Lakshmi Tantra · Chapter 21
ekaviṃśo'dhyāyaḥ - 21
śakraḥ---
śabdārthavyaktirūpāyai ṣaḍadhvaparivartini/
adhvātītāvabodhākhye namaste harivallabhe
1. ṣaḍadhveti/ varṇakalātattvamantrapadabhuvanākhyāḥ ṣaḍadhvānaḥ/
varṇāḥ prakāśitā devi yathāvat sarvahetavaḥ/
mantramārgamidānīṃ me yathāvadvaktumarhasi
2. sarveti/ śabdānāmarthānāṃ cetyarthaḥ/
śrīḥ---
eka eva paro devaḥ śrīmān puruṣasattamaḥ/
ṣāḍguṇyāmbhonidhirdivyaḥ sarvātmā sarvatomukhaḥ
tasyāhaṃ paramā śaktirahaṃtā śrīrabhedinī/
sarvādhārā sarvaśaktiḥ sarvajñā sarvatomukhī
mayi prakāśate viśvaṃ darpaṇodaraśailavat/
bodha eva svarūpaṃ me nirmalānandalakṣaṇaḥ
icchāparavatī sāhaṃ bodhakāṃśavivartinī/
śabdabrahmamayī bhūtvā vivarte'haṃ kalādhvanā
6. icchāparavatīti/ svacchandetyarthaḥ/ vivartaḥ pariṇāmaḥ/ kalādhvaneti/ jñānādiguṇātmanetyarthaḥ/
kalā jñānādayaḥ proktāḥ ṣaḍ guṇāḥ pārameśvarāḥ/
tāsāṃ trikadviyogena vivarte tattvavartmanā
7. trikadviyogena; yugalatrayayogenetyarthaḥ/
saṃkarṣaṇādayo devāstattvāni surasattama/
varṇavyatikarairbhūyo vivarte mantravartmanā
tasya mantrādhvano vyaktiṃ gadantyā me niśāmaya/
śabdabrahmavivarto'yaṃ kiraṇāyutasaṃkulaḥ
cillakṣaṇaḥ ṣaḍguṇātmā tasya bhedaścaturvidhaḥ/
vkacidbījaṃ vkacitpiṇḍaṃ vkacitsaṃjñā vkacitpadam
turyaṃ suṣuptiḥ svapnaśca jāgradbījādayaḥ kramāt/
ekasvaraṃ dvisvaraṃ vā svaravyañjanayordvayam
11. bījapiṇḍasaṃjñāpadamantrāḥ krameṇa turyādijāgradantapadacatuṣṭayasaṃgatā jñeyā ityarthaḥ/
bījaṃ bahusvaraṃ vāpi vijñeyaṃ vibudheśvara/
antarā harayaḥ piṇḍaṃ vkacitsvarasamāyutam
12. antarā madhye sthitāḥ harayaḥ vyañjanāni piṇḍamantra ityarthaḥ/ tasyāpavādamāha---vkaciditi/
tattadvācyābhidhā saṃjñā namaḥpraṇavasaṃyutā/
kriyākārakasaṃyogastutisaṃbodhalakṣaṇaḥ
13. padamantrasvarūpamāha---kriyetyādi/ saṃbodhaḥ saṃbodhanam/
nānābhijñāsamāyuktaḥ padātmā mantra ucyate/
etaccatuṣṭayaṃ mantraṃ saṃpūrṇaṃ devatātmani
14. abhijñā saṃjñā/
sā catuṣṭayasaṃbaddhā siddhimiṣṭāṃ prayacchati/
kṣetrakṣetrajñabhāvaṃ ca mantrāṇāṃ tridaśeśvara
15. sā; devatā/
vijñāya tattvato mantrān prayuñjīta vicakṣaṇaḥ/
śakraḥ---
kṣetrakṣetrajñasadbhāvaṃ mantrāṇāṃ vada me'mbuje
yadvijñāya na muhyanti siddhimeṣyanti cācirāt/
śrīḥ---
bījaṃ bījavatāṃ jīvaḥ śiṣṭaṃ kṣetraṃ prakīrtitam
17. bījavatāṃ mantrāṇāṃ bījākṣaraṃ jīva ityarthaḥ/
nirbījānāmādi jīvaḥ kṣetraṃ tu pariśeṣitam/
bījānāṃ caiva piṇḍānāmastu kṣetrajña ucyate
18. ādīti/ ādyakṣaramityarthaḥ/ astu; akārastvityarthaḥ/
śiṣṭaṃ tu kṣetramuddiṣṭamakārarahite punaḥ
kṣetrajñaḥ svara uddiṣṭaḥ kevale ca svare punaḥ
19. akārarahite punariti uttaratrānveti/ svaraḥ; yaḥ kaścit svara ityarthaḥ/ kevale ca svare ityuttaratrānveti/
jīvaḥ syāt prathamā mātrā dvitīyādi tanurbhavet/
ekamātre tu jīvaḥ syāt saṃskāro'dbhutalakṣaṇaḥ
20. saṃskāra iti/ madhyamā vāgityarthaḥ/ atrāṣṭādaśādhyāyasthaḥ ṣaḍviṃśaḥ śloko'vadheyaḥ/
uccāryamāṇaṃ kṣetraṃ syānniḥsvare piṇḍake punaḥ/
prathamo jīva uddiṣṭaḥ śiṣṭaṃ kṣetraṃ pracakṣate
21. uccāryamāṇamiti/ vaikharītyarthaḥ/
kṣetrakṣetrajñasadbhāva eṣa te saṃpradarśitaḥ/
ādau madhye tathānte ca triṣu vānyataratra vā
eṣāṃ piṇḍo'thavā bījaṃ te mantrāḥ sārvakālikāḥ/
bījābhāve tu mantrāṇāṃ bījaṃ kṛtvādimākṣaram
23. yatra mantre bījaṃ nāsti tatra prathamākṣaramanusvārayutaṃ bījamityarthaḥ/ yathā gaṇapataye namaḥ ityatra gaṃ iti bījamantraḥ/
anusvārayutaṃ paścāt sakalaṃ mantra ucyate/
prakrīḍayanti puruṣaṃ mantrā rāgeṇa rañjitam
caturdaśavibhāgasthe prākṛte bhuvanādhvani/
turyavarjaṃ suṣuptyādyo prākṛte ca padādhvani
ācāryadṛṣṭipātasthaṃ puruṣaṃ saṃyatendriyam/
prasādasumukhā mantrā uttārya bhuvanādhvanaḥ
padādhvanaśca vairāgyaṃ janayantaḥ pade pade/
kramāttattvakalāvarṇapadavīṣu nayanti tam
māntraṃ prāsādamāsādya nirdhūtāśeṣabandhanaḥ/
lakṣmīnārāyaṇākhyaṃ tadviśati brahma śāśvatam
śakraḥ---
ācāryaḥ kīdṛśo devi śiṣyastasya ca kīdṛśaḥ/
mantreṣu katamo mantraḥ prabhavet paramāptaye
kathaṃ sa copadeṣṭavya etad brūhi namo'stu te/
śrīḥ---
sarvalakṣaṇasaṃyukto brāhnaṇe vedapāragaḥ
ṣaṭkarmanirataḥ śāntaḥ pañcakālarataḥ śuciḥ/
pañcarātrārthavinmaunī mantrākṣarakṛtaśramaḥ
na sthūlo na kṛśo hrasvo na kāṇo naiva rogavān/
nāndho na badhiro mūḍho na khalvāṭo na paṅgukaḥ
na hīnāṅgo'tiriktāṅgo na śvitrī na ca ḍāmbhikaḥ/
na krodhano na duścarmā na lobhahatacetanaḥ
akulīnaṃ durācāraṃ śaṭhaṃ jihnaṃ ca varjayet/
dayādāntiśamopetaṃ dṛḍhabhaktiṃ kriyāparam
satyavākchīlasaṃpannaṃ rekhākarmasu kauśalam/
jitendriyaṃ susutuṣṭa karuṇāpūrṇamānasam
āryalakṣaṇasaṃpannamārjavaṃ cāruhāsinam/
evaṃguṇagaṇākīrṇaṃ guruṃ vidyāttu vaiṣṇavam
śiṣyaśca tādṛśo jñeyaḥ sarvalakṣaṇalakṣitaḥ/
kṣāntiśīlaṃ sudhīmantaṃ krodhalobhavivarjitam
snānārcanarataṃ nityaṃ guruśuśrūṣaṇodyatam/
viprāgnidevapitṛṣu bhaktaṃ tarpaṇaśīlinam
kulīnaṃ ca tathā prājñaṃ śāsrārthanirataṃ sadā/
brāhnaṇaṃ kṣatriyaṃ vaiśyaṃ śūdraṃ vā bhagavatparam
īdṛglakṣaṇasaṃyuktaṃ śiṣyamārjavasaṃyutam/
varṇadharmakriyopetāṃ nārīṃ vā sadvivekinīm
vidyādanumate patyurananyāṃ patimāninam/
evaṃlakṣaṇakaṃ śiṣyamācāryo bhagavanmayaḥ/
jñāpayedvidhivanmantrān gurudṛṣṭyā samīkṣya tu
41. anena srīśūdrayorapi tāntrikamantragrahaṇe adhikāro vidhīte/ paraṃ tu tāraviṣaye viśeṣo granthāntareṣvavagantavyaḥ/
iti śrīpāñcarātrasāre lakṣmītantre guruśiṣyalakṣaṇaṃ nāma ekaviṃśo'dhyāyaḥ
********ityekaviṃśo'dhyāyaḥ********
Original text: lakṣmītantram · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0