कथासरित्सागर · अध्याय 1.8

% -। -। व् -। व् व् व् - व्। व् - व् - - % वसन्ततिलक (14)
% - - व्। - व् व् व् - व् व्। - व् - - % वसन्ततिलक (14)
% - -। व् -। व् व् व् -। व् व् - व् -। - % वसन्ततिलक (14)
% - - व् - व् व् व्। - व् व् - व् - - % वसन्ततिलक (14)
इति महाकविश्रीसोमदेवभट्टविरचिते कथासरित्सागरे कथापीठलम्बके सप्तमस् तरङ्गः ।
अष्टमस् तरङ्गः ।
एवं गुणाढ्यवचसा साथ सप्तकथामयि ।
स्वभाषया कथा दिव्या कथिता काणभूतिना

% - -। व् - व् व् व् -। % अ न-विपुला
% - व्। - व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - व् -। व् -। - -। % च् पथ्या
% व् व् -। - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
तथैव च गुणाढ्येन पैशाच्या भाषया तया ।
निबद्धा सप्तभिर् वर्षैर् ग्रन्थलक्षाणि सप्त सा

% व् - व्। व्। व् - - व्। % अ पथ्या
% - - -। - व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - -। - व् -। - -। % च् पथ्या
% - व् - - व्। - व्। - % द् चोर्रेच्त्
मैतां विद्याधरा हार्षुरिति तामात्मशोणितैः ।
अटव्यां मष्यभावाच्च लिलेख स महाकविः

% - -। - - व् -। - व् % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् व्। - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - -। - व् - - व्। % च् पथ्या
% व् - व्। व्। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
तथा च श्रोतुमायातैः सिद्धविद्याधरादिभिः ।
निरन्तरमभूत्तत्र सवितानमिवाम्बरम्

% व् -। -। - व् - - -। % अ पथ्या
% - व् - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - व् व् व् - - व्। % च् पथ्या
% व् व् - व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
गुणाढ्येन निबद्धां च तां दृष्ट्वैव महाकथाम् ।
जगाम मुक्तशापः सन् काणभूतिर् निजां गतिम्

% व् - - व्। व् - -। व्। % अ पथ्या
% -। - - व्। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - व्। - व् - -। -। % च् पथ्या
% - व् - -। व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
पिशाचा ये ऽपि तत्रासन्नन्ये तत्सहचारिणः ।
ते ऽपि प्रापुर्दिवं सर्वे दिव्यमाकर्ण्य तां कथाम्

% व् - -। -। व्। - - - % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - -। - व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% -। -। - - व् -। - -। % च् पथ्या
% - व् - - व्। -। व् - % द् चोर्रेच्त्
प्रतिष्ठां प्रापणीयैषा पृथिव्यां मे बृहत्कथा ।
अयमर्थो ऽपि मे देव्या शापान्तोक्तावुदीरितः

% व् - -। - व् - - -। % अ पथ्या
% व् - -। -। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् व् - -। व्। -। - -। % च् पथ्या
% - - - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
तत्कथं प्रापयाम्येनां कस्मै तावत्समर्पये ।
इति चाचिन्तयत्तत्र स गुणाढ्यो महाकविः

% - व् -। - व् - - -। % अ पथ्या
% - -। - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् व्। - - व् - - व्। % च् पथ्या
% व्। व् - -। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
अथैको गुणदेवाख्यो नन्दिदेवाभिधः परः ।
तमूचतुरुपाध्यायं शिष्यावनुगतावुभौ

% व् - -। व् व् - - -। % अ पथ्या
% - व् - - व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - व् व् व् - - -। % च् पथ्या
% - - व् व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
तत्काव्यस्यार्पणस्थानमेकः श्रीसातवाहनः ।
रसिको हि वहेत्काव्यं पुष्पामोदमिवानिलः

% - - - - व् - - व् % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - -। - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् व् -। व्। व् - - -। % च् पथ्या
% - - - व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
एवमस्त्विति तौ शिष्यावन्तिकं तस्य भूपतेः ।
प्राहिणोत्पुस्तकं दत्त्वा गुणाढ्यो गुणशालिनौ

% - व् - व् व्। -। - - % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - व् -। - व्। - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व् - - व् -। - -। % च् पथ्या
% व् - -। व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
स्वयं च गत्वा तत्रैव प्रतिष्ठानपुराद्बहिः ।
कृतसंकेत उद्याने तस्थौ देवीविनिर्मिते

% व् -। व्। - -। - - -। % अ म-विपुला
% व् - - व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् व् - - व्। - - -। % च् पथ्या
% - -। - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
गच्छिष्याभ्यां च गत्वा तत्सातवाहनभूपतेः ।
गुणाढ्यकृतिरेषेति दर्शितं काव्यपुस्तकम्

% - - - -। व्। - -। - % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - व् - व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - व् व् व् - - व्। % च् पथ्या
% - व् -। - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
पिशाचभाषां तां श्रुत्वा तौ च दृष्ट्वा तदाकृती ।
विद्यामदेन सासूयं स राजैवम् अभाषत

% व् - व् - -। -। - -। % अ म-विपुला
% -। व्। - -। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् - व्। - - -। % च् पथ्या
% व्। - - व्। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
प्रमाणं सप्तलक्षाणि पैशाचं नीरसं वचः ।
शोणितेनाक्षरन्यासो धिक्पिशाचकथामिमाम्

% व् - -। - व् - - व्। % अ पथ्या
% - - -। - व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व् - - व् - - -। % च् पथ्या
% - व् - व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
ततः पुस्तकमादाय गत्वा ताभ्यां यथागतम् ।
शिष्याभ्यां तद्गुणाढ्याय यथावृत्तमकथ्यत

% व् -। - व् व् - - व्। % अ पथ्या
% - -। - -। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - -। - व् - - व्। % च् पथ्या
% व् - - व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
गुणाढ्यो ऽपि तदाकण्य सद्यः खेदवशो ऽभवत् ।
तत्त्वज्ञेन कृतावज्ञः को नामान्तर्न तप्यते

% व् - -। व्। व् - - व्। % अ पथ्या
% - -। - व् व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - - व्। व् - - -। % च् पथ्या
% -। - - - व्। - व् - % द् चोर्रेच्त्
सशिष्यश्च ततो गत्वा नातिदूरं शिलोच्चयम् ।
विविक्तरम्यभूभागमग्निकुण्डं व्यधात्पुरः

% व् - - व्। व् -। - -। % अ पथ्या
% - व् - -। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - व् - व् - - व् % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - व् - -। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
तत्राग्नौ पत्त्रमेकैकं शिष्याभ्यां साश्रु वीक्षितः ।
वाचयित्वा स चिक्षेप श्रावयन्मृगपक्षिणः

% - - -। - व् - - -। % अ पथ्या
% - - -। - व्। - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व् - -। व्। - - -। % च् पथ्या
% - व् - व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
नरवाहनदत्तस्य चरितं शिष्ययोः कृते ।
ग्रन्थलक्षं कथामेकां वर्जयित्वा तदीप्सिताम्

% व् व् - व् व् - - व्। % अ पथ्या
% व् व् -। - व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व् - -। व् - - -। % च् पथ्या
% - व् - -। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
तस्मिंश्च तां कथां दिव्यां पठत्यपि दहत्यपि ।
परित्यक्ततृणाहाराः शृण्वन्तः साश्रुलोचनाः

% - - व्। -। व् -। - -। % अ पथ्या
% व् - व् व्। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - - व् व् - - -। % च् पथ्या
% - - -। - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
आसन्नभ्येत्य तत्रैव निश्चला बद्धमण्डलाः ।
निखिलाः खलु सारङ्गवराहमहिषादयः

% - - - - व्। - - व्। % अ पथ्या
% - व् -। - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् व् -। व् व्। - - व् % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् - व् व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
अत्रान्तरे च राजाभूदस्वस्थः सातवाहनः ।
दोषं चास्यावदन्वैद्याः शुष्कमांसोपभोगजम्

% - - व् -। व्। - - - % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - - -। - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। - - व् - - -। % च् पथ्या
% - व् - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
आक्षिप्तास्तन्निमित्तं च सूपकारा बभाषिरे ।
अस्माकमीदृशं मांसं ददते लुब्धका इति

% - - - - व् - -। व्। % अ पथ्या
% - व् - -। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् - व् -। - -। % च् पथ्या
% व् व् -। - व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
पृष्टाश्च लुब्धका ऊचुर्नातिदूरे गिरावितः ।
पठित्वा पत्रमेकैकं को ऽप्यग्नौ क्षिपति द्विजः

% - - व्। - व् -। - - % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - व् - -। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - -। - व् - - -। % च् पथ्या
% -। - -। व् व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
तत्समेत्य निराहाराः शृण्वन्ति प्राणिनो ऽखिलाः ।
नान्यतो यान्ति तेनैषां शुष्कं मांसमिदं क्षुधा

