Kalika Purana · Chapter 41

kālikāpurāṇam ekacatvāriṃśo'dhyāyaḥ nāradāgamanam
atha śrīkālikā purāṇa adhyāya ४१
// ṛṣayaḥ ūcuḥ //
kathaṃ girisutā kālī babhūva jagatāṃ prasūḥ /
dākṣāyaṇī tyaktatanuḥ kathamāpa haraṃ patim

kathamardhaśarīraṃ sā jahāra ca pinākinaḥ /
etannaḥ pṛcchatāṃ samyak kathayasva mahāmate

// mārkaṇḍeya uvāca //
śṛṇudhvaṃ muniśārdūlāḥ yathā dākṣāyaṇī satī /
bhūtā girisutā pūrvaṃ yathārdhamaharattanum

yadā'tyajattanuṃ devī pūrvaṃ dākṣāyaṇī satī /
tadaiva manasāgacchan menakāṃ himavadgirim

yadā hareṇa sahitā dakṣakanyā himācale /
cikrīḍa ca tadā tasyā menakā'bhūd hitaiṣiṇī

tasyāḥ sutāsyāmiti ca ādhāya manasi dvijāḥ /
tyaktaprāṇā tadā devī bhūtā himavataḥ sutā

yadā dākṣāyaṇī prāṇān dakṣakopājjahau purā /
tadaiva menakā devī ārirādhayiṣuḥ śivām

mahāmāyāṃ jagaddhātrīṃ yoganidrāṃ sanātanīm /
mohinī sarvabhūtānāṃ śaraṇaṃ sarvanākinām

menakā kṛtārādhana
aṣṭamyāmupavāsaṃ tu kṛtvā sā navamītithau /
modakairbalibhiḥ piṣṭaiḥ pāyasairgandhapuṣpakaiḥ

caitre māsi samārabhya saptaviṃśativatsarān /
yāvat sampūjayāmāsa putrārthinyanvahaṃ śuciḥ

gaṅgāyāmoṣadhiprasthe kṛtvā mūrtiṃ mahīmayīm /
kadācit sā nirāhārā kadācit sā dhṛtavratā

śivāvinyastamanasā saptaviṃśativatsarān /
nināya menakā devī paramāṃ bhūtimicchatī

saptaviṃśativarṣānte jaganmātā jaganmayī /
suprītā'bhavadatyarthaṃ prāha pratyakṣatāṃ gatā

// devyuvāca //
yat prārthitaṃ tvayā devi mattastatprārthayādhunā /
dāsye tavāhaṃ tatsarvaṃ vāñchitaṃ yad hṛdā bhavet

// mārkaṇḍeya bole //
tataḥ sā menakā devī pratyakṣaṃ kālikāṃ gatām /
dṛṣṭvaiva praṇanāmātha vacanaṃ cedamabravīt

// menakovāca //
devī pratyakṣato rūpaṃ tava dṛṣṭaṃ mayā'dhunā /
tvāmahaṃ stotumicchāmi prasannā yadi me śive

// mārkaṇḍeya uvāca //
tataḥ sā mātarityuktvā kālikā sarvamohinī /
bāhubhyāṃ cāruvṛttābhyāṃ menakāṃ pariṣasvaje

tataḥ sā menakā devī kālikāṃ parameśvarīm /
tuṣṭāva vāgbhiriṣṭābhiḥ śivāṃ pratyakṣataḥ sthitām

// menakovāca //
prerayantīṃ jagaddhāma caṇḍikāṃ lokadhāriṇīm /
praṇamāmi jagaddhātrīṃ sarvakāmārthasādhinīm

nityānandāṃ jñānamayīṃ yoganidrāṃ jagatprasūm /
praṇamāmi śivāṃ śuddhāṃ vidhiśauriśivātmikām

māyāmayīṃ mahāmāyāṃ bhaktaśokavināśinīm /
kāmasyavanitāṃ bhadrāṃ tvāṃ citiṃ śivām

sattvodrekād yā bhavitrīha nityā nityā cāpi prāṇināṃ buddhirūpā /
sā tvaṃ bandhacchedaheturyatīnāṃ kaste gadyo mādṛśībhiḥ prabhāvaḥ

yā tvaṃ sāmnāṃ siddhiruktistathārcā yā vṛttiryā yajuṣāṃ dīrgharūpā /
hiṃsācaivātharvavedasya sā tvaṃ nityaṃ kāmaṃ tvaṃ mameṣṭaṃ vidhehi

nityānityairbhāgahīnaiḥ purasthai: stanmātraiyairyatyate bhūtavarga: /
teṣāṃ śaktistvaṃ sadā nityarūpā kā te yoṣā yogyaṃ vaktuṃ samarthā

kṣitirdharitrī jagatāṃ tvameva tvameva nityā prakṛtisvarūpā /
yayā vaśaḥ kriyate brahmarūpaḥ sā tvaṃ nityā me prasīdāstu mātaḥ

tvaṃ jātavedogataśaktirūpā tvaṃ dāhikā sūryakarasya śaktiḥ /
āhlādikā tvaṃ bahu candrikāyāstāṃ tvāmahaṃ staumi namāmi cāmbikām

yoṣā yoṣitpriyāṇāṃ tvaṃ vidyā tvaṃ cordhvaretasām /
vāñchā tvaṃ sarvajagatāṃ māyā ca tvaṃ tathā hareḥ

yā'nekarūpāṇi vidhāya nityaṃ sṛṣṭiṃ sthitiṃ hānimapīha kartrī /
brahmācyutasthāṇuśarīrahetuḥ sā tvaṃ prasīdādya punarnamaste

// mārkaṇḍeya uvāca //
tataḥ sā jagatāṃ mātā kālikā punareva hi /
uvāca menakāṃ devīṃ vāñchitaṃ varayetyuta

tataḥ sā prathamaṃ putraśataṃ vane yaśasvinī /
vīryavañcāyuṣāyuktamṛddhisiddhisamanvitam

paścāt tathaikāṃ tanayāṃ surūṣāṃ guṇaśālinīm /
kuladvayānandakarīṃ bhuvanatrayadurlabhām

tato bhagavatī prāha menakāṃ munisannibhām /
smitapūrvaṃ tadā tasyāḥ pūrayantī manoratham

// devyuvāca //
śataṃ putrāḥ sambhavantu bhavatyā vīryasaṃyutāḥ /
tatraiko balavānmukhyaḥ prathamaṃ sambhaviṣyati

sutā ca tava devānāṃ mānuṣāṇāṃ ca rakṣasām /
hitāya sarvajagatāṃ bhaviṣyāmyahameva te

tvaṃ sukhaprasavā nityaṃ tathā nityaṃ pativratā /
amlānā rūpasampannā subhagā ca bhaviṣyasi

// mārkaṇḍeya uvāca //
evamuktā jagaddhātrī tatraivāntaradhīyata /
menakā ca mudaṃ labdhā svasthānaṃ praviveśa ha

tataḥ kāle tu samprāpte mainākamacalottamam /
pakṣeṇa saha yo'dyāpi sindhumadhye pravartate /
menakā suṣuve devī devendraṃ spardhayāgatam / / ३७//
anyānūnaśataṃ putrān kramāt sā suṣuve satī /
mahāvīryān mahāsattvān sampannān sarvato guṇaiḥ

tataḥ sā kālikā devī yoganidrā jaganmayī /
pūrvatyaktasatīrūpā janmārthaṃ menakāṃ yayau

samayasyānurūpeṇa menakā jaṭhare śivā /
samuddhṛya samutpannā sā lakṣmīriva sāgarāt

// pārvatī - janma /
vasantasamaye devī navamyāmṛkṣayogataḥ /
ardharātre samutpannā gaṅgeva śaśimaṇḍalāt

tatastasyāṃ tu jātāyāṃ prasannā abhavan diśaḥ

anukūlo vavau vāyurgambhīro gandhavāñ śubhaḥ /
babhūva puṣpavṛṣṭiśca toyavṛṣṭistathāparā

jajvaluścāgnayaḥ śāntā jagarjuśca ghanāghanam /
tasyāṃ tu jātamātrāyāṃ sarvaṃ svāsthyamapadyata

tāṃ tu dṛṣṭvā tathā jātāṃ nīlotpaladalānugām /
śyāmāṃ sā menakā devī mudamāpātiharṣitā

devāśca harṣamatulaṃ prāpustatra muhurmuhuḥ /
tuṣṭuvuścāntarikṣasthā gandharvāpsarasāṃ gaṇāḥ

tāṃ tu nīlotpaladalaśyāmāṃ himavataḥ sutām /
kālīti nāmnā himavānājuhāva kṛtodane

bāndhavaistu samastaistannāmnā sā pārvatīti ca /
kāliketi tathā nāmnā kīrtitā girinandinī

tataḥ sā vavṛdhe devī girirājagṛhe śubhā /
gaṅgeva varṣāsamaye śaradīvātha candrikā

edhamānānudivasaṃ cārvaṅgī cārutāṃ muhuḥ /
dadhre sānudinaṃ kālī candrabimbaṃ kalāmiva

sā bālabhāvamāpannā krīḍantī kālikā mudam /
sakhībhiḥ prāpa vipulāṃ kālindīva sarid vrajaiḥ

ṣaḍguṇāstāṃ svayaṃ devī pūrvajanmavaśīkṛtāḥ /
svayamīyurdvijaśreṣṭhāḥ prāvṛṣaṃ kālikā yathā

aticakrāma svaguṇaiḥ sā devī devakanyakāḥ /
rūpairapsarasaḥ sarvā gītairgandharva kanyakāḥ

sā bālya eva satataṃ bandhuvargapriyā śubhā /
guṇaiḥ svabandhūn pitaraṃ mātaraṃ cāpyatoṣayat

mātuḥ stutikarī nityaṃ pitṛpūjanatatparā /
sarvadā bhrātṛsahitā jaganmātā'bhavattadā

sarvadā sā jaganmātā kanyā sā samupasthitā /
pituḥ samīpe vasati kālindīva vibhāvasoḥ

athaikadā tāṃ nikaṭe nidhāya himavadgiriḥ /
tanayaiḥ saha saṅgamya sthitaḥ paramakautukāt

athāgatastatra munirnārado devalokataḥ /
himavantaṃ sukhāsīnaṃ sutaiḥ sārdhaṃ dadarśa saḥ

apaśyannikaṭe kālīṃ kālikāmiva sūryataḥ /
jyotsnāmiva sudhāṃśostu samyagvṛddhā śaranniśi

pūjitastena giriṇā kṛtāsana - parigrahaḥ /
nāradaḥ prathamaṃ śailaṃ vṛttāntaṃ paryapṛcchata

tato viditavṛttānto nārado menakāṃ prati /
uvāca harṣayan vākyaṃ munirvākyaviśāradaḥ

// nārada uvāca //
eṣā te tanayā rucyā śuddhāṃśoriva vardhitā /
ādyā kalā śailarāja sarvalakṣaṇaśālinī

śambhorbhavitrī dayitā sānukūlā sadā hare /
tasya cittaṃ vaśe caiṣā kariṣyati tapasvinī

sa cāpyenāmṛ jāyāṃ nānyāmudvāhayiṣyati /
etayoryādṛśaḥ prema kayościnnaiva tādṛśaḥ

bhūto vā bhavitā vāpi nādhunā ca pravartate /
anayā surakāryāṇi kartavyāni bahūni ca

anayaiva giriśreṣṭha ardhanārīśvaro haraḥ /
bhaviṣyati ca sauhārdojyotsnayaivāmṛtātmanaḥ

