Lakshmi Tantra · Chapter 15
pañcadaśo'dhyāyaḥ - 15
śakraḥ---
namaste padmasaṃbhūte namaḥ kamalamālini/
namaḥ kamalavāsinyai govindagṛhamedhini
namaste kaṃjakiñjalkakalpitālakavibhrame/
sarvajñe sarvabhūtānāmantaḥsthe sarvasākṣiṇi
tvadvaktrakamalodbhūtaṃ sarvaṃ tadavadhāritam/
tattvatsṛṣṭaṃ tvayā trātaṃ tvayyeva layameṣyati
mātā mānaṃ mitimeyaṃ vidhā etāstvadātmikāḥ/
tvāmevārādhya jīvāste taranti bhavasāgaram
evamādi mayā devi tattvatastvavadhāritam/
kautūhalamidaṃ me'dya vartate padmasaṃbhave
toṣaṇīyāsi kena tvamupāyenāmbujāsane/
paramaḥ puruṣārtho yastvatprītistasya sādhanam
6. paramaḥ puruṣārtho mokṣaḥ/ tasya tvatprītiḥ sādhanam/ yathā cāhuḥ--"śreyo na hyaravindalocanamanaḥkāntāprasādādṛte saṃsṛtyakṣaravaiṣṇavādhvasu nṛṇāṃ saṃbhāvyate karhicit" iti/
tvatprītau ka upāyaḥ syātkīdṛśaḥ kiṃvidhaḥ smṛtaḥ/
etanme sakalaṃ brūhi namaste padmasaṃbhave
śrīḥ---
cāturātmyaṃ paraṃ brahma saccidānandalakṣaṇam/
sarvaṃ sarvottaraṃ sarvabhūtāntaḥsthamanāmayam
8. "satyaṃ jñānam" ityādiśrutipratipādyaṃ svarūpalakṣaṇamucyate---sadityādinā/ sarvopādānatvāt sarvātmatvācca sarvamityucyate/ tathāpi svetarasamastavastuvilakṣaṇatvamāha--sarvottaramiti/
vāsudevaḥ paraṃ brahma nārāyaṇamayaṃ mahat/
tasyāhaṃ paramā śaktirahaṃtānandacinmayī
9. nārāyaṇamayamiti mayaṭ svārthe/
bhinnā'bhinnā ca varte'haṃ jyotsneva himadīdhiteḥ/
tāvāvāṃ tattvamekaṃ tu dvidhā bhūtau vyavasthitau
10. prapañca iva brahmaṇa evāvasthābhedaḥ śrīriti keṣāṃcinmatamanabhimatyāha---bhinneti/
brahma nārāyaṇaṃ māṃ yajjñānenaivāpruyādyatiḥ/
panthā nānyo'sti vijñānādayanāya vipaścitām
11. yatiḥ niyatātmavān/ nātra caturthāśramī vivakṣitaḥ/
jñānaṃ tacca vivekotthaṃ sarvataḥ śuddhamavraṇam/
vāsudevaikaviṣayamapunarbhavakāraṇam
12. vivekaḥ brahmaṇaḥ sarvavilakṣaṇatvajñānam/
jñāne tasmin samutpanne viśate māmanantaram/
taistairupāyaiḥ prītāhaṃ jīvānāmamalātmanām
udbhāvayāmi tajjñānamātmajyotiḥ pradarśakam/
upāyāste ca catvāro mama prītivivardhanāḥ
14. karmajñānabhaktinyāsākhyāḥ catvāro yogā atra vivakṣitāḥ/
śakraḥ---
bhagavatyaravindasthe paṅkajekṣaṇakāmini/
upāyāḥ ke ca catvārastānme darśaya paṅkaje
śrīḥ---
upāyāṃścaturaḥ śakra śṛṇu matprītivardhanān/
yairahaṃ paramāṃ prītiṃ yāsyāmyanapagāminīm
svajātivihitaṃ karma sāṃkhyaṃ yogastathaiva ca/
sarvatyāgaśca vidvadbhirupāyāḥ kathitā ime
caturbhirlakṣaṇairyuktaṃ trividhaṃ karma vaidikam/
svavarṇāśramasaṃbandhi nityanaimittikātmakam
18. lakṣaṇacatuṣkaṃ viṃśe śloke vakṣyate/ nityanaimittikakāmyabhedena traividhyam/
akāmahatasaṃsiddhaṃ karma tat pūrvasādhanam/
caturvidhastu saṃnyāsastatra kāryo vipaścitā
19. kāmyakarmasu viśeṣamāha---akāmeti/ phalaviśeṣakāmanayā kṛtāni karmāṇi kāmyāni jyotiṣṭomādayaḥ/ tāni ca kāmahatānītyucyante/ kāmanāṃ vinā kevalaṃ bhagavatprītyarthaṃ kṛtāni tānyakāmahatāni/ anena kāmyānāmapi karmaṇāṃ kāmanāṃ vinānuṣṭhānamanumanyate/ paraṃ tvetadupāyāntaraniṣṭhaviṣayam/ nyāsayoganiṣṭhānāṃ tu kāmyakarmaṇāṃ sarvathā svarūpato'pi tyāga eva, na tu kāmanāṃ vināpyanuṣṭhānamiti siddhānto'vagantavyaḥ/
mantroktadevatāyāṃ vā prakṛtāvindriyeṣu vā/
parasmin devadeve vā vāsudeve janārdane
20. bhagavati vāsudeve karmaṇāṃ saṃnyasanameva mumukṣubhiḥ kartavyam/ mantradevatādau vinyasanaṃ tu bubhukṣuviṣayamiti dhyeyam/
pūrvaṃ kartṛtvasaṃnyāsaḥ phalasaṃnyāsa eva ca/
karmaṇāmapi saṃnyāso devadeve janārdane
21. `bhagavāneva svaśeṣataikarasena mayā svakīyaiścopakaraṇaiḥ svārādhanaikaprayojanāya svaśeṣabhūtamidaṃ karma svayameva kārayati' ityanusaṃdhānaprakāro vivakṣitaḥ/
śāstrīyamācarannevaṃ nityanaimittikātmakam/
madārādhanakāmaḥ sañśaśvat prīṇāti māṃ naraḥ
iti te leśataḥ proktaṃ śrutismṛtinidarśitam/
dvitīyaṃ sāṃkhyavijñānamupāyaṃ śrṛṇu sāṃpratam
saṃkhyāstisro hi mantavyāḥ sāṃkhyaśāsranidarśitāḥ/
prathamā laukikī saṃkhyā dvitīyā carcanātmikā
24. trayāṇāmapyeṣāṃ jñānānāṃ vivaraṇamatraiva kariṣyate/
samīcīnā tu yā dhīḥ sā tṛtīyā paripaṭhyate/
saṃkhyātrayasamūho yaḥ sāṃkhyaṃ tatparipaṭhyate
25. saṃkhyāḥ jñānāni pūrvoktāni/ teṣāṃ samūhaḥ sāṃkhyamityucyate/ etadeva jñānayoga ityucyate/
pṛthivyāpastathā tejo vāyurākāśameva ca/
ahaṃkāro mahāṃścaiva prakṛtiḥ paramā tathā
26. laukikī lokaviṣayā saṃkhyocyate'nena ślokena/ uparitanaiḥ ślokairasyā vivaraṇaṃ kriyate/
etāḥ prakṛtayasttvaṣṭau tāsāṃ vyākhyāmimāṃ śṛṇu/
prakṛtisrividhā proktā māyā sūtirguṇātmikā
27. māyā prasūtiḥ traiguṇyamiti prakṛtibhedāḥ/ yadyapi prakṛtiḥ sūkṣmaiva; tathāpi tatraiva sūkṣmasūkṣmatarasūkṣmatamarūpeṇa traividhyādevaṃ vyavahāraḥ/
niḥsaktāsaktamadvaitamataraṅgamanaśvaram/
acetanānāṃ paramaṃ saukṣmyaṃ māyeti gīyate
īṣaducchūnatā tasyāḥ prasūtiriti gīyate/
guṇatrayasamunmeṣaḥ sāmyena prakṛtiḥ parā
avyaktamakṣaraṃ yoniravidyā triguṇā sthitiḥ/
māyā svabhāva ityādyāḥ śabdāḥ paryāyavācakāḥ
30. avāntarabhedaiḥ saha saṃkalayya prakṛtiparyāyanāmāni avyaktādīni/ upaniṣadi "avyaktamakṣare līyate/ akṣaraṃ tamasi līyate/ tamaḥ paramātmanyekīyabhavati" iti trayāṇāmeṣāṃ vyavahāraḥ kriyate/
sattvaṃ rajastamaśceti guṇā ete trayo matāḥ/
tatra sattvaṃ laghu jñeyaṃ sukharūpamacañcalam
prakāśo nāma tadvṛttiścaitanyodgrahaṇātmakaḥ/
rajo'pi ca laghu jñeyaṃ duḥkharūpaṃ ca cañcalam
32. caitanyasya jñānasya udgrahaṇam unmeṣa ityarthaḥ; vastuyāthātmyagrahaṇaśīlateti yāvat/
pravṛttirnāma tadvṛttiḥ spandaheturanaśvaraḥ/
tamo nāma guru jñeyaṃ moharūpamacañcalam
niyamo nāma tadvṛtiḥ vkacit svāpanalakṣaṇam/
na tadasti pṛthivyāṃ vā divi vyomni ca vāsava
34. niyamo bandhaḥ/
bhūtaṃ prakṛtijairmuktaṃ yadebhiḥ syāt tribhirguṇaiḥ/
ete cittamadhiṣṭhāya guṇā indriyagāstathā
sukhaṃ duḥkhaṃ tathā mohaṃ viṣayasthāśca kurvate/
śarīrendriyatāṃ yātā guṇāḥ karmāṇi kurvate/
iti yasya matirnityā sa guṇātyayamaśnute
iti śrīpāñcarātrasāre lakṣmītantre upāyaprakāraprakāśo nāma pañcadaśo'dhyāyaḥ
********iti pañcadaśo'dhyāyaḥ********
Original text: lakṣmītantram · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0