Kalika Purana · Chapter 83

// tryaśītitamo'dhyāyaḥ //
//aurvva uvāca//
atha kāle vyatīte tu jamadagnirmahātapāḥ/
vidarbharājasya sutāṃ prayatnena jitāṃ svayam

bhāryārthaṃ pratijagrāha reṇukāṃ lakṣaṇānvitām/
sā tasmāt suṣuve ṣatrāṃścaturo vedasammitān

ruṣaṇvantaṃ suṣeṇāṃ ca vasuṃ viśvāvasuṃ tathā/
paścāt tasyāṃ svayaṃ jajñe bhagavān madhusūdanaḥ

kārtavīryavadhāyāśu śakrādyaiḥ sakalaiḥ suraiḥ/
yācitaḥ paṃcamaḥ so'bhūt rāmāhvayastu saḥ

bhārāvataraṇārthāya jātaḥ paraśunā saha/
sahajaṃ paraśuṃ tasya na jahāti kadācana

ayaṃ nijapitāmahyāścarubhuktiviparyayāt/
brāhmaṇaḥ kṣatriyācāro rāmo'bhūta krūrakarmakṛt

sa vedānakhilān jñātvā dhanurvedaṃ ca sarvaśaḥ/
satataṃ kṛtakṛtyo'bhūd vedavidyāviśāradaḥ

ekadā tasya jananī snānārthaṃ reṇukā gatā/
gaṅgātoye hyathāpaśyannāmnā citrarathaṃ nṛpam

bhāryābhiḥ sadṛśībhiśca talakrīḍārataṃ śubham/
sumālinaṃ suvastraṃ taṃ taruṇaṃ candramālinam

tathāvidhaṃ nṛpaṃ dṛṣṭvā sañjātamadanā bhṛśam/
reṇukā spṛhayāmāsa tasmai rājñe suvarcase

spṛhāyutāyāstasyāstu saṃkledaḥ samajāyata/
vicetanāmbhasā klinnā trastā sā svāśramaṃ yayau

abodhi jamadagnistāṃ reṇukāṃ vikṛtāṃ tathā/
dhig dhikkāraratetyevaṃ nininda ca samantataḥ

tataḥ sa tanayān prāha caturaḥ prathamaṃ muniḥ/
ruṣaṇvatpramukhān sarvānekaikaṃ kramato drutam

chindhīmāṃ pāpaniratāṃ reṇukāṃ vyabhicāriṇīm/
te tadvaco naiva cakrurmūkāścāsan jaḍā iva

kupito jamadagnistāñchaśāpeti vicetasaḥ/
gādhiṃ nṛpatiśārdūlaṃ sa covāca nṛpo munim

bhavadhvaṃ yūyamācirājjaḍā gobuddhigardhitāḥ/
athājagāma caramo jāmadagnye'tivīryavān

taṃ ca rāmaṃ pitā prāha pāpiṣṭhāṃ chindhi mātaram/
sa bhrātṛṃśca tathābhūtān dṛṣṭvā jñānavivarjitān

pitrā śaptān mahātejāḥ prasūṃ paraśunācchinat/
rāmeṇa reṇukāṃ chinnāṃ dṛṣṭvā vikrodhano'bhavat

jamadagniḥ prasannaḥ sanniti vācamuvāca ha/
prīto'smi putra bhadra te yat tvayā madvacaḥ kṛtam

tasmādiṣṭān varān kāmāṃstvaṃ vai varaya sāmpratam/
sa tu rāmo varān vavre māturutthānamāditaḥ

vadhasyāsmaraṇaṃ tasyā bhrātṛṇāṃ śapamocanam/
mātṛhatyāvyapanayaṃ yuddhe sarvatra vai jayam

āyuḥ kalpāntaparyantaṃ kramād vai nṛpasattama/
sarvān varān sa pradadau jamadagnirmahātapāḥ

suptotyiteva jananī reṇukā ca tadābhavat/
vadhaṃ na cāpi sasmāra sahajā prakṛtisthitā

yuddhe jayaṃ cirāyuṣyaṃ lebhe rāmastadaiva hi/
mātṛhatyāvyapohāya pitā taṃ vākyamavravīt

na putra varadānena mātṛhatyāpagacchati/
tasmāt tvaṃ brahmakuṇḍāya gaccha snātuṃ ca tajjale

tatra snātvā muktapāpo nacirāt punareṣyasi/
jagaddhitāya putra tvaṃ brahmakuṇḍaṃ vraja drutam

sa tasya vacana śrutvā rāmaḥ paraśudhṛk tadā/
upadeśāt piturghāto brahmakuṇḍaṃ vṛṣodakam

tatra snānaṃ ca vidhivat kṛtvā dhautaparaśvadhaḥ/
śarīrānniḥsṛtāṃ mātṛhatyāṃ samyag vyalokayat

jātasaṃpratyayaḥ so'tha tīrthamāsādya tadvaram/
vīthīṃ paraśunā kṛtvā brahmaputramavāhayat

brahmakuṇḍāt sṛtaḥ so'tha kāsāre lohitāhvaye/
kailāsopatyakāyāṃ tu nyapatad brahmaṇaḥ sutaḥ

tasyāpi sarasastīre samutthāya mahābalaḥ/
kuṭhāreṇa diśaṃ pūrvāmanayad brahmaṇaḥ sutam

tataḥ paratrāpi giriṃ hemaśṛṅgaṃ vibhidya ca/
kāmarūpāntaraṃ pīṭhamāvahadyadamuṃ hariḥ

tasya nāma svayaṃ cakre vidhirlohitagaṅgakam/
lohitāt saraso jāto lohitākhyastato'bhavat

sa kāmarūpamakhilaṃ pīṭhamāplāvya vāriṇā/
gopayan sarvatīrthāni dakṣiṇaṃ yāti sāgaram

prāgeva divyayamunāṃ sa tyaktvā brahmaṇaḥ sutaḥ/
punaḥ patati lauhitye gatvā dvādaśayojanam

caitre māsi sitāṣṭamyāṃ yo naro niyatendriyaḥ/
caitraṃ tu sakalaṃ māsaṃ śuciḥ prayatamānasaḥ

snāti lauhityatoye tu sa yāti brahmaṇaḥ padam/
lauhityatoye yaḥ snāti sa kaivalyamavāpnuyāt

iti te kathitaṃ rājan yadarthaṃ mātaraṃ purā/
ahan vīro jāmadagnyo yasmād vā krūrakarmakṛt

idaṃ tu mahadākhyānaṃ yaḥ śṛṇoti dine dine/
sa dīrghāyuḥ pramudito balavānabhijāyate

iti te kathitaṃ rājañcharīrārdhaṃ yathādrijā/
śambhorjahāra vetālabhairavau ca yathāhvayau

yasya vā tanayau jātau yathā yātau gaṇeśatām/
kimanyat kathaye tubhyaṃ tadvadasva nṛpottama

//mārkaṇḍeya uvāca//
ityaurvvasya ca saṃvādaḥ sagarema mahātmanā/
yo'sau kāyārdhaharaṇaṃ śambhorgirijayā kṛtaḥ

sarvo'dya kathito viprāḥ pṛṣṭaṃ yaccānyaduttamam/
siddhasya bhairavākhyasya pīṭhānāṃ ca vinirṇayam

bhṛṅgiṇaśca yathotpattirmahākālasya caiva hi/
uktaṃ hi vaḥ kimanyat tu pṛcchantu dvijasattamāḥ

iti sakalasutantraṃ tantramantrāvadātaṃ bahutaraphalakāri prājñaviśrāmakalpam/
upaniṣadamavetya jñānamārgekatānaṃ sravati sa iha nityaṃ yaḥ paṭhet tantrametat

// iti śrīkālikāpurāṇe tryaśītitamo'dhyāyaḥ