Kumarasambhava · Chapter 3
tasmin maghonas tridaśān vihāya sahasram akṣṇāṃ yugapat papāta
prayojanāpekṣitayā prabhūṇāṃ prāyaś calaṃ gauravam āśriteṣu //
sa vāsavenāsanasaṃnikṛṣṭam ito niṣīdeti visṛṣṭabhūmiḥ
bhartuḥ prasādaṃ pratinandya mūrdhnā vaktuṃ mithaḥ prākramataivam enam //
ājñāpaya jñātaviśeṣa puṃsāṃ lokeṣu yat te karaṇīyam asti
anugrahaṃ saṃsmaraṇapravṛttam icchāmi saṃvardhitam ājñayā te //
kenābhyasūyā padakāṅkṣiṇā te nitāntadīrghair janitā tapobhiḥ
yāvad bhavaty āhitasāyakasya matkārmukasyāsya nideśavartī //
asaṃmataḥ kas tava muktimārgaṃ punarbhavakleśabhayāt prapannaḥ
baddhaś ciraṃ tiṣṭhatu sundarīṇām ārecitabhrūcaturaiḥ kaṭākṣaiḥ //
adhyāpitasyośanasāpi nītiṃ prayuktarāgapraṇidhir dviṣas te
kasyārthadharmau vada pīḍayāmi sindhos taṭāv ogha iva pravṛddhaḥ //
kām ekapatnīvrataduḥkhaśīlāṃ lolaṃ manaś cārutayā praviṣṭām
nitambinīm icchasi muktalajjāṃ kaṇṭḥe svayaṃgrāhaniṣaktabāhum //
kayāsi kāmin suratāparādhāt pādānataḥ kopanayāvadhūtaḥ
yasyāḥ kariṣyāmi dṛḍhānutāpaṃ pravālaśayyāśaraṇaṃ śarīram //
prasīda viśrāmyatu vīra vajraṃ śarair madīyaiḥ katamaḥ surāriḥ
bibhetu moghīkṛtabāhuvīryaḥ strībhyo 'pi kopasphuritādharābhyaḥ //
tava prasādāt kusumāyudho 'pi sahāyam ekaṃ madhum eva labdhvā
kuryāṃ harasyāpi pinākapāṇer dhairyacyutiṃ ke mama dhanvino 'nye //
athorudeśād avatārya pādam ākrāntisaṃbhāvitapādapīṭham
saṃkalpithārthe vivṛtātmaśaktim ākhaṇḍalaḥ kāmam idaṃ babhāṣe //
sarvaṃ sakhe tvayy upapannam etad ubhe mamāstre kuliśaṃ bhavāṃś ca
vajraṃ tapovīryamahatsu kuṇṭḥaṃ tvaṃ sarvatogāmi ca sādhakaṃ ca //
avaimi te sāram ataḥ khalu tvāṃ kārye guruṇy ātmasamaṃ niyokṣye
vyādiśyate bhūdharatām avekṣya kṛṣṇena dehodvahanāya śeṣaḥ //
āśaṃsatā bāṇagatiṃ vṛṣāṅke kāryaṃ tvayā naḥ pratipannakalpam
nibodha yajñāṃśabhujām idānīm uccairdviṣām īpsitam etad eva //
amī hi vīryaprabhavaṃ bhavasya jayāya senānyam uśanti devāḥ
sa ca tvadekeṣunipātasādhyo brahmāṅgabhūr brahmaṇi yojitātmā //
tasmai himādreḥ prayatāṃ tanūjāṃ yatātmane rocayituṃ yatasva
yoṣitsu tadvīryaniṣekabhūmiḥ saiva kṣamety ātmabhuvopadiṣṭam //
guror niyogāc ca nagendrakanyā sthāṇuṃ tapasyantam adhityakāyām
anvāsta ity apsarasāṃ mukhebhyaḥ śrutaṃ mayā matpraṇidhiḥ sa vargaḥ //
tad gaccha siddhyai kuru devakāryam artho 'yam arthāntarabhāvya eva
apekṣate pratyayam uttamaṃ tvāṃ bījāṅkuraḥ prāg udayād ivāmbhaḥ //
tasmin surāṇāṃ vijayābhyupāye tavaiva nāmāstragatiḥ kṛtī tvam
apy aprasiddhaṃ yaśase hi puṃsām ananyasādhāraṇam eva karma //
surāḥ samabhyarthayitāra ete kāryaṃ trayāṇām api viṣṭapānām
cāpena te karma na cātihiṃsram aho batāsi spṛhaṇīyavīryaḥ //
madhuś ca te manmatha sāhacaryād āsav anukto 'pi sahāya eva
samīraṇo nodayitā bhaveti vyādiśyate kena hutāśanasya //
tatheti śeṣām iva bhartur ājñām ādāya mūrdhnā madanaḥ pratasthe
airāvatāsphālanakarkaśena hastena pasparśa tadaṅgam indraḥ //
sa mādhavenābhimatena sakhyā ratyā ca sāśaṅkam anuprayātaḥ
aṅgavyayaprārthitakāryasiddhiḥ sthāṇvāśramaṃ haimavataṃ jagāma //
tasmin vane saṃyamināṃ munīnāṃ tapaḥsamādheḥ pratikūlavartī
saṃkalpayoner abhimānabhūtam ātmānam ādhāya madhur jajṛmbhe //
kuberaguptāṃ diśam uṣṇaraśmau gantuṃ pravṛtte samayaṃ vilaṅghya
dig dakṣiṇā gandhavahaṃ mukhena vyalīkaniḥśvāsam ivotsasarja //
asūta sadyaḥ kusumāny aśokaḥ skandhāt prabhṛty eva sapallavāni
pādena nāpaikṣata sundarīṇāṃ saṃparkam āsiñjitanūpureṇa //
sadyaḥ pravālodgamacārupatre nīte samāptiṃ navacūtabāṇe
niveśayām āsa madhur dvirephān nāmākṣarāṇīva manobhavasya //
varṇaprakarṣe sati karṇikāraṃ dunoti nirgandhatayā sma cetaḥ
prāyeṇa sāmagryavidhau guṇānāṃ parāṅmukhī viśvasṛjaḥ pravṛttiḥ //
bālenduvakrāṇy avikāsabhāvād babhuḥ palāśāny atilohitāni
sadyo vasantena samāgatānāṃ nakhakṣatānīva vanasthalīnām //
lagnadvirephāñjanabhakticitram mukhe madhuśrīs tilakaṃ prakāśya
rāgeṇa bālāruṇakomalena cūtapravāloṣṭham alaṃcakāra //
mṛgāḥ priyāladrumamañjarīṇāṃ rajaḥkaṇair vighnitadṛṣṭipātāḥ
madoddhatāḥ pratyanilaṃ vicerur vanasthalīr marmarapatramokṣāḥ //
cūtāṅkurāsvādakaṣāyakaṇṭhaḥ puṃskokilo yan madhuraṃ cukūja
manasvinīmānavighātadakṣaṃ tad eva jātaṃ vacanaṃ smarasya //
himavyapāyād viśadādharāṇām āpāṇḍurībhūtamukhacchavīnām
svedodgamaḥ kiṃpuruṣāṅganānāṃ cakre padaṃ patraviśeṣakeṣu //
tapasvinaḥ sthāṇuvanaukasas tām ākālikīṃ vīkṣya madhupravṛttim
prayatnasaṃstambhitavikriyāṇāṃ kathaṃ cid īśā manasāṃ babhūvuḥ //
taṃ deśam āropitapuṣpacāpe ratidvitīye madane prapanne
kāṣṭhāgatasneharasānuviddhaṃ dvandvāni bhāvaṃ kriyayā vivavruḥ //
madhu dvirephaḥ kusumaikapātre papau priyāṃ svām anuvartamānaḥ
śṛṅgeṇa ca sparśanimīlitākṣīṃ mṛgīm akaṇḍūyata kṛṣṇasāraḥ //
dadau rasāt paṅkajareṇugandhi gajāya gaṇḍūṣajalaṃ kareṇuḥ
ardhopabhuktena bisena jāyāṃ saṃbhāvayām āsa rathāṅganāmā //
gītāntareṣu śramavārileśaiḥ kiṃcitsamucchvāsitapatralekham
puṣpāsavāghūrṇitanetraśobhi priyāmukhaṃ kiṃpuruṣaś cucumbe //
paryāptapuṣpastabakastanābhyaḥ sphuratpravālauṣṭhamanoharābhyaḥ
