Kalika Purana · Chapter 43

kālikāpurāṇam tricatvāriṃśo'dhyāyaḥ pārvatītapavarṇanam
atha śrīkālikā purāṇa adhyāya ४३
// mārkaṇḍeya uvāca //
atha devamuniryā himavanmandiraṃ tadā /
niyojito balabhidā nāradaḥ kāmagaḥ param

sa gataḥ pūjitastena dhareśena mahātmanā /
taṃ samutsṛjya rahasi kālīṃ tāmāsasāda ha

āsādya kālīṃ sa muniḥ sambodhya jñānaśālinīm /
uvācedaṃ vacastathyaṃ sarveṣāṃ jagatāṃ hitam

// nārada uvāca //
śṛṇu kāli vaco mahyaṃ satyaṃ tadavadhāraya /
sevita: sa mahādevastvayeha tapasā vinā

anurakto'pi tena tvāṃ mahādevo visṛṣṭavān /
tvāmṛte śaṅkaro nānyāṃ dvitīyāṃ saṃgrahīṣyati

tvaṃ cāpi nānyaṃ dayitaṃ grahīṣyasi vineśvaram /
tasmāt tvaṃ tapasā yuktā ciramārādhayeśvaram

tapasā saṃskṛtāṃ tvāṃ tu sa dvitīyāṃ kariṣyati /
mantro'yaṃ tasya subhage śṛṇu tvaṃ yena so'cirāt

ārādhitaste pratyakṣo bhaviṣyati maheśvaraḥ /
ॐ namaḥ śivāyeti ca sarvadā śaṅkarapriyaḥ

cintayantī tu tadrūpaṃ niyamasthā ṣaḍakṣaram /
mantraṃ japa tvaṃ girije tena tuṣṭo bhaveddharaḥ

evamuktā tadā kālī nāradena mahātmanā /
kartavyamanumene sā hitaṃ tathyañca tadvacaḥ

anumānya tapastaptuṃ tadā kālīñca nāradaḥ /
svargaṃ jagāma tasyāśca niścitābhūnmativrate

atha yāte devamunau kālī sāsādya menakām /
tapaḥ śraddhāṃ samācakhye cātmano harasaṅgame

// kālyuvāca //
tapastaptuṃ gamiṣyāmi mātaḥ prāptuṃ maheśvaram /
anujānīhi māṃ gantuṃ tapase'dya tapovanam

tapaḥ karaṇayatnaṃ me piturāvedaya drutam /
yāvanna dahye janani bhūteśavirahāgninā

iti tasyā vacaḥ śrutvā menakā śokakarśitā /
āliṃgya svasutāmūce mā tapaḥ kuru vallabhe

mṛdudehāsi putri tvaṃ mā tapo yāhi karkaśam /
tapaḥ soḍhuṃ munergātraṃ śaktaṃ te na kalevaram // १६ /
vanavāsaśca te putri neṣṭaḥ śatrugaṇairapi /
tasmāt tvaṃ samparityajya vanavāsodbhavaṃ tapaḥ /
ātmano hyanurūpeṇa tapastat kuru yaddhitam

// mārkaṇḍeya uvāca //
mātuḥ sā vacanaṃ śrutvā girijā dīnamānasā /
ityūce ca taṃdā vākyaṃ tapoyatnaparā prasūm

mā niṣedhaya māṃ yāsye tapase'dya tapovanam /
pracchannamapi yāsyāmi nānujñātāpyahaṃ tvayā

// menakovāca //
gṛheṣu devāḥ satataṃ brahmaviṣṇuśivādayaḥ /
tasmād gṛhe putri devānarcaya tvaṃ yathepsitān

strīṇāṃ tapovanagatirna śrutā svāminā vinā /
tasmānna yujyate putri tapoyātrā vanaṃ prati // २१ / /
yato nirastā tapase vanaṃ gantuṃ ca menayā /
umeti tena someti nāma prāpa tadā satī

avajñāya tadā māturvacanaṃ himavatsutā /
sakhībhyāṃ jñāpayāmāsa pitaraṃ tapasodyamam

sa tu jñātvā giripatistapase caritodyamam /
duhituścānumene ca nātihṛṣṭamanā iva

sānujñāpya tadā tātaṃ yatra dagdho manobhavaḥ /
śambhunā prayayau tatra gaṅgāvataraṇaṃ prati

gaṅgāvataraṇaṃ nāma prastho himavataḥ sa ca /
haraśūnyo'tha dadṛśe kālyā taccintayā tadā

yatra sthitvā purā śambhurdhyānavānabhavad bhṛśam /
tatra kṣaṇaṃ tu sā sthitvā babhūva virahārditā

hā hareti kṣaṇaṃ tatra rodamānā gireḥ sutā /
vilalāpātiduḥkhārtā cintāśokasamanvitā

kṣaṇaṃ vilapya sā kālī smṛtvā pūrvodbhavaṃ tadā /
hārdaṃ harasya sā mohamavāpa kamalekṣaṇā

tataścireṇa sā mohaṃ dhairyāt saṃstabhya bhāminī /
niyamāyābhavattatra dīkṣitā himavat- sutā

prathamaṃ niyamastasyā babhūva phalabhojanam /
caryā pañcātapā cintā śāmbhavī śāmbhavo japaḥ

yajñiyairdārubhiḥ śuṣkaiścaturdikṣu catuṣkṛtam /
vahnisaṃsthāpanaṃ grīṣme tīvrāṃśustatra pañcamaḥ //३२/
hastāntare caturvahnīn kṛtvā vaiśvānareṣṭinā /
tanmadhyasthā sūryavimbaṃ vīkṣantī valkalāṃśukā /
grīṣmaṃ ninye vahnimadhye śiśire toyavāsinī

prathamaṃ phalabhogena dvitīyaṃ toyabhojanam /
tṛtīyaṃ tu svayampāti- vṛkṣapallava- bhojanam

krameṇa tu tadā parṇaṃ nirasya himavat sutā /
nirāhāravratā bhūtvā tapaścaraṇakhinnikā

āhāre tyaktaparṇābhūdyasmāddhimavataḥ sutā /
tena devairaparṇeti kathitā pṛthivītale

pañcātapavratenaiva toyānāñca praveśanaiḥ

ekapādasthitā sā tu vasante himavatsutā /
ṣaḍakṣaraṃ japantī sā ciraṃ tepe tapo mahat

cīravalkalasaṃvītā jaṭāsaṅghātadhāriṇī /
kṛśāṅgī cintane śaktā jigāya tapasā munīn

tāṃ tapaścaraṇe śaktāṃ rarakṣa śaṅkaraḥ svayam /
āpyāyati sma sa tadā bhayādrakṣati harṣitaḥ

evaṃ tasyāstapasyantyāścintayantyā maheśvaram /
trīṇi varṣasahasrāṇi jagmuḥ kālyāstapovane

ṣaṭtrivarṣasahasrāṇi saṃskṛtā vīkṣaṇāt svayam /
daivena vidhinā devī harayogyā tathābhavat

ṣaṭtrivarṣasahasrānte yatra tepe tapo haraḥ /
tatra kṣaṇamathoṣitvā cintayāmāsa bhāminī

niyamasthāṃ mahādevaḥ kiṃ māṃ jānāti nādhunā /
yenāhaṃ suciraṃ tena nānujñātā taporatā

loke nāstyatra giriśaḥ kiṃ tatra munibhiḥ stutaḥ /
sarvajñaḥ sarvago devo haro devairnigadyate

sa sarvagastu sarvajñaḥ sarvātmā sarvahṛdgataḥ /
sarvabhūtiprado devaḥ sarva bhāvanabhāvanaḥ

satī ca menakā mātā yadi cāhaṃ vṛṣadhvaje /
sānuraktā nacānyasmin sa prasīdatu śaṅkaraḥ

yadi nāradavaktrottho mantro'yaṃ syātṣaḍakṣaraḥ /
yadi bhaktyā mayā japtaṃ harastena prasīdatu

satyaṃ yadi tapastaptaṃ satyaṃ cārādhito haraḥ /
satyaṃ bhaved yadi tapo harastena prasīdatu

// mārkaṇḍeya uvāca //
evaṃ vicintayantī sā vadātiṣṭhaddharāśrame /
adhomukhī dīnaveśā jaṭāvalkalamaṇḍitā

tadaiva brāhmaṇaḥ kaścid brahmācārī dhṛtavrataḥ /
kṛṣṇājinottarīyeṇa dhṛtadaṇḍakamaṇḍaluḥ

brāhmaśriyā dīpyamānaḥ svarṇa gauraḥ suśobhanaḥ /
jaṭābhiḥ parivītābhirudriktastanudehabhūt /
upasthitastadā kālīṃ śambhurbrāhmaṇarūpadhṛk

āsādya prathamaṃ kālīṃ samābhāṣya tadā dvijaḥ /
jñātuṃ pratyakṣato rāgaṃ śrotumicchaṃśca tadvacaḥ

vāgmī vicitravākyena papraccha girijāṃ tadā

// brāhmaṇa uvāca //
kāṃ tvaṃ kasyāsi kalyāṇi kimarthaṃ vijane vane /
tapaścarasi durdharṣaṃ munibhiḥ prayatātmabhiḥ

na bālā tvaṃ nāpi vṛddhā taruṇī cātiśobhanā /
kathaṃ patiṃ vinābhīkṣṇaṃ tapaścarasi sāmpratam

kiṃvā tapasvinī bhadre kasyacit sahacāriṇī /
tapasvinaḥ sa puṣpādi samāhartuṃ gato'nyataḥ

etanmama samācakṣva yadi guhyaṃ bhavenna te /
yadi te hṛdaye manyuḥ kaccidvasati samprati /
tadācakṣva samartho'smi tamahaṃ cāpi vāritum

ityuktā tena vipreṇa girijātha nijāṃ sakhīm /
tasyottarapradānāya kaṭākṣeṇa nyayojayat

sā sakhī vijayā tasyā vacanād brāhmaṇaṃ tadā /
provācedaṃ yathātathyaṃ vīkṣantī girijāmukham

// vijayovāca //
etasya girirājasya tanayeyaṃ dvijottama /
khyātā ca pārvatīnāmnā kālīti ca suśobhanā / / ६१ //
ūce yanna ca kenāpi śaṅkaraṃ vṛṣabhadhvajam /
vāñchantī dayitaṃ tīvraṃ tapaścarati vai patim

ṣaṭtri varṣasahasrāṇi tapastapati bhāminī /
na śaṅkaro girisutāmadyāpyabhyupapadyate

śaṅkaro giriśo devaḥ sarvagaḥ parameśvaraḥ /
iti sma gadyate devairmunibhiśca tapodhanaiḥ

kimenāṃ sa na jānāti kiṃ sānau nāsti vā gireḥ /
iti cintāviṣaṇṇeyamadya no labhate sukham

aprārthitastvamanayā dayase yadi vā sukham /
tadaināṃ śaṅkareṇādya tvaṃ saṅgamaya suvrata

// mārkaṇḍeya uvāca //
iti tasyā vacaḥ śrutvā brahmacārī tadā dvijaḥ /
smayamāna idaṃ vākyaṃ helayovāca pārvatīm

// brāhmaṇa uvāca //
amoghadarśanaścāsmi haraṃ cānayituṃ kṣamaḥ /
kintvekaṃ nigadāmyadya niścitaṃ manmataṃ śṛṇu

jānāmyahaṃ mahādevaṃ taṃ vadāmi śṛṇuṣva me /
vṛṣadhvajo mahādevo bhūtilepī jaṭādharaḥ

vyāghracarmāṃśukaścaikaḥ saṃvīto gajakṛttinā /
kapāladhārī sarpaughaiḥ sarvagātreṣu veṣṭitaḥ

viṣadagdhagalastrayakṣo virūpākṣo vibhīṣaṇaḥ /
avyaktajanmā satataṃ gṛhabhogyavivarjitaḥ

jñātibhirbāndhavairhīno bhakṣyabhojyavivarjitaḥ /
śmaśānavāsī satataṃ tatsaṅgaparivarjitaḥ

garjadbhirvikaṭaistīkṣṇairbhūtoghaiḥ parivāritaḥ /
śṛṅgārarasahīnaśca bhāryāputravivarjitaḥ

kena vā kāraṇena tvaṃ bhartāraṃ taṃ samīhase /
pūrvaṃ śrutaṃ mayā caiva tasyāparamidaṃ kṛtam

śṛṇu te nigadāmyadya yadi te gṛhṇa rocate /
dakṣasya duhitā sādhvī satī vṛṣabhavāhanam

vavre patiṃ purā daivāt sambhogaparivarjitam /
kapālijāyeti satī dakṣeṇa parivarjitā

yajñabhāgapradānāya śambhuścāpi vivarjitaḥ /
sātha tenāpamānena bhṛśaṃ śokākulā satī /
tatyāja svān priyān prāṇāṃstayā tyaktaśca śaṅkaraḥ

tvaṃ strīratnaṃ tava pitā rājā nikhilabhūbhṛtām /
tathāvidhaṃ patiṃ kasmādugreṇa tapasehase

devendro vā dhaneśo vā pavano vāpyapāṃpatiḥ

agnirvā'nyaḥ suro vāpi svarvaidyāvaśvināvapi /
vidyādharo vā gandharvo nāgo vā mānuṣo'thavā

rūpayauvanasampannaḥ samastaguṇasaṃyutaḥ /
sa te yogyaḥ patiḥ śrīmānudārakulasambhavaḥ

yena tvaṃ bahuratnaugha- pūrite'narghavistṛte /
mālyapravarasaṃyukte dhūpacūrṇai: suvāsite

mṛdvāstaraṇasaṃyukte vistṛte sumanohare /
cāruprāsādagarbhasthe jāmbūnadavicitrite /
śayyātale samāsādya sa yogyaste bhavet patiḥ

evaṃ jñātvā'dya subhage yadi vāñchasi śaṅkaram /
kiṃ te tapobhiḥ sutarāmahaṃ taṃ yojaye tvayā

// mārkaṇḍeya uvāca //
iti śrutvā tadā kālī brāhmaṇasyottaraṃ tadā /
mitaṃ tathyaṃ jagādainaṃ brāhmaṇaṃ kopasaṃyutā

// kālyuvāca //
na jānāsi haraṃ devaṃ tvaṃ jānāmīti bhāṣase /
bahiryad dṛśyate tatte kathitaṃ dvijanandana

yasya bhāvaṃ na jānanti sendrā brahmādayaḥ surāḥ /
tasya tvaṃ vipratanaya śiśurjñāsyasi kiṃ bhavam

yacchutaṃ bhavatā nīcavadanād bhāṣitaṃ laghu /
itastatastu śrutvaiva bhāṣase tvaṃ na dṛṣṭavān

tasmāt tvatto varaṃ nāhaṃ vāñchaye nāpi vā patim /
anyad vada na ca tvatto vāñchaye harasaṅgamam

ityuktvā girijā vipramavalokya sakhīmukham /
idamāha tadā kālī saṃśayārūḍhacetanā

mahatā cintaneneha tapasārādhito haraḥ /
tanmamāgre viprasuto nindituṃ vākyamuktavān /
tadahaṃ cāpaneṣyāmi stutivākyena sāmpratam

mahātmanāṃ ca yo nindāṃ śṛṇoti kurute'thavā

tayorāgaḥ samaṃ pūrvaṃ mayā tātamukhācchrutam /
tasmāttadapaneṣye'haṃ tanniṣedhaya viprakam

ityuktvā sā sakhīṃ kālī śambhusaṅgatamānasā /
aghaṃsaṃmārjanāyāśu haraṃ stotumupākramat

// kālyuvāca //
namaḥ śivāya śāntāya kāraṇatrayahetave /
nivedayāmi cātmānaṃ tvaṃ gatiḥ parameśvara

vijñānasaubhāgyasuhṛdgatāya te prapañcahīnāya hiraṇyabāhave /
namo'stu nārāyaṇapadmasambhava- pradhānabījāya jagaddhitāya te / / ९६ //
iti stuvantīṃ punareva sa dvijastadā vacaḥ kiñcidudīrituṃ punaḥ /
samīkṣya kālīmakarot sayatnakaṃ buddhvā samācaṣṭa sakhīṃ gire: sutā

ayaṃ dvija: kiñcana vaktumicchatyugraṃ haraṃ cāpi na saṃvidānaḥ /
nindannahi prāṇaharīṃ harasya nindāmahaṃ śrotumiha kṣamāmi

yāvad bhūrivaco'syāhaṃ na śṛṇomyadhunā sakhi /
gacchāmi tāvad dūrāya samuttiṣṭhāmi matpriye

ityuktvā sā tayā sakhyā sahitā himavatsutā /
pratasthe'tha samutthāya tamutsṛjya dvijaṃ haṭhāt

atha śambhunijaṃ rūpamāsthāya himavatsutām /
taṃ samutsṛjya gacchantīṃ haraḥ smeramukho'nvayāt

ahaṃ haro mahādevo māṃ saṃstauṣi na cādhunā /
sammukhībhava he kāli samāśvāsaya śāṅkari

ityuktvā sa mahādevo gacchantyāḥ purato gataḥ /
prasārya hastau kālyāstu gatiṃ tasyā virodhayan

sā vīkṣya śambhuvadanaṃ tatkṣaṇādabhavaddhaṭhāt /
adhomukhī taḍidvātacakiteva gire: sutā

mandākṣaṃ prītilajjābhiḥ sā jaḍeva tadābhavat /
vaktuṃ ca nāśakat kiñcidvivakṣurapi bhāminī / / १०५ //
manorathānāṃ siddhyā tu sudhābhiriva pūritam /
śarīramabhavattasyā mudā pūrṇaṃ dvijottamāḥ

ṣaṭtrivarṣasahasraistu tapaḥ kleśamavindata /
yattaṃ kṣaṇāt samutsṛjya sammodamuditābhavat

tāṃ ca vīkṣya tathābhūtāṃ praṇayād vṛṣabhadhvajaḥ /
kāmena bhasmarūpeṇa gātrasthena ca mohitaḥ

atha tāṃ virahodriktaḥ sametya vṛṣabhadhvajaḥ /
sambodhayannidaṃ cāṭuvacanaṃ proktavān mudā

// śiva uvāca //
na tu sundari māṃ vaktuṃ kiñcanāpi tvamīhase /
tapaḥ kleśaṃ smarantī kiṃ mahyaṃ kupyasi sāmpratam

ahaṃ ca paritapyāmi tvāmṛte subhage mama /
samayād yat samārabdhaṃ tapastaptuṃ tvayā samam // १११ / /
sānurakto'tha saṃskṛtya bhaviṣyāmi tvayā priye /
adhunā samatīto me yaḥ kṛtaḥ samayo mayā

tapase bhavatī cāpi tapasaiva susaṃskṛtā /
saṃcintanena japyena tīvreṇa tapasā tadā /
mūlyena mahatā krīto dāso'haṃ māṃ niyojaya

tvadaṃgānāṃ saṃskaraṇe jaṭānāṃ ca prasādhane /
pramucya valkala gātrāccārvaṃśukaniveśane / / ११४ //
hāranūpurakeyūrakācyādiparidhāpane /
drutaṃ niyojaya śubhe yadi sneho'sti mādṛśi

nirdagdho yomayā kāmo bhasmarūpeṇa mattanau /
sthito māṃ pratikṛtyeva tvada dagdhumicchati

tasmāduddhara māṃ kāmādagneriva manohare /
tvadaṅgāmṛta dānena prasīda dayite mama

// iti śrīkālikāpurāṇe pārvatītapovarṇane tricatvāriṃśo'dhyāyaḥ

kālikā purāṇa hindī anuvāda paḍhane ke lie dekheṃ-[https://ptvaishnavi.blogspot.com/2023/08/Kalika-puran-adhyay-43.html DP Karmakand]