% - व् - व्। व् - - -। % अ पथ्या
% - - -। - व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व् -। - व्। - - -। % च् पथ्या
% - -। - व् व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
इति व्याधवचः श्रुत्वा कृत्वा तानेव चाग्रतः ।
स्वयं स कौतुकाद्राजा गुणाढ्यस्यान्तिकं ययौ

% व् -। - व् व् -। - -। % अ पथ्या
% - -। - - व्। - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् -। व्। - व् - - -। % च् पथ्या
% व् - - - व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
ददर्श तं समाकीर्णं जटाभिर्वनवासतः ।
प्रशान्तशेषशापाग्निधूमिकाबिरिवाभितः

% व् - व्। -। व् - - -। % अ पथ्या
% व् - - व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - व् - व् - - व् % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - व् - व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
अथैनं प्रत्यभिज्ञाय सबाष्पमृगमध्यगम् ।
नमस्कृत्य च पप्रच्छ तं वृत्तान्तं महीपतिः

% व् - -। - व् - - व्। % अ पथ्या
% व् - व् व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - - व्। व्। - - व्। % च् पथ्या
% -। - - -। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
सो ऽपि स्वं पुष्पदन्तस्य राज्ञे शापादिचेष्टितम् ।
ज्ञानी कथावतारं तमाचख्यौ भूतभाषया

% -। -। -। - व् - - व्। % अ पथ्या
% - -। - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। व् - व् - -। व् % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - - -। - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
ततो गणावतारं तं मत्वा पादानतो नृपः ।
ययाचे तां कथां तस्माद्दिव्यां हरमुखोद्गताम्

% व् -। व् - व् - -। -। % अ पथ्या
% - -। - - व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - -। -। व् -। - - % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - -। व् व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
अथोवाच स तं भूपं गुणाढ्यः सातवाहनम् ।
राजन् षड्ग्रन्थलक्षाणि मया दग्धानि षट्कथाः

% व् - - व्। व्। -। - -। % अ पथ्या
% व् - -। - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। - - व् - - व्। % च् पथ्या
% व् -। - - व्। - व् - % द् चोर्रेच्त्
लक्षमेकमिदं त्वस्ति कथैका सैव गृह्यताम् ।
मच्छिष्यौ तव चात्रैतौ व्याख्यातारौ भविष्यतः

% - व् - व् व् -। - व्। % अ पथ्या
% व् - -। - व्। - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - -। व् व्। - - -। % च् पथ्या
% - - - -। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
इत्युक्त्वा नृपमामन्त्र्य त्यक्त्वा योगेन तां तनुम् ।
गुणाढ्यः शापनिर्मुक्तः प्राप दिव्यं निजं पदम्

% - - -। व् व् - - -। % अ पथ्या
% - -। - - व्। -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - -। - व् - - -। % च् पथ्या
% - व्। - -। व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
अथ तां गुणाढ्यदत्तामादाय कथां बृहत्कथां नाम्ना ।
नृपतिरगान्निजनगरं नरवाहनदत्तचरितमयीम्

% व् व्। -। व् - व् - - - - व्। व् -। व् - व् -। - - %
% व् व् व् व् - व् व् व् व् -। व् व् - व् व् - व् व् व् व् व् - % आर्या (30+27 मोरए): विपुला
गुणदेवनन्दिदेवौ तत्र च तौ तत्कथाकवेः शिष्यौ ।
क्षितिकनकवस्त्रवाहनभवनधनैः संविभेजे सः

% व् व् - व् - व् - -। - व्। व्। -। - व् - व् -। - - %
% व् व् व् व् व् - व् - व् व् व् व् व् व् -। - व् - -। - % आर्या (30+27 मोरए): विपुला
ताभ्यां सह च कथां तामाश्वास्य स सातवाहनस्तस्याः ।
तद्भाषयावतारं वक्तुं चक्रे कथापीठम्

% - -। व् व्। व्। व् -। - - - व्। व्। - व् - व् - - - %
% - - व् - व् - -। - -। - -। व् - - - % आर्या (30+27 मोरए): विपुला
सा च चित्ररसनिर्भरा कथा
विस्मृतामरकथा कुतूहलात् ।
तद्विधाय नगरे निरन्तरां
ख्यातिमत्र भुवनत्रये गता