latāvadhūbhyas taravo 'py avāpur vinamraśākhābhujabandhanāni //
śrutāpsarogītir api kṣaṇe 'smin haraḥ prasaṃkhyānaparo babhūva
ātmeśvarāṇāṃ na hi jātu vighnāḥ samādhibhedaprabhavo bhavanti //
latāgṛhadvāragato 'tha nandī vāmaprakoṣṭhārpitahemavetraḥ
mukhārpitaikāṅgulisaṃjñayaiva mā cāpalāyeti gaṇān vyanaiṣīt //
niṣkampavṛkṣaṃ nibhṛtadvirephaṃ mūkāṇḍajaṃ śāntamṛgapracāram
tacchāsanāt kānanam eva sarvaṃ citrārpitārambham ivāvatasthe //
dṛṣṭiprapātaṃ parihṛtya tasya kāmaḥ puraḥśukram iva prayāṇe
prānteṣu saṃsaktanameruśākhaṃ dhyānāspadaṃ bhūtapater viveśa //
sa devadārudrumavedikāyāṃ śārdūlacarmavyavadhānavatyām
āsīnam āsannaśarīrapātas tryambakaṃ saṃyaminaṃ dadarśa //
paryaṅkabandhasthirapūrvakāyam ṛjvāyataṃ saṃnamitobhayāṃsam
uttānapāṇidvayasaṃniveśāt praphullarājīvam ivāṅkamadhye //
bhujaṃgamonnaddhajaṭākalāpaṃ karṇāvasaktadviguṇākṣasūtram
kaṇṭhaprabhāsaṅgaviśeṣanīlāṃ kṛṣṇatvacaṃ granthimatīṃ dadhānam //
kiṃcitprakāśastimitogratārair bhrūvikriyāyāṃ virataprasaṅgaiḥ
netrair avispanditapakṣmamālair lakṣyīkṛtaghrāṇam adhomayūkhaiḥ //
avṛṣṭisaṃrambham ivāmbuvāham apām ivādhāram anuttaraṅgam
antaścarāṇāṃ marutāṃ nirodhān nivātaniṣkampam iva pradīpam //
kapālanetrāntaralabdhamārgair jyotiḥprarohair uditaiḥ śirastaḥ
mṛṇālasūtrādhikasaukumāryāṃ bālasya lakṣmīṃ glapayantam indoḥ //
mano navadvāraniṣiddhavṛtti hṛdi vyavasthāpya samādhivaśyam
yam akṣaraṃ kṣetravido vidus tam ātmānam ātmany avalokayantam //
smaras tathābhūtam ayugmanetraṃ paśyann adūrān manasāpy adhṛṣyam
nālakṣayat sādhvasasannahastaḥ srastaṃ śaraṃ cāpam api svahastāt //
nirvāṇabhūyiṣṭham athāsya vīryaṃ saṃdhukṣayantīva vapurguṇena
anuprayātā vanadevatābhyām adṛśyata sthāvararājakanyā //
aśokanirbhartsitapadmarāgam ākṛṣṭahemadyutikarṇikāram
muktākalāpīkṛtasinduvāraṃ vasantapuṣpābharaṇaṃ vahantī //
āvarjitā kiṃ cid iva stanābhyāṃ vāso vasānā taruṇārkarāgam
paryāptapuṣpastabakāvanamrā saṃcāriṇī pallavinī lateva //
srastāṃ nitambād avalambamānā punaḥ-punaḥ kesaradāmakāñcīm
nyāsīkṛtāṃ sthānavidā smareṇa maurvīṃ dvitīyām iva kārmukasya //
sugandhiniḥśvāsavivṛddhatṛṣṇaṃ bimbādharāsannacaraṃ dvirepham
pratikṣaṇaṃ saṃbhramaloladṛṣṭir līlāravindena nivārayantī //
tāṃ vīkṣya sarvāvayavānavadyāṃ rater api hrīpadam ādadhānām
jitendriye śūlini puṣpacāpaḥ svakāryasiddhiṃ punar āśaśaṃse //
bhaviṣyataḥ patyur umā ca śaṃbhoḥ samāsasāda pratihārabhūmim
yogāt sa cāntaḥ paramātmasaṃjñaṃ dṛṣṭvā paraṃ jyotir upārarāma //
tato bhujaṃgādhipateḥ phaṇāgrair adhaḥ kathaṃ cid dhṛtabhūmibhāgaḥ
śanaiḥ kṛtaprāṇavimuktir īśaḥ paryaṅkabandhaṃ nibiḍaṃ bibheda //
tasmai śaśaṃsa praṇipatya nandī śuśrūṣayā śailasutām upetām
praveśayām āsa ca bhartur enāṃ bhrūkṣepamātrānumatapraveśām //
tasyāḥ sakhībhyāṃ praṇipātapūrvaṃ svahastalūnaḥ śiśirātyayasya
vyakīryata tryambakapādamūle puṣpoccayaḥ pallavabhaṅgabhinnaḥ //
umāpi nīlālakamadhyaśobhi visraṃsayantī navakarṇikāram
cakāra karṇacyutapallavena mūrdhnā praṇāmaṃ vṛṣabhadhvajāya //
ananyabhājaṃ patim āpnuhīti sā tathyam evābhihitā bhavena
na hīśvaravyāhṛtayaḥ kadā cit puṣyanti loke viparītam artham //
kāmas tu bāṇāvasaraṃ pratīkṣya pataṅgavad vahnimukhaṃ vivikṣuḥ
umāsamakṣaṃ harabaddhalakṣyaḥ śarāsanajyāṃ muhur āmamarśa //
athopaninye giriśāya gaurī tapasvine tāmrarucā kareṇa
viśoṣitāṃ bhānumato mayūkhair mandākinīpuṣkarabījamālām //
pratigrahītuṃ praṇayipriyatvāt trilocanas tām upacakrame ca
saṃmohanaṃ nāma ca puṣpadhanvā dhanuṣy amoghaṃ samadhatta bāṇam //
haras tu kiṃcitpariluptadhairyaś candrodayārambha ivāmburāśiḥ
umāmukhe bimbaphalādharoṣṭhe vyāpārayām āsa vilocanāni //
vivṛṇvatī śailasutāpi bhāvam aṅgaiḥ sphuradbālakadambakalpaiḥ
sācīkṛtā cārutareṇa tasthau mukhena paryastavilocanena //
athendriyakṣobham ayugmanetraḥ punar vaśitvād balavan nigṛhya
hetuṃ svacetovikṛter didṛkṣur diśām upānteṣu sasarja dṛṣṭim //
sa dakṣiṇāpāṅganiviṣṭamuṣṭiṃ natāṃsam ākuñcitasavyapādam
dadarśa cakrīkṛtacārucāpaṃ prahartum abhyudyatam ātmayonim //
tapaḥparāmarśavivṛddhamanyor bhrūbhaṅgaduṣprekṣyamukhasya tasya
sphurann udarciḥ sahasā tṛtīyād akṣṇaḥ kṛśānuḥ kila niṣpapāta //
krodhaṃ prabho saṃhara saṃhareti yāvad giraḥ khe marutāṃ caranti
tāvat sa vahnir bhavanetrajanmā bhasmāvaśeṣaṃ madanaṃ cakāra //
tīvrābhiṣaṅgaprabhaveṇa vṛttim mohena saṃstambhayatendriyāṇām
ajñātabhartṛvyasanā muhūrtaṃ kṛtopakāreva ratir babhūva //
tam āśu vighnaṃ tapasas tapasvī vanaspatiṃ vajra ivāvabhajya
strīsaṃnikarṣaṃ parihartum icchann antardadhe bhūtapatiḥ sabhūtaḥ //
śailātmajāpi pitur ucchiraso 'bhilāṣaṃ vyarthaṃ samarthya lalitaṃ vapur ātmanaś ca
sakhyoḥ samakṣam iti cādhikajātalajjā śūnyā jagāma bhavanābhimukhī kathaṃ cit //
sapadi mukulitākṣīṃ rudrasaṃrambhabhītyā duhitaram anukampyām adrir ādāya dorbhyām
suragaja iva bibhrat padminīṃ dantalagnāṃ pratipathagatir āsīd vegadīrghīkṛtāṅgaḥ //
Original text: Kumārasaṃbhava · Data entry Utz Podzeit · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0