Language

ENहिગુ
Scripture Library

Jayakhya Samhita · Chapter 9

9.1

paṭalaḥ - 9
atha pāñcarātre jayākhyasaṃhitāyāṃ snānavidhirnāma navamaḥ paṭalaḥ/ 9-1
śrībhagavān/
athādhikārasiddhyarthaṃ snānaṃ vakṣyāmi pūrvataḥ/
yena bhakto'bhiṣiktastu syādarho homayāgayoḥ

9.2

[snāne dvaividhyam]
snānaṃ tu dvividhaṃ kuryānmalasaṅkaraśuddhaye/
sāmānyavidhinā snātvā viśeṣavidhinā tataḥ

9.3

sāmānyaṃ laukikaṃ snānaṃ viśiṣṭaṃ mantrasaṃskṛtam/
[śaucavidhiḥ] 9-2
taccāpi śaucapūrvaṃ syāttadādau kathayāmi te

9.4

tisro liṅge mṛdo deyā ekaikāntaramṛttikāḥ/
pañca vāmakare deyāstisraḥ pāṇyorviśuddhaye

9.5

mūtrotsarge śuddhireṣā purīṣasyāpyanantaram/
pañcāpāne mṛttikāssyustathaivāntaramṛttikāḥ

9.6

daśa vāmakare deyāssapta tūbhayahastayoḥ/
pādābhyāṃ trisṛbhiśśuddhirjaṅghāśuddhiśca pañcabhiḥ

9.7

niyojayottato vipra kaṭyāṃ vai saptamṛttikāḥ/
svadehasvedadoṣaghnaṃ bāhyakardamaśāntaye

9.8

bhaktānāṃ śrotriyāṇāṃ ca varṣāsvevaṃ nirūpitam/
prāvṛṭ‌sūktāttadetasmādekamṛdvyapanodanam

9.9

śaradgrīṣmavasanteṣu nityaṃ kāryā kriyāparaiḥ/
etasmādapi caikaikā parilopyā tu mṛttikā

9.10

hemante śiśire vipra śrotriyaiḥ saṃyamasthitaiḥ/
pathi śaucaṃ prakartavyaṃ deśakālānurūpataḥ

9.11

gandhalepamapāsyaivaṃ manaśśuddhyā viśudhyati/
[snānārthaṃ mṛtsaṃgrahaṇam] 9-3
evaṃ kṛtvā purā śaucaṃ samācamya tataḥ khanet

9.12

śaṅkunā hyastrajaptena śucisthānāttu mṛttikām/
gṛhītvā'streṇa saṅgṛhyaṃ yāyājjalaniketanam

9.13

[snānavidhiḥ]
[laukikasnānam] 9-4
tatrādau jalakūlaṃ tu kṣālayedastravāriṇā/
mṛdaḥ kṛtvā dvidhā sthāpya eka bhāgopagaṃ tataḥ

9.14

nidhāya gomayaṃ darbhānstilāstrānabhimantritān/
laukikaṃ gomayāḍhyena bhāgena [snānamācāret]

9.15

[audakaṃ vidhisnānam] 9-5
tata(tacca)snānaṃ purā kṛtvā vidhisnānaṃ sagācaret/
[vidhisnāne kramaḥ]
vidhisnāne tu mṛdbhāgau yastaṃ kuryāddvidhā punaḥ

9.16

pādādi kṣālyamekena pūrvavatkramayogataḥ/
pāṇiprakṣālanaṃ kṛtvā vinimajya jalāntare

9.17

[snānāṅgamantranyāsamudrāvandhau]
samutthāya nyasenmantraṃ ṣaḍaṅgaṃ vigrahe svake/
mantranyāsaṃ tataḥ kuryānmudrābandhaṃ ca kārayet

9.18

kīṭādyaśucisamparkājjalasyāvahato dvija/
vahato'pyuddhṛtasyāpi śuddhirevaṃ bhavetpurā

9.20

nirmalaṃ vāruṇaṃ vipra candrārkakaratāpitam/
yadyapi syāttathā naivaṃ samyaṅmāntre kriyākrame // 19 /
[pavitradhāraṇam]
tripañcasaptakāṇḍotthaṃ draḍhimagranthisaṃyutam/
pavitrakadvayaṃ dārbhamastramantrābhimantritamū

9.21

hastadvaye'pi nikṣipya anāmāḍguḻayoradhaḥ/
[vāmapāṇau mūlādisthānabhedena tredhā vibhaktāyā mṛdaḥ krameṇāstrāditrayeṇābhimantraṇam]
sāvaśeṣāṃ mṛdaṃ śoṣāṃ kṛtvā''dāyāstramuccaran

9.22

tāṃ tathā vāmapāṇau tu mūlamadhyāgrato bhajet/
sāstreṇa mūlamantreṇa japedaṅgairanukramāt

9.23

[tatrāstrābhimantritāyā viniyogaḥ]
astrajaptāṃ mṛdaṃ gṛhya kṣipeddikṣu vidikṣu ca/
adha ūrdhve ca tanmantraṃ (ntra) mudrābandhena saṃyutam

9.24

tena snānaharā vighnā digvidikparisaṃsthitāḥ/
prayānti vi(1)hvalībhūtā yāvattannopasaṃbhṛ(2)tam

9.25

(1. viphalī A.)
(2. hṛ C L.)
[mūlamantritāyā mṛdo viniyogaḥ]
mṛdbhāgo mūlamantreṇa mantrito yaḥ purā sthitaḥ/
tamuccaraṃstamādāya toyamadhye vinikṣipet

9.26

tena tat dvijaśārdūla tatkṣaṇādeva jāyate/
gaṅgātoyena saṃpūrṇaṃ yāmunena jalena ca

9.27

prāyāgaṃ cakratīrthaṃ ca prabhāsaṃ puṣkarāṇi ca/
bhavanti sannidhībhūtā mantrasyāsya prabhāvataḥ

9.28

tato vai viṣṇutīrthāya mantrānte padamuccaret/
sanamaskaṃ bhavettena viṣṇutīrthasya sannidhiḥ

9.29

[tīrthāntare kevalamūlamantramātrayojanam]
anyatīrthe yadā snānaṃ kuryāttatra ca yojayet/
kevalaṃ mūlamantraṃ tu viṣṇutīrthapadaṃ vinā

9.30

tīrthāntareṣvidaṃ nāma na saṅkīrtayate sudhīḥ/
sannidhāne hi tīrthasya yadyanyāmabhidhāṃ smaret

9.31

snātakastasya tattīrthamabhiśapya kṣaṇaṃ vrajet/
nirjarāmbutaṭākādau sāmānyasnānakarmaṇi

9.32

gaṅgādīnāṃ nadīnāṃ ca tīrthānāṃ ca prakīrtitam/
māntre snānakrame samyagviṣṇutīrthāya kīrtayet

9.33

[aṅgamantrābhimantritasya mṛdbhāgasya viniyogaḥ]
tato'ṅgamantrajaptaṃ ca bhāgaṃ pāṇitale sthitam/
toyenāloḍhya masṛṇaṃ tāpayedarkaraśmibhiḥ

9.34

meghacchanne svakaṃ mantraṃ sūryavatkhasthitaṃ smaret/
darśayitvā kare tasya tābhyāṃ sarvāṅgakaṃ spṛśet

9.35

[tīrthasya paramīkaraṇaprakāraḥ]
dhāraṇādvi(1)tayenātha tīrthasya sajalasya ca/
paramīkaraṇaṃ kuryādvidhidṛṣṭena karmaṇā

9.36

(1. ja A.)
ādhāraśakterārabhya saṅkalpaviṣayāvadhi/
vahninā pūrayetsarvaṃ jvālāmālāvilena ca

9.37

nirammayaṃ jagatkṛtvā tīrthaṃ śāntatanu smaret/
śānte saṃvinmaye viṣṇau bhūyastadavatārya ca

9.38

niśāmbukaṇasaṅkāśamiyattākalpitaṃ purā/
smṛtvā śaktiprabhāvena brahmasroto vinirgatam

9.39

dhārākallolasaṅgīrṇaṃ patamānaṃ tu vegataḥ/
ābrahmabhavanaṃ sarvaṃ pūrayecchaśisannibham

9.40

vilokanapadaiśśaśvatsaṅghaṭṭaṃ taṃ tu bhāvayet/
samaste prāksvarūpeṇa tanmadhye tvāsanaṃ prabhoḥ

9.41

datvā tadupari brahman smarennārāyaṇaṃ prabhum/
candrakoṭisamaṃ śuddhasudhādhārāgaṇāvṛtam

9.42

sāhaṃ(1)śaktisamūhāḍhyaṃ prodgirantaṃ sudhārasam/
evaṃ kṛte sati bhavettīrthaṃ nārāyaṇātmakam

9.43

(1. bhaṃ A.)
nimajjanaṃ tataḥ kuryādunmajjanasamanvitam/
gandhaissāmalakairhṛdyaiḥ pavitrairvividhaiḥ śubhaiḥ

9.44

cakravartyupacāreṇa mantrī snāyādatandritaḥ/
[atha snānottarāṅgavidhiḥ]
tataścāntarjalasthaśca smarenmantraṃ svaśaktitaḥ

9.45

bhāsvadbhāsvararūpo'sau udeti hṛdayāntare/
hṛdayādagrataścānte dvādaśāntena dūrataḥ

9.46

paramaṃ puruṣaṃ dṛṣṭvā pratyakṣasthaṃ tu nārada/
samutthāya jalātpaśyedgaganasthaṃ tameva hi

9.47

tato'psu tāramāsādya upaviśya yathāsukham/
nyasedaṅkuśamudrāgre hṛnmantraṃ sitavigraham

9.48

svenānilena saṃyuktaṃ recayettīrthamadhyataḥ/
pūrakeṇa samākṛṣya mudrāyuktena tatpunaḥ

9.49

evañcopagataṃ tīrthaṃ purā kṛtvā tu nārada/
praṇevenopacārākyahṛdayenācamettataḥ

9.50

suprasannena toyena jānvantasthena pāṇinā/
ekena pādyamantreṇa sopacārahṛdā dvija

9.51

dhvātvā tatra sthitaṃ devaṃ sāṅgaṃ saparivārakam/
japyamānaśca mantro'yamupasthānaṃ tu kārayet

9.52

praṇavena tatassarvānpitṛdevāṃśca tarpayet/
tilamiśreṇa vidhivatsantyajetsnānakarpaṭam

9.53

sudhautaṃ paridhāyātha vastrayugmamakhedadam/
athavā tadadhaśśāṭīṃ yogapaṭṭakasaṃyutām

9.54

naikavastreṇa vai yasmādbhavitavyaṃ kadācana/
sthāne'straśodhite'nyasminnanantāsanasaṃsthitam

9.55

ādhāramāsanaṃ dhyātvā jalamadhye'cyutasya ca/
mantragrāmasamopetamāhūya viniveśya tam

9.56

tarpayedudakenaiva viṣvaksenāvasānakam/
svena svena tu mantreṇa pāṇibhyāmagrataḥ kramāt

9.57

devatāśca munīnnāgān grahabhūtaviyaccarān/
santarpya sthāvarāntāṃśca svavaṃśaṃ tarpayetkramāt

9.58

vrajantaṃ sāsanaṃ devaṃ jalamadhyāttatassmaret/
tīrthaśuddhau purā mantro nyasto'sāvapi dikṣu vai

9.59

prerayanpūrvavaddevānprā(1)ṇāgreṇānilaṃ dvija/
tamekīkṛtya vai tena tyaktvā toyaṃ tu śuklavat

9.60

(1. nghnā C. L.)
āpūrya hṛdi vinyasyet sopasaṃhāramudrayā/
ityuktamaudakaṃ snānamatha māntraṃ nibodha me

9.61

[mantrasnānam] 9-6
toyābhāve ca yatkuryāddurge kāle ca śītale/
gamane kṣiprasiddhau vā gurukārye svatantratām

9.62

prāptāṃ vā vīkṣya viprendra niśābhāge dinasya vā/
prakṣālya padāvācamya proddhṛtena tu vāriṇā

9.64

(2)snānaṃ daśa diśaḥ prāgvatsaṃśodhyopaviśettataḥ/
astraṃ hastatale yojyaṃ kramānnyāsaṃ tatastanau // 63 /
(2. sthā A.)
mūlamantrādi tatkuryātsarvamantragaṇena tu/
kevalādudakasnānātsaṃskāraparivarjitāt

9.65

prabhāsādiṣu tīrtheṣu yatphalaṃ snātakasya ca/
jñeyaṃ śataguṇaṃ tasmānmantragrāmasya nāra

9.66

[ghyānasnānam] 9-7
dhyānasnānamatho vakṣye dvābhyāmapi paraṃ tu yat/
khasthitaṃ puṇḍarīkākṣaṃ mantramūrtiṃ prabhuṃ smaret

9.67

tatpādodakajāṃ dhārāṃ patamānāṃ svamūrdhani/
cintayedbrahmaranadhreṇa praviśantīṃ svakāṃ tanum

9.68

tayā saṃkṣālayetsarvamantardehagataṃ malam/
tatkṣaṇādvirajā mantrī jāyate sphaṭikopamaḥ

9.69

idaṃ snānaṃ paraṃ māntrātsnānācchataguṇaṃ smṛtam/
tasmādekatamaṃ kāryaṃ snānaṃ śraddhāpareṇa tu

9.70

snānapūrvāḥ kriyāssarvā yatassamyakphalapradāḥ/
tasmātsnānaṃ purā kuryādya icchecchreya ātmanaḥ

9.71

snānena nirmalo jantuḥ kṛtamātreṇa jāyate/
dvijendra nirvivekātmā kiṃ punaryaḥ kriyāparaḥ

iti śrī pāñcarātre jayākhyasaṃhitāyāṃ snānavidhirnāma navamaḥ paṭalaḥ/
* * * * *

Original text: jayākhyasaṃhitā · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc