Language

ENहिગુ
Scripture Library

Lakshmi Tantra · Chapter 21

21.1

ekaviṃśo'dhyāyaḥ - 21
śakraḥ---
śabdārthavyaktirūpāyai ṣaḍadhvaparivartini/
adhvātītāvabodhākhye namaste harivallabhe

21.2

1. ṣaḍadhveti/ varṇakalātattvamantrapadabhuvanākhyāḥ ṣaḍadhvānaḥ/
varṇāḥ prakāśitā devi yathāvat sarvahetavaḥ/
mantramārgamidānīṃ me yathāvadvaktumarhasi

21.3

2. sarveti/ śabdānāmarthānāṃ cetyarthaḥ/
śrīḥ---
eka eva paro devaḥ śrīmān puruṣasattamaḥ/
ṣāḍ‌guṇyāmbhonidhirdivyaḥ sarvātmā sarvatomukhaḥ

21.4

tasyāhaṃ paramā śaktirahaṃtā śrīrabhedinī/
sarvādhārā sarvaśaktiḥ sarvajñā sarvatomukhī

21.5

mayi prakāśate viśvaṃ darpaṇodaraśailavat/
bodha eva svarūpaṃ me nirmalānandalakṣaṇaḥ

21.6

icchāparavatī sāhaṃ bodhakāṃśavivartinī/
śabdabrahmamayī bhūtvā vivarte'haṃ kalādhvanā

21.7

6. icchāparavatīti/ svacchandetyarthaḥ/ vivartaḥ pariṇāmaḥ/ kalādhvaneti/ jñānādiguṇātmanetyarthaḥ/
kalā jñānādayaḥ proktāḥ ṣaḍ‌ guṇāḥ pārameśvarāḥ/
tāsāṃ trikadviyogena vivarte tattvavartmanā

21.8

7. trikadviyogena; yugalatrayayogenetyarthaḥ/
saṃkarṣaṇādayo devāstattvāni surasattama/
varṇavyatikarairbhūyo vivarte mantravartmanā

21.9

tasya mantrādhvano vyaktiṃ gadantyā me niśāmaya/
śabdabrahmavivarto'yaṃ kiraṇāyutasaṃkulaḥ

21.10

cillakṣaṇaḥ ṣaḍ‌guṇātmā tasya bhedaścaturvidhaḥ/
vkacidbījaṃ vkacitpiṇḍaṃ vkacitsaṃjñā vkacitpadam

21.11

turyaṃ suṣuptiḥ svapnaśca jāgradbījādayaḥ kramāt/
ekasvaraṃ dvisvaraṃ vā svaravyañjanayordvayam

21.12

11. bījapiṇḍasaṃjñāpadamantrāḥ krameṇa turyādijāgradantapadacatuṣṭayasaṃgatā jñeyā ityarthaḥ/
bījaṃ bahusvaraṃ vāpi vijñeyaṃ vibudheśvara/
antarā harayaḥ piṇḍaṃ vkacitsvarasamāyutam

21.13

12. antarā madhye sthitāḥ harayaḥ vyañjanāni piṇḍamantra ityarthaḥ/ tasyāpavādamāha---vkaciditi/
tattadvācyābhidhā saṃjñā namaḥpraṇavasaṃyutā/
kriyākārakasaṃyogastutisaṃbodhalakṣaṇaḥ

21.14

13. padamantrasvarūpamāha---kriyetyādi/ saṃbodhaḥ saṃbodhanam/
nānābhijñāsamāyuktaḥ padātmā mantra ucyate/
etaccatuṣṭayaṃ mantraṃ saṃpūrṇaṃ devatātmani

21.15

14. abhijñā saṃjñā/
sā catuṣṭayasaṃbaddhā siddhimiṣṭāṃ prayacchati/
kṣetrakṣetrajñabhāvaṃ ca mantrāṇāṃ tridaśeśvara

21.16

15. sā; devatā/
vijñāya tattvato mantrān prayuñjīta vicakṣaṇaḥ/
śakraḥ---
kṣetrakṣetrajñasadbhāvaṃ mantrāṇāṃ vada me'mbuje

21.17

yadvijñāya na muhyanti siddhimeṣyanti cācirāt/
śrīḥ---
bījaṃ bījavatāṃ jīvaḥ śiṣṭaṃ kṣetraṃ prakīrtitam

21.18

17. bījavatāṃ mantrāṇāṃ bījākṣaraṃ jīva ityarthaḥ/
nirbījānāmādi jīvaḥ kṣetraṃ tu pariśeṣitam/
bījānāṃ caiva piṇḍānāmastu kṣetrajña ucyate

21.19

18. ādīti/ ādyakṣaramityarthaḥ/ astu; akārastvityarthaḥ/
śiṣṭaṃ tu kṣetramuddiṣṭamakārarahite punaḥ
kṣetrajñaḥ svara uddiṣṭaḥ kevale ca svare punaḥ

21.20

19. akārarahite punariti uttaratrānveti/ svaraḥ; yaḥ kaścit svara ityarthaḥ/ kevale ca svare ityuttaratrānveti/
jīvaḥ syāt prathamā mātrā dvitīyādi tanurbhavet/
ekamātre tu jīvaḥ syāt saṃskāro'dbhutalakṣaṇaḥ

21.21

20. saṃskāra iti/ madhyamā vāgityarthaḥ/ atrāṣṭādaśādhyāyasthaḥ ṣaḍ‌viṃśaḥ śloko'vadheyaḥ/
uccāryamāṇaṃ kṣetraṃ syānniḥsvare piṇḍake punaḥ/
prathamo jīva uddiṣṭaḥ śiṣṭaṃ kṣetraṃ pracakṣate

21.22

21. uccāryamāṇamiti/ vaikharītyarthaḥ/
kṣetrakṣetrajñasadbhāva eṣa te saṃpradarśitaḥ/
ādau madhye tathānte ca triṣu vānyataratra vā

21.23

eṣāṃ piṇḍo'thavā bījaṃ te mantrāḥ sārvakālikāḥ/
bījābhāve tu mantrāṇāṃ bījaṃ kṛtvādimākṣaram

21.24

23. yatra mantre bījaṃ nāsti tatra prathamākṣaramanusvārayutaṃ bījamityarthaḥ/ yathā gaṇapataye namaḥ ityatra gaṃ iti bījamantraḥ/
anusvārayutaṃ paścāt sakalaṃ mantra ucyate/
prakrīḍayanti puruṣaṃ mantrā rāgeṇa rañjitam

21.25

caturdaśavibhāgasthe prākṛte bhuvanādhvani/
turyavarjaṃ suṣuptyādyo prākṛte ca padādhvani

21.26

ācāryadṛṣṭipātasthaṃ puruṣaṃ saṃyatendriyam/
prasādasumukhā mantrā uttārya bhuvanādhvanaḥ

21.27

padādhvanaśca vairāgyaṃ janayantaḥ pade pade/
kramāttattvakalāvarṇapadavīṣu nayanti tam

21.28

māntraṃ prāsādamāsādya nirdhūtāśeṣabandhanaḥ/
lakṣmīnārāyaṇākhyaṃ tadviśati brahma śāśvatam

21.29

śakraḥ---
ācāryaḥ kīdṛśo devi śiṣyastasya ca kīdṛśaḥ/
mantreṣu katamo mantraḥ prabhavet paramāptaye

21.30

kathaṃ sa copadeṣṭavya etad brūhi namo'stu te/
śrīḥ---
sarvalakṣaṇasaṃyukto brāhnaṇe vedapāragaḥ

21.31

ṣaṭ‌karmanirataḥ śāntaḥ pañcakālarataḥ śuciḥ/
pañcarātrārthavinmaunī mantrākṣarakṛtaśramaḥ

21.32

na sthūlo na kṛśo hrasvo na kāṇo naiva rogavān/
nāndho na badhiro mūḍho na khalvāṭo na paṅ‌gukaḥ

21.33

na hīnāṅgo'tiriktāṅgo na śvitrī na ca ḍāmbhikaḥ/
na krodhano na duścarmā na lobhahatacetanaḥ

21.34

akulīnaṃ durācāraṃ śaṭhaṃ jihnaṃ ca varjayet/
dayādāntiśamopetaṃ dṛḍhabhaktiṃ kriyāparam

21.35

satyavāk‌chīlasaṃpannaṃ rekhākarmasu kauśalam/
jitendriyaṃ susutuṣṭa karuṇāpūrṇamānasam

21.36

āryalakṣaṇasaṃpannamārjavaṃ cāruhāsinam/
evaṃguṇagaṇākīrṇaṃ guruṃ vidyāttu vaiṣṇavam

21.37

śiṣyaśca tādṛśo jñeyaḥ sarvalakṣaṇalakṣitaḥ/
kṣāntiśīlaṃ sudhīmantaṃ krodhalobhavivarjitam

21.38

snānārcanarataṃ nityaṃ guruśuśrūṣaṇodyatam/
viprāgnidevapitṛṣu bhaktaṃ tarpaṇaśīlinam

21.39

kulīnaṃ ca tathā prājñaṃ śāsrārthanirataṃ sadā/
brāhnaṇaṃ kṣatriyaṃ vaiśyaṃ śūdraṃ vā bhagavatparam

21.40

īdṛglakṣaṇasaṃyuktaṃ śiṣyamārjavasaṃyutam/
varṇadharmakriyopetāṃ nārīṃ vā sadvivekinīm

21.41

vidyādanumate patyurananyāṃ patimāninam/
evaṃlakṣaṇakaṃ śiṣyamācāryo bhagavanmayaḥ/
jñāpayedvidhivanmantrān gurudṛṣṭyā samīkṣya tu

41. anena srīśūdrayorapi tāntrikamantragrahaṇe adhikāro vidhīte/ paraṃ tu tāraviṣaye viśeṣo granthāntareṣvavagantavyaḥ/
iti śrīpāñcarātrasāre lakṣmītantre guruśiṣyalakṣaṇaṃ nāma ekaviṃśo'dhyāyaḥ
********ityekaviṃśo'dhyāyaḥ********

Original text: lakṣmītantram · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc