Kāmasūtra · Chapter 6.1

veśyānāṃ puruṣādhigame ratir vṛttiś ca sargāt.

ratitaḥ pravartanaṃ svābhāvikaṃ kṛtrimam arthārtham.

tad api svābhāvikavad rūpayet.

kāma-parāsu hi puṃsāṃ viśvāsa-yogāt.

a:lubdhatāṃ ca khyāpayet tasya nidarśanārtham.

na cān:upāyenārthān sādhayed āyati-saṃrakṣaṇārtham.

nityam alaṅkāra-yoginī rāja-mārgāvalokinī dṛśyamānā na cātivṛttā tiṣṭhet. paṇya-sa: dharmatvāt.

yair nāyakam āvarjayed anyābhyaś cāvacchindyād ātmanaś cān:arthaṃ pratikuryād arthaṃ ca sādhayen na ca gamyaiḥ paribhūyeta tān sahāyān kuryāt.

te tv ārakṣaka-puruṣā dharmādhikaraṇasthā((161)) daiva-jñā vikrāntāḥ śūrāḥ samāna-vidyāḥ kalā-grāhiṇaḥ pīṭhamarda-vīṭa-vidūṣaka-mālākāra-gāndhika-śauṇḍika-rajaka-nāpita- bhikṣukās teca te ca kārya-yogāt.

kevalārthās tv amī gamyāḥ ṇ sva-tantraḥ pūrve vayasi vartamāno vittavān a:parokṣa-vṛttir adhikaraṇavān a:kṛcchrādhigata-vittaḥ. saṃgharṣavān santatāyaḥ subhaga-mānī ślāghanakaḥ paṇḍakaś((162)) ca puṃ-śabdārthī. samāna-spardhī sva-bhāvatas tyāgī. rājani mahāmātre vā siddho daiva-pramāṇo vittāvamānī gurūṇāṃ śāsanātigaḥ sa:jātānāṃ lakṣya-bhūtaḥ sa:vitta eka-putro liṅgī pracchanna-kāmaḥ śūro vaidyaś ceti.

prīti-yaśo-'rthās tu guṇato 'dhigamyāḥ.

mahā-kulīno vidvān sarva-samaya-jñaḥ kavir ākhyāna-kuśalo vāgmī pragalbho vividha-śilpa- jño vṛddha-darśī sthūla-lakṣo mahotsāho dṛḍha-bhaktir an:asūyakas tyāgī mitra-vatsalo ghaṭā-goṣṭhī-prekṣaṇaka-samāja-samasyā-krīḍana-śīlo nīrujo ':vyaṅga-śarīraḥ prāṇavān a:madya-po vṛṣo maitraḥ strīṇāṃ pranetā lālayitā ca. na cāsāṃ vaśa-gaḥ sva-tantra- vṛttir a:niṣṭhuro 'n:īrṣyālur an:avaśaṅkī ceti nāyaka-guṇāḥ.

nāyikāyāḥ punā rūpa-yauvana-lakṣaṇa-mādhurya-yoginī guṇeṣv anuraktā na tathārtheṣu prīti-saṃyoga-śīlā sthira-matir eka-jātīyā viśeṣārthinī nityam a:kadarya-vṛttir goṣṭhī-kalā-priyā ceti nāyikā-guṇāḥ.

nāyikā punar buddhi-śīlācāra ārjavaṃ kṛta-jñatā dīrgha-dūra-darśitvaṃ a:visaṃvāditā deśa-kāla-jñatā nāgarakatā dainyātihāsa-paiśunya-parivāda-krodha-lobha-stambha-cāpala- varjanaṃ pūrvābhibhāṣitā kāma-sūtra-kauśalaṃ tad-aṅga-vidyāsu ceti sādhāraṇa-guṇāḥ.

guṇa-viparyaye doṣāḥ.

kṣayī rogī kṛmi-śakrd vāyasāsyaḥ priya-kalatraḥ paruṣa-vāk kadaryo nirghṛṇo guru-jana-parityaktaḥ steno dambha-śīlo mūla-karmaṇi prasakto mānāpamānayor an:apekṣī dveṣyair apy artha-hāryo vilajja ity a:gamyāḥ.

rāgo bhayam arthaḥ saṃgharṣo vaira-niryātanaṃ jijñāsā pakṣaḥ khedo dharmo yaśo 'nukampā suhṛd-vākyaṃ hrīḥ priya-sādṛśyaṃ dhanyatā rāgāpanayaḥ sājātyaṃ sāhaveśyaṃ sātatyam āyatiś ca gamana-kāraṇāni bhavantīty ācāryāḥ.

artho 'n:artha-pratīghātaḥ prītiś ceti vātsyāyanaḥ.

arthas tu prītyā na bādhitaḥ. asya prādhānyāt.

bhayādiṣu tu guru-lāghavaṃ parīkṣyam
# 50c iti sahāya-gamyāgamya-[gamana-]kāraṇa-cintā((163)).
section (prakaraṇa)51

upamantritāpi gamyena sahasā na pratijānīyāt. puruṣāṇāṃ su:labhāvamānitvāt.

bhāva-jijñāsārthaṃ paricāraka-mukhān saṃvāhaka-gāyana-vaihāsikān gamye tad-bhaktān vā praṇidadhyāt.

tad-a:bhāve pīṭhamardādīn. tebhyo nāyakasya śaucā:śaucaṃ rāgāparāgau saktā:saktatāṃ dānā:dāne ca vidyāt.

saṃbhāvitena ca saha viṭa-purogāṃ prītiṃ yojayet.

lāvaka-kukkuṭa-meṣa-yuddha-śuka-śārikā-pralāpana-prekṣaṇaka-kalā-vyapadeśena pīṭhamardo nāyakaṃ tasyā udavasitam ānayet.

tāṃ vā tasya.

āgatasya prīti-kautuka-jananaṃ kiṃ cid dravya-jātaṃ svayam idam a:sādhāraṇopabhogyam iti prīti-dāyaṃ dadyāt.

yatra ca ramate tayā goṣṭhyainam upacāraiś ca rañjayet.

gate ca sa:parihāsa-pralāpāṃ sopāyanāṃ paricārikām abhīkṣṇaṃ preṣayet..6.1.30 sa:pīṭhamardāyāś ca kāraṇāpadeśena svayaṃ gamanam
# 51c iti gamyopāvartanam((164)).

bhavanti cātra ślokāḥ.
tāmbūlāni srajaś caiva saṃskṛtaṃ cānulepanam. āgatasyāharet prītyā kalā-goṣṭhīś ca yojayet..

dravyāṇi praṇaye dadyāt kuryāc ca parivartanam. saṃprayogasya cākūtam nijenaiva prayojayet..

prīti-dāyair upanyāsair upacāraiś ca kevalaiḥ. gamyena saha saṃsṛṣṭā rañjayet taṃ tataḥ param((165))..