedikavicitramaṇḍitaṃ divyasāravaragandhadhūpitam

15.158

ena kaṇṭhaka śubhena karmaṇā trāyatriṃśabhavane sunirmito /
apsarai parivṛtaḥ puraskṛto divyakāmaratibhī ramiṣyase

15.159

sādhu gopi ma khu bhūyu rodahī tuṣṭa bhohi paramapraharṣitā /
drakṣase nacirato narottamaṃ bodhiprāptamamaraiḥ puraskṛtam

15.160

ye narāḥ sukṛtakarmakārakāḥ te na gopi sada roditavyakāḥ /
so ca puṇyaśatatejaudgato harṣitavya na sa roditavyakaḥ

15.161

saptarātra bhaṇabhānu gopike sā viyūha napi śakya kṣepitum /
yā viyūha abhu tatra pārthive niṣkramanti naradevapūjite

15.162

lābha tubhya paramā acintiyā yaṃ tyupasthitu jage hitaṃkaro /
mahya saṃjñi svakameva vartate tvaṃ hi bheṣyasi yathā narottamaḥ

Original text: Lalitavistara · Edition: P.L. Vaidya, Darbhanga: The Mithila Institute, 1958 (Buddhist Sanskrit Texts, 1) · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc