Language

ENहिગુ
Scripture Library

Kathaka Samhita · Chapter 17

17.1

atha saptadaśaṃ sthānakam /
dhruvakṣitiḥ /
dhruvakṣitirdhruvayonirdhruvāsi dhruvaṃ yonimāsīda sādhyā /
ukhyasya ketuṃ prathamaṃ juṣāṇāśvinādhvaryū sādayatāmiha tvā /
kulāyinī ghṛtavatī puraṃdhissyone sīda sadane pṛthivyāḥ /
abhi tvā rudrā vasavo gṛṇantvimā brahma pīpihi saubhagāyāśvinādhvaryū sādayatāmiha tvā//
svairdakṣairdakṣapiteha sīda devānām̐ sumne bṛhate raṇāya /
pitevaidhi sūnava ā suvassvāveśayā tanvā saṃviśasvāśvinādhvaryū sādayatāmiha tvā //
agneḥ purīṣamasyapso nāma tāṃ tvā viśve abhigṛṇantu devāḥ /
stomapṛṣṭhā ghṛtavatīha sīda prajāvadasme draviṇāyajasvāśvināvadhvaryū sādayatāmiha tvā //
adityāstvā pṛṣṭhe sādayāmyantarikṣasya dhartrīm̐ viṣṭambhanīṃ diśām //
adhipatnīṃ bhuvanānāmūrmirdrapso apāmasi //
viśvakarmā ta ṛṣiraśvinādhvaryū sādayatāmiha tvā // sajūrṛtubhissajūrvidhābhissajūrdevaissajūrdevairvayonādhairagnaye tvā vaiśvānarāyāśvināvadhvaryū sādayatāmiha tvā // sajūrṛtubhissajūrvidhābhissajūrvasubhissajū rudaissajūrādityaissajūrviśvairdevairvayonādhairagnaye tvā vaiśvānarāyāśvinādhvaryū sādayatāmiha tvā // prāṇaṃ me pāhi vyānaṃ me pāhyapānaṃ me pāhi cakṣurma urviyā vibhāhi śrotraṃ me ślokayāpaḥ pinvauṣadhīṃrjinva dvipādava catuṣpāt pāhi divo vā vṛṣṭimeraya

17.2

triyavirvayo gāyatrī chandau dityavāḍ vayastriṣṭup chandaḥ pañcāvirvayo virāṭ chandastrivatso vaya uṣṇihā chandasturyavāḍ vayo'nuṣṭup chandaḥ paṣṭhavāḍvayo bṛhatī chanda ukṣā vayaḥ kakup chando dhenurvayo jagatī chando'naḍvān vayaḥ paṅktiśchanda ṛṣabho vayassatobṛhatī chando basto vayo yuvalaṃ chando vṛṣṇirvayo viśālaṃ chando vyāghro vayo'nādhṛṣyaṃ chandassim̐ho vayaśchadiśchandaḥ puruṣo vayastandraṃ chandaḥ kṣatraṃ vayo mayandaṃ chando viṣṭambho vayo'dhipatiśchando mūrdhā vayaḥ prajāpatiśchando viśvakarmā vayaḥ parameṣṭhī chandaḥ

17.3

indrāgnī avyathamānāmiṣṭakāṃ dṛm̐hataṃ yuvam /
pṛṣṭhena dyāvāpṛthivī antarikṣaṃ ca vibādhase //
rājñyasi prācī digvirāḍasi dakṣiṇā diksamrāḍasi pratīcī diksvarāḍasyudīcī digadhipatnyasi bṛhatī digāyurme pāhi prāṇaṃ me pāhi vyānaṃ me pāhyapānaṃ me pāhi cakṣurme pāhi śrotraṃ me pāhi mano me pinva vācaṃ me jinvātmānaṃ me pāhi jyotirme yaccha mā chandaḥ pramā chandaḥ pratimā chando'srīvayaśchandaḥ paṅktiśchandaḥ uṣṇihā chando'nuṣṭupchando virāṭ chando bṛhatī chando gāyatrī chandastriṣṭup chando jagatī chandaḥ pṛthivī chando'ntarikṣaṃ chando dyauśchandassamā chando nakṣatrāṇi chando vāk chando manaśchandaḥ kṛṣiśchando hiraṇyaṃ chando gauśchando'jā chando'śvaśchando'gnirdevatā vāto devatā sūryo devatā candramā devatā vasavo devatā rudrā devatādityā devatā maruto devatā viśve devā devatendro devatā varuṇo devatā bṛhaspatirdevatā mūrdhāsi rāḍ dhruvāsi dharuṇā dhartryasi dharaṇyāyuṣe tvā varcase tvā kṛṣyai tvā kṣemāya tvā yantrī rāḍyantryasi yamanī dhruvāsi dharitrīṣe tvorje tvā rayyai tvā poṣāya tvā

17.4

āśustrivṛdbhāntaḥ pañcadaśo vyomā saptadaśaḥ pratūrtiraṣṭādaśastapo navadaśo'bhīvartassavim̐śo dharuṇa ekavim̐śo varco dvāvim̐śassaṃbharaṇastrayovim̐śo yoniścaturvim̐śo garbhāḥ pañcavim̐śa ojastriṇavaḥ kraturekatrim̐śaḥ pratiṣṭhā trayastrim̐śo bradhnasya viṣṭapaṃ catustrim̐śo nākaṣṣaṭtrim̐śo vīvarto aṣṭācatvārim̐śo dhartraṃ catuṣṭomo'gnerbhāgo'si dīkṣāyā ādhipatyaṃ brahma spṛtaṃ trivṛtstoma indrasya bhāgo'si viṣṇorādhipatyaṃ kṣatram̐ spṛtaṃ pañcadaśasstomo nṛcakṣasāṃ bhāgo'si dhāturādhipatyaṃ janitram̐ spṛtam̐ saptadaśasstomo mitrasya bhāgo'si varuṇasyādhipatyaṃ divo vṛṣṭirvātaspṛta ekavim̐śasstomo vasūnāṃ bhāgo'si rudrāṇāmādhipatyaṃ catuṣpāt spṛtaṃ caturvim̐śasstoma ādityānāṃ bhāgo'si marutāmādhipatyaṃ garbhāsspṛtāḥ pañcavim̐śasstomo'dityā bhāgo'si pūṣṇa ādhipatyamojasspṛtaṃ triṇavasstomo devasya saviturbhāgo'si bṛhaspaterādhipatyam̐ samīcīrdiśasspṛtāścatuṣṭomasstomo yavānāṃ bhāgo'syayavānāmādhipatyaṃ prajāsspṛtāścatuścatvāriṃśasstoma ṛbhūṇāṃ bhāgo'si viśveṣāṃ devānāmādhipatyaṃ bhūtaṃ niśāntaṃ trayastriṃśasastomaḥ

17.5

ekayāstuvata prajā adhīyanta prajāpatiradhipatirāsīt tisṛbhirastuvata brahmāsṛjyata brahmaṇaspatiradhipatirāsīt pañcabhirastuvata bhūtānyasṛjyanta bhūtānāṃ patiradhipatirāsīt saptabhirastuvata saptarṣayo'sṛjyanta dhātādhipatirāsīnnavabhirastuvata pitaro'sṛjyantāditiradhipatnyāsīdekādaśabhirastuvatārtavā asṛjyantartavo'dhipataya āsam̐strayodaśabhirastuvata māsā asṛjyanta saṃvatsaro'dhipatirāsīt pañcadaśabhirastuvata kṣatramasṛjyatendro'dhipatirāsīt saptadaśabhirastuvata paśavo'sṛjyanta bṛhaspatiradhipatirāsīnnavadaśabhirastuvata śūdrāryā asṛjyetāmahorātre adhipatnī āstāmekaviṃśatyāstuvataikaśaphāḥ paśavo'sujyanta varuṇo'dhipatirāsīt trayoviṃśatyāstuvata kṣudrāḥ paśavo'sṛjyanta pūṣādhipatirāsīt pañcaviṃśatyāstuvatāraṇyāḥ paśavo'sṛjyanta vāyuradhipatirāsīt saptaviṃśatyāstuvata dyāvāpṛthivī vyaitāṃ vasavo rudrā anuvyāyam̐sta evādhipataya āsannavavim̐śatyāstuvata vanaspatayo'sṛjyanta somo'dhipatirāsīdekatrim̐śatāstuvata prajā asṛjyanta yavāścāyavāścādhipataya āsam̐strayastrim̐śatāstuvata bhūtānyaśāmyat prajāpatiḥ parameṣṭhyadhipatirāsīt

17.6

agne jātān praṇudā nassapatnān pratyajātāñjātavedo nudasva /
adhi no brūhi sumanā aheḍañśarmante syāma trivarūtha udbhau //
sahasā jātān praṇudā nassapatnān pratyajātāñjātavedo nudasva /
adhi no brūhi sumanasyamāno vayam̐ syāma praṇudā nassapatnān // catuścatvāriṃśasstomo varco draviṇam̐ ṣoḍaśasastoma ojo draviṇam // pṛthivyāḥ purīṣamasyapso nāma tāṃ tvā viśve abhigṛṇantu devāḥ // stomapṛṣṭhā ghṛtavatīha sīda prajāvadasme draviṇāyajasva //
evaśchando varivaśchandaśśambhūśchandaḥ paribhūśchanda ācchacchando manaśchando vyacaśchandassindhuśchandassamudraṃ chandassariraṃ chandaḥ kakupchandastrikakupchandaḥ kāvyaṃ chando'ṅkupaṃ chandaḥ kṣuro bhrajaśchando'kṣarapaṅktiśchandaḥ padapaṅktiśchando viṣṭārapaṅktiśchanda ācchacchandaḥ pracchacchandassaṃyacchando viyacchando bṛhacchando rathantaraṃ chando nikāyaṃ chando vīvadhaśchando giraśchando bhrājaśchandassam̐stupchando'nuṣṭupchanda evaśchando varivaśchando vayaśchando vayaskṛcchando viśālaṃ chando viṣpardhāśchandaśchadiśchando dūrohaṇaṃ chandastandraṃ chando aṅkaṅkaṃ chandaḥ

17.7

raśmirasi kṣayāya tvā kṣayaṃ jinva pretirasi dharmaṇe tvā dharma jinvānvitirasi dive tvā divaṃ jinva saṃdhirasyantarikṣāya tvāntarikṣaṃ jinva pratidhirāsa pṛthivyai tvā pṛthivīṃ jinva viṣṭambho'si vṛṣṭyai tvā vṛṣṭiṃ jinva pravāsyahne tvāharjinvānuvāsi rātryai tvā rātrīṃ jinvośigasi vasubhyastvā vasūñjinva praketo'si rudrebhyastvā rudrāñjinva suditirasyādityebhyastvādityāñjinvaujo'si pitṛbhyastvā pitṝñjinva tanturasi prajābhyastvā prajā jinva pṛtanāṣāḍasi paśubhyastvā paśūñjinva revadasyoṣadhībhyastvauṣadhīrjinvābhijidasi yuktagrāvendrāya tvendraṃ jinvādhipatirasi prāṇāya tvā prāṇaṃ jinva dharuṇo'syapānāya tvāpānaṃ jinva sam̐sarpo'si cakṣuṣe tvā cakṣurjinva vayodhā asi śrotrāya tvā śrotraṃ jinva trivṛdasi trivṛte tvā savṛdasi savṛte tvā pravṛdasi pravṛte tvānuvṛdasyanūvṛte tvā sam̐roho'si viroho'si praroho'syanūroho'si vasuko'si vasyaṣṭirasi veṣaśrīrasi devasya savituḥ prasave bṛhaspataye stuta

17.8

rājñyasi prācī digvasavaste devā adhipatayo'gnirhetīnāṃ pratidhartā trivṛttvā stomaḥ pṛthivyām̐ śrayatvājyamukthamavyathāya stabhnātu rathantaram̐ sāma pratiṣṭhityā antarikṣamṛṣayastvā prathamajā deveṣu divo mātrayā variṇā prathantu vidhartā cāyamadhipatiste tvā sarve saṃvidānā nākasya pṛṣṭhe svarge loke yajamānaṃ ca sādayantu virāḍasi dakṣiṇā digrudrāste devā adhipataya indro hetānāṃ pratidhartā pañcadaśastvā stomaḥ pṛthivyām̐ śrayatu praugamukthamavyathāya stabhnātu bṛhat sāma pratiṣṭhityā antarikṣamaṣayastvā prathamajā deveṣu divo mātrayā variṇā prathantu vidhartā cāyamadhipatiste tvā sarve saṃvidānā nākasya pṛṣṭhe svarge loke yajamānaṃ ca sādayantu samrāḍasi pratīcī digādityāste devā adhipatayassomo hetīnāṃ pratidhartā saptadaśastvā stomaḥ pṛthivyām̐ śrayatu marutvatīyamukthamavyathāya stabhnātu vairūpam̐ sāma pratiṣṭhityā antarikṣamṛṣayastvā prathamajā deveṣu divo mātrayā variṇā prathantu vidhartā cāyamadhipatiste tvā sarve saṃvidānā nākasya pṛṣṭhe svarge loke yajamānaṃ ca sādayantu svarāḍasyudīcī diṅ marutaste devā adhipatayo varuṇo hetīnāṃ pratidhartaikavim̐śastvā stomaḥ pṛthivyām̐ śrayatu niṣkevalyamukthamavyathāya stabhnātu vairājam̐ sāma pratiṣṭhityā antarikṣamṛṣayastvā prathamajā deveṣu divo mātrayā variṇā prathantu vidhartā cāyamadhipatiste tvā sarve saṃvidānā nākasya pṛṣṭhe svarge loke yajamānaṃ ca sādayantvadhipatnyasi bṛhatī digviśve te devā adhipatayo bṛhaspatirhetīnāṃ pratidhartā triṇavatrayastrim̐śau tvā stomau pṛthivyām̐ śrayatāṃ vaiśvadevāgnimārute ukthe avyathāya stabhnītām̐ śākvararaivate sāmanī pratiṣṭhityā antarikṣamṛṣayastvā prathamajā deveṣu divo mātrayā variṇā prathantu vidhartā cāyamadhipatiste tvā sarve saṃvidānā nākasya pṛṣṭhe svarge loke yajamānaṃ ca sādyantu

17.9

ayaṃ puro harikeśassūryaraśmistasya rathakṛtsaśca rathaujāśca senānīgrāmaṇyau puñjigasthalā ca kṛtasthalā cāpsarasau yātudhānā hetī rakṣām̐si prahetiste naḥ pāntu te no'vantu te yaṃ dviṣmo yaśca no dveṣṭi tameṣāṃ jambhe dadhāmyayaṃ dakṣiṇā viśvakarmā tasya rathasvanaśca rathecitraśca senānīgrāmaṇyau menakā ca sahajanyā cāpsarasau daṅkṣṇavaḥ paśavo hetiḥ pauruṣeyo vadhaḥ prahetiste naḥ pāntu te no'vantu te yaṃ dviṣmo yaśca no dveṣṭi tameṣāṃ jambhe dadhāmyayaṃ paścādvidadvasustasya rathaprotaścāsamarathaśca senānīgrāmaṇyau pramlocantī cānumlocantī cāpsarasau vyāghrā hetissarpāḥ prahetiste naḥ pāntu te no'vantu te yaṃ dviṣmo yaśca no dveṣṭi tameṣāṃ jambhe dadhāmyayamuttarāt saṃyadvasustasya tārkṣyaścāriṣṭanemiśca senānīgrāmaṇyau viśvācī ca ghṛtācī cāpsarasā āpo hetirvātaḥ prahetiste naḥ pāntu te no'vantu te yaṃ dviṣmo yaśca no dveṣṭi tameṣāṃ jambhe dadhāmyayamuparyarvāgvasustasya senājicca suṣeṇaśca senānīgrāmaṇyā urvaśī ca pūrvacittiścāpsarasā avasphūrjaddhetirvidyut prahetiste naḥ pāntu te no'vantu te yaṃ dviṣmo yaśca no dveṣṭi tameṣāṃ jambhe dadhāmi

17.10

āyostvā sadane sādayāmyavataśchāyāyāṃ namassamudrāya namassamudrasya cakṣase // prothadaśvo na yavase'viṣyan yadā mahassaṃvaraṇe vyasthāt /
ādasya vāto anuvāti śociradha sma te vrajanamastu kṛṣṇam //
prajāpatistvā sādayatu pṛthivyāḥ pṛṣṭhe jyotiṣmatīṃ viśvasmai prāṇāya vyānāyāpānāya viśvaṃ jyotiryacchāgniṣṭe'dhipatirviśvakarmā tvā sādayatvantarikṣasya pṛṣṭhe jyotiṣmatīṃ viśvasmai prāṇāya vyānāyāpānāya viśvaṃ jyotiryaccha vāyuṣṭe'dhipatiḥ parameṣṭhī tvā sādayatu divaḥ pṛṣṭhe jyotiṣmatīṃ viśvasmai prāṇāya vyānāyāpānāya viśvaṃ jyotiryaccha sūryaste'dhipatirmadhuśca mādhavaśca vāsantikā ṛtū agnerantaśśleṣo'si //
kalpetāṃ dyāvāpṛthivī kalpantāmāpa oṣadhayaḥ /
kalpantāmagnayaḥ pṛthaṅ mama jyeṣṭhyāya savratāḥ //
ye'gnayassamanaso'ntarā dyāvāpṛthivī /
ime vāsantikā ṛtū abhikalpamānā indrāmava devā abhisaṃviśantu //
śukraśca śuciśca graiṣmā ṛtū nabhaśca nabhasyaśca vārṣikā ṛtū iṣaścorjaśca śāradā ṛtū sahaśca sahasyaśca haimantikā ṛtū tapaśca tapasyaśca śaiśirā ṛtū agnerantaśśleṣo'si //
kalpetā dyāvāpṛthivī kalpantāmāpa oṣadhayaḥ /
kalpantāmagnayaḥ pṛthaṅ mama jyaiṣṭhyāya savratāḥ //
ye'gnayassamanaso'ntarā dyāvāpṛthivī /
ime śaiśirā ṛtū abhikalpamānā indramiva devā abhisaṃviśantu //
sahasrasya pramāsi sahasrasya pratimāsi sahasrasyonmāsi sāhasro'si sahasrāya tvemā me agna iṣṭakā dhenavassantvekā ca daśa ca daśa ca śataṃ ca śataṃ ca sahasraṃ ca sahasraṃ cāyutaṃ cāyutaṃ ca prayutaṃ ca prayutaṃ ca niyutaṃ ca niyutaṃ cārbudaṃ cārbudaṃ ca nyarbudaṃ ca samudraśca madhyaṃ cāntaśca parārdhaśca tā me agna iṣṭakā dhenavassantvṛtavassthartāvṛdha ṛtuṣṭhāssthartuspṛśo ghṛtaścuto madhuścuta ūrjasvatīssvadhāyinīrvirājo nāma kāmadughāstā me agna iṣṭakā dhenavassantu

17.11

tat puruṣāya vidmahe mahādevāya dhīmahi / tanno rudraḥ pracodayāt //
namaste rudra manyave bāhubhyāmuta te namaḥ / uto ta iṣave namaḥ //
yā te rudra śivā tanūraghorāpāpakāśinī /
tayā nastanvā śaṃtamayā giriśantābhicākaśīhi //
yāmiṣuṃ giriśanta haste bibharṣyastave /
śivāṃ giritra tāṃ kuru mā hiṃsīḥ puruṣaṃ jagat //
śivena vacasā tvā giriśācchā vadāmasi /
yathā nassarvamijjagadayakṣmam̐ sumanā asat //
adhyavocadadhivaktā prathamo daivyo bhiṣak /
ahīm̐śca sarvāñjambhaya sarvāśca yātudhānyo'dharācīḥ parāsuva /
asau yastāmro aruṇa uta babhrussumaṅgalaḥ //
ye ceme rudrā abhito dikṣu śritāsahasraśo'vaiṣām̐ heḍa īmahe //
asau yo'vasarpati nīlagrīvo vilohitaḥ / utainaṃ gopā adṛśrannutainamudahāryaḥ /
utainaṃ viśvā bhūtāni sa dṛṣṭo mṛḍayāti naḥ //
namo astu nīlagrīvāya sahasrākṣāya mīḍhuṣe /
atho ye asya satvāno'haṃ tebhyo'karaṃ namaḥ //
pramuñca dhanvanastvamubhayorārtnyorjyām / yāśca te hasta iṣavaḥ parā tā bhagavo vapa //
vijyaṃ dhanuḥ kapardino viśalyo bāṃṇavānuta / aneśannasyeṣava ābhūrasya niṣaṅgathiḥ //
yā te hetirmīḍhuṣṭama haste babhūva te dhanuḥ / tayāsmān viśvatastvamayakṣmeṇa paribhuja //
pari te dhanvano hetismān vṛṇaktu viśvataḥ /
atho ya iṣudhistavāre asmannidhehi tam //
namām̐si ta āyudhāyānātatāya dhṛṣṇave /
ubhābhyāmuta te namo bāhubhyāṃ tava dhanvane //
avatatya dhanustvaṃ sahasrākṣa śateṣudhe /
niśīrya śalyānāṃ mukhaṃ śivo nassumanā bhava //
yā ta iṣuśśivatamā śivaṃ babhūva te dhanuḥ /
śivā śaravyā yā tava tayā no mṛḍa jīvase

17.12

namo hiraṇyabāhave senānye diśāṃ ca pataye namo namo vṛkṣebhyo harikeśebhyaḥ paśūnāṃ pataye namo namaśśaṣpiñjarāya tviṣīmate pathīnāṃ pataye namo namo babhluśāya vyādhine'nnānāṃ pataye namo namo harikeśāyopavītine puṣṭānāṃ pataye namo namo bhavasya hetyai jagataspataye namo namo rudrāyātatāyine kṣetrāṇāṃ pataye namo namassūtāyāhantvāya vanānāṃ pataye namo namo rohitāya sthapataye vṛkṣāṇāṃ pataye namo namo mantriṇe vāṇijāya kakṣāṇāṃ pataye namo namo bhuvantaye vārivaskṛtāyauṣadhīnāṃ pataye namo nama ākrandayata uccairghoṣāya sattvānāṃ pataye namo namaḥ kṛtsaṃvītāya dhāvate pattīnāṃ pataye namo namassahamānāya nivyādhina āvyādhinīnāṃ pataye namo namo niṣaṅgiṇe kakubhāya stenānāṃ pataye namo namo vañcate parivañcate stāyūnāṃ pataye namo namo nicarāya paricarayāraṇyānāṃ pataye namo namo niṣaṅgiṇa iṣudhimate taskarāṇāṃ pataye namo namassṛkāyibhyo jighām̐sadbhyo muṣṇatāṃ pataye namo namo'simadbhyo naktaṃ caradyaḥṃ prakṛntānāṃ pataye namo nama uṣṇīṣiṇe giricarāya kuluñcānāṃ pataye namaḥ

17.13

nama iṣukṛdbhyo dhanvakṛdbhyaśca vo namo nama iṣumadbhyo dhanvāyibhyaśca vo namo nama ātanvānebhyaḥ pratidadhānebhyaśca vo namo nama āyacchadbhyo'syadbhyaśca vo namo namo visṛjadbhyo vidhyadbhyaśca vo namo namassvapadyobha jāgradbhyaśca vo namo namaśśayānebhya āsīnebhyaśca vo namo namastiṣṭhadbhyo dhāvadyśca vo namo namassamabhābhyassabhāpatibhyaśca vo namo namo'śvabhyo'śvapatibhyaśca vo namo nama avyādhinībhyo vividhyadbhyaśca vo namo nama ugaṇābhyastṛm̐hatībhyaśca vo namo namo vrātebhyo vrātapatibhyaśca vo namo namo gaṇebhyo gaṇapatibhyaśca vo namo namaḥ kṛcchrebhyaḥ kṛcchrapatibhyaśca vo namo namo virūpebhyo viśvarūpebhyaśca vo namo namassenābhyassenānībhyaśca vo namo namo rathibhyo varūthibhyaśca vo namo namo mahadbhyo'rbhakebhyaśca vo namo namo yuvabhya āśinebhyaśca vo namo namaḥ kṣattṛbhyassaṃgrahītṛbhyaśca vo namo namastakṣabhyo rathakārebhyaśca vo namo namaḥ kulālebhyaḥ karmārebhyaśca vo namo namaḥ puñjiṣṭhebhyo niṣādebhyaśca vo namo namaśśvanibhyo mṛgayubhyaśca vo namo namaḥśvabhyaśśvapatibhyaśca vo namo namo bhavāya ca rudrāya ca namaśśarvāya ca paśupataye ca namo nīlagrīvāya ca śitikaṇṭhāya ca namo vyuptakeśāya ca kapardine ca namassahasrākṣāya ca śatadhanvane ca

17.14

namo giriśāya ca śipiviṣṭhāya ca namo mīḍhuṣṭamāya ceṣumate ca namo hrasvāya ca vāmanāya ca namo bṛhate ca varṣīyase ca namo vṛddhāya ca savṛdhvane ca namo'gryāya ca prathamāya ca nama āśave cājirāya ca namaśśībhāya ca śīghrāya ca nama ūrmyāya cāvasvanyāya ca namo nadyāya ca dvīpyāya ca namo jyeṣṭhāya ca kaniṣṭhāya ca namaḥ pūrvajāya cāparajāya ca namo madhyamāya cāpagalbhāya ca namo budhnyāya ca jaghanyāya ca namassobhyāya ca pratisaryāya ca nama āśuṣeṇāya cāśurathāya ca namo bilmine ca kavacine ca namo vārmiṇe ca varūthine ca namaśśūrāya cāvabhedine ca namaśśrutāya ca śrutasenāya ca namo yāmyāya ca kṣemyāya ca nama urvaryāya khalyāya ca namaśślokyāya cāvasānyāya ca namaśśravāya ca pratiśravāya ca namo vanyāya ca kakṣyāya ca namo dundubhyāya cāhananyāya ca namo dhṛṣṇave ca pramṛśāya ca namo niṣaṅgiṇe ceṣudhimate ca namastīkṣṇeṣave cāyudhine ca namassvāyudhāya ca sudhanvane ca

17.15

namassṛtyāya ca pathyāya ca namaḥ kāṭyāya ca nīpyāya ca namo nādyāya ca vaiśantāya ca namaḥ kulyāya ca sarasyāya ca namaḥ kūpyāya cāvaṭyāya ca namo varṣyāya cāvarṣyāya ca namo medhyāya ca vidyutyāya ca namo vīdhryāya cātapyāya ca namo vātyāya ca reṣmyāya ca namo vāstavyāya ca vāstupāya ca namassomāya ca rudrāya ca namastāmrāya cāruṇāya ca namaśśaṃgave ca paśupataye ca nama ugrāya ca bhīmāya ca namo hantre ca hanīyase ca namo'grevadhāya ca dūrevadhāya ca namo vṛkṣebhyo harikeśebhyo namastārāya namaśśaṃbhave ca mayobhave ca namaśśaṃkarāya ca mayaskarāya ca namaśivāya ca śivatarāya ca namaḥ kim̐śilāya ca kṣayaṇāya ca nama iriṇyāya ca prapathyāya ca namaḥ pulastine ca kapardine ca namo goṣṭhyāya ca gṛhyāya ca namastalpyāya ca gehyāya ca namaḥ pāryāya cāvāryāya ca namaḥ prataraṇāya cottaraṇāya ca namastīrthyāya ca kūlyāya ca namaḥ phenyāya ca śaṣpyāya ca namassikatyāya ca pravāhyāya ca namo hradavyāya ca niveṣyāya ca namaḥ kāṭyāya ca gahvareṣṭhāya ca namaśśuṣkyāya ca harityāya ca namo lopyāya colapyāya ca namaḥ pām̐savyāya ca rajasyāya ca namassūrmyāya caurmyāya ca namaḥ parṇyāya ca parṇaśādāya ca nama ākhidate ca prakhidate ca namo'bhighnate cāpaguramāṇāya ca nama ākhidāya ca vikhidāya ca

17.16

namo vaḥ kirikebhyo devānām̐ hṛdayebhyo namo vicinvatkebhyo namo vikṣīṇakebhyo nama ānirhatebhyaḥ //
drāpe andhasaspate daridra nīlalohita / āsāṃ prajānāmeṣāṃ puruṣāṇāmeṣāṃ paśūnām /
mā bhaimī rauṅ mā naḥ kiṃñcanāmamat //
imā rudrāya tavase kapardine kṣayadvīrāya prabharāmahe matīḥ /
yathā naśśamasad dvipade catuṣpade viśvaṃ puṣṭaṃ grāme asminnanāturam //
yā te rudra śivā tanūśśivā viśvāha bheṣajī /
śivā rutasya bheṣajī tayā no mṛḍa jīvase //
pari ṇo rudrasya hetirvṛṇaktu pari tveṣasya durmatiraghāyoḥ /
ava sthirā maghavadbhyastanuṣva mīḍhvastokāya tanayāya mṛḍa //
mīḍhuṣṭama śivatama śivo nassumanā bhava /
parame vṛkṣa āyudhaṃ nidhaya kṛttiṃ vasāna uccara pinākaṃ bibhraduccara //
vikiriḍa vilohita namaste astu bhagavaḥ /
yāste sahasraṃ hetayo'nye'smannivapantu tāḥ//
sahasradhā sahasrāṇi hetyastava bāhvoḥ / tāsāmīśāno bhagavaḥ parācīnā mukhā kuru //
asaṃkhyātā sahasrāṇi ye rudrā adhi bhūmyām /
teṣām̐ sahasrayojane'va dhanvāni tanmasi //
ye'smin mahatyarṇave'ntarikṣe bhavā adhi /
teṣām̐ sahasrayojane'va dhanvāni tanmasi //
ye nīlagrīvāśśitikaṇṭhā divaṃ rudrā upaśritāḥ /
teṣām̐ sahasrayojane'va ghanvāni tanmasi //
ye nīlagrīvāśśitikaṇṭhāśśarvā adhaḥ kṣamācarāḥ /
teṣām̐ sahasrayojane'va dhanvāni tanmasi //
ye vaneṣu śaṣpiñjarā nīlagrīvā vilohitāḥ /
teṣām̐ sahasrayojane'va dhanvāni tanmasi //
ye'nneṣu vividhyanti pātreṣu pibato janān /
teṣām̐ sahasrayojane'va dhanvāni tanmasi //
ye bhūtānāmadhipatayo viśikhāsaḥ kapardinaḥ /
teṣām̐ sahasrayojane'va dhanvāni tanmasi //
ye pathīnāṃ pathirakṣaya aiḍamṛdā yavyudhaḥ /
teṣām̐ sahasrayojane'va dhanvāni tanmasi //
ye tīrthāni pracaranti sṛkāvanto niṣaṅgiṇaḥ /
teṣām̐ sahasrayojane'va dhanvāni tanmasi //
ya etāvanto vā bhūyām̐so vā diśo rudrā vitasthire /
teṣām̐ sahasrayojane'va dhanvāni tanmasi //
namo astu rudrebhyo ye divi yeṣāṃ varṣamiṣavastebhyo daśa prācīrdaśa dakṣiṇā daśa pratīcīrdaśodīcīrdaśordhvāstebhyo namo astu te no mṛḍayantu te yaṃ dviṣmo yaśca no dveṣṭi tameṣāṃ jambhe dadhāmi / namo astu rudrebhyo ye'ntarikṣe yeṣāṃ vāta iṣavastebhyo daśa prācīrdaśa dakṣiṇā daśa pratīcīrdaśodīcīrdaśordhvāstebhyo namo astu te no mṛḍayantu te yaṃ dviṣmo yaśca no dveṣṭi tameṣāṃ jambhe dadhāmi / namo astu rudrebhyo ye pṛthivyāṃ yeṣāmannamiṣavastebhyo daśa prācīrdaśa dakṣiṇā daśa pratīcīrdaśodīcīrdaśo rdhvastebhyo namo astu te no mṛḍayantu te yaṃ dviṣmo yaśca no dveṣṭi tameṣāṃ jambhe dadhāmi

17.17

aśmannūrjaṃ parvate śiśriyāṇāmadbhya auṣadhībhyo vanaspatibhyo'dhi saṃbhṛtām /
tāṃ na ūrjaṃ dhatta marutassaṃrarāṇā aśmante kṣudyaṃ dviṣmastaṃ te śugṛcchatu //
samudrasya tvāvakayāgne parivyayāmasi /
anyām̐ste asmat tapantu hetayaḥ pāvako asmabhyaṃ śivo bhava //
himasya tvā jarāyuṇāgne parivyayāmasi /
anyām̐ste asmat tapantu hetayaḥ pāvako asmabhyam̐ śivo bhava //
upa jmannupa vetase'vatara nadīṣvā / agne pittamapāmasi maṇḍūki tābhirāgahi /
semaṃ no yajñaṃ pāvakavarṇam̐ śivaṃ kṛdhi //
apāmidaṃ nyayanam̐ samudrasya vimocanam /
anyām̐ste asmat tapantu hetayaḥ pāvako asmabhyam̐ śivo bhava //
agne pāvaka rociṣā mandrayā deva jihvayā / ā devān vakṣi yakṣi ca //
pāvakayā yaścitayantyā kṛpā kṣāmā ruruca uṣaso na ketunā /
turo na yāmannetaśasya nū raṇa ā yo ghṛṇe na tatṛṣāṇo ajaraḥ //
namaste harase śociṣe namaste astvarciṣe //
anyām̐ste asmat tapantu hetayaḥ pāvako asmabhyaṃ śivo bhava //
nṛṣade veḍvanṛṣade veḍapsuṣade veḍ barhiṣade veṭ svarvide veṭ //
ye devā devānāṃ yajñiyā yājñiyānām̐ saṃvatsarīṇamupa bhāgamāsate /
ahutādo haviṣo yajñe asmin svayaṃ pibantu madhuno ghṛtasya /
ye devā devebhyo adhi devatvamāyan ye brahmaṇaḥ puraetāro asya /
yebhyo narte pavate dhāma kiṃcana na te divo na pṛthivyā adhi snuṣu //
prāṇadā vyānadā apānadā varcodā varivodāḥ /
anyām̐ste asmat tapantu hetayaḥ pāvako asmabhyam̐ śivo bhava

17.18

sa ā no yonim̐ sadatu preṣṭho bṛhaspatirviśvavāro yo asti /
kāmo rāyassuvīryasya taṃ dāt parṣanno ati saścato ariṣṭān //
tam̐ śagmāso aruṣāso aśvā bṛhaspatim̐ sahavāho vahanti /
sahaścidyasya nīlavat sadhasthaṃ nabho na rūpamaruṣaṃ vasānāḥ //
bṛhaspatiḥ prathamaṃ jāyamānaḥ //
tamā no arkamamṛtāya juṣṭamime dhāsuramṛtāsaḥ purājāḥ /
śucikrandaṃ yajataṃ pastyānāṃ bṛhaspatimanarvāṇam̐ huvema //
sa hi śuciśśatapatrassa śundhyurhiraṇyavāśīriṣirassvarṣāḥ /
bṛhaspatissa svāveśa ṛṣvaḥ purū sakhibhya āsutiṃ kariṣṭhaḥ //
evā pitre viśvadevāya vṛṣṇe yajñairvidhema namasā havirbhiḥ /
bṛhaspate suprajā vīravanto vayam̐ syāma patayo rayīṇām //
pra vāṃ dam̐sām̐syaśvinā avocamasya patissyām̐ sugavassuvīraḥ /
uta paśyannaśnuvan dīrghamāyurastamivejjarimāṇaṃ jagamyām //
atāriṣma tamasaspāramasya prati stomaṃ devayanto dadhānāḥ /
purudam̐sā purutamā purājāmartyā havate aśvinā gīḥ //
yo ha sya vāṃ rathirā vasta usrā ratho yujānaḥ pariyāti vartiḥ /
tena naśśaṃ yoruṣaso vyuṣṭau nyaśvinā vahataṃ yajñe asmin //
tribandhureṇa trivṛtā rathena tricakreṇa suvṛtā yātamarvāk //
pinvataṃ gā jinvatamarvato no vardhayatamaśvinā vīramasme /
sarasvatīṃ devayanto havante sarasvatīmadhvare tāyamāne /
sarasvatīṃ sukṛto ahvayanta sarasvatī dāśuṣe vāryaṃ dāt //
sarasvatyabhi no neṣi vasyo māpaspharīḥ payasā mā na ādhak /
juṣasva nassakhyā veśyā ca mā tvatkṣetrāṇyaraṇāni ganma //
imā juhvānā //
pāvīravī kanyā citrāyussarasvatī vīrapatnī dhiyaṃ dhāt /
mābhiracchidram̐ śaraṇam̐ sajoṣā durādharṣaṃ gṛṇate śarma yam̐sat //
indrassutrāmā / tasya vayam //
trātāramindramavitāramindram̐ have have suhavam̐ śūramindram /
hvayāmi śakraṃ puruhūtamindram̐ svasti no maghavā dhātvindraḥ //
ugro jajñe vīryāya svadhāvāñcakrirapo naryo yat kariṣyan //
jagmiryuvā nṛṣadanamavobhistrātā na indra enaso mahaścit //
adha smā te carṣaṇayo yadejānindra trātota bhavā varūtā /
asmākāso ye nṛtamāso arya indra sūrayo dadhire puro naḥ //
svastaye vājibhiśca praṇetaḥ

17.19

yuvam̐ surāmamaśvinā namucā āsure sacā / vipipānā śubhaspatī indraṃ karmasvāvatam //
hotā yakṣadaśvinā sarasvatīmindram̐ sutrāmāṇam̐ somānām̐ surāmṇāṃ juṣantāṃ vyantu pibantu somān surāmṇo hotaryaja //
putramiva pitarā aśvinobhendrāvataṃ kāvyairdam̐sanābhiḥ /
yat surāmaṃ vyapibaśśacībhissarasvatī tvā maghavannabhiṣṇak /
ā devo yātu savitā suratno'ntarikṣaprā vahamāno aśvaiḥ /
haste dadhāno naryā purūṇi niveśayañca prasuvañca bhūma //
asmabhyaṃ taddivo adbhyaḥ pṛthivyāstvayā dattaṃ kāmyaṃ rādha āgāt /
śaṃ yat stotṛbhya āpaye bhavātyuruśam̐sāya savitarjaritre //
evā vandasva varuṇaṃ bṛhantaṃ namasyā dhīramamṛtasya gopām /
sa naśśarma trivarūthaṃ viyam̐sat pātaṃ no dyāvāpṛthivī upasthe //
tattvā yāmi //
yadatra śiṣṭaṃ rasinassutasya yasyendro apibacchacībhiḥ /
tenāhamadya manasā sutasya somaṃ rājānāmiha bhakṣayāmi //
iṣireṇa te manasā sutasya bhakṣīmahi pitryasyeva rāyaḥ /
ahānīva sūryo vāsarāṇi prā ṇa āyurjīvase soma tārīḥ //
nānā hi devaiścakṛpe sado vāṃ mā sam̐sṛkṣāthāṃ parame vyoman /
surā tvamasi śuṣmiṇī soma eṣa mā mām̐ him̐siṣṭaṃ yat svaṃ yonimāviśāthaḥ //
tvam̐ soma surayā saṃvidānaḥ prajāmanyaḥ kṣatramanyaḥ pipartu /
yuvaṃ no atra varivaḥ kṛṇutaṃ vayam̐ syāma patayo rayīṇām //
indrāgnī maitaṃ nirhvethāṃ yam̐ somaṃ papimā vayam /
ihaiṣo astu bhakṣitaśśivaśśivābhirūtibhiḥ //
dve sṛtī aśṛṇavaṃ pitṝṇāmahaṃ devānāmuta martyānām /
tābhyāmidaṃ viśvaṃ bhuvanam̐ sameti yadantarā pitaraṃ mātaraṃ ca //
yaste rājan varuṇa druhaḥ pāśo gāyatracchandāḥ pṛthivīmanvāviveśa brahmaṇi pratiṣṭhitastaṃ ta etadavayaje tasmai svāhā yaste rājan varuṇa druhaḥ pāśastriṣṭup chandā antarikṣamanvāviveśa kṣatre pratiṣṭhitastaṃ ta etadavayaje tasmai svāhā yaste rājan varuṇa druhaḥ pāśo jagacchandā divamanvāviveśa viśi pratiṣṭhitastaṃ ta etadavayaje tasmai svāhā yaste rājan varuṇa druhaḥ pāśo'nuṣṭup chandā diśo'nvāviveśa paśuṣu pratiṣṭhitastaṃ ta etadavayaje tasmai svāhā

17.17

//
iti śrīyajuṣi kāṭhake carakaśākhāyāmiṭhimikāyāṃ dhruvakṣitirnāma saptadaśaṃ sthānakaṃ saṃpūrṇam

Original text: kāṭhakasaṃhitā (visvaraḥ) · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc