Lakshmi Tantra · Chapter 29
ekonatriṃśo'dhyāyaḥ - 29
śakraḥ---
śuddhāśuddhaṣaḍadhvākyacitranirmāṇabhittaye/
namaḥ śrīvatsabhāminyai bhavasaṃtāpaśāntaye
agnīṣomavibhāgaṃ me kriyābhūtividhāmapi/
brūhi me tattvataḥ padme vidyāyāstārikākṛteḥ
śrīḥ---
vyāpakaṃ yat paraṃ brahma śaktirnārāyaṇī hi yā/
sā hyahaṃ pariṇāmena bhavāmi praṇavākṛtiḥ
agnīṣomavibhāgaṃ me tārikāyā niśāmaya/
kriyābhūtividhānaṃ ca yathāvat suranandana
unmeṣaḥ paramo viṣṇorādyaḥ ṣāḍguṇyacinmayaḥ/
sāhaṃ saṃbhṛtasaṃbhārā śaktiste kathitā purā
sṛṣṭavatyā jagat kṛtsnaṃ tasyā me rakṣaṇodyame/
dvidhā pravartate rūpaṃ mukhenaiśvaryatejasoḥ
6. mukheneti/ prādhānyenetyarthaḥ/
ṣāḍguṇyameva me rupaṃ kiṃcittejomukhaṃ matam/
ṣāḍguṇyameva me rupaṃ paramaiśvaryasaṃmukham
tejomukhaṃ tu yadrūpaṃ sā kriyāśaktirucyate/
saivāgnirucyate śaktiḥ sarvopaplavadāhanāt
aiśvaryasaṃmukhaṃ rūpaṃ bhūtirlakṣmīritīritā/
śaktiraiśvaryabhūyiṣṭhā sā me somamayī tuḥ
śoṣaṇāt sarvadoṣāṇāmagniśaktiḥ kriyāmayī/
jagadāpyāyayantyanyā bhūtiḥ soma ihocyate
icchājñānakriyāmayyāste ime vyūhaje mama/
ṣāḍguṇyavigrahā sāhaṃ vyūhinī parameśvarī
yā sā śaktiḥ kriyākhyā me ṣāḍguṇyaṃ tejasojjvalam/
tasyā āsaṃsrayo vyūhāḥ sūryasomāgniśaktayaḥ
tāsāmādyā parā divyā sūryākhyā śaktirujjvalā/
nirvahantī jagatkṛtyamaniśaṃ parivartate
adhyātmamadhidaivaṃ ca tathā caivādhibhautikam/
tasyā rūpatrayaṃ viddhi sūryākhyāyāḥ sureśvara
adhyātmasthā tu sūryākhyā piṅgalāmārgagāminī/
ālokenādhibhūtasthā sūryaśaktiḥ pravartate
sūryamaṇḍalasaṃsthānā śaktiḥ sānyādhidaivikī/
sūryamaṇḍalasaṃsthānā arciṣo yāḥ prakīrtitāḥ
16. sūryamaṇḍalāntarvartino devasya trayīrūpatvaṃ vaktuṃ prathamatastasya ṛgrūpatvamucyate uttarārdhe---sūryetyādinā/
ṛcastā viddhi deveśa tapantīstapanātmikāḥ/
dīptayo yāstadantaḥsthāstāni sāmāni viddhi me
17. tasya yajuḥsvarūpatvamāha---antaḥstheti/ anena "ādityo vā eṣa etanmaṇḍalaṃ tapati tatra tā ṛcastadṛcāṃ maṇḍalam" iti taittirīyaśrutirupabṛṃhitā bhavati/ viṣṇupurāṇe coktam (2-11-11)/
antaḥsthā yā parā śaktiḥ pauruṣīṃ tanumāsthitā/
tāṃ viddhi puruṣaṃ divyaṃ ramaṇīyaṃ yajurmayam
śaṅkhacakradharaṃ śrīśaṃ pīnodāracaturbhujam/
prasannavadanaṃ padmaviṣṭaraṃ puṣkarekṣaṇam
mūrdhāntaḥpuruṣasyāsya daśahotā nigadyate/
pādapāṇi caturhotā devasyāsya sureśvara
20. antaḥsthasyāsya puruṣasya daśahotā mūrdhā bhavati/ daśahotrādipadaistattannāmāno mantrā vivakṣitāḥ/ "cittiḥ sruk" ityārabhya taittirīyāraṇyake tṛtīyaprapāṭhake prathamānuvākamantro daśahotā/ tatraiva "pṛthivī hotā" ityārabhya dvitīyānuvākapaṭhitaścaturhotā/ pādapāṇītyekavadbhāvaḥ/
lomamāṃsāsthimajjāsṛk pañcahotā sureśvara/
stanāvaṇḍau ca puṃstvaṃ ca ṣaḍḍhotāpāna eva ca
21. "agnirhotā" ityārabhya tṛtīyānuvākapaṭhitaḥ pañcahotā/ "sūryaṃ te cakṣuḥ" ityārabhya turīyānuvākapaṭhitaḥ ṣaḍḍhotā/
śīrṣaṇyāḥ sapta ye prāṇāḥ saptahotā nigadyate/
śobhāstu dakṣiṇāstasya saṃbhārāḥ saṃdhayaḥ smṛtāḥ
22. "mahāhavirhotā" ityārabhya pañcamānuvākapaṭhitaḥ saptahotā/ "devasya tvā" ityārabhya daśamānuvākapaṭhitā dakṣiṇāḥ/ "agniryajurbhiḥ" ityārabhyāṣṭamānuvākapaṭhitāḥ saṃbhārāḥ/
nāḍayo devapatnyo'sya hotṝṇāṃ hṛdayaṃ manaḥ/
cetanaḥ pauruṣaṃ sūktaṃ śaktiḥ śrīsūktamucyate
23. "senendrasya" ityārabhya navamānuvākapaṭhitā devapatnyaḥ/ "suvarṇaṃ gharmam" ityārabhyaikādaśānuvākapaṭhito hotṛhṛdayam/ puruṣasūktaśrīsūktamantrāḥ prasiddhāḥ/
oṃkāraḥ praṇavastāro guhyaṃ nāma sanātanam/
yajūṃṣi rudraśukrāṇi sthūlanāmāni tasya tu
24. "namaste rudra manyave" ityārabhya paṭhitā rudriyāḥ/ evaṃ śukriyā api mantraviśeṣāḥ/ atra ahirbudhnyasaṃhitāyāḥ 58, 59 adhyāyāvanusaṃdheyau/
yajurmayamanuṃ divyamabhyasyan puruṣaṃ naraḥ/
anuvyāhṛtyabhīcārapāpebhyo'pi pramucyate
25. yajurmayeti sāvitrī/ anuvyāhṛti; vyāhṛtibhyaḥ paścāt/ asya `abhyasyan' iti pūrveṇānvayaḥ/
tapatyevaṃ parā śaktisrayī sūryākhyayāmbare/
trividhaiṣā parā śaktiḥ prakhyātā sūryasaṃjñayā
26. trayīti/ "vedairaśūnyasribhireti sūryaḥ" iti śrutiranusaṃdheyā/
sāvitrī nāma vedānāṃ jananī parivartate/
trivarṇapraṇavādhārā bhūrbhuvaḥsvasrināḍikā
tadādivarṇapavanā śiraḥkalpitaśekharā/
kṣityādipuruṣāntārṇā prakāśānandavigrahā
28. tadādīti/ tat ityādayo varṇā ityarthaḥ/ śiraḥ gāyatrīśiromantraḥ/ kṣityādīti/ kādimāntavarṇā/
uditā brahmaṇo bhūyo brahmaṇi pratitiṣṭhati/
vedānāṃ jananī saiṣā varṇānāṃ jananī parā
anulomavilomābhyāṃ saumyāgneyī nigadyate/
saiṣā sūryavapurdivyā sāvitrī manmayī kalā
gāyatrī nāma gāyantaṃ trāyate mahato bhayāt/
ādāya jīvanaṃ gobhirbhūsaritprāṇisaṃbhavam
31. ādāyeti/ atra "yābhirādityastapati tābhiḥ parjanyo varṣati" iti śrutiranusaṃdheyā/
punarmuñcati megheṣu navamāsadhṛtaṃ karaiḥ/
uktā sūryamayī śaktiḥ śṛṇu vahnimayīṃ parām
eṣāpi trividhā śakra śaktirvahnimayī mama/
divyekābindhanā hyanyā kṣitau kṣitimayendhanā
33. abindhanā vidyut divyā/ kāṣṭhādīndhanā bhaumī/ jaṭharasthā kauṣṭhīti jñeyam/
tathā bhuktendhanā koṣṭhe śaktirvahnimayī tridhā/
sarvadevamayī saiṣā devānāṃ mukhamucyate
trivargasthaiḥ stutā saiṣā triṣṭubityucyate budhaiḥ/
durgāṇi tārayantyātmapārāyaṇaparaṃ naram
śaktiḥ somamayī tvanyā sāpi tredhā nigadyate/
divi bimbātmanā tvekā tathānyauṣadhirūpiṇī
36. somamayyapi tridhā---ākāśe bimbātmanā, bhūmāvoṣadhyātmanā, prāṇiśarīre iḍātmaneti/
carati prāṇināmantariḍayaikāmṛtātmikā/
anuṣṭubbhiḥ stūyamānā saiṣānuṣṭubudīritā
mṛtyuṃjaya iti proktā sā vidyā mṛtyunāśinī/
sūryasomāgnirūpāṇāṃ tāsāmāsāṃ puraṃdara
haviṣkṛduditā sūryāt somarūpā havirmayī/
haviratti tathāgnyākhyā vahnivipramukhātmanā
tisṛbhirvartate kṛtsnaṃ lokatantramaharniśam/
iti vyūhatrayopetā vyūhinī sā kriyātmikā
śaktiḥ paramagambhīrā mama tejomukhodgatā/
sūryenduvahnikoṭyoghaniyutārbudabhāsvarā
cakraṃ sudarśanaṃ nāma sā bhavatyaridāraṇam/
asraṃ paramatejiṣṭhamāgneyaṃ nāma vaiṣṇavam
parodyamasvarūpaṃ tat prāṇādiprāṇanaṃ param/
udyanti sarvāṇyasrāṇi tasmāt sarvāśca śaktayaḥ
karaṇaṃ sādhakatamaṃ pañcakṛtyavidhau hareḥ/
na tat kṛtyaṃ vinā tena yat syād viṣṇormahātmanaḥ
saṃkalpādisvarūpeyaṃ sṛṣṭau viṣṇoḥ pravartate/
rakṣaṇe saṃhṛtau caiva dhatte cakramayīṃ tanum
mamāṃśajā parāgneyī kriyāśaktirhi vaiṣṇavī/
ābrahmastambaparyantaṃ ṣoḍhā viṣṭabhya tiṣṭhati
46. ṣoḍheti/ kalātattvavarṇapadamantrabhuvanākhyacakrairityarthaḥ/
tatra varṇamayaṃ cakraṃ prathamaṃ śṛṇu vāsava/
tārikātārakadvandvamakṣagaṃ pārameśvaram
47. tārikā hrīṃmantraḥ/ tārakaḥ praṇavaḥ/
nābhau sūryendubhārūpaṃ śritaṃ svāraṃ dviraṣṭakam/
kādibhāntaṃ triraṣṭāraṃ mādihāntaṃ tu nemigam
48. svāram; svarasamūhaḥ/ dviraṣṭakam; ṣoḍaśakam/ triraṣṭāram; caturviṃśatyararūpam/
pradhiḥ paryantavahnyātmā vargāntaḥ piṇḍasaṃnibhaḥ/
varṇacakramidaṃ divyaṃ vartate varṇavartmanā
kalācakramidaṃ śakra jñānākṣaṃ śaktinābhikam/
aiśvaryāraṃ balādyena nemyādyaṃ triguṇena tu
tattvaṃ tu vāsudevākṣaṃ nābhiḥ saṃkarṣaṇojjvalaḥ/
pradyumnāraṃ tathā śakra pradhirūpāniruddhakam
akṣanābhyaranemisthaisturyādyaiḥ padacakrakam/
mantramakṣādikairbījapiṇḍasaṃjñāpadātmabhiḥ
kālākṣaṃ nābhigāvyaktaṃ mahadādyarapañjaram/
manaḥśrotratadarthādivikāraparimaṇḍalam
lokalaukikaparyantaṃ bhuvanaṃ cakramantimam/
ṣaṭcakraṃ dadhatī hastaiḥ pauruṣīṃ tanumāsthitā
sudarśanaḥ kriyāśaktirvaiṣṇavī cakramadhyagā/
bījaṃ piṇḍaṃ padaṃ saṃjñā asyāḥ śṛṇu catuṣṭayam
somaṃ prathamamādāya prāṇamante niyojayet/
tato'mṛtamupādāya yojayet kālapāvakam
tatsaṃsthamanalaṃ kuryānmāyāṃ vyāpinamantataḥ/
etat saudarśanaṃ bījaṃ matkriyāśaktijṛmbhitam
56,57. somaḥ sakāraḥ/ prāṇo hakāraḥ/ amṛtaṃ sakāraḥ/ kālapāvakaḥ rākāraḥ/ analaḥ rakāraḥ/ māyā vyāpī ca īṃkāraḥ/ sahasrāra īṃ iti bījamantraḥ/
saptavarṇātmakaṃ divyamidaṃ bījaṃ maharddhidam/
etadeva mahat piṇḍaṃ māyāvyāpisamujjhitam
58. saptavarṇātmakamiti/ somaprāṇāmṛtakālapāvakānalamāyāvyāpirūpasaptavarṇaghaṭitamityarthaḥ/ māyāvyāpisamujjhitam; īkārarahitam/ sahasrāra iti piṇḍamantraḥ/
kālāgnyarkāyutākārametadvajrāmbudadhvani/
pañcavarṇaṃ mahāpiṇḍaṃ durdharaṃ devadānavaiḥ
śucinā tu sakṛt smaryamajitendriyaduḥsmaram/
smṛtvā tu śāntaye smarye bīje me tārikādike
60. smarye; smaraṇīye ityarthaḥ/
yo'sau piṇḍordhvabhāgastho varṇaḥ kālānalābhidhaḥ/
dahyante tena daityendrā lokāścaiva yugakṣaye
dvitīyaśaktisaṃsthena tvagnināgniḥ samidhyate/
śaktiṃ prāṇayati prāṇaḥ pūrito'mṛtatejasā
iti piṇḍasvarūpaṃ te kathitaṃ surapuṃgava/
vyāpakaiḥ pañcabhiḥ piṇḍaṃ kalpitaṃ tvantarāntarā
varmāsrāntaṃ dhruvādyaṃ ca saṃjñāmantratvamṛcchati/
vyāpakau yojayedante piṇḍādyoḥ somasūryayoḥ
64. pūrvoktameva viśadayati---vyāpakāviti/
ate somāgnikūṭasya hyekaṃ vyāpakamānayet/
ādyantayostathāntyasya varṇasya vyāpakau smṛtau
varma prāṇorjayorvyoma duṣṭopadravamardanam/
yaḥ saṃkarṣaṇastu saṃhāraḥ kalpānte'khilagocaraḥ
66. varma kavacam/ prāṇorjayorvyoma; huṃmantraḥ/
sa phaṭkārastadante cāpyāhlādaḥ śāntikārakaḥ/
iti piṇḍavikarṣātmā saumyāgneyo manuḥ smṛtaḥ
67. vikarṣaḥ anusyūtiḥ/
svavarṇairaṅgavāneṣa balī saudarśano manuḥ/
divyāntarikṣabhaumānāṃ bhogānāmāptisādhanam
68. svavarṇairiti/ pūrvoktasya ṣaḍakṣaramantrasya ye ṣaṭ varṇāḥ, taiḥ hṛdayādiṣaḍaṅgakalpanaṃ kāryamityarthaḥ/ mantramahimānamāha---divyetyādinā/
kalpadrumo manuḥ so'yamāśritānāṃ puraṃdara/
nārāyaṇāt samudyatyā mama nityaṃ jagaddhite
69. jagaddhite iti nimitte saptamī/ jagaddhitanimittamityarthaḥ/
agnīṣomavibhāgaste kathito vṛtrasūdana/
kriyābhūtivibhedaśca kriyāśaktibhidāpi ca
kriyāśaktiprabhāvaśca bījapiṇḍādibhedataḥ/
bhūyaḥ śakra kriyāśakte ṛddhimetāvatīṃ śṛṇu
iti śrīpāñcarātrasāre lakṣmītantre agnīṣomavibhāgaprakāśo nāmaikonatriṃśo'dhyāyaḥ
********ityekonatriṃśo'dhyāyaḥ********
Original text: lakṣmītantram · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0