Language

ENहिગુ
Scripture Library

Jñānāmṛtasārasaṃhitā · Chapter 1.1

1.1.1

śrī-nārada-pañca-rātram
prathamaika-rātre prathamo 'dhyāyaḥ
oṃ namo bhagavate vāsudevāya
atha maṅgalācaraṇam
nārāyaṇaṃ namas kṛtya naraṃ caiva narottamam /
devīṃ sarasvatīṃ caiva tato jayam udīrayet //
gaṇeśa-śeṣa-brahmeśa-dineśa-pramukhāḥ surāḥ /
kumārādyāś ca munayaḥ siddhāś ca kapilādayaḥ

1.1.2

lakṣmī sarasvatī durgā sāvitrī rādhikā parā /
bhaktyā namanti yaṃ śaśvat taṃ namāmi parāt paraṃ

1.1.3

dhyāyante satataṃ santo yogino vaiṣṇavās tathā /
jyotir-abhyantare rūpam atulaṃ śyāma-sundaram

1.1.4

dhyāyet taṃ paramaṃ brahma paramātmānam īśvaram /
nirīham ati-nirliptam nirguṇaṃ prakṛteḥ paraṃ

1.1.5

sarveśaṃ sarva-rūpaṃ ca sarva-kāraṇa-kāraṇam /
satyaṃ nityaṃ ca puruṣaṃ purāṇaṃ param avyayam

1.1.6

maṅgalyaṃ maṅgalārhaṃ ca maṅgalaṃ maṅgalālayam /
svecchā-mayaṃ paraṃ dhāma bhagavantaṃ sanātanam

1.1.7

stuvanti vedā yaṃ śaśvann ānantaṃ jānanti yasya te /
taṃ staumi paramānandaṃ sānandaṃ nanda-nandanam

1.1.8

bhakta-priyaṃ ca bhakteśaṃ bhaktānugraha-vigrahaṃ /
śrīdaṃ śrīśaṃ śrī-nivāsaṃ śrī-kṛṣṇaṃ rādhikeśvaram

1.1.9

jñānāmṛtaṃ jñāna-sindhoḥ saṃprāpya śaṅkarād guroḥ /
parāvarāc ca paramād yogīndrāṇāṃ guror guroḥ

1.1.10

vedebhyo dadhi-sindhubhyaś caturbhyaḥ sumanoharam /
taj jñāna-mantha-daṇḍena saṃnirmathya navaṃ navam

1.1.11

navanītaṃ samuddhṛtya natvā śambhoḥ padāmbujam /
vidhi-putro nārado 'haṃ pañca-rātraṃ samārabhe

1.1.12

oṃ nārāyaṇāśrame puṇye puṇya-kṣetre ca bhārata /
siddhe nārāyaṇa-kṣetre vaṭa-mūle supuṇyade

1.1.13

kṛṣṇāṃśaṃ kṛṣṇa-bhaktaṃ ca palaṃ kṛṣṇa-parāyaṇam /
śrī-kṛṣṇa-caraṇāmbhoja-dhyānaikatāna-mānasam

1.1.14

japantaṃ paramaṃ brahma kṛṣṇa ity akṣara-dvayam /
sukhāsane sukhāsīnaṃ kṛṣṇa-dvaipāyanaṃ munim

1.1.15

papraccha śukadevaś ca sarva-jñaṃ pitaraṃ muniḥ /
kāraṇaṇ ca purāṇānāṃ purāṇaṃ param avyayam

1.1.16

śrī-śuka uvāca
bhagavan sarva-tattva-jña veda-vedāṅga-pāraga /
yad yat prakāraṃ jñānaṃ ca nigūḍhaṃ śruti-sammatam

1.1.17

teṣu yat sāra-bhūtaṃ cāpy ajñānāndha-pradīpakam /
tat tat sarvaṃ samālocya māṃ bodhayitum arhasi

1.1.18

atha śrī-kṛṣṇa-bhakti-praśaṃśā
sa pitā jñāna-dātā yo jñānaṃ tat kṛṣṇa-bhaktidam /
sā bhaktiḥ paramā śuddhā kṛṣṇa-dāsya-pradā ca yā

1.1.19

tad eva dāsyaṃ śastaṃ yat sākṣāc caraṇa-sevanaṃ /
nityaṃ goloka-vāsaṃ ca purataḥ stavanaṃ hareḥ

1.1.20

śaśvan nimeṣa-rahitaṃ tat-pāda-padma-darśanam /
śaśvat tat-sārdham ālāpa-sevā-karma-niyojanam

1.1.21

tena sārdham aviccheda-sthānaṃ paraṃ śobhanam /
bhaktānāṃ vāñcchitaṃ vastu sāra-bhūtaṃ śrutau śrutam

1.1.22

putrasya vacanaṃ śrutvā vyāsadevo jahāsa saḥ /
vijñāya jñāninaṃ putraṃ paramāhlādam āpa ha

1.1.23

putraṃ śubhāśiṣaṃ kṛtvā sarva-jñaḥ sarva-bhāvanaḥ /
yathāprāptaṃ guru-mukhāt pravaktum upacakrame

1.1.24

śrī-vyāsa uvāca
śuka dhanyo 'si mānyo 'si puṇya-rūpo 'si bhārate /
putreṇa bhavatāsmākaṃ kulaṃ muktaṃ ca pāvanam

1.1.25

sa putraḥ kṛṣṇa-bhakto yo bhārate suyaśas-karaḥ /
punāti puṃsāṃ śatakaṃ janma-mātreṇa līlayā

1.1.26

mātā-mahānāṃ śatakaṃ mātaraṃ mātṛ-mātaram /
sodarān bāndhavāṃś caiva bhṛtyān patnīṃ sahātmajām

1.1.27

yat-kanyāṃ pratigṛhṇāti tad-ādi-puruṣa-trayam /
kanyā-pradātā śvaśuro jīvan-muktaḥ sabhāryakaḥ

1.1.28

svayaṃ vidhātā bhagavān paraṃ kṛṣṇa-parāyaṇaḥ /
kṛṣṇa-bhakto vasiṣṭas tu tat suto vaiṣṇavaḥ svayam

1.1.29

vaiṣṇavas tat sutaḥ śaktiḥ kṛṣṇa-dhyānaika-mānasaḥ /
parāśaraś ca tat-putraḥ kṛṣṇa-pādābja-sevayā

1.1.30

jīvan-mukto mahā-jñānī yogīndrāṇāṃ guror guruḥ /
ahaṃ veda-vibhaktā ca śrī-kṛṣṇa-pāda-sevayā

1.1.31

gurur me bhagavān sākṣād yogīndro nārado muniḥ /
guror gurur me śambhuś ca yogīndrāṇāṃ guror guruḥ

1.1.32

teṣāṃ puṇyena putras tvaṃ puṇya-rāśiś ca mūrtimān /
padmānāṃ mama puṃsāṃ ca prakāśo bhāskaraḥ svayam

1.1.33

śrī-kṛṣṇa-caraṇāmbhojaṃ pādābjaṃ nāradeśayoḥ /
sarasvatīṃ namas kṛtya jñānaṃ vakṣye sanātanam

1.1.34

śrūyatām pañca-rātraṃ ca veda-sāram abhīpsitam /
pañca-saṃvādam iṣṭaṃ ca bhaktānām abhivāñcchitam

1.1.35

prāṇādhikaṃ priyaṃ śuddhaṃ paraṃ jñānāmṛtaṃ śubhaṃ /
atha ṣaṭ-saṃvādāḥ ?what? hi goloke śata-śṛṅge ca parvate

1.1.36

supuṇye virajā-tīre vaṭa-mūle manohare /
purato rādhikāyāś ca brahmāṇaṃ kamalodbhavam

1.1.37

tam uvāca mahā-bhaktaṃ stuvantaṃ praṇataṃ sutam /
pañca-rātram idaṃ puṇyaṃ śrutvā ca jagatāṃ vidhiḥ

1.1.38

praṇamya rādhikāṃ kṛṣṇaṃ prayayau śiva-mandiram /
bhaktyā tam pūjayām āsa śaṅkaraḥ paramādaram

1.1.39

sukhāsane sukhāsīnaṃ svasthaṃ bhaktaṃ ca pūjitam /
papraccha vārtāṃ vinayī vinayena sukhāvahām

1.1.40

sarvaṃ taṃ kathayām āsa pañca-rātrādikaṃ śubham /
vasantaṃ vaṭa-mūle ca svarge mandākinī-taṭe

1.1.41

yogīndrair api siddhendrair munīndraiś ca stutaṃ prabhuṃ /
jñānāmṛtaṃ tam uktvā sa brahma-lokaṃ jagāma ha

1.1.42

śambhuś ca kathayām āsa sva-śiṣyaṃ nāradaṃ munim /
nāradaḥ kathayām āsa puṣkare sūrya-parvaṇi

1.1.43

māṃ bhaktam anuraktaṃ ca puṇyāhe muni-saṃsadi /
pañca-rātram idaṃ śuddhaṃ bhramāndha-dhvaṃsa-dīpakam

1.1.44

atha pañca-rātra-pada-vyākhyā
rātraṃ ca jñāna-vacanaṃ jñānaṃ pañca-vidhaṃ smṛtam /
tenedaṃ pañca-rātraṃ ca pravadanti manīṣiṇaḥ

1.1.45

jñānaṃ parama-tattvaṃ ca janma-mṛtyu-jarāpaham /
tato mṛtyuñjayaḥ śambhuḥ saṃprāpa kṛṣṇa-vaktrataḥ

1.1.46

jñānam dvitīyaṃ paramaṃ mumukṣūṇāṃ ca vāñcchitam /
paraṃ mukti-pradaṃ śuddhaṃ yato līnaṃ hareḥ pade

1.1.47

jñānaṃ śuddhaṃ tṛtīyaṃ ca maṅgalaṃ kṛṣṇa-bhaktidam /
tad-dāsyam adhīṣṭaṃ ca yato dāsyaṃ labhed dhareḥ

1.1.48

caturthaṃ yaugikaṃ jñānaṃ sarva-siddhi-pradaṃ param /
sarvasvaṃ yogināṃ putra siddhānāṃ ca sukha-pradam

1.1.49

aṇimā laghimā vyāptiḥ prākāmyaṃ mahimā tathā /
īśitvaṃ ca vaśitvaṃ ca tathākāmāvasāyitā

1.1.50

sāvajñaṃ dūra-śravaṇaṃ para-kāya-praveśanam /
kāya-vyūhaṃ jīva-dānaṃ para-jīva-haraṃ param

1.1.51

sarga-kartṛtva-śilpaṃ ca sarga-saṃhāra-kāraṇam /
siddhaṃ ca ṣoḍaśa-vidhaṃ jñānināṃ ca yato bhavet

1.1.52

jñānaṃ ca paramaṃ proktaṃ tad vai vaiṣayikaṃ nṛṇāṃ /
yad iṣṭa-devī māyā sā paraṃ saṃmoha-kāraṇaṃ

1.1.53

viṣaye baddha-citaṃ ca sarvam indriya-sevanam /
poṣanaṃ sva-kuṭumbānāṃ svātmanaś ca niranratam

1.1.54

prathamaṃ sāttvikaṃ jñānaṃ dvitīyaṃ ca tad eva ca /
nairguṇyaṃ ca tṛtīyaṃ ca jñānaṃ ca sarvataḥ param

1.1.55

caturtham ca rājasikaṃ bhaktas tan nābhivāñcchati /
pañcamaṃ tāmasaṃ jñānaṃ vidvāṃs tan nābhivāñcchati

1.1.56

jñānaṃ pañca-vidhaṃ proktaṃ pañca-rātraṃ vidur budhāḥ /
pañca-rātraṃ sapta-vidhaṃ jñānināṃ jñānadaṃ param

1.1.57

brāhmaṃ śaivaṃ ca kaumāraṃ vāsiṣṭaṃ kāpilaṃ param /
gautamīyaṃ nāradīyam idaṃ sapta-vidhaṃ smṛtam

1.1.58

atha grantha-praśaṃsā
ṣaṭ pañca-rātraṃ vedāś ca purāṇāni ca sarvaśaḥ /
itihāsaṃ dharma-śāstraṃ śātraṃ ca siddhi-yoga-jam

1.1.59

dṛṣṭvā sarvaṃ samālokya jñānaṃ saṃprāpya śaṅkarāt /
jñānāmṛtaṃ pañca-rātraṃ cakāra nārado muniḥ

1.1.60

puṇyaṃ ca pāpa-vighnaṃ bhakti-dāsya-pradaṃ hareḥ /
sarvasvaṃ vaiṣṇavānāṃ ca priyaṃ prāṇādhikaṃ suta

1.1.61

sāra-bhūtaṃ ca sarveṣāṃ vedānāṃ paramādbhutam /
nāradīyaṃ pañca-rātraṃ purāṇeṣu sudurlabham

1.1.62

sarvāntarātmā bhagavān brahma-jyotiḥ sanātanam /
paripūrṇatamaḥ śrīmān yathā kṛṣṇaḥ sureṣu ca

1.1.63

yathā devīṣu pūjyā sā mūla-prakṛtir īśvarī /
vaiṣṇavānāṃ ca siddhānāṃ jñānināṃ yogināṃ śivaḥ

1.1.64

viśvastānāṃ indriyānām manaś ca śīghra-gāminām /
brahmā ca veda-viduṣāṃ pūjyānāṃ ca gaṇeśvaraḥ

1.1.65

sanat-kumāro bhagavān munīnāṃ pravaro yathā /
bṛhaspatir buddhimatāṃ siddhānāṃ kapilo yathā

1.1.66

yogīndrānāṃ satāṃ śuddha ṛṣir nārāyaṇo yathā /
kavīnāṃ ca yathā śukraḥ paṇḍitānāṃ bṛhaspatiḥ

1.1.67

saritām ca yathā gaṅgā samudrāṇāṃ jalārṇavaḥ /
vṛndāvanaṃ vanānāṃ ca varṣānāṃ bhārataṃ yathā

1.1.68

puṣkaraṃ tatra tīrthānāṃ pūjyānāṃ vaiṣṇavo yathā /
ātmākāśo yathāptānāṃ yathā kāśī purīṣu ca

1.1.69

vṛkṣāṇāṃ kalpa-vṛkṣaś ca surabhī kāma-dhenuṣu /
puṣpāṇāṃ pārijātaś ca patrāṇāṃ tulasī yathā

1.1.70

mantrāṇāṃ kṛṣṇa-mantraś ca yathā vidyā dhaneṣv api /
yathā tejasvināṃ sūryo miṣṭānām amṛtaṃ yathā

1.1.71

ādhārāṇāṃ ca sthūlānāṃ mahā-viṣṇur yathā suta /
sūkṣmāṇāṃ paramāṇuś ca guruṇāṃ mantra-tantra-daḥ

1.1.72

putraś ca sneha-pātrāṇāṃ nakṣatrāṇāṃ yathā śaśī /
yathā ghṛtaṃ ca gavyānāṃ śasyānāṃ dhānyam īpsitam

1.1.73

śāstrāṇāṃ ca yathā vedāḥ sāśramāṇāṃ yathā dvijaḥ /
taijasānāṃ yathā ratnaṃ muktāmāṇikyahīrakam

1.1.74

yathā chandasi gāyatrī durgā śaktimatīṣv api /
pati-vratāsu laksmīś ca kṣamāśīlāsu medinī

1.1.75

saubhāgyāsu sundarīṣu rādhā kṛṣṇa-priyāsu ca /
hanumān vānarāṇāṃ ca pakṣiṇāṃ garuḍo yathā

1.1.76

vāhanānāṃ balavatāṃ śaṅkarasya yathā vṛṣaḥ /
śālagrāmaś ca yantrāṇāṃ pūjāsu kṛṣṇa-pūjanam

1.1.77

ekādaśī vratānāṃ ca tapaḥsv anaśanaṃ yathā /
yajñānāṃ japa-yajñaś ca satyaṃ dharmeṣu putraka

1.1.78

suśīlaṃ ca guṇānāṃ ca puṇyeṣu kṛṣṇa-kīrtanam /
śobhāśu sukha-dṛśyeṣu prabhā tejaḥsu sarvataḥ

1.1.79

poṣṭrīṇāṃ upakartṛṇāṃ mitrāṇāṃ jananī yathā /
lokānām api lokeśaḥ śeṣo nāgeṣu pūjitaḥ

1.1.80

sudarśanaṃ ca śastrāṇāṃ viśvakarmā ca śilpinām /
dharmiṣṭheṣu dayāvatsu devarṣisu mahatsu ca

1.1.81

viṣṇu-bhakteṣu vijñeṣu yathaiva nārado muniḥ /
evaṃ ca sarva-śāstreṣu pañca-rātraṃ ca pūjitam

1.1.82

yathā nipīya pīyūṣaṃ na spṛhā cānya-vastuṣu /
pañca-rātram abhijñāya nānyeṣu ca spṛhā satām

1.1.83

sarvārtha-jñāna-bījaṃ cāpy ajñānāndha-pradīpam /
vedasāroddhṛtaṃ tattvaṃ sarveṣāṃ samabhīpsitam

Original text: Jñānāmṛtasārasaṃhitā (also called “Nāradapañcarātra”) · Data entry n.n. · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc