Kalpadrumāvadānamālā · Verses 81-100

ity enaṃ krodhasaṃraktaṃ vedasiddhāntamāninam*
subhūtiṃ brāhmaṇaṃ dṛṣṭvā guruś caivam acintayat* //

aho daivabalādhānāt subhūtir brāhmaṇo 'py ayam*
svasiddhāntasamāno 'dya krūravāgvigrahotsukaḥ //

agnikalpo mahātīkṣṇaḥ sarvaśāstrārthakovidaḥ
viśārado mahābhijño dharmasaṃyamatatparaḥ //

tapaś caraṇasaṃraktas tīkṣṇabuddhiḥ kṛtodyamaḥ
mahotsāho mahāvīraḥ siddhavidyo mahotkaṭaḥ //

sarvaśāstrakalābhijño mantrasiddhiprayogavit*
vedasiddhāntayogānāṃ pāragaś ca mahāsudhīḥ //

kiṃ tu krodhāviśuddhātmā vigrahī vādasaṃrataḥ
kiṃcin nimittamātre 'pi vikruṣṭo 'tha ruṣāśayaḥ //

kadācit kupito ruṣṭeḥ saṃkleśādhīracetanaḥ
śāpāśaniprahāreṇa loke 'narthaṃ kariṣyati //

tad ahaṃ saṃprabodhyainaṃ subhūtiṃ dvijasattamam*
samādhidhyānavaryāsu yojayeyaṃ sa sarvathā //

iti matvā guruś cainaṃ subhūtiṃ samabodhayat*
śṛṇu vatsa hitaṃ vakṣye tatra bhava samāhitaḥ //

sarvavarṇāgrajo vipraḥ sarvajātivarottamaḥ
brāhmaṇo 'smīty ahaṃkāro na kartavyaḥ kadācana //

na jīvo brāhmaṇas tāvad yasmāt saṃskārato dvijaḥ
jīvaś ced brāhmaṇas tāvad vṛthā syād dharmasaṃskṛtaiḥ //

ādyante paśavo devā iti vede 'pi kathyate
tato dharmābhisaṃskāraiḥ sarve syur mānavā dvijāḥ //

śvapacā api dharmasthāḥ saṃskṛtāḥ syur dvijādhamāḥ
guṇadharmānusāraiś ca devā daityāś ca mānuṣāḥ //

satvadharmadharā devā rajodharmadharā narāḥ
tamodharmadharā daityā iti siddhāntasaṃmatam* //

iti dharmaguṇādhānāt traidhātukabhavālaye
caturyonisamudbhūtāḥ ṣaḍgatiṣu bhramanti te //

tatrāpi karmabhedena jātibhedā hy anekaśaḥ
jātiṣv api ca sarvāsu svakarmapariṇāmataḥ //

satvā naikavidhā jātā adhamottamam adhyamāḥ
ye satvās tāmasā raudrā hiṃsākarmānusaṃratāḥ
te 'dhobhuvanasaṃjātā vasanti kleśabhāginaḥ //

rajodharmaratā ye hi rāgacaryānusāriṇaḥ
te satvā bhūmisaṃjātā vasanti mānuṣādayaḥ //

satvadharmaratā ye tu sātvikāḥ śāntacāriṇaḥ
te devā nirmalānandā vasanti svargatiṃ gatāḥ //

tathaite sarvasatvāś ca guṇadharmānusārataḥ
svakṛtaṃ karma bhuñjanto bhrāmyanti tribhavālaye //