Kalika Purana · Chapter 10

kālikāpurāṇam daśamo'dhyāyaḥ satī yācanaṃ
atha kālikā purāṇa adhyāya १०
// mārkaṇḍeya uvāca //
atha satyā punaḥ śuklapakṣe'ṣṭamyāmupoṣitam /
āśvine māsi deveśaṃ pūjayāmāsa bhaktitaḥ

iti nandāvrate pūrṇe navamyāṃ dinamāgataḥ /
tasyāstu bhaktinamrāyāḥ pratyakṣamabhavaddharaḥ

pratyakṣato haraṃ vīkṣya samodahṛdayā satī /
vavande caraṇau tasya lajjayāvanatā natā

atha prāha mahādevaḥ satīṃ tad vratadhāriṇīm /
tāmicchannapi bhāryārthe tasyāścaryaphalapradaḥ

// īśvara uvāca //
anena tvadvratenāhaṃ prīto'smi dakṣanandini /
varaṃ varaya dāsyāmi yastavābhimato bhavet

// mārkaṇḍeya uvāca //
jānannapīha tadbhāvaṃ mahādevo jagatpatiḥ /
ūce'tha varayasveti tadvākyaśravaṇecchayā

sāpi trapāsamāviṣṭā no vaktuṃ hṛdaye sthitam /
śaśāka bālābhīṣṭaṃ yallajjayācchāditaṃ yata:

etasminnantare kāmaḥ sābhiprāyaṃ haraṃ tadā /
vāmāparigrahe netravaktravyāpāraliṃgitam

samprāpya vivarañcāpaṃ sandadhe puṣpahetinā /
harṣaṇenātha bāṇena vivyādha hṛdaye haram

tato'sau harṣitaḥ śambhurvīkṣāñcakre satīṃ muhuḥ /
vismṛtya ca paraṃ brahmacintanaṃ parameśvaraḥ

tataḥ punarmohanena bāṇenainaṃ manobhavaḥ /
vivyādha harṣitaḥ śambhurmohitaśca tadā bhṛśam

tato yadāsau mohasya harṣasya ca dvijottamāḥ /
bhāvaṃ vyaktīcakāraiṣa māyayāpi vimohitaḥ

atha trapāṃ svāṃ saṃstabhya yadā prāha haraṃ satī /
mameṣṭaṃ dehi varada varamityarthakārakam

tadā vākyasyāvasānamanapekṣya vṛṣadhvajaḥ /
bhavasva mama bhāryeti prāha dākṣāyaṇīṃ muhuḥ

etacghrūtvā vacastasya sābhīṣṭaphalabhāvanam /
tūṣṇīṃ tasthau pramuditā varaṃ prāpya manogatam

sakāmasya harasyāgre tatra sā cāruhāsinī /
akaronnijabhāvāṃśca hāvānapi dvijottamāḥ

svasya bhāvān samādāya śṛṅgārākhyo rasastadā /
tayorviveśa viprendrāḥ kalaho vā yathocitam

harasya purato reje snigdhabhinnāñjanaprabhā /
candrābhyāse'ṅkalekhevasphaṭikojjavalavarṣmaṇaḥ

atha sā tamuvācedaṃ haraṃ dākṣāyaṇī muhuḥ /
piturme gocarīkṛtya māṃ gṛhṇīṣva jagatpate

evaṃ smitaṃ vaco devī yadovāca satī tadā /
mama bhāryā bhavetyūce punaḥ kāmena mohitaḥ

athaitadvīkṣya madanaḥ sarati: sasakho mudā /
yukto vabhūva śaśvacca ātmānañcābhyanandayan

atha dākṣāyaṇī śambhuṃ samāśvāsya dvijottamāḥ /
jagāma māturabhyāsaṃ harṣamohasamanvitā

haro'pi himavatprasthaṃ praviśya ca nijāśramam /
dākṣāyaṇīvipralambhaduḥkhād dhyānaparo'bhavat

vipralabdho'pi bhūteśo brahmāvākyamathāsmarat /
jāyāparigrahasyārthe yaduktaṃ padmayoninā

smṛtyaiva brahmavākyasya purā viśvāsataḥ param /
cintayāmāsa manasā brahmāṇaṃ vṛṣabhadhvajaḥ

atha saṃcintyamāno'sau parameṣṭhī triśūlinā /
purastāt prāviśattūrṇamiṣṭasiddhipracoditaḥ

yatrāyaṃ himavatprasthe vipralabdho haraḥ sthitaḥ /
sāvitrī sahito brahmā tatraiva samupasthitaḥ

atha taṃ vīkṣya dhātāraṃ sāvitrīsahitaṃ haraḥ /
sotsuko vipralabdhaśca satyarthe tamuvāca ha

// īśvara uvāca //
brahman viśvārthato dāraparigrahakṛta ca yat /
tvamāttha tatsārthamiva pratibhāti mamādhunā

ahamārādhito bhaktyā dākṣāyaṇyātibhaktitaḥ /
tasyā varamahaṃ dātuṃ yadāyātaḥ prapūjitaḥ

tatsakāśe tadā kāmo māṃ vivyādha maheṣubhiḥ /
māyayā mohitaścāhaṃ tatpratīkāramañjasā /
na śaktaḥ kartumabhitaḥ purāhaṃ kamalāsana

tasyāśca vāñchitaṃ brahmannetadeva mayekṣitam /
yadahaṃ syāṃ vibho bhartā vratabhaktimudāyutaḥ

tasmāttvaṃ kuru viśvārthe madarthe ca prajāpate /
dakṣo yathā māmāmantrya sutāṃ dātā tathādbhutam

gaccha tvaṃ dakṣabhavanaṃ kathayasva vaco mama /
yathā satīviyogasya bhaṃga: syāt tvaṃ tathā kuru

// mārkaṇḍeya uvāca //
ityudīrya mahādeva: sakāśe'sya prajāpateḥ /
sāvitrīṃ vīkṣya satyāstu viprayogo vyavarddhata

taṃ samābhāṣya lokeśaḥ kṛtakṛtyo mudānvitaḥ /
idaṃ jagāda jagatāṃ hitaṃ pathyaṃ ca dhūrjaṭeḥ

// brahmovāca //
yadāttha bhagavacchambho tadviśvāryaṃ suniścitam /
nāstyeva bhavataḥ svārtho mamāpi vṛṣabhadhvaja

sutāñca tubhyaṃ dakṣastu svayameva pradāsyati /
ahañcāpi vadiṣyāmi tvadvākyaṃ tatsamakṣataḥ

// mārkaṇḍeya uvāca //
ityudīrya mahādevaṃ brahmā lokapitāmahaḥ /
jagāma dakṣanilayaṃ syandanenātiveginā

atha dakṣo'pi vṛttāntaṃ sarvaṃ śrutvā satīmukhāt /
cintayāmāsa deyeyaṃ matsutā śambhave katham

āgato'pi mahādevaḥ prasannaḥ sañjagāma ha /
punareva kathaṃ so'pi sutārthe'tyarthamīpsitaḥ

prasthāpyo vā mayā tasya dūto nikaṭamañjasā /
naitadyogyaṃ na gṛhṇīyād yadyenāṃ vibhurātmane

athavā pūjayiṣyāmi tameva vṛṣabhadhvajam /
madīyatanayābhartā svayameva yathā bhavet

tathaiva pūjita: so'pi vāñchantyātiprayatnataḥ /
śambhurbhavatu madbhartetyevaṃ dattañca tena tat

iti cintayatastasya dakṣasya purato vidhiḥ /
upasthito haṃsarathaḥ sāvitrīsahitastadā

taṃ dṛṣṭvā vedhasaṃ dakṣaḥ praṇamyāvanataḥ sthitaḥ /
āsanañca dadau tasmai samābhāṣya yathocitam

tatastaṃ sarvalokeśaṃ tatrāgamanakāraṇam /
dakṣaḥ papraccha viprendrāścintāviṣṭo'pi harṣitaḥ

// dakṣa uvāca //
tavātrāgamane hetuṃ kathayasva jagadguro /
putrasnehāt kāryavaśādathavāśramamāgataḥ

// mārkaṇḍeya uvāca //
iti pṛṣṭa: suraśreṣṭho dakṣeṇa sumahātmanā /
prahasannabravīdvākyaṃ modayaṃstaṃ prajāpatim

// brahmovāca //
śṛṇu dakṣa yadarthaṃ te samīpamahamāgataḥ /
tallokasya hitaṃ pathyaṃ bhavato'pi tadīpsitam

tava putryā samārādhya mahādevaṃ jagatpatim /
yo varaḥ prārthitaḥ so'dya svayamevāgato gṛham

śambhunā tava putryarthe tvatsakāśamahaṃ punaḥ /
prasthāpito'smi yat kṛtyaṃ śreyastadavadhāraya

varaṃ dātuṃ yadāyātastāvatprabhṛti śaṅkaraḥ /
tatsutāviprayogeṇa na śarma labhate'ñjasā

labdhacchidro'pi madano nicakhāna tadā bhṛśam /
sarvaiḥ puṣpakarairbāṇairekadaiva jagatprabhum

sa bāṇavidvaḥ kāmena parityajyātmacintanam /
satīṃ vicintayannāste vyākulaḥ prākṛto yathā

vismṛtya prastutāṃ vāṇīṃ gaṇāgre viprayogataḥ /
kva satītyeva giriśo bhāṣate'nyakṛtāvapi

mayā yadvāñchitaṃ pūrvaṃ tvayā ca madanena ca /
marīcyādyairmunivaraistat siddhamadhunā suta

tvatputryārādhitaḥ śambhuḥ so'pi tasyā vicintanāt /
anumodayituṃ prepsurvartate himavadgatau

yathā nānāvidhairbhāvaiḥ satyā nandāvratena ca /
śambhurārādhitastena tathaivārādhyate satī

tasmāttvaṃ dakṣa tanayāṃ śambhvarthe parikalpitām /
tasmai dehyavilambena tena kṛtakṛtyatā

ahaṃ tamānayiṣyāmi nāradena tvadālayam /
tasmai tvamenāṃ saṃyaccha tadarthe parikalpitām

// mārkaṇḍeya uvāca //
evameveti dakṣastamuvāca parameṣṭhinam /
vidhiśca gatavāṃstatra giriśo yatra saṃsthitaḥ

gate brahmaṇi dakṣo'pi sadāratanayo mudā /
abhavat pūrṇadehastu pīyūṣairiva pūritaḥ

atha brahmāpi modena prasannaḥ kamalāsanaḥ /
āsasāda mahādevaṃ himavadgirisaṃsthitam

taṃ vīkṣya lokasraṣṭāramāyāntaṃ vṛṣabhadhvajaḥ /
manasā saṃśayaṃ cakre satīprāptau muhurmuhuḥ

atha dūrānmahādevo lokeśaṃ sāmasaṃyutam /
uvāca madanonmāthaḥ vidhiṃ sa smaramānasaḥ

// īśvara uvāca //
kimavocat suraśreṣṭha satyarthe tvatsutaḥ svayam /
kathayasva yathāsvāntaṃ manmathena na dīryate

bādhamāno viprayogo māmeva ca satīmṛte /
abhihanti suraśreṣṭha tyaktvānyān prāṇadhāriṇaḥ

satīti satataṃ vedmi brahman kāryāntare'pyaham /
sā yathā hi mayā prāpyā tadvidhatsva tathā drutam

// brahmovāca //
satyarthe yanmamasuto vadati sma vṛṣadhvaja /
tacchṛṇuṣva nijaṃ sādhyaṃ siddhamityavadhāraya

deyā tasmai mayā putrī tadarthe parikalpitā /
mamāpīṣṭamidaṃ karma tvadvākyādadhikaṃ punaḥ

matputtryārādhitaḥ śambhuretadarthe svayaṃ punaḥ /
so'pyanvicchati tāṃ yasmāttasmāddeyā mayā hare

śubhe lagne muhūrte ca samāgacchatu me'ntikam /
tadā dāsyāmi tanayāṃ bhikṣārthe śambhave vidhe

ityavocanmudā dakṣastasmāttvaṃ vṛṣabhadhvaja /
śubhe muhūrte tadveśma gaccha tāmanuyācitum

// īśvara uvāca //
gamiṣye bhavatā sārddha nāradena mahātmanā /
drutameva jagatpūjya tasmāttvannāradaṃ smara

marīcyādīn daśa tathā mānasānapi saṃsmara /
taiḥ sārddha dakṣanilayaṃ gamiṣye'haṃ gaṇaiḥ saha

tataḥ smṛtāste kamalāsanena sanāradā brahmasutā manojavāḥ /
samāgatā yatra haro vidhiśca tatrāgatāḥ kāmamavetya cintām

// śrīkālikāpurāṇe satīyācanaṃ nāma daśamo'dhyāyaḥ

kālikā purāṇa hindī anuvāda paḍhane ke lie dekheṃ-[https://ptvaishnavi.blogspot.com/2023/02/Kalika-puran-adhyay-10.html DP Karmakand]