Kalika Purana · Chapter 20

kālikāpurāṇam viṃśo'dhyāyaḥ candraśāpavarṇanam
kālikā purāṇa adhyāya २०
// mārkaṇḍeya uvāca //
atha tatra gatāṃ dṛṣṭvā sandhyāṃ girivaraṃ prati /
tapase niyatātmānaṃ brahmā prāha svakaṃ sutam

vasiṣṭhaṃ saṃśitātmānaṃ sarvajñaṃ jñāniyoginam /
samīpe susamāsīnaṃ vedavedāṅgapāragam

// brahmovāca //
vasiṣṭha gaccha yatraiṣā sandhyā yātā manasvinī /
tapase dhṛtakāmā sā dīkṣasvaināṃ yathāvidhi

mandākṣamabhavat tasyāḥ purā dṛṣṭveha kāmukān /
yuṣmān māñca tathātmānaṃ sakāmān munisattama

ayuktarūpaṃ tatkarma pūrvavṛttaṃ vimṛśya sā /
asmākamātmanaścāpi prāṇān santyaktumicchati

amaryādeṣu maryādāṃ tapasā sthāpayiṣyati /
tapaḥ kartuṃ gatā sādhvī candrabhāgāya sāmpratam

na bhāvaṃ tapasastāta sā tu jānāti kañcana /
tasmādyathopadeśaṃ sā prāpnoti tvaṃ tathā kuru

idaṃ rūpaṃ parityajya rūpāntaraṃ paraṃ bhavān /
parigṛhṇāntike tasyāstapaścaryānnideśatu

idaṃ svarūpaṃ bhavato dṛṣṭvā pūrvaṃ yathā trapām /
tathā prāpya na kiñcit sā tvadagre vyāhariṣyati

parityajya svakaṃ rūpaṃ rūpāntaradharo bhavān /
tasmāt sandhyāṃ mahābhāgāmupadeṣṭuṃ pragacchatu

// mārkaṇḍeya uvāca //
tathetyuktvā vasiṣṭho'pi varṇī bhūtvā jaṭādharaḥ /
taruṇaścandrabhāgāya yayau sandhyāntikaṃ muniḥ

tatra devasara: pūrṇa guṇairmānasasammitam /
dadarśa sa vasiṣṭho'tha sandhyāṃ tattīragāminīm

tīrasthayā tayā reje tatsaraḥ kamalojjvalam /
udyadindusanakṣatraṃ pradoṣe gaganaṃ yathā

tāṃ tatra dṛṣṭvātha muniḥ samābhāṣya sakautukaḥ /
vīkṣāñcakre sarastatra vṛhallohitasaṃjñakam

candrabhāgā nadī tasmāt kāsārāddakṣiṇāmbudhim /
yāntīṃ nirbhidya dadṛśe tena sānugirermahat

nirbhidya paścimaṃ sānuṃ candrabhāgasya sā nadī /
yathā himavato gaṅgā tathā gacchati sāgaram

// ṛṣaya ūcuḥ //
candrabhāgā kathaṃ sindhustatrotpannā mahāgirau /
kīdṛk sarastadviprendra vṛhallohitasaṃjñakam

kathaṃ sa parvataśreṣṭhaścandrabhāgāhvayo'bhavat /
candrabhāgāhvayā kasmānnadī jātā vṛṣodakā

etannaḥ śroṣyamāṇānāṃ jāyate kautukaṃ mahat /
māhātmyaṃ candrabhāgāyāḥ kāsārasya girestathā

// mārkaṇḍeya uvāca //
śrūyatāñcandrabhāgāyāḥ utpattirmunisattamāḥ /
yuṣmābhiścandrabhāgasya māhātmyaṃ nāmakāraṇam

himavagirisaṃsaktaḥ śatayojanavistṛtaḥ /
yojanatriṃśadāyāmaḥ kundendudhavalo giriḥ

tasmin girau purā vedhāścandraṃ śuddhaṃ sudhānidhim /
vibhajya kalpayāmāsa devānnaṃ sa pitāmahaḥ

pitrarthañca tathā tasya tithivṛddhikṣayātmakam /
kalpayāmāsa jagatāṃ hitāya kamalāsanaḥ

vibhaktaścandramāstasmin jīmūte dvijasattamāḥ /
ato devāścandrabhāgaṃ nāmnā cakruḥ purā girim

// ṛṣaya ūcuḥ //
yajñabhāgeṣu tiṣṭhatsu tathā kṣīrodaje'mṛte /
kimarthamakaroccandraṃ devānnaṃ kamalāsanaḥ

tathā kaṃvye sthite kasmāt pitryarthaṃ samakalpayat /
tithikṣaye tathā vṛddhau kathamindurabhūdguro

etannaḥ saṃśayaṃ brahmañchindhi sūryo yathā tamaḥ /
nānyo'sti saṃśayasyāsya chettā tvatto dvijottama

// mārkaṇḍeya uvāca //
purā dakṣaḥ svatanayāḥ aśvinyādyāḥ manoramāḥ /
ṣaḍviśatiṃ tathaikāñca somāyādāt prajāpatiḥ

samastāstāstataḥ soma upayeme yathāvidhi /
nināya ca svakaṃ sthānaṃ dakṣasyānumate tadā

atha candraḥ samastāsu tāsu kanyāsu rāgataḥ /
rohiṇyā sārdhamavasadratotsavakalādibhiḥ

rohiṇīmeva bhajate rohiṇyā saha modate /
vinendū rohiṇīṃ śāntiṃ na kācillabhate purā

rohiṇī tatparaṃ candraṃ vīkṣya tāḥ sarvakanyakāḥ /
upacārairbahuvidhairbhejuścandramasaṃ prati

niṣevyamāṇo'nudinaṃ yadā naivākarodvidhuḥ /
tāsu bhāvaṃ tadā sarvā amarṣavaśamāgatāḥ

athottarāphālgunīti nāmnā yā bharaṇī tathā /
kṛttikārdrā maghā caiva viśākhottarabhādrapat

tathā jyeṣṭhottarāṣāḍhe navaitāḥ kupitāḥ bhṛśam /
himāṃśumupasaṃgamya parivavruḥ samantataḥ

parivārya niśānāthaṃ dadṛśū rohiṇīṃ tataḥ /
vāmāṃkasthāṃ tasya tena ramamāṇāṃ svamaṇḍale

tāṃ vīkṣya tādṛśīṃ sarvā rohiṇīṃ varavarṇinīm /
jajvaluścātikopena haviṣeva hutāśanaḥ

tato madhātripūrvāśca bharaṇī kṛttikā tathā /
candrāṃkasthāṃ mahābhāgāṃ rohiṇīṃ jagṛhurhaṭhāt

ūcuścātīva kupitāḥ paruṣaṃ rohiṇīṃ prati /
jīvantyāṃ tvayi duṣprājñe nāsmānindustu bhāvabhāk

samupaiṣyati kasmiṃścitsama suratotsukaḥ /
vahnīnāṃ kṣemavṛddhyarthaṃ tāṃ haniṣyāma durmatim

na tvāṃ hatvā bhavet pāpamasmākamapi kiñcana /
prajanaghnīṃ bahustrīṇāmanṛtau pāpakāriṇīm

yasminnarthe purā brahmā vyājahāra sutaṃ prati /
nītiśāstropadeśāya tannaḥ saṃśrutamasti vai

ekasya yatra nidhane pravṛtte duṣṭakāriṇaḥ /
bahūnāṃ bhavati kṣemaṃ tasya puṇyaprado vadhaḥ

rukmasteyī surāpaśca brahmahā gurutalpagaḥ /
ātmānaṃ ghātayedyastu tasya puṇyaprado vadhaḥ

// mārkaṇḍeya uvāca //
tāsāṃ tādṛgabhiprāyaṃ buddhvā dṛṣṭvā ca karma ca /
bhītāṃ ca rohiṇīṃ dṛṣṭvā priyāmatimanoramām

ātmānaścāparādhaṃ ca tadasambhogajaṃ muhuḥ /
vicintya rohiṇīṃ bhītāṃ tāsāṃ hastādamocayat

mocayitvā ca bāhubhyāṃ sampariṣvajya rohiṇīm /
vārayāmāsa tāḥ sarvāḥ kṛttikādyāḥ sa bhāminīḥ

tadenduṃ vārayantyastāḥ kṛttikādyā maghāntakāḥ /
sāmyamūcurmanasvinyastāṃ vīkṣyantyo'tha rohiṇīm

na te trapā vā bhītirvā pāpato'smānnirasyataḥ /
saṃjāyate niśānātha prākṛtasyeva vartataḥ

kathamasmānnirākṛtya cāritravratadhāriṇīḥ /
sadā bhaktimatīrekāṃ mūḍhavattvaṃ niṣevase

kiṃ te nāvagato dharmo vedamūlaḥ śrutaḥ purā /
yaddharmahīnaṃ kuruṣe karma sadbhirvigarhitam

dharmaśāstrārthagaṃ karma carantīnāṃ yathocitam /
kathamudvāhitānāṃ tvaṃ mukhamātra na vīkṣase

gadato yacchutaṃ pūrvaṃ nāradāya piturmukhāt /
dakṣasya dharmaśāstrārthaṃ tacchṛṇuṣva niśāpate

bahudāraḥ pumān yastu rāgādekāṃ bhajet striyam /
sa pāpabhākstrījitaśca tasyāśaucaṃ sanātanam

yadduḥkhaṃ jāyate strīṇāṃ svāmyasambhogajaṃ vidho /
na tasya sadṛśaṃ duḥkhaṃ kiñcidanyatra vidyate

satīmṛtumatīṃ jāyāṃ yo neyātpuruṣādhamaḥ /
ṛtudhastreṣu śuddheṣu bhrūṇahā sa ca jāyate

bhāryā syādyāvadātreyī tāvatkālaṃ vibodhanam /
tasyāstu saṅgame kiñcidvihitañcāpi nācaret

bahubhāryasya bhāryāṇāmṛtumaithunanāśanam /
na kiñcidvidyate karma śāstreṇāpi yadīritam

toṣayet satataṃ bhāryāvidhivatpāṇipīḍitāḥ /
tāsāṃ tuṣṭyā tu kalyāṇamakalyāṇamato'nyathā

santuṣṭo bhāryayā bhartā bhartrā bhāryā tathaiva ca /
yasminnetatkule nityaṃ kalyāṇaṃ tatra vai dhruvam

yayā virudhyate svāmī saubhāgyamadadṛptayā /
sapatnīsaṅgamaṃ kartuṃ sā syādveśyā bhavāntare

ihāpi loke vācyatvamadharmañcāpi vindati /
na pituśca kulaṃ svāmikulaṃ tasyāḥ pramodate

virudhyamāne patyau yatsapatnyā vā pravartate /
atīva duḥkhaṃ bhavati tadakalyāṇakṛttayoḥ

// mārkaṇḍeya uvāca //
ityevaṃ bhāṣamāṇāsu tāsu cātīva niṣṭhuram /
cukopa candramā dṛṣṭvā malinaṃ rohiṇīmukham

rohiṇī ca tadā tāsāmavalokyogratāṃ muhuḥ /
na kiñcit sāpi provāca bhayaśokatrapākulā

athāpi kupitaścandrastāḥ śaśāpa tadā striyaḥ /
yasmānmama puraścoprāstīkṣṇā vācaḥ samīritāḥ

bhavatībhiśca tisṛbhirloke'smin kṛttikādibhiḥ /
ūprāstīkṣṇā iti khyātiḥ prāptavyā tridaśeṣvapi

tasmādevaṃvidhānena navaitāḥ kṛttikādayaḥ /
yātrāyāṃ nopayuktā hi bhaviṣyadhvaṃ dine dine

yuṣmān paśyanti devādyā manuṣyādyā ca ye kṣitau /
yātrāyāṃ tena doṣeṇa teṣāṃ yātrā na ceṣṭadā

atha sarvāstadā śāpaṃ tasya śrutvātidāruṇam /
candrasya hṛdayaṃ jñātvā śāpāccātīva niṣṭhuram

jagmuḥ sarvāstadā dakṣabhavanaṃ pratyamarṣitāḥ /
ūcuśca dakṣaṃ pitaramaśvinyādyāḥ sagadgadam

somo vasati nāsmāsu rohiṇīṃ bhajate sadā /
sevamānā na bhajate so'smān parabadhūriva

nāvasthāne nāvasāne bhojane śravaṇe tathā /
vinendū rohiṇīṃ śāntiṃ labhate nahi kāñcana //७३/
rohiṇyā vasatastasya samīpaṃ vīkṣya te sutāḥ /
yāntīḥ so'nyatra nayanamādhāya nahi vīkṣate

māstvanyaḥ svāmisadbhāvo mukhamātraṃ na vīkṣate /
asmin vastuni yatkāryaṃ tadasmābhirnigadyatām

asmābhiretatsamaye'nuruddhaśca candramāḥ /
sa tatkṛte tataścāsmacchāpaṃ tīvraṃ tadākarot

doruṇāścātitīkṣṇāśca loke vācyatvamāpya ca /
ayātrikā bhaviṣyadhvaṃ yūyamityuktavān vidhuḥ

// mārkaṇḍeya uvāca //
śrutvā vākyaṃ sa putrīṇāṃ tābhiḥ sārdhaṃ prajāpatiḥ /
jagāma yatra somo'bhūdrohiṇyā sahitastadā

dūrādeva vidhurdṛṣṭavā dakṣamāyāntamāsanāt /
uttasthāvantike prāpya vavande ca mahāmunim

atha dakṣastadovāca kṛtāsanaparigrahaḥ /
sāmapūrvaṃ candramasaṃ kṛta- saṃvandanaṃ tathā

// dakṣa uvāca /
samaṃ vartasva bhāryāsu vaiṣamyaṃ tvaṃ parityaja /
vaiṣamye bahavo doṣā brahmaṇā parikīrtitāḥ

ratiputraphalā dārāstāsu kāmānubandhanāt /
kāmānubandhaḥ saṃsargāt saṃsargaḥ saṅgamādbhavet

saṅgamaścāpyabhidhyānādvīkṣaṇādabhijāyate /
tasmād bhāryāsvabhidhyānaṃ kuru tvaṃ vīkṣaṇādikam

yadyevaṃ naiva kuruṣe madvaco dharmayantritam /
tadā lokavacoduṣṭaḥ pāpavāṃstvaṃ bhaviṣyasi

// mārkaṇḍeya uvāca //
etacchrutvā vacastasya dakṣasya sumahātmanaḥ /
evamastviti candro'pi nyagadaddakṣaśaṅkayā

athānumantrya tanayāścandraṃ jāmātaraṃ tathā /
yayau dakṣo nijaṃ sthānaṃ kṛtakṛtyastadā muniḥ

gate dakṣe tataścandrastāṃ samāsādya rohiṇīm /
jagrāha pūrvavadbhāvaṃ tāsu tasyāṃ ca rāgataḥ

tatraiva rohiṇīṃ prāpya na kāścidapi vīkṣate /
rohiṇyāmeva vasate tatastāḥ kupitāḥ punaḥ

gatvā tā: pitaraṃ prāhudaurbhāgyodvagnamānasāḥ /
somo vasati nāsmāsu rohiṇīṃ bhajate sadā

tavāpi nākarodvākyaṃ tasmānna: śaraṇaṃ bhava

udvegakopasaṃyukta uttasthau tatkṣaṇānmuniḥ /
jagāma manasā dhyāyan kartavyaṃ nikaṭaṃ vidhoḥ

upagamya tadā prāha vacaścandraṃ prajāpatiḥ /
samaṃ vartasva bhāryāsu vaiṣamyaṃ tvaṃ parityaja

na cedidaṃ vaco'smākaṃ maurkhyāt tvaṃ māvabudhyase /
dharmaśāstrātigāyāhaṃ śapsye tubhyaṃ niśāpate

// mārkaṇḍeya uvāca //
tato dakṣabhayāccandrastatkartuṃ prati tatpuraḥ /
aṅgīcakārātibhayāt kāryameva muhustviti

samaṃ pravartanaṃ kartuṃ bhāryāsvaṅgīkṛte tataḥ /
vidhunā prayayau dakṣaḥ svasthānaṃ candrasammataḥ

gate dakṣe niśānātho rohiṇyāsahito bhṛśam /
ramamāṇo visasmāra dakṣasya vacanantu saḥ

sevamānāśca tāḥ sarvā aśvinyādyā manoramāḥ /
nābhajaccandramāstāsu avajñāmeva cākarot

avajñātāstu tāḥ sarvāścandreṇa piturantikam /
gatvaivārtasvarāścārtā rudantyaścedamabruvan

nākarodvacanaṃ somastavāpi munisattama /
avajñāṃ kurute'smāsu pūrvato'pyadhikaṃ sa ca

tasmāt somena naḥ kāryaṃ na kiñcidapi vidyate /
tapasvinyo bhaviṣyāmastapaścaryāṃ nideśaya

tapasā śodhitātmānaḥ parityakṣyāma jīvitam /
kimasmākaṃ jīvitena durbhagānāṃ dvijottama

// mārkaṇḍeya uvāca //
ityuktvā tāstataḥ sarvā dakṣajāḥ kṛttikādayaḥ /
kapolamālamvya karairurudurviviśuḥ kṣitau

tāstu dṛṣṭvā tathābhūtā duḥkhavyākulitendriyāḥ /
atidīnamukho dakṣaḥ kopājjajvāla vahnivat

atha kopaparītasya dakṣasya sumahātmanaḥ /
niścakrāma tadā yakṣmā nāsikāgrādvibhīṣaṇaḥ

daṃṣṭrākarālavadanaḥ kṛṣṇāṃgārasamaprabhaḥ /
atidīrghaḥ svalpakeśaḥ kṛśo dhamanisantataḥ

adhomukho daṇḍahastaḥ kāsaṃ viśramya santatam /
kurvāṇo nimnanetraśca yoṣāsambhogalolupaḥ

sa covāca tadā dakṣaṃ kasmiṃsthāsyāmyahaṃ mune /
kiṃ vā cāhaṃ kariṣyāmi tanme vada mahāmate

tato dakṣastu taṃ prāha somaṃ yātu drutaṃ bhavān /
somamattu bhavānnityaṃ some tvaṃ tiṣṭha svecchayā

// mārkaṇḍeya uvāca //
iti śrutvā vacastasya dakṣasyātha mahāmuneḥ /
śanaiḥ śanaistataḥ somamāsasāda gadaḥ sa ca

āsādya sa tadā somaṃ valmīkaṃ pannago yathā /
praviveśenduhṛdayaṃ chidraṃ prāpya mahāgadaḥ / / ११० //
tasmin praviṣṭe hṛdaye dāruṇe rājayakṣmaṇi /
mumoha candrastandrāṃca viṣamāṃ prāptavāṃśca saḥ

utpadya prathamaṃ yasmāllīno rājanyasau gadaḥ /
rājayakṣmeti loke'smintasya khyātirabhūdvijāḥ

tatastenābhibhūtaḥ sa yakṣmaṇā rohiṇīpatiḥ /
kṣayaṃ jagāmānudinaṃ grīṣme kṣudrā nadī yathā

atha candre kṣīyamāṇe sarvauṣadhyo gatāḥ kṣayam /
kṣayaṃ yātāsvauṣadhiṣu na yajñaḥ samavartata

yajñābhāvāttu devānāmannaṃ sarvaṃ kṣayaṃ gatam /
parjanyāśca tato naṣṭāstato vṛṣṭirnacābhavat

vṛṣṭyabhāve tu lokānāmāhārāḥ kṣīṇatāṃ gatāḥ /
durbhikṣavyasanopete sarvaloke dvijottamāḥ

dānadharmādikaṃ kiñcinna lokasya pravartate /
sattvahīnāḥ prajā: sarvā lobhenopahatendriyāḥ /
pāpameva tadā cakruḥ kukarmaratayaśca tāḥ

etān dṛṣṭvā tadā bhāvān dikpālāḥ sapurandarāḥ /
jagmuḥ kṣobhaṃ paraṃ devāḥ sāgarāśca grahāstathā

tato dṛṣṭavā jagatsarvaṃ vyākulaṃ dasyupīḍitam /
brahmāṇamagaman devāḥ sarve śakrapurogamāḥ

upasaṅgamya deveśaṃ sraṣṭāraṃ jagatāṃ patim /
praṇamyātha yathāyogyamupaviṣṭāstadā surāḥ

tān mlānavadanān sarvānvīkṣya lokapitāmahaḥ /
abhibhūtān pareṇeva hṛtasvaviṣayāniva /
papraccha sammukhīkṛtya gurumindraṃ hutāśanam

// brahmovāca //
svāgataṃ bho suragaṇāḥ kimarthaṃ yūyamāgatāḥ /
duḥkhopahatadehāṃśca yuṣmān mlānāṃśca lakṣaye

nirābādhānnirātaṃkān yuṣmān sarvāṃśca kāmagān /
kṛtvā svaviṣaye nyastān kathaṃ paśyāmi duḥkhitān

yadvo'bhavadduḥ khabījaṃ yuṣmān vā yastu bādhate /
tatkathyatāmaśeṣeṇa siddhañcāpyavadhāryatām

// mārkaṇḍeya uvāca //
tato vṛddhaśravā jīvaḥ kṛṣṇavartmā ca lokabhṛt /
uvācātmabhuve tasmai surāṇāṃ duḥkhakāraṇam

// devā ūcuḥ //
śṛṇu sarvaṃ jagatkartastvāṃ yena vayamāgatāḥ /
yadvāsmākaṃ duḥkhabījaṃ yato mlānaśriyo vayam

na kvacit sampravartante yajñā loke pitāmaha /
nirādhārā nirātaṃkāḥ prajāḥ sarvāṃ kṣayaṃ gatāḥ

na ca dānādidharmāśca na tapāṃsi kṣitau kvacit /
naiva varṣati parjanyaḥ kṣīṇatoyābhavat kṣitiḥ

kṣīṇāḥ sarvāstathaiauṣadhyaḥ śasyā lokāḥ samākulāḥ /
dasyubhiḥ pīḍitā viprā vedavādaṃ na kurvate

annavaikalyamāsādya mriyante bahava: prajāḥ /
kṣīṇeṣu yajñabhāgeṣu bhogyahīnāstathā vayam

durbalāstu śriyāhīnā naiva śāntiṃ labhāmahe

rohiṇyā mandire candro vakragatyā ciraṃ sthitaḥ /
vṛṣarāśau sa ca kṣīṇo jyotsnāhīnaśca vartate

yadaivānviṣyate devaiścandro naiṣāṃ puraḥsaraḥ /
kadācidapi devānāṃ samāje vā bhavadvidhe

kadācidrohiṇī tyaktvā naiva kvacana gacchati /
yadyanyaḥ ko'pi na bhavettadā candro bahirbhavet

dṛśyate sa kalāhīnaḥ kalāmātrāvaśeṣakaḥ /
iti sarvatra lokeśa vṛttaḥ karmaviparyayaḥ

taṃ dṛṣṭvā kāndiśīkāstu vayaṃ tvāṃ śaraṇaṃ gatāḥ /
pātālādyāvadutthāya kālakañjādayo'surāḥ /
nāsmān lokeśa bādhante tāvannastrāhi sādhvasāt

ayaṃ pravartate kasmājjagatāṃ vā vyatikramaḥ /
na jānīmastu tatsarvaṃ viplave vāpi kāṇam

// mārkaṇḍeya uvāca //
etat surāṇāṃ vacanaṃ divyadarśī pitāmahaḥ /
śrutvā kṣaṇamabhidhyāyan nijagāda surottamān

// brahmovāca //
śṛṇvantu devatāḥ sarvā yadarthaṃ lokaviplavaḥ /
pravartate'dhunā yena śāntistasya bhaviṣyati

somo dākṣāyaṇīḥ kanyāḥ saptaviṃśatisaṅkhyakāḥ /
aśvinyādyā varabadhūrbhāryārthe pariṇītavān

pariṇīya sa tāḥ sarvā rohiṇyāṃ satataṃ vidhuḥ /
prāvartatānurāgeṇa na samastāsu vartate

aśvinyādyāstu tāḥ sarvā daurbhāgyajvarapīḍitāḥ /
ṣaḍviṃśatirvarārohāḥ pitaraṃ prasthitāḥ svakam

pravartate niśānātho rohiṇyāṃ rāgato yathā /
tathā na tāsu bhajate taddakṣāya nyavedayan

tato dakṣo mahābuddhiḥ sāmnā saṃstūya viṭpatim /
bahusunṛtamābhāṣya putryarthe cānvarodhata

anuruddho yathākāmaṃ dakṣeṇa sumahātmanā /
samaṃ pravartituṃ tāsu samayaṃ kṛtavān vidhuḥ

samamaṅgīkṛte bhāvaṃ tāsu kartuṃ himāṃśunā /
svaṃ jagāma tataḥ sthānaṃ dakṣo'pi munisattamaḥ

gate dakṣe muniśreṣṭhe vaiṣamyaṃ tāsu candramāḥ /
jahau na bhāvaṃ tāḥ śaśvat kupitāḥ pitaraṃ gatāḥ

tato dakṣaḥ punaścandramanurudhya sutāntare /
samāṃ vṛttiṃ pratiśrāvya vacanaṃ cedamabravīt

na samaṃ vartate candra sarvāsvāsu bhavān yadi /
tadā śapsye tvahaṃ tubhyaṃ tasmāt kuru samaṃjasam

tato gate punardakṣe na samaṃ vartate yadā /
tāsu candrastadā dakṣaṃ punargatvāśruvan ruṣā

na te vacaḥ satkurute naivāsmāsu pravartate /
vayaṃ tapaścariṣyāmaḥ sthāsyāmaśca tavāntike

tāsāmiti vacaḥ śrutvā kupitaḥ sa mahāmuniḥ /
kṣayāya candrasya punaḥ śāpāyotsukatāṃ gataḥ

śāpāyodyuktamanasaḥ kupitasya mahāmune /
kṣayo nāma mahārogo nāsikāgrādvinirgataḥ

preṣitaḥ sa ca candrāya dakṣeṇa muninā tataḥ /
praviṣṭaśca tato dehe kṣayitastena candramāḥ

kṣīṇe candre kṣayaṃ yātā jyotsnāstasya mahātmanaḥ /
kṣīṇāsu sarvajyotsnāsu sarvauṣadhyaḥ kṣayaṃ gatāḥ

auṣadhyabhāvālloke'smin na yajñaḥ sampravartate /
yajñābhāvādanāvṛṣṭistataḥ sarvaprajākṣayaḥ

yajñabhāgopabhogena hīnānāṃ bhavatāṃ tathā /
durbalatvaṃ samutpannaṃ vikāraśca svagocare

iti vaḥ kathitaṃ sarvaṃ yathābhūllokaviplavaḥ /
yenopāyena tacchāntistacchṛṇvantu surottamāḥ

// iti śrīkālikāpurāṇe candrasyaśāpavarṇanannāma viṃśo'dhyāyaḥ

kālikā purāṇa hindī anuvāda paḍhane ke lie dekheṃ-[https://ptvaishnavi.blogspot.com/2023/03/Kalika-puran-adhyay-20.html DP Karmakand]