Kalpadrumāvadānamālā · Verses 201-220

na satvā brahmaṇo jātāḥ karmasaṃskārajās tvamī
nihīnotkṛṣṭamadhyāś ca satvā nānāśrayāḥ pṛthak* //

teṣāṃ hi jātisāmānyād brāhmaṇe kṣatriye tathā
vaiśyaśūdre tathānyeṣu samaṃ jñānaṃ pravartate //

śīlaṃ pradhānaṃ na kulaṃ pradhānaṃ kulena kiṃ śīlavivarjitena
bahavo narā nīcakulaprasūtāḥ svargaṃ gatāḥ śīlam upetya dhīrāḥ //

na jātir dṛśyate devaiḥ śīlaḥ kalyāṇakārakaḥ
caṇḍālo 'pi hi śīlasthas taṃ devā brāhmaṇaṃ viduḥ //

satyaṃ brahma tapo brahma śīlaś cendriyasaṃyamaḥ
sarvabhūtadayā brahma etad brāhmaṇalakṣaṇam* //

satyaṃ nāsti tapo nāsti nāsti cendriyasaṃyamaḥ
sarvabhūtadayā nāsti etac caṇḍālalakṣaṇam* //

devamanuṣyanārīṇāṃ tiryagyonigateṣv api
maithunaṃ nādhigacchanti te narā brāhmaṇāḥ khalu //

śūdrīhastena yo bhuṅkte māsam ekaṃ nirantaram*
jīvamāno bhavec chūdro mṛtaḥ sa śvā prajāyate //

śūdrīparivṛto vipraḥ śūdrī ca gṛhamedhinī
varjitaḥ pitṛdevaiś ca rauravaṃ so 'dhigacchati //

tasmād dharmatapaḥśīla saṃyamajñānato dvijaḥ
na tv etair hi vinā vipraḥ kiṃ syāt saṃskāramātrataḥ //

tan na śarīrasaṃskāra mātreṇa brāhmaṇo bhavet*
saṃskṛtena dvijo vā cec chūdro 'pi saṃskṛto dvijaḥ //

yadi vipraḥ śarīraḥ syāt pāvako brahmahā bhavet*
brahmahatyā ca bandhūnāṃ śarīradahanād bhavet* //

brāhmaṇabījasaṃbhūtaḥ śūdro 'pi na kathaṃ dvijaḥ
tasmād dhi brāhmaṇo naiva dehasaṃskāramātrataḥ //

sadyaḥ patati māṃsena dhātvannakṣiravikrayī
brāhmaṇo 'pi bhavec chūdraḥ surayā lavaṇena ca //

ākāśagāmino priyāḥ patitā māṃsabhakṣaṇāt*
viprāṇāṃ patanaṃ dṛṣṭvā tato māṃsāni varjayet //

bhakṣyante yena māṃsāni bhakṣyate tena kiṃ na hi
abhakṣyabhakṣaṇāc caiva brāhmaṇaḥ patito bhavet* //

patito brāhmaṇaś caivaṃ saṃskāraṃ nārhati punaḥ
tasmāj jñānaṃ vinā naiva śarīro brāhmaṇo bhavet* //

jñānavān hi bhavet pūjyo brāhmaṇā api mānavāḥ
samāneṣu ca deheṣu kutrāpy asti viśeṣatā //

tasmāj jñānapramāṇena na śarīrapramāṇatā
yathā karoti bhāṇdāni mṛttikayaiva bhārgavaḥ //

mṛttikāyā na bhedo 'sti tatkṛtabhājaneṣv api
kiṃ tu prakṣiptavastūnāṃ saṃjñayākhyāyate khalu //