Laghusiddhāntakaumudī · Verses 483-502

upadeśe 'janto yo dhātustāsau nityāniṭ tatasthala iṇna //
upadeśe 'tvataḥ

upadeśe 'kāravatastāsau nityāniṭaḥ parasya thala iṇna syāt //
ṛto bhāradvājasya

tāsau nityāniṭa ṛdantādeva thalo neṭ bhāradvājasya mate / tena anyasya syādeva / ayamatra saṃgrahaḥ --- ajanto 'kāravānvā yastāsyaniṭthali veḍayam /
ṛdanta īdṛṅnityāniṭ krādyanyo liṭi seḍbhavet //
cikṣayitha, cikṣetha / cikṣiyathuḥ / cikṣiya / cikṣāya, cikṣaya / cikṣiyiva / cikṣiyima / kṣetā / kṣeṣyati / kṣayatu / akṣayat / kṣayet //
akṛtsārvadhātukayordīrghaḥ

ajantāṅgasya dīrgho yādau pratyaye na tu kṛtsārvadhātukayoḥ / kṣīyāt //
sici vṛddhiḥ parasmaipadeṣu

igantāṅgasya vṛddhiḥ syāt parasmaipade sici / akṣaiṣīt / akṣeṣyat // tapa santāpe // 14 // tapati / tatāpa / tepatuḥ / tepuḥ / tepitha, tataptha / tepiva / tepima / taptā / tapsyati / tapatu / atapat / tapet / tapyāt / atāpsīt / atāptām / atapsyat // kramu pādavikṣepe // 15 //
vā bhrāśabhlāśabhramukramuklamutrasitruṭilaṣaḥ

ebhyaḥ śyanvā kartrarthe sārvadhātuke pare / pakṣe śap //
kramaḥ parasmaipadeṣu

kramo dīrghaḥ parasmaipade śiti / krāmyati, krāmati / cakrāma / kramitā / kramiṣyati / krāmyatu, krāmatu / akrāmyat, akrāmat / krāmyet / krāmet / kramyāt / akramīt / akramiṣyat // pā pāne // 16 //
pāghrādhmāsthāmnādāṇdṛśyartisartiśadasadāṃ pibajighradhamatiṣṭhamanayacchapaśyarcchadhauśīyasīdāḥ

pādīnāṃ pibādayaḥ syuritsaṃjñakaśakārādau pratyaye pare / pibādeśo 'dantastena na guṇaḥ / pibati //
āta au ṇalaḥ

ādantāddhātorṇala aukārādeśaḥ syāt / papau //
āto lopa iṭi ca

ajādyorārdhadhātukayoḥ kṅidiṭoḥ parayorāto lopaḥ / papatuḥ / papuḥ / papitha, papātha / papathuḥ / papa / papau / papiva / papima / pātā / pāsyati / pibatu / apibat / pibet //
erliṅi

ghusaṃjñakānāṃ māsthādīnāṃ ca etvaṃ syādārdhadhātuke kiti liṅi / peyāt / gātistheti sico luk / apāt / apātām //
ātaḥ

sijluki ādantādeva jherjus //
usyapadāntāt

apadāntādakārādusi pararūpamekādeśaḥ / apuḥ / apāsyat // glai harṣakṣaye // 17 // glāyati //
ādeca upadeśe 'śiti

upadeśe ejantasya dhātorātvaṃ na tu śiti / jaglau / glātā / glāsyati / glāyatu / aglāyat / glāyet //
vānyasya saṃyogādeḥ

ghumāsthāderanyasya saṃyogāderdhātorāta etvaṃ vārdhadhātuke kiti liṅi / gleyāt, glāyāt //
yamaramanamātāṃ sak ca

eṣāṃ sak syādebhyaḥ sica iṭ syātparasmaipadeṣu / aglāsīt / aglāsyat // hvṛ kauṭilye // 18 // hvarati //
ṛtaśca saṃyogāderguṇaḥ

ṛdantasya saṃyogāderaṅgasya guṇo liṭi / upadhāyā vṛddhiḥ / jahvāra / jahvaratuḥ / jahvaruḥ / jahvartha / jahvarathuḥ / jahvara / jahvāra, jahvara / jahvariva / jahvarima / hvartā //
ṛddhanoḥ sye

ṛto hanteśca syasyeṭ / hvariṣyati / hvaratu / ahvarat / hvaret //
guṇo 'rtisaṃyogādyoḥ

arteḥ saṃyogāderṛdantasya ca guṇaḥ syādyaki yādāvārdhadhātuke liṅi ca / hvaryāt / ahvārṣīt / ahvariṣyat // śru śravaṇe // 19 //
śruvaḥ śṛ ca

śruvaḥ śṛ ityādeśaḥ syāt śnupratyayaśca / śṛṇoti //
sārvadhātukamapit