Lakshmi Tantra · Chapter 40
catvāriṃśo'dhyāyaḥ - 40
śakraḥ---
namaste vārisaṃbhūte namaste padmasaṃbhave/
prakāramakṣamālāyāḥ pratiṣṭhāyā vadāmbuje
śrīḥ---
sādhitāmakṣamālāṃ tu sthāpayedbhājane śubhe/
pūjayitvārghyapuṣpādyaistasyāḥ śuddhiṃ samācaret
2. sādhitām; nirmitām/
astreṇa dagdhvā nirvāpya varmaṇāpyāyayecchriyā/
paramāmṛtarūpiṇyā tāṃ mālāṃ bhāvayettataḥ
3. nirvāpya; viśoṣya/ śriyā; śrīmantreṇa/ bhāvayet; vakṣyamāṇarūpeṇa dhyāyet/
caturbhujāmanaupamyāṃ manmayīṃ māmivāparām/
varadābhayahastāṃ ca baddhāñjalikaradvayām
brahmadvārāmbujanmasthāṃ devīṃ dhyāyecchikhopamām/
tāṃ parāṃ vaiṣṇavīṃ śaktiṃ manmayīṃ madabhedinīm
5. brahmadvāraṃ brahmarandhrākhyanāḍī/ śikhā vahniśikhā/
dvādaśānte vicintyātha kramāddhyāyeddhṛdambuje/
hṛtpadmādutthitāṃ būyo brahmarandhrādvinirgatām
6. dvādaśānte; mūrdhna upari dvādaśāṅgulaparimitasthāne/
śanaiḥ śanairullasantīṃ mālāsthāṃ tāṃ vicintayet/
aṅgopāṅgakramopetāṃ sthūlasūkṣmaparātmikām
māṃ dhyāyet tārikākārāṃ tatra śaktau sureśvara/
maṇīn sūtraṃ tathā mālāṃ mālāsthāṃ vaiṣṇavīmapi
ekārṇavīkṛtaṃ sarvaṃ māyāṃ dhyāyet sureśvara/
mayā dattāṃ vibhāvyaināṃ saṃskṛtāmakṣamālikām
japaṃ samācaret paścāt pūrvoktena vidhānataḥ/
anunmiṣat paraṃ sūkṣmaṃ sthūlamātmānameva ca
lakṣmīnārāyaṇākāraṃ pañcakaṃ bhāvayedidam/
turyātītaṃ tathā turyaṃ suṣuptisvapnajāgarāḥ
avasthāpañcakaṃ tadvat tatkartṛkaraṇādikam/
kartrunmeṣaṃ tathā tatsthaṃ karaṇaṃ bāhyakaṃ tathā
mantrākṣaraṃ tathā sthūlaṃ sarvaṃ tattanmayaṃ smaret/
hṛtpuṇḍarīkamadhyasthāṃ manmukhāmbhojaniḥsṛtām
smarecchabdamayīṃ śaktiṃ vaiṣṇavīṃ madabhedinīm/
tasyā vinirgatāṃ dhyāyenmātṛkāṃ mantramātaram
manmayīṃ saṃsmarenmālāṃ japyamantramayīṃ tataḥ/
latāyāmiva puṣpāṇi mantrān vai tatra saṃsmaret
sphuraṇaṃ maṇisaṃsparśe hṛllayaṃ ca tadatyaye/
bhāvayan mantranāthasya japaṃ kuryādvicakṣaṇaḥ
hṛdbhāsvarūpasaṃsūtibahirantaḥkramotkramāt/
iti smaran japedekavāraṃ tatkoṭisaṃmitam
japaṃ samāpya vidhivannyasyenmayi japaṃ kṛtam/
śaktiṃ tāṃ manmukhāntaḥsthāṃ japarūpāṃ vicintayet
dīpe dhūpe tathārghye ca ghaṇṭānādaṃ samācaret/
āvāhane tathārghye ca naivedye madhuparkake
prīṇane ca prayuñjīta ghaṇṭānādaṃ vicakṣaṇaḥ/
na vinā pūjayā cālyā tāṃ vinā pūjayenna ca
