Laghusiddhāntakaumudī · Verses 21-40

saṃyogāntaṃ yatpadaṃ tadantasya lopaḥ syāt //
alo 'ntyasya

ṣaṣṭhīnirdiṣṭā'ntyasyāla ādeśaḥ syāt / iti yalope prāpte - (yaṇaḥ pratiṣedho vācyaḥ) / suddhyupāsyaḥ / maddhariḥ / dhātraśaḥ / lākṛtiḥ //
eco 'yavāyāvaḥ

ecaḥ kramāday av āy āv ete syuraci //
yathāsaṃkhyamanudeśaḥ samānām

samasaṃbandhī vidhiryathāsaṃkhyaṃ syāt / haraye / viṣṇave / nāyakaḥ / pāvakaḥ //
vānto yi pratyaye

yakārādau pratyaye pare odautorav āv etau staḥ / gavyam / nāvyam / ( adhvaparamāṇe ci ) / gavyūtiḥ //
adeṅ guṇaḥ

at eṅ ca guṇasaṃjñaḥ syāt //
taparastatkālasya

taḥ paro yasmātsa ca tātparaścoccāryamāṇasamakālasyaiva saṃjñā syāt //
ādguṇaḥ

avarṇādaci pare pūrvaparayoreko guṇa ādeśaḥ syāt / upendraḥ / gaṅgodakam //
upadeśe 'janunāsika it

upadeśe 'nunāsiko 'jitsaṃjñaḥ syāt / pratijñānunāsikyāḥ pāṇinīyāḥ / laṇsūtrasthāvarṇena sahoccāryamāṇo repho ralayoḥ saṃjñā //
uraṇ raparaḥ

ṛ iti triṃśataḥ saṃjñetyuktam / tatsthāne yo 'ṇ sa raparaḥ sanneva pravartate / kṛṣṇarddhiḥ / tavalkāraḥ //
lopaḥ śākalyasya

avarṇapūrvayoḥ padāntayoryavayorlopo vāśi pare //
pūrvatrāsiddham

sapādasaptādhyāyīṃ prati tripādyasiddhā, tripādyāmapi pūrvaṃ prati paraṃ śāstramasiddham / hara iha, harayiha / viṣṇa iha, viṣṇaviha //
vṛddhirādaic

ādaicca vṛddhisaṃjñaḥ syāt //
vṛddhireci

ādeci pare vṛddhirekādeśaḥ syāt / guṇāpavādaḥ / kṛṣṇaikatvam / gaṅgaughaḥ / devaiśvaryam / kṛṣṇautkaṇṭhyam //
etyedhatyūṭhsu

avarṇādejādyoretyedhatyorūṭhi ca pare vṛddhirekādeśaḥ syāt / upaiti / upaidhate / praṣṭhauhaḥ / ejādyoḥ kim ? upetaḥ / mā bhavānpredidhat / ( akṣādūhanyāmupisaṃkhyānam ) / akṣauhaṇī senā / ( prādūhoḍhoḍhyeṣaiṣyeṣu ) / prauhaḥ / prauḍhaḥ / prauḍhiḥ / praiṣaḥ / praiṣyaḥ / ( ṛte ca tṛtīyāsamāse ) / sukhena ṛtaḥ sukhārtaḥ / tṛtīyeti kim ? paramartaḥ / ( pravatsatarakambalavasanārṇadaśānāmṛṇe ) / prārṇam, vatsatarrāṇam, ityādi //
upasargāḥ kriyāyoge

prādayaḥ kriyāyoge upasargasaṃjñāḥ syuḥ / pra parā apa sam anu ava nis nira dus dura vi āṅ ni adhi api ati su ut abhi prati para upi - ete prādayaḥ //
bhūvādayo dhātavaḥ

kriyāvācino bhvādayo dhātusaṃjñāḥ syuḥ //
upasargādṛti dhātau

avarṇāntādupasargāddakārādau dhātau pare vṛddhirekādeśaḥ syāt / prārcchati //
eṅi pararūpam

ādupasargādeṅādau dhātau pararūpamekādeśaḥ syāt / prejate / upoṣati //
aco 'ntyādi ṭi

acāṃ madhye yo 'ntyaḥ sa ādiryasya taṭ ṭisaṃjñaṃ syāt / ( śakandhvādiṣu pararūpaṃ vācyam ) / tacca ṭeḥ / śakandhuḥ / karkandhuḥ manīṣā / ākṛtigaṇo 'yam / mārttaṇḍaḥ //
omāṅośca