લઘુસિદ્ધાન્તકૌમુદી · શ્લોક 101-121

કાન્નકારસ્ય રુઃ સ્યાદામ્રેડિતે । કાંસ્કાન્, કાંસ્કાન્ ॥
છે ચ

હ્રસ્વસ્ય છે તુક્ । શિવચ્છાયા ॥
પદાન્તાદ્વા

દીર્ઘાત્ પદાન્તાત્ છે તુગ્વા । લક્ષ્મીચ્છાયા, લક્ષ્મી છાયા ॥
ઇતિ હલ્સન્ધિઃ ।
અથ વિસર્ગસન્ધિઃ
વિસર્જનીયસ્ય સઃ

ખરિ । વિષ્ણુસ્ત્રાતા ॥
વા શરિ

શરિ વિસર્ગસ્ય વિસર્ગો વા । હરિઃ શેતે, હરિશ્શેતે ॥
સમજુષો રુઃ

પદાન્તસ્ય સસ્ય સજુષશ્ચ રુઃ સ્યાત્ ॥
અતો રોરપ્લુતાદપ્લુતાદપ્લુતે

અપ્લુતાદતઃ પરસ્ય રોરુઃ સ્યાદપ્લુતે ઽતિ । શિવોર્ઽચ્યઃ ॥
હશિ ચ

તથા । શિવો વન્દ્યઃ ॥
ભો ભગો અઘો અપૂર્વસ્ય યો ઽશિ

એતત્પૂર્વસ્ય રોર્યાદેશો ઽશિ । દેવા ઇહ, દેવાયિહ । ભોસ્ ભગોસ્ અઘોસ્ ઇતિ સાન્તા નિપાતાઃ । તેષાં રોર્યત્વે કૃતે ॥
હલિ સર્વેષામ્

ભોભગોઅઘોઅપૂર્વસ્ય યસ્ય લોપઃ સ્યાદ્ધલિ । ભો દેવાઃ । ભગો નમસ્તે । અઘો યાહિ ॥
રો ઽસુપિ

અહ્નો રેફાદેશો ન તુ સુપિ । અહરહઃ । અહર્ગણઃ ॥
રો રિ

રેફસ્ય રેફે પરે લોપઃ ॥
ઢ્રલોપે પૂર્વસ્ય દીર્ઘો ઽણઃ

ઢરેફયોર્લોપનિમિત્તયોઃ પૂર્વસ્યાણો દીર્ઘઃ । પુના રમતે । હરી રમ્યઃ । શમ્ભૂ રાજતે । અણઃ કિમ્ ? તૃઢઃ । વૃઢઃ । મનસ્ રથ ઇત્યત્ર રુત્વે કૃતે હશિ ચેત્યુત્વે રોરીતિ લોપે ચ પ્રાપ્તે ॥
વિપ્રતિષેધે પરં કાર્યમ્

તુલ્યબલવિરોધે પરં કાર્યં સ્યાત્ । ઇતિ લોપે પ્રાપ્તે । પૂર્વત્રાસિદ્ધમિતિ રોરીત્યસ્યાસિદ્ધત્વાદુત્વમેવ । મનોરથઃ ॥
એતત્તદોઃ સુલોપો ઽકોરનઞ્સમાસે હલિ

અકકારયોરેતત્તદોર્યઃ સુસ્તસ્ય લોપો હલિ ન તુ નઞ્સમાસે । એષ વિષ્ણુઃ । સ શમ્ભુઃ । અકોઃ કિમ્ ? એષકો રુદ્રઃ । અનઞ્સમાસે કિમ્ ? અસઃ શિવઃ । હલિ કિમ્ ? એષો ઽત્ર ॥
સો ઽચિ લોપે ચેત્પાદપૂરણમ્

સ ઇત્યસ્ય સોર્લોપઃ સ્યાદચિ પાદશ્ચેલ્લોપે સત્યેવ પૂર્ય્યેત । સેમામવિડ્ઢિ પ્રભૃતિમ્ । સૈષ દાશરથી રામઃ ॥
ઇતિ વિસર્ગસન્ધિઃ ॥
ઇતિ પઞ્ચસન્ધિપ્રકરણમ્ ।
અથ ષડ્લિઙ્ગેષુ અજન્તપુંલ્લિઙ્ગાઃ
અર્થવદધાતુરપ્રત્યયઃ પ્રાતિપદિકમ્

ધાતું પ્રત્યયં પ્રત્યયાન્તં ચ વર્જયિત્વા અર્થવચ્છબ્દસ્વરૂપં પ્રાતિપદિકસંજ્ઞં સ્યાત્ ॥
કૃત્તદ્ધિતસમાસાશ્ચ

કૃત્તદ્ધિતાન્તૌ સમાસાશ્ચ તથા સ્યુઃ ॥
સ્વૌજસમૌટ્છષ્ટાભ્યામ્ભિસ્ઙેભ્યામ્ભ્યસ્ઙસિભ્યામ્ભ્યસ્ઙસોસામ્ઙ્યોસ્સુપ્ વ્લ્ક્_118 =
સુ ઔ જસ્ ઇતિ પ્રથમા । અમ્ ઔટ્ શસ્ ઇતિ દ્વિતીયા । ટા ભ્યામ્ ભિસ્ ઇતિ તૃતીયા । ઙે ભ્યામ્ ભ્યસ્ ઇતિ ચતુર્થી । ઙસિ ભ્યામ્ ભ્યસ્ ઇતિ પઞ્ચમી । ઙસ્ ઓસ્ આમ્ ઇતિ ષષ્ઠી । ઙિ ઓસ્ સુપ્ ઇતિ સપ્તમી ॥
ઙ્યાપ્પ્રાતિપદિકાત્

પ્રત્યયઃ

પરશ્ચ