kāryasiddhimabhīpsadbhiriha cāmutra cobhayoḥ/
sā hi ghaṇṭābhidhā śaktirvāgīśā ca sarasvatī
vāci mantrāḥ sthitāḥ sarve vācyaṃ mantreṣu cākhilam/
etasyāṃ cālyamānāyāṃ mantrā vatsā iva drutam
kāṅkṣamāṇāḥ samāyānti tāṃ ghaṇṭāṃ mantramātaram/
adhomukhaṃ tu brahmāṇḍaṃ dyāyellokakulākulam
nālaṃ tasyāstadūrdhve tu vṛttaṃ padmaṃ smaredbudhaḥ/
aṣṭapatraṃ śubhaṃ śvetaṃ karṇikākesarānvitam
tanmadhye cintayeddevīṃ ghaṇṭāmaṣṭabhujānvitām/
mukhyahastacatuṣkeṇa pāśaśaṅkhāmbujāṅkuśān
parabāhucatuṣkeṇa dadhatīmakṣasūtrakam/
vijñānapustakaṃ samyagabhayaṃ ca varaṃ tathā
padmāsanāmambujākṣīṃ padmagarbhasamatviṣam/
badmamālādharāṃ pītasitavasrānulepanām
mantraughamudgirantīṃ ca brahmādiparisaṃstutām/
tārikāmuccaran dīrghaṃ yugmāṃ saṃcālayedimām
anayā pūjayan mantrī mantrasiddhiṃ nigacchati/
tato gurūn samānīya manmayān vāpi vaiṣṇavān
pradadyāt prāpaṇārdhaṃ tu tebhyo manmantramuccaran/
atha vahnigatāṃ samyagagnīṣomamayīṃ parām
30. vahnisaṃtarpaṇamucyate---athetyādinā/
tarpayenmāṃ sureśāna yathāvadavadhāraya/
tata uttaradigbhāge devāgārādbahistu vā
bhūbhāge lakṣaṇopete kuṇḍaṃ kuryāt salakṣaṇam/
caturaśraṃ samaṃ yadvā padmākāraṃ manoharam
śatārdhahomasaṃkhyāyāṃ kuṇḍaṃ syād dvādaśāṅgulam/
aṣṭottaraśate'ratnisamaṃ hastaṃ sahasrake
33. homasaṃkyānuguṇyena kuṇḍavistṛtirucyate---śatārdhetyādinā/
ayutākhye dvihastaṃ ca lakṣahome catuṣkaram/
koṭihome'ṣṭahastaṃ syācchāsrataḥ kārayecca tat
trikoṇamapi vā kuryāddhomakuṇḍaṃ trimekhalam/
uddhṛtya tārayā pūrvaṃ tristayā prokṣayedbhuvam
35. tayā; tārayā/
śoṣaṇaṃ dāhanaṃ plāvaṃ tārayā samyagācaret/
ādhāraśaktyādyārabhya pūjyaṃ bhāvāsanāvadhi
36. bhāvāsanaṃ pūrvamādhāraśaktiprakaraṇoktam/
tatra nārāyaṇākhyāṃ vai śaktiṃ tejomayīṃ parām/
manmayīmamṛtākārāṃ sarvātiśayarūpiṇīm
sarvaśaktisamūhasthāṃ sarvavastvantarasthitām/
avatārya hṛdambhojāt sṛṣṭimārgeṇa śāśvatīm
tārikāsphuraṇākārāmavatīrya hṛdambujāt/
recakena vinikṣipya kuṇḍamadhyāmbujāntare
saṃpūjya gandhapuṣpādyaiḥ padmamudrāṃ pradarśya ca/
dhyāyedṛtamatīṃ śaktiṃ susnātāmahatāmbarām
40. dhyāyedityādinā agnervaiṣṇavīkaraṇamucyate/
dhyāyet sarvātmikāṃ śaktiṃ tāmeva tvadharāraṇim/
uttaraṃ cāraṇiṃ dhyāyet sarvatejomayaṃ harim
mathnīyāt tārayā samyak tathā caivānutārayā/
utpannaṃ tārayādāya kṛśānuṃ śaktisaṃbhavam
abhigūhyāṅgulībhistu saṃskuryādvaiṣṇavākyayā/
cūḍāṃ ca tārayā kuryādannaprāśanapūrvakam
43. abhigūhya; saṃvṛtya/ annaprāśaneti jātakarmanāmakaraṇayorapyupalakṣaṇam/
upanīya tato vahniṃ tārayā cānutārayā/
tataḥ svāhāsvadhābhyāṃ tu devībhyāṃ jātavedasaḥ
pāṇigrahaṇakaṃ kuryāt tārayā tvanutārayā/
sarvaṃ dhyānamayaṃ kāryaṃ jātanāmādikarma tat
lohapāṣāṇamaṇyutthavahnau kāryavaśāt kṛte/
laukike vāpi saṃskāraṃ niṣekādi samācaret
ādhāya taijase pātre mṛnmaye'bhinave tu vā/
devīsahāyaṃ svāheśaṃ tārayaivārcayet sudhīḥ
pūraṇenopasaṃhṛtya svātmanyupaśamaṃ nayet/
kramādānandaśaktyā taṃ saṃhāreṇa tu yojayet
sṛṣṭimārgeṇa taṃ bhūyo'pyavatārya padāt padam/
kuṇḍamadhyāmbujāntaḥsthāṃ tārayā bhuvamānayet
vahniṃ svāhāsvadheśānamagnīṣomamayaṃ yajet/
samidbhistisṛbhistārāmuccarannekayaikayā
śālītilākṣataiḥ paścāt tata ājyāhutitrayam/
uccārya tārikāṃ pūrvaṃ bodhayeti dviruccaret
tatrastho budhyate vahniryathāvacca hutaḥ svayam/
paryagnikaraṇaṃ kāryaṃ tārayaivārdrapāṇinā
stṛṇīyāt tārayā darbhaisredhā tredhā caturdhiśam/
udagbhāge'gnikuṇḍasya stṛṇīyāddarbhasaṃcayam
praṇītāprokṣaṇīpātre darvīdhmau sruksruvau tathā/
ājyasthālīṃ pavitre ca sarvaṃ tatra nidhāpayet
praṇītāṃ tārayāpūrya gandhayuktena vāriṇā/
pavitrābyāṃ trirutpūya māṃ dhyāyet tārayā śriyam
vahnerudak pratiṣṭhāpya prokṣaṇīṃ pūrayecchriyā/
tāmutpūya tataḥ prokṣya yāgopakaraṇaṃ samam
ājyapātraṃ samādāya tasminnājyaṃ nidhāya ca/
brahma sarpiḥsamudrotthaṃ taddhyātvāgnerudaggatam
tārayā samabhijvālya darbhāgre vinidhāya ca/
tayā punarabhijvālya paryagnikṛtimācaret
vahneḥ paścāt pratiṣṭhāpya pavitradvitayena tat/
utpūya tārayāgnau tat pavitradvitayaṃ kṣipet
paridadhyāt paridhibhiryajñayogyaiścaturdiśam/
agniśarvadiśoḥ sthāpya kuṇḍamadhye samiddvayam
tata idhmaṃ samādhāya śuṣkaṃ pañcadaśātmakam/
tārayā pariṣicyāgniṃ sruksruvau paritāpayet
nimṛjya tārayā paścāttau prokṣyātha srucā tayā/
vāyoragnidiśaṃ yāvadyātoḥ śarvadiśāvadhi
dhārayā srāvayedvahnau madhye dadyāt sruvāhutim/
aṣṭottaraśataṃ vāpi tadardhaṃ vā tadarthakam
sruveṇājyāhutīrdadyāt svāhāntāṃ tārikāṃ gṛṇan/
ayaṃ yogyo bhavedvahnirbhagavaddhavyavāhane
ādadhyāt samidhaḥ sapta tatastārikayā sudhīḥ/
yajñakāṣṭhamayīrādau brahmakṣatratarūdbhavāḥ
65. brahmataruḥ palāśaḥ/ kṣatrataruḥ mucukundanāmā taruḥ/ daśāparā iti/ avaśiṣṭā daśa samidha daśa samidha ityarthaḥ/
tārayā samidho dadyāt kāṣṭharūpā daśāparāḥ/
māmeva bhāvayenmadhye viṣṇoraṅkasthitāṃ parām
brahmānandamayāmbhojakarṇikāsthasya vai vibhoḥ/
aṅkasthāṃ bhāvayallam̐kṣmīṃ tā dadyātsamidho'khilaḥ
tataḥ puṣpamayīṃ dadyād dhūpadravyamayīṃ tathā/
etāstu trividhā deyā hastenaiva manīṣiṇā
madhuparkamayīṃ paścāt sruveṇa juhuyāt sudhīḥ/
srucyannaṃ caturādāya sarpiṣāpūryaṃ pūrvavat
tayaivānnāhutiṃ dadyāt svāhāntāṃ tārikāṃ gṛṇan/
sruveṇājyāhutīḥ pūrvasamitsaṃkhyāḥ samācaret
puṣpāñjalimupādāya vahnisthāmarcayeddhiyā/
nityayāgo mamaitāvānūrdhvaṃ kāmyāhutiṃ kṣipet
daśavāraṃ tārayaiva kṣamasveti vadan dhiyā/
praṇītāmupasaṃhṛtya śucisthāne ninīya ca
prahṛtya paridhīn sarvān sam̐srāvaṃ samācaret/
staraṃ prahṛtya vahnau ca ghṛtenāpūrya ca sruvam
dadyāt pūrṇāhutiṃ dīrghāṃ svāhāntāṃ tārikāṃ gṛṇan/
śaktyā sametāṃ tāṃ tārāṃ vahnisthāṃ manmayīṃ parām
māṃ cāpyaṅkasthitāṃ viṣṇornāsikāsaṃdhimārgataḥ/
marucchaktyā samākṛṣya hṛtpadme viniveśya ca
yāgabhūmiṃ sametyātha navapadmasthayā mayā/
ekīkṛtya mayi nyasyedarchāsthāyāṃ kṛtiṃ tu tām
prāgeva vibhajedannaṃ prāpaṇāt saṃpradānataḥ/
tenānnena yajet samyagviṣvaksena caturbhujam
maṇḍalāntamupānīya samāhūyāmbarāntarāt/
navāmrapatrasadṛśaṃ piṅgabhrūśmaśrulocanam
pītavasraṃ caturdaṃṣṭraṃ svamudrādvitayānvitam/
gadākhaḍgadharaṃ devamabhyarcya kramaśaḥ sudhīḥ
sāṅgamudrāmathādarśya gatvā kuṇḍasamīpataḥ/
viṣvaksenastato bhakatyā tarpaṇīyastilākṣataiḥ
81. ita ārabhya pañcārdhāni jayākhyāvacanamanukurvanti/
vauṣaḍantena mantreṇa dadyāt pūrṇāhutiṃ tataḥ/
maṇḍale pūjayitvātha kuryāttasya visarjanam
svamantreṇa suraśreṣṭha kṣamasveti padaṃ vadan/
mudrāṃ ca darśayettaṃ ca nabhasyutpatitaṃ smaret
viṣvaksenārcanaṃ sarvamagādhe'mbuni nikṣipet/
toyenāsraprajaptena plāvayenmaṇḍalaṃ ca tat
tataḥ saṃpūjayet sarvān lokapālānaśeṣataḥ/
puṣpārghyairannadānāntairekāhutyā ca vahnitaḥ
bahvibhirvā yathāśakti svaiḥ svairmantrairyathāvidhi/
pūjayitvā visṛjyaitāṃstadasrāṇyapi pūjayatet
sarvāṃśca parivārāṃstān svasvasthānakrameṇa tu/
rcayet kṣetrapālādīn vahnimadhye ca tarpayet
ādhāraśakterārabhya pīṭhaśaktīśca sarvaśaḥ/
gaṇeśādyāśca saṃpūjyāḥ saṃtarpyāśca ghṛtādikaiḥ
sakṛtkṛtyā trivṛtyā vā pūrṇāḥ sarveṣvatha kṣipet/
lakṣmyādīnpūjayetsarvān viṣvaksenārcanātpurā
viṣvaksenārcanāt paścāllokapālārcanaṃ kramāt/
tato vediṃ viśodhyātha darbhān saṃstīrya dakṣiṇān
pitṝn yajet krameṇaiva prāpaṇārthāvaśeṣataḥ/
kṛtvā piṇḍatrayaṃ tena pitṛbhyo nirvapet stare
arghyājjalaṃ tathā dadyādekaikasyaikamañjalim/
vaiṣṇavāyāthavā dadyādbrāhnaṇāya viśeṣiṇe
92. brāhnaṇāya viśeṣiṇe iti/ viśiṣṭabrāhnaṇāyetyarthaḥ/ etacca dhaniketaraviṣayam/ dhanikaviṣaye tu caturo brāhnaṇān, tadalābhe ekaṃ vā śrāddhavidhinā bhojayediti sāttvate uktam (6, 167-179)/
pitṝnuddiśya vai bhaktaṃ tattannāmānudeśavat/
saṃnyasya mayi tat sarvamantardhānamavekṣya ca
arghyādyamupasaṃhṛtya varmāsre pratihṛtya ca/
upasaṃhṛtya ca nyāsamanuyāgaṃ samācaret
94. anuyāgaḥ prāpaṇāvaśeṣopayogo bhojanādiḥ/
asreṇa tārayā prokṣya tārayā pariṣicya ca/
upastīrya tayā cāpo dadyāt prāṇāhutīstayā
95. tayopastīrya; tārayā nipīyetyarthaḥ/
adīkṣitastvanuyajaṃstattanmantrānusaṃhitām/
tārikāmuccaran kuryānmāṃ cāntaḥsthāṃ vibhāvayet
96. pūrvoktaṃ tārayā prokṣaṇapariṣecanāpośanaprāṇāhutyādikaṃ dīkṣitaviṣayam/ adīkṣitānāṃ tu tattatsūtrakṛduktamantraireva kartavyam/
somānandamayīṃ divyāṃ kramādannātmatāṃ gatām/
vīryarūparasākārāṃ tejovīryabalātmikām
aiśvaryaśaktivijñānarūpaṃ bhoktāramavyayam/
ātmānaṃ puṇḍarīkākṣaṃ bhāvayet puruṣottamam
tārikāmuccaran paścādapidhāyānnamambhasā/
ācamya dvistato nyasyedanuyāgaṃ tato mayi
99. apidhāyāmbhaseti/ uttarāpośanaṃ pītvetyarthaḥ/
atha svādhyāyamabhyasyed dinaśeṣaṃ vicakṣaṇaḥ/
caturvidhāni śāsrāṇi tadutthaṃ tārikādikam
100. svādhyāyam; vedadivyaśāsrādiparicayam/ caturvidhāni---āgamasiddhāntamantrasiddhāntatantrasiddhāntatantrāntarasiddhāntapratipādakāni śāsrāṇi/
siddhāntānapi cāśeṣānasaṃlagnena cetasā/
svāśayapraviśuddhyarthaṃ samīkṣeta dhiyā svayā
saṃdhyāmupāsya vidhivadabhigamya ca māṃ dhiyā/
yogaṃ yuñjīta vidhivacchāsraśuddhena cetasā
pūrvapaścimayornaktaṃ yāmayordhātusāmyavān/
iti yāgavidhiḥ śakra vistareṇa pradarśitaḥ
103. naktaṃ prathamayāmaḥ caramayāmaśca yogakālaḥ/ madhye jāyamānā nidrāpi bhagavati svātmasamarpaṇena yogarūpā bhāvanīyā/
vidhānasya tu saṃkṣepaṃ punarasya nibodha me/
saṃkṣepavistare kuryād deśakālānukūlataḥ
naiva kuryādapacchedaṃ yajedañjalināpi mām/
yajetobhau sahaivāvāṃ sūktena puruṣeṇa tu
105. apacchedaḥ; vicchedaḥ/
tathā madīyasūktena tābhyāṃ vā nau yajet pṛthak/
sthāne vā sarvamantrāṇāṃ tārikāmeva yojayet
kuryāt saṃkalpasaṃnyāsau dvāvevādyantayoḥ pṛthak/
akurvan bhoganirdeśaṃ kevalairvā yajettu taiḥ
tathā tathaiva kurvīta śaknuyāttu yathā yathā/
na tveva hāpayedyāgamapi dadyājjalāñjalim
108. śaknuyāditi/ madārādhanasya nityatvāt nityasya ca yathāśaktyanuṣṭhānavidhānāt yathāśakti māmārādhayedityarthaḥ/
tārikāṃ vāpyadhīyīta dravyābhāve vicakṣaṇaḥ/
manasā bhāveyedrūpaṃ yattasyā yādṛśaṃ ca yat
nirāmiṣasya śuddhasya labdhalakṣyasya vai pade/
vikṣobhāya kriyāḥ sarvāḥ yā yāḥ śāsreṇa darśitāḥ
ātatasya ca sarvatra samatāmabhyupeyuṣaḥ/
kaḥ kiṃ kasmai kimarthaṃ vā kathaṃ vā śaknuyātkriyām
agnīṣomamayau hitvā panthānau sārvalaukikau/
tayorantaramāviśya mārgamūrdhvaṃ samācaret
layāgnidagdhadurmārgaḥ śītībhūto nirāmayaḥ/
sthūlasūkṣmaparātītapadākrāntivicakṣaṇaḥ
paśyañcchṛṇvanspṛśañjighrannaśnangacchansvapañśvasan/
pralapanvisṛjangṛhṇannunmiṣannimiṣannapi
akurvanneva tat sarvaṃ madbhūto hyanidaṃmayaḥ/
avasthādeśakālādyairanavasyūtayākhilaiḥ
115. anavasyūtayeti/ aparicchinnayetyarthaḥ/
ahaṃtayā samākrānto dhūmapītāgnipītavat/
anatrā vartamāno hi sūryācandramasordvayoḥ
116. dhūmapītetyādi/ yathā dhūmāgnyormadhye vartamāno dhūmenāgninā ca saṃbaddho bhavati, tathā sūryācandramasorantarā vartamāna ityarthaḥ/
vyaktamuddālya vai tālu dhruvasthāne niveśayan/
manaḥ śūnyamayaṃ bhāvamātiṣṭhan layasaṃmitam
evaṃ yo vartate yogī tārikāmananodyataḥ/
sa karmaṭhaḥ sa vai sāṃkhyaḥ sa yogī sa ca sāttvataḥ
sa ca pāśupato jñeyaḥ sarvasiddhāntagaśca saḥ/
ityevaṃ te mayoddiṣṭo madbhāvaḥ pāramārthikaḥ/
śṛṇu śeṣamaśeṣaṃ me yatte kiṃcid vivakṣitam
iti śrīpāñcarātrasāre lakṣmītantre nityavidhiprakāśo nāma catvāriṃśo'dhyāyaḥ
********iti catvāriṃśo'dhyāyaḥ********
Original text: lakṣmītantram · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0