Laghusiddhāntakaumudī · Verses 101-121

kānnakārasya ruḥ syādāmreḍite / kāṃskān, kāṃskān //
che ca

hrasvasya che tuk / śivacchāyā //
padāntādvā

dīrghāt padāntāt che tugvā / lakṣmīcchāyā, lakṣmī chāyā //
iti halsandhiḥ /
atha visargasandhiḥ
visarjanīyasya saḥ

khari / viṣṇustrātā //
vā śari

śari visargasya visargo vā / hariḥ śete, hariśśete //
samajuṣo ruḥ

padāntasya sasya sajuṣaśca ruḥ syāt //
ato roraplutādaplutādaplute

aplutādataḥ parasya roruḥ syādaplute 'ti / śivor'cyaḥ //
haśi ca

tathā / śivo vandyaḥ //
bho bhago agho apūrvasya yo 'śi

etatpūrvasya roryādeśo 'śi / devā iha, devāyiha / bhos bhagos aghos iti sāntā nipātāḥ / teṣāṃ roryatve kṛte //
hali sarveṣām

bhobhagoaghoapūrvasya yasya lopaḥ syāddhali / bho devāḥ / bhago namaste / agho yāhi //
ro 'supi

ahno rephādeśo na tu supi / aharahaḥ / ahargaṇaḥ //
ro ri

rephasya rephe pare lopaḥ //
ḍhralope pūrvasya dīrgho 'ṇaḥ

ḍharephayorlopanimittayoḥ pūrvasyāṇo dīrghaḥ / punā ramate / harī ramyaḥ / śambhū rājate / aṇaḥ kim ? tṛḍhaḥ / vṛḍhaḥ / manas ratha ityatra rutve kṛte haśi cetyutve rorīti lope ca prāpte //
vipratiṣedhe paraṃ kāryam

tulyabalavirodhe paraṃ kāryaṃ syāt / iti lope prāpte / pūrvatrāsiddhamiti rorītyasyāsiddhatvādutvameva / manorathaḥ //
etattadoḥ sulopo 'koranañsamāse hali

akakārayoretattadoryaḥ sustasya lopo hali na tu nañsamāse / eṣa viṣṇuḥ / sa śambhuḥ / akoḥ kim ? eṣako rudraḥ / anañsamāse kim ? asaḥ śivaḥ / hali kim ? eṣo 'tra //
so 'ci lope cetpādapūraṇam

sa ityasya sorlopaḥ syādaci pādaścellope satyeva pūryyeta / semāmaviḍḍhi prabhṛtim / saiṣa dāśarathī rāmaḥ //
iti visargasandhiḥ //
iti pañcasandhiprakaraṇam /
atha ṣaḍliṅgeṣu ajantapuṃlliṅgāḥ
arthavadadhāturapratyayaḥ prātipadikam

dhātuṃ pratyayaṃ pratyayāntaṃ ca varjayitvā arthavacchabdasvarūpaṃ prātipadikasaṃjñaṃ syāt //
kṛttaddhitasamāsāśca

kṛttaddhitāntau samāsāśca tathā syuḥ //
svaujasamauṭchaṣṭābhyāmbhisṅebhyāmbhyasṅasibhyāmbhyasṅasosāmṅyossup VLk_118 =
su au jas iti prathamā / am auṭ śas iti dvitīyā / ṭā bhyām bhis iti tṛtīyā / ṅe bhyām bhyas iti caturthī / ṅasi bhyām bhyas iti pañcamī / ṅas os ām iti ṣaṣṭhī / ṅi os sup iti saptamī //
ṅyāpprātipadikāt

pratyayaḥ

paraśca