śarīrārdha harasyaiṣā kariṣyati nijāspade /
svarṇagaurī suvarṇābhā tapasā toṣite hare

vidyudgaurī tviyaṃ kālī tava putrī bhaviṣyati /
gaurīti nāmnā paścāttu khyātimeṣā gamiṣyati

nānyasmai tvamimāṃ dātuṃ manaḥ kartumihārhasi /
idaṃ copāṃśu devānāṃ na prakāśaṃ kariṣyasi

// mārkaṇḍeya uvāca //
iti tasya vacaḥ śrutvā devarṣernāradasya ca /
uvāca himavān vākyaṃ muniṃ prati viśāradaḥ

// himavān uvāca //
śrūyate tyaktasaṅgaḥ sa mahādevo yatātmavān /
tapaścopāṃśu tapati devānāmapyagocaraḥ

sa kathaṃ dhyānamārgasthaḥ parabrahmārpitaṃ manaḥ /
prabhraṃṣiṣyati devarṣe tatra me saṃśayo mahān

akṣaraṃ paramaṃ brahma pradīpakalikopamam /
so'ntaḥ paśyati sarvatra na tu bāhyaṃ nirīkṣate

iti sma śrūyate nityaṃ kinnarāṇāṃ mukhād dvija /
sa kathaṃ tādṛśaṃ svāntaṃ śakto bhraṃśayituṃ haraḥ

viśeṣataḥ śrūyate sma dākṣāyaṇyā samaṃ haraḥ /
samayaṃ jñātavān pūrvaṃ tanme nigadataḥ śṛṇu

tvāmṛte'nyāṃ na vanitāṃ dākṣāyaṇi sati priye /
bhāryārtha saṃgrahīṣyāmi satyametad bravīmi te

iti satyā samaṃ tena puraiva samayaḥ kṛtaḥ /
tasyāṃ mṛtāyāṃ sa kathaṃ striyamanyāṃ grahīṣyati

// nāradovāca //
nātra kāryā tvayā cintā girirāja bhavatsutā /
eṣā satī samutpannā harāyaiva na saṃśayaḥ

// mārkaṇḍeya uvāca //
ityuktvā sa tu devarṣirnāradastu yathā satī /
menakāyāṃ samutpannā sarvaṃ tat proktavān girau

tatsarvaṃ pūrvavṛttāntaṃ nāradasya mukhād giriḥ /
śrutvā saputradāra: sa tadā niḥsaṃśayo'bhavat

tataḥ kālī kathāṃ śrutvā nāradasya mukhāt tadā /
lajjayā dhomukhī bhūtvā smitavistāritānanā

kareṇa tāṃ tu saṃgṛhya pronnamayya mukhaṃ giriḥ /
mūrdhni samyagupāghrāya svāsane saṃnyaveśayat

tatastāṃ punarevāha nāradaḥ śailaputrikām /
harṣayan girirājaṃ tu menakāṃ tanayaiḥ saha

// nārada uvāca //
siṃhāsanena kiṃ svasyāḥ śailarāja bhavet tava /
śambhoruru: sadaivāsyā āsanaṃ tu bhaviṣyati

harorumāsanaṃ prāpya tanayā tava saṃtatam /
nānyatra kutracittuṣṭimāsane prāpyate gire

// mārkaṇḍeya uvāca //
iti vacanamudāraṃ nāradaḥ śailarājaṃ tridivamagamaduktvā tatkṣaṇād devayānaiḥ /
giripatirapi cintāharṣasanmohayuktaḥ praviśadacalayāsau svāntaraṃ padmagarbham

// iti śrīkālikāpurāṇe nāradāgamane ekacatvāriṃśo'dhyāyaḥ

kālikā purāṇa hindī anuvāda paḍhane ke lie dekheṃ-[https://ptvaishnavi.blogspot.com/2023/08/Kalika-puran-adhyay-41.html DP Karmakand]