Kathāsaritsāgara · Chapter 1.8

% -| -| v -| v v v - v| v - v - - % Vasantatilaka (14)
% - - v| - v v v - v v| - v - - % Vasantatilaka (14)
% - -| v -| v v v -| v v - v -| - % Vasantatilaka (14)
% - - v - v v v| - v v - v - - % Vasantatilaka (14)
iti mahākaviśrīsomadevabhaṭṭaviracite kathāsaritsāgare kathāpīṭhalambake saptamas taraṅgaḥ /
aṣṭamas taraṅgaḥ /
evaṃ guṇāḍhyavacasā sātha saptakathāmayi /
svabhāṣayā kathā divyā kathitā kāṇabhūtinā

% - -| v - v v v -| % A na-vipulā
% - v| - v v - v - % B correct
% v - v -| v -| - -| % C pathyā
% v v -| - v - v - % D correct
tathaiva ca guṇāḍhyena paiśācyā bhāṣayā tayā /
nibaddhā saptabhir varṣair granthalakṣāṇi sapta sā

% v - v| v| v - - v| % A pathyā
% - - -| - v -| v - % B correct
% v - -| - v -| - -| % C pathyā
% - v - - v| - v| - % D correct
maitāṃ vidyādharā hārṣuriti tāmātmaśoṇitaiḥ /
aṭavyāṃ maṣyabhāvācca lilekha sa mahākaviḥ

% - -| - - v -| - v % A pathyā, pādas compounded?
% v v| - - v - v - % B correct
% v - -| - v - - v| % C pathyā
% v - v| v| v - v - % D correct
tathā ca śrotumāyātaiḥ siddhavidyādharādibhiḥ /
nirantaramabhūttatra savitānamivāmbaram

% v -| -| - v - - -| % A pathyā
% - v - - v - v - % B correct
% v - v v v - - v| % C pathyā
% v v - v v - v - % D correct
guṇāḍhyena nibaddhāṃ ca tāṃ dṛṣṭvaiva mahākathām /
jagāma muktaśāpaḥ san kāṇabhūtir nijāṃ gatim

% v - - v| v - -| v| % A pathyā
% -| - - v| v - v - % B correct
% v - v| - v - -| -| % C pathyā
% - v - -| v -| v - % D correct
piśācā ye 'pi tatrāsannanye tatsahacāriṇaḥ /
te 'pi prāpurdivaṃ sarve divyamākarṇya tāṃ kathām

% v - -| -| v| - - - % A pathyā, pādas compounded?
% - -| - v v - v - % B correct
% -| -| - - v -| - -| % C pathyā
% - v - - v| -| v - % D correct
pratiṣṭhāṃ prāpaṇīyaiṣā pṛthivyāṃ me bṛhatkathā /
ayamartho 'pi me devyā śāpāntoktāvudīritaḥ

% v - -| - v - - -| % A pathyā
% v - -| -| v - v - % B correct
% v v - -| v| -| - -| % C pathyā
% - - - - v - v - % D correct
tatkathaṃ prāpayāmyenāṃ kasmai tāvatsamarpaye /
iti cācintayattatra sa guṇāḍhyo mahākaviḥ

% - v -| - v - - -| % A pathyā
% - -| - - v - v - % B correct
% v v| - - v - - v| % C pathyā
% v| v - -| v - v - % D correct
athaiko guṇadevākhyo nandidevābhidhaḥ paraḥ /
tamūcaturupādhyāyaṃ śiṣyāvanugatāvubhau

% v - -| v v - - -| % A pathyā
% - v - - v -| v - % B correct
% v - v v v - - -| % C pathyā
% - - v v v - v - % D correct
tatkāvyasyārpaṇasthānamekaḥ śrīsātavāhanaḥ /
rasiko hi vahetkāvyaṃ puṣpāmodamivānilaḥ

% - - - - v - - v % A pathyā, pādas compounded?
% - -| - - v - v - % B correct
% v v -| v| v - - -| % C pathyā
% - - - v v - v - % D correct
evamastviti tau śiṣyāvantikaṃ tasya bhūpateḥ /
prāhiṇotpustakaṃ dattvā guṇāḍhyo guṇaśālinau

% - v - v v| -| - - % A pathyā, pādas compounded?
% - v -| - v| - v - % B correct
% - v - - v -| - -| % C pathyā
% v - -| v v - v - % D correct
svayaṃ ca gatvā tatraiva pratiṣṭhānapurādbahiḥ /
kṛtasaṃketa udyāne tasthau devīvinirmite

% v -| v| - -| - - -| % A ma-vipulā
% v - - v v - v - % B correct
% v v - - v| - - -| % C pathyā
% - -| - - v - v - % D correct
gacchiṣyābhyāṃ ca gatvā tatsātavāhanabhūpateḥ /
guṇāḍhyakṛtireṣeti darśitaṃ kāvyapustakam

% - - - -| v| - -| - % A pathyā, pādas compounded?
% - v - v v - v - % B correct
% v - v v v - - v| % C pathyā
% - v -| - v - v - % D correct
piśācabhāṣāṃ tāṃ śrutvā tau ca dṛṣṭvā tadākṛtī /
vidyāmadena sāsūyaṃ sa rājaivam abhāṣata

% v - v - -| -| - -| % A ma-vipulā
% -| v| - -| v - v - % B correct
% - - v - v| - - -| % C pathyā
% v| - - v| v - v - % D correct
pramāṇaṃ saptalakṣāṇi paiśācaṃ nīrasaṃ vacaḥ /
śoṇitenākṣaranyāso dhikpiśācakathāmimām

% v - -| - v - - v| % A pathyā
% - - -| - v -| v - % B correct
% - v - - v - - -| % C pathyā
% - v - v v - v - % D correct
tataḥ pustakamādāya gatvā tābhyāṃ yathāgatam /
śiṣyābhyāṃ tadguṇāḍhyāya yathāvṛttamakathyata

% v -| - v v - - v| % A pathyā
% - -| - -| v - v - % B correct
% - - -| - v - - v| % C pathyā
% v - - v v - v - % D correct
guṇāḍhyo 'pi tadākaṇya sadyaḥ khedavaśo 'bhavat /
tattvajñena kṛtāvajñaḥ ko nāmāntarna tapyate

% v - -| v| v - - v| % A pathyā
% - -| - v v -| v - % B correct
% - - - v| v - - -| % C pathyā
% -| - - - v| - v - % D correct
saśiṣyaśca tato gatvā nātidūraṃ śiloccayam /
viviktaramyabhūbhāgamagnikuṇḍaṃ vyadhātpuraḥ

% v - - v| v -| - -| % A pathyā
% - v - -| v - v - % B correct
% v - v - v - - v % C pathyā, pādas compounded?
% - v - -| v - v - % D correct
tatrāgnau pattramekaikaṃ śiṣyābhyāṃ sāśru vīkṣitaḥ /
vācayitvā sa cikṣepa śrāvayanmṛgapakṣiṇaḥ

% - - -| - v - - -| % A pathyā
% - - -| - v| - v - % B correct
% - v - -| v| - - -| % C pathyā
% - v - v v - v - % D correct
naravāhanadattasya caritaṃ śiṣyayoḥ kṛte /
granthalakṣaṃ kathāmekāṃ varjayitvā tadīpsitām

% v v - v v - - v| % A pathyā
% v v -| - v -| v - % B correct
% - v - -| v - - -| % C pathyā
% - v - -| v - v - % D correct
tasmiṃśca tāṃ kathāṃ divyāṃ paṭhatyapi dahatyapi /
parityaktatṛṇāhārāḥ śṛṇvantaḥ sāśrulocanāḥ

% - - v| -| v -| - -| % A pathyā
% v - v v| v - v - % B correct
% v - - v v - - -| % C pathyā
% - - -| - v - v - % D correct
āsannabhyetya tatraiva niścalā baddhamaṇḍalāḥ /
nikhilāḥ khalu sāraṅgavarāhamahiṣādayaḥ

% - - - - v| - - v| % A pathyā
% - v -| - v - v - % B correct
% v v -| v v| - - v % C pathyā, pādas compounded?
% v - v v v - v - % D correct
atrāntare ca rājābhūdasvasthaḥ sātavāhanaḥ /
doṣaṃ cāsyāvadanvaidyāḥ śuṣkamāṃsopabhogajam

% - - v -| v| - - - % A pathyā, pādas compounded?
% - - -| - v - v - % B correct
% - -| - - v - - -| % C pathyā
% - v - - v - v - % D correct
ākṣiptāstannimittaṃ ca sūpakārā babhāṣire /
asmākamīdṛśaṃ māṃsaṃ dadate lubdhakā iti

% - - - - v - -| v| % A pathyā
% - v - -| v - v - % B correct
% - - v - v -| - -| % C pathyā
% v v -| - v -| v - % D correct
pṛṣṭāśca lubdhakā ūcurnātidūre girāvitaḥ /
paṭhitvā patramekaikaṃ ko 'pyagnau kṣipati dvijaḥ

% - - v| - v -| - - % A pathyā, pādas compounded?
% - v - -| v - v - % B correct
% v - -| - v - - -| % C pathyā
% -| - -| v v -| v - % D correct
tatsametya nirāhārāḥ śṛṇvanti prāṇino 'khilāḥ /
nānyato yānti tenaiṣāṃ śuṣkaṃ māṃsamidaṃ kṣudhā

% - v - v| v - - -| % A pathyā
% - - -| - v -| v - % B correct
% - v -| - v| - - -| % C pathyā
% - -| - v v -| v - % D correct
iti vyādhavacaḥ śrutvā kṛtvā tāneva cāgrataḥ /
svayaṃ sa kautukādrājā guṇāḍhyasyāntikaṃ yayau

% v -| - v v -| - -| % A pathyā
% - -| - - v| - v - % B correct
% v -| v| - v - - -| % C pathyā
% v - - - v -| v - % D correct
dadarśa taṃ samākīrṇaṃ jaṭābhirvanavāsataḥ /
praśāntaśeṣaśāpāgnidhūmikābirivābhitaḥ

% v - v| -| v - - -| % A pathyā
% v - - v v - v - % B correct
% v - v - v - - v % C pathyā, pādas compounded?
% - v - v v - v - % D correct
athainaṃ pratyabhijñāya sabāṣpamṛgamadhyagam /
namaskṛtya ca papraccha taṃ vṛttāntaṃ mahīpatiḥ

% v - -| - v - - v| % A pathyā
% v - v v v - v - % B correct
% v - - v| v| - - v| % C pathyā
% -| - - -| v - v - % D correct
so 'pi svaṃ puṣpadantasya rājñe śāpādiceṣṭitam /
jñānī kathāvatāraṃ tamācakhyau bhūtabhāṣayā

% -| -| -| - v - - v| % A pathyā
% - -| - - v - v - % B correct
% - -| v - v - -| v % C pathyā, pādas compounded?
% - - -| - v - v - % D correct
tato gaṇāvatāraṃ taṃ matvā pādānato nṛpaḥ /
yayāce tāṃ kathāṃ tasmāddivyāṃ haramukhodgatām

% v -| v - v - -| -| % A pathyā
% - -| - - v -| v - % B correct
% v - -| -| v -| - - % C pathyā, pādas compounded?
% - -| v v v - v - % D correct
athovāca sa taṃ bhūpaṃ guṇāḍhyaḥ sātavāhanam /
rājan ṣaḍgranthalakṣāṇi mayā dagdhāni ṣaṭkathāḥ

% v - - v| v| -| - -| % A pathyā
% v - -| - v - v - % B correct
% - -| - - v - - v| % C pathyā
% v -| - - v| - v - % D correct
lakṣamekamidaṃ tvasti kathaikā saiva gṛhyatām /
macchiṣyau tava cātraitau vyākhyātārau bhaviṣyataḥ

% - v - v v -| - v| % A pathyā
% v - -| - v| - v - % B correct
% - - -| v v| - - -| % C pathyā
% - - - -| v - v - % D correct
ityuktvā nṛpamāmantrya tyaktvā yogena tāṃ tanum /
guṇāḍhyaḥ śāpanirmuktaḥ prāpa divyaṃ nijaṃ padam

% - - -| v v - - -| % A pathyā
% - -| - - v| -| v - % B correct
% v - -| - v - - -| % C pathyā
% - v| - -| v -| v - % D correct
atha tāṃ guṇāḍhyadattāmādāya kathāṃ bṛhatkathāṃ nāmnā /
nṛpatiragānnijanagaraṃ naravāhanadattacaritamayīm

% v v| -| v - v - - - - v| v -| v - v -| - - %
% v v v v - v v v v -| v v - v v - v v v v v - % Āryā (30+27 morae): vipulā
guṇadevanandidevau tatra ca tau tatkathākaveḥ śiṣyau /
kṣitikanakavastravāhanabhavanadhanaiḥ saṃvibheje saḥ

% v v - v - v - -| - v| v| -| - v - v -| - - %
% v v v v v - v - v v v v v v -| - v - -| - % Āryā (30+27 morae): vipulā
tābhyāṃ saha ca kathāṃ tāmāśvāsya sa sātavāhanastasyāḥ /
tadbhāṣayāvatāraṃ vaktuṃ cakre kathāpīṭham

% - -| v v| v| v -| - - - v| v| - v - v - - - %
% - - v - v - -| - -| - -| v - - - % Āryā (30+27 morae): vipulā
sā ca citrarasanirbharā kathā
vismṛtāmarakathā kutūhalāt /
tadvidhāya nagare nirantarāṃ
khyātimatra bhuvanatraye gatā