Language

ENहिગુ
Scripture Library

Jayakhya Samhita · Chapter 8

8.1

paṭalaḥ - 8
atha jayākhyasaṃhitāyāṃ mudrābandhākhyānaṃ nāma aṣṭamaḥ paṭalaḥ/
śrī bhagavānuvāca/ 8-1
asyaiva mantravṛndasya krameṇa tu yathākramam/
mudrākośaṃ pravakṣyāmi yena sannihitassadā

8.2

bhavecca sādhakendrāṇāṃ bhuktimuktiprasādhane/
ādau tu mūlamantrasya anyeṣāṃ tadanantaram

8.3

[mudrābandhakālaḥ tatprayojanaṃ ca] 8-2 ?
mudrāṃ vai bandhayenmantrī snānakāle jalāntare/
ātmano nyāsakāle tu pūjānte maṇḍalāva(1)nau

8.4

(1. di A)
arcāsu mantravinyāse arghyapātre'mbubhājane/
pūrṇāhutyavasāne ca mantre vahnyantarasthite

8.5

hiṃsakānāṃ vidhātāya sarvavignopaśāntaye/
sarvakāryārthasidhyarthaṃ mudrākośa ihoditaḥ

8.6

[jayāmudrā] 8-3
adhomukhādvāmahastānmadhyamāṃ grāhayenmune/
kaniṣṭhayā dakṣiṇasya tisro'nyā muṣṭivatsthitāḥ

8.7

aṅguṣṭhamubhayaṃ kṛtvā mudreyaṃ tu jayā smṛtā/
adhastādgaruḍaṃ tasyā vāmahaste vicintayet

8.8

pṛṣṭhe syāddakṣiṇe haste dhyāyedviṣṇuṃ sanātanam/
eṣā mudrā jayā nāma sarvakāryārthasādhanī

8.9

yojayeddevadevasya tārkṣyeṇa sahitasya ca/
[śaktimudrā] 8-4
prasārya vāmamuttānamaṅgulyo viralāḥ sthitāḥ

8.10

kāryāstvākuñcitāḥ prāntādaṅguṣṭhaṃ setuvadbhavet/
sammukhaṃ tāsu saṃlagnaṃ karaśākhāsu madhyataḥ

8.11

hṛtsammukhaṃ tu badhnīyācchaktimudrāṃ sukhapradām/
śaktiyuktasya dehasya mudrā vai sannidhāpanī

8.12

pradeśinyā (2)tato(?)viddhi lakṣmīpūjāsu śaktiṣu/
[hṛdayamudrā] 8-5
dakṣiṇena tu hastena muṣṭibandhaṃ prakalpayet

8.13

(2. dhau A.)
aḍguṣṭhaṃ karamadhyasthaṃ kṛtvā yojyaṃ hṛdi dvija/
hṛdayākhyā bhavenmudrā sarvamantreṣu sādhanī

8.14

[śiromudrā] 8-6
prasṛtā aṅgulīssarvā aṅguṣṭhena tu saṃspṛśet/
śiromudreti vikhyātā mantrasannidhikāriṇī

8.15

[śikhāmudrā] 8-7
muṣṭiṃ badhvā śikhāsthāne tarjanī cordhvasaṃsthitā/
śikhāmudreti vikhyātā sarvaduṣṭakṣayaṅkarī

8.16

doṣavighnavināśāya sadā hyeṣā prakīrtitā/
ādau tasmātprayatnena yāgaveśmani bandhayeta

8.17

utsādaṃ sarvavighnānāṃ kurute mantrasaṃyutā/
[kavacamudrā] 8-8
ubhayoragrataśśākhā grastāstu karayordvija

8.18

tayormadhyaṃ hyasaṃśliṣṭaṃ karabandhādito bhavet/
vārmaṇyeṣā bhavenmudrā dvāvaṃsāvanayā spṛśet

8.19

durbhedyā duṣṭasaṅghasya bhūtavetāḻayoginām/
karmakāle ca baghnīyātsamantrāṃ ca prayatnataḥ

8.20

[netramudrā] 8-9
karayorgrathitāḍgulyassaṃvṛtāḥ pāṇipṛṣṭhagāḥ/
tarjanyau prāntasaṃlagne suṣirecorci(1)te tayoḥ

8.21

(1. cchri A.)
aṅguṣṭhau mūlasaṃlagnaviparyastau parasparam/
locanākhyā bhavenmudrā darśayeccakṣuṣo'ntike

8.22

[astramudrā] 8-10
tarjanīṃ sphoṭayeddikṣu daśasvaṅguṣṭhakena tu/
drutaṃ karadvayenaiva cakṣurbhyāṃ sannirīkṣayet

8.23

astramudreti vikhyātā trāsinī tridaśeṣvapi/
kiṃ punarduṣṭayonīnāṃ vāṅbhanaḥkāyasaṃyutā

8.24

[sihmamudrā] 8-11
uttāne dakṣiṇe vāme kuñcayitvā'ṅgulitrayam/
prasārayecca tiryagvai aḍguṣṭhaṃ tarjanīṃ tathā

8.25

īṣadūrdhvīkṛtā'dhodṛg niṣkampālokasaṃyutā/
pāśavandhakṣayakarī sarvopadravanāśinī

8.26

sihmamudrā bhavatyeṣā vismayākhyā mahāprabhā/
[kapilamudrā] 8-12
tarjanyaṅguṣṭhayormadhye madhyamāṃ tu prapīḍayet

8.27

prasārayedanāmāṃ ca paścāttasyāḥ kaniṣṭhikām/
parasparaṃ ca dūrasthe mudraiṣā kapilī smṛtā

8.28

sarvasiddhikarī hyeṣā aṇimādiṣu sādhanī/
[kroḍamudrā] 8-13
adhomukhe vāmahaste madhyamānāmike yadgā

8.29

aṅguṣṭhasya tu saṃsakte kaniṣṭhā tarjanīdvayam/
prasāritaṃ tataḥ kāryaṃ mudrā kroḍātmikā smṛtā

8.30

sarvayantrapramathanī sarvaduṣṭanivāriṇī/
sve sve sthāne niyoktavyā mudrāvaktreṣu yā sthitā

8.31

[kaustubhamudrā] 8-14
madhyamānāmikānyūnā muṣṭivatpāṇimadhyagāḥ/
ubhayorhastayorvipra paścānmuṣṭidvayaṃ tu tat

8.32

śleṣayetsamarandhreṇa tarjanyau dve prasārya ca/
tataḥ saṃ śleṣayedagrādaḍguṣṭhāgre niyojayet

8.33

madyata(1)starjanībhyāṃ tu anyonyena krameṇa tu/
mudraiṣā kaustubhasyoktā mālāmudrāmatho śrṛṇu

8.34

(1. ma A.)
[mālāmudrā] 8-15
śākhāṣṭakaṃ karābhyāṃ yadgrastamagrānadūrataḥ/
saṃślakṣṇaṃ lambamānaṃ ca upaviṣṭo'tha vāsthitaḥ

8.35

kuryādbāhudvayaṃ vipra ūrumadyāvalambitam/
maṇibandhāvadhau samyaṅbhālāmudrā prakīrtitā

8.36

[padmamudrā] 8-16
aṅguṣṭhau saṅgatau lagnau aṅgulyo viralāḥ sthitāḥ/
pādmī ṅyeṣā bhavenmudrā puṣṭisaubhāgyadāyikā

8.37

[śaṅkhamudrā] 8-17
muṣṭinā grāhayedvāmamaṅguṣṭhaṃ dakṣiṇena tu/
aṅgulīrvāmahastāttu dakṣiṇasyopari nyaset

8.38

vāmatarjanikāgraṃ tu aṅguṣṭhāgraṃ ca dakṣiṇāt/
parasparaṃ sammukhaṃ tu suśliṣṭaṃ viniyojayet

8.39

śaṅkhasyaiṣā bhavenmudrā uttānā tu yadā sthitā/
[cakramudrā] 8-18
spaṣṭau prasāritau hastau parasparaniyojitau

8.40

bhramaṇāccakravattau tu(1) cakramudreti kīrtitā/
nāśinī sarvaduḥkhānāṃ mudrāṇāṃ bhedinī parā

8.41

(1. ca A.)
[gadāmudrā] 8-19
badhvā muṣṭiṃ dakṣiṇena vāmāṅguṣṭhasya mūrdhini/
kṛtvaivaṃ darśayedeṣā kaumodakyāḥ suśobhanā

8.42

gadāmudreti vikhyātā doṣasainyapramardanī/
[pakṣirājamudrā] 8-20
prasārya saṃhataṃ(2) kṛtvā purā pāṇidvayaṃ dvija

8.43

(2. hṛ C. L.)
anāmā mūladeśābhyāmaḍguṣṭhāgradvayaṃ nyaset/
adhomukhaṃ tu patitaṃ maṇbandhasya sammukhame

8.44

suśliṣṭamagrataḥ kṛtvā nyasettaccāṅgulidvayam/
tarjanīmadhyāmābhyāṃ yadvāmaṃ yugmaṃ karadvayāt

8.45

procchritaṃ viralaṃ kuryātkuñcitaṃ cāpi sammukham/
suspaṣṭamucchritaṃ lagnaṃ pucchavatkanyasāyugam

8.46

pakṣirājasya mudraiṣā kevalasya mahātmanaḥ/
[pāśamudrā] 8-21
prasārya dakṣiṇaṃ pāṇi tato'ṅguṣṭhakaniṣṭhike

8.47

meḻayedagradeśācca setuvatkaraṇena tu/
(3)phaṇavatkuñcitaṃ lagnaṃ tarjanyādyaṃ latātrayam

8.48

(3. la C. L.)
pāśamudrā bhavatyeṣā aṅkuśākhyaṃ niṣodhame/
[aṅkuśamudrā] 8-22
kaniṣṭhā madhyamā nāma vāmahastasya madhyataḥ

8.49

pṛṣṭhavannikṣipetpṛṣṭhe tāsāmaḍguṣṭakaṃ bhavet/
agratastarjanī kāryā kuñcitāṅkuśavaddvija

8.50

ityeṣā'ṅkuśamudraiva satyādīnāmatho śruṇu/
[satyādimudrāpañcakam] 8-23
dakṣiṇasya tu hastasya agrato'ṅgulipañcakam

8.51

parasparaṃ spṛśetkāryaṃ pronnataṃ mukhasammukham/
satyasyaiṣā bhavenmudrā prāgupāḍgodbhavasya ca

8.52

aṅguṣṭhatarjanīyogāddvitīyasya prakīrtitā/
aṅguṣṭhamadhyamāyogāttṛtīyasya prakīrtitā

8.53

aṅguṣṭhānāmikāyogāccaturthasya tu nārada/
kaniṣṭhāṅguṣṭhasaṃyogātpañcamasya tu jāyate

8.54

[mahājayāmudrā] 8-24
hṛllagnaṃ vāmahastaṃ tu kṛtvottānaṃ prasāritam/
pṛṣṭhe tu muṣṭibandhaṃ tu dakṣiṇena kareṇa tu

8.55

muṣṭerūrdhvaṃ sthito'ṅguṣṭhaṃ cakṣurbhyāmavalokitam/
daivī hyeṣā bhavenmudrā mantrarājasya suvrata

8.56

mahājayeti vikhyātā sarvayogaprasādhanī/
sarvasiddhikarī śaśvatsarvamudrāprapūraṇī

8.57

anayā mudritaṃ viśvamābrahmabhavanānti(1)mam/
sarvāṅgaśaktiyuktasya sarvamantrālayasya ca

8.58

(1. ka A.)
niṣkaḻasyāvikārasya brahmansaptākṣarasya ca/
ityeṣa garbhamantrāṇāmukto mudrāgaṇo mayā

8.59

ādhārāsanamantrāṇāṃ mudrāṇāṃ lakṣaṇaṃ śruṇu/
[ādhāraśaktimudrā kūrmamudrā ca] 8-25
kṣiptamaṅguliyugmaṃ tu muṣṭibhyāmantare dvija

8.60

vāmasya dakṣiṇo muṣṭiḥ pṛṣṭhe syātsparśavarjitaḥ/
asāvādhāraśaktau ca ūrdhvataḥ kūrmavahni (ddvi?)ja

8.61

[anantāsanamudrā] 8-26
adhomukhasya vāmasya anāmā tarjanī ubhe/
ākuṃcya pṛṣṭhalagne tu madhyamāyāṃ tu saṃsthite

8.62

tayoradhastānmadhyākhyāmṛjvīṃ kuryādadhomukhām/
kaniṣṭhikā tu sāṅguṣṭhā kāryā suprasṛtā mune

8.63

anantāsanamudreyamanenāsyā(khyā?)yate dvija/
sarvaṃ jagadidaṃ hyeṣā kroḍīkṛtya ca vartate

8.64

sarvāsvādhāramudrāsu prādhānyena vyavasthitā/
tasyādau mantramuccārya plutaṃ ca bahumātṛkam

8.65

śabdaśakyavibhāgotthaṃ bhāvagrāhyamanāhatam/
(1)tatastasya visarge tu anantāsanasaṃjñayā

8.66

(1. tasmādasya A.)
baddhaṃ prakalpayedvipra sadbhāvadhyānasaṃyutam/
sadādhikārayāge tu mantrāṇāṃ bhinnarūpiṇām

8.67

kṣiprakarmaprasidhyarthaṃ yojanīyā prayatnataḥ/
[pṛthivīmudrā] 8-27
karadvayena badhnīyāllagnamuṣṭidvayaṃ purā

8.68

aṅgulitritayenaiva aṅguṣṭhe tarjanīdvayam/
prāntalagnaṃ tataḥ kṛtvā tadyuge melayetpunaḥ

8.69

eṣā tu pārthivī mudrā sāmudrīmadhunā śṛṇu/
[samudramudrā] 8-28
maṇibaddhau ca saṃlagnau nakhāgrāṇi karadvayāt

8.70

kāryāṇi sāṅgulīkāni parasparamukhāni tu/
aṅguṣṭhāgre nirādhāre tanmadhye cālayeddhṛtam

8.71

madhyaṃ kuryācca hastābhyāṃ gādhaṃ tu suṣiropamam/
kṣīrārṇavasya mudraiṣā prāguktā paṅkajasya tu

8.72

mantrayogāttathā dhyānādanyatvaṃ caiva jāyate/
[dharmādimudrācatuṣṭayam] 8-29
karadvayamasaṃlagne(gnaṃ?) kṛtvā tadanu yojayet

8.73

mukhe mukhaṃ tarjanībhyāṃ taṃ muñcedatha madhyayoḥ/
kuryāttāddṛgvidhaṃ bandhaṃ taṃ tyaktvā'nāmikādvaye

8.74

upasaṃhṛtya taṃ cāpi dve kaniṣṭhe niyojayet/
pratyekabandhe saṃlagnamaṅguṣṭhayugalaṃ nyaset

8.75

dharmādyasya catuṣkasya viddhi mudrāgaṇaṃ kramāt/
tadūrdhvasthasya padmasya prāguktā mantrayogataḥ

8.76

[sūryendvagnilakṣaṇadhāmatrayamudrā] 8-30
dakṣiṇasya tu hastasya tarjanyaṅguṣṭhamelanam/
kṛtvā tadanu tadbandhaṃ vikāsya ca śanaiḥ śanaiḥ

8.77

samuttānaṃ punaḥ kuryācchākhāsaṅghaṃ pṛthaksthitam/
(1)dhāmatrayasya mudraiṣā haṃsākhyāṃ tu nibodha me

8.78

(1. dvidhā mantrasya tatraiṣo A.)
[haṃsamudrā] 8-31
spaṣṭau prasāritau hastau kuryādañjalirūpakau/
bhāvāsanasya mudraiṣā suśuddhā paramārthakī

8.79

eṣa āsanamantrāṇāṃ vījānāṃ mayoditaḥ/
kramātkṣetreśapūrvāṇāṃ vījānāṃ munisattama

8.80

padmanidyadhipāntānāṃ mudrādaśakamucyate/
[kṣetreśamudrā] 8-32
grastamaṅgulisaṃkhyātaṃ kṛṃtvā pāṇidvayena tu

8.81

balātprapīḍayetkuryādaṅguṣṭhadvayamucchritam/
mudreyaṃ kṣetrapālasya śryādīnāmatha me śṛṇu

8.82

[śrīmudrā] 8-33
uttānau tu karau kṛtvā nikaṭasthau tu nārada/
tadaṅgulīgaṇaṃ sarvaṃ kuñcitaṃ madhyasaṃsthitam

8.83

aṅguṣṭhau patitau kṛtvā kramaśaḥ spaṣṭatāṃ nayet/
śrībījasya tu mudraiṣā prathamaṃ kathitā tava

8.84

[caṇḍamudrā] 8-34
samutthāpya karādvāmāttarjanīṃ caṇḍabījajā/
[pracaṇḍamudrā] 8-35
tāmeva dakṣiṇāddhastātpracaṇḍākhyasya viddhi vai

8.85

[cayamudrā] 8-36
madhyamādvāmahastādvai samutthāpya jayasya ca/
[vijayamudrā] 8-37
dakṣiṇādvijayākhyasya bījasya parikīrtitā

8.86

[gāṃgamudrā] 8-38
vāmāccānāmikā prāgvatkṛtvā gāṅgasya viddhi tām/
[yāmunamudrā] 8-39
dakṣiṇādyāmunasyoktā mudrā bījas nārada

8.87

[śaṅkhamudrā] 8-40
nidhīsvarasya śaṅkhasya vāmahastātkaniṣṭhikā/
[padmanidhimudrā] 8-41
padmākyasyāparāddhastātsaiva cordhvīkṛtā yadā

8.88

[gaṇeśamudrā] 8-42
dakṣiṇena tu hastena sāṅguṣṭhena ca muṣṭinā/
pradeśinīṃ hyanāmāṃ ca vāmahastasya pīḍayet

8.89

prayatnakṛtaśaṅkhānāṃ pṛṣṭhe yojyā ca madhyamā/
lambamānakarākārā yathā saṃdṛśyate ca sā

8.90

muṣṭernātisamīpasthāṃ vāmahastātkaniṣṭhikām/
dakṣiṇāṅguṣṭhabāhye ca daṃṣṭrāvatparibhāvayet

8.91

īṣattiryaktatasspaṣṭo vāmāṅguṣṭhastathā paraḥ/
yathā tau paridṛśyete gajakarṇopamau dvija

8.92

gaṇeśvarasya mudreyaṃ sarvavighnakṣayaṅkarī/
[vāgīśvarīmudrā] 8-43
suśliṣṭau maṇibandhau tu kṛtvā pāṇidvaye purā

8.93

saṃlagnamagradeśāttu pronnataṃ madhyamāyutam/
pradeśinīdvayaṃ tadvatkṛtvā'nāmāyugaṃ tathā

8.94

acalaṃ dviguṇīkṛtya namayettadadhomukham/
śanaiḥ śanaiḥ spṛśedyāvatsvaṃ svaṃ pāṇitalaṃ dvija

8.95

spaṣṭaṃ suviralaṃ kuryādaṅguṣṭhadvitayaṃ dvija/
tadvatkanīyasīyugmaṃ samena dharaṇena tu

8.96

mudraiṣā vāgvibhūtyarthī yo badhnāti dine dine/
japamānastu tadbhāvī tasya cāvatarettu dhīḥ

8.97

[gurumudrā] 8-44
sammukhau saṃpuṭīkṛtya dvau hastau saṃprasāritau/
viniyojyau lalāṭordhve śirasā'vanatena tu

8.98

gurorgurutarasyāpi mudrā hyeṣā pituḥ pituḥ/
[pitṛgaṇamudrāḥ] 8-45
prottānaṃ dakṣiṇaṃ pāṇiṃ kṛtvāṅ‌guligaṇaṃ tataḥ

8.99

saṃlagnaṃ kuñcayetkiñcidaṅguṣṭhaṃ saṃprasārya ca/
tiryagbhavaiḥ śanaiḥ kiñcitkuryādvā'dhomukhaṃ tataḥ

8.100

mudrā pitṛgaṇasyaiṣā nityatṛptikarī smṛtā/
pūjākāle tu vai tasmāddarśanīyā prayatnataḥ

8.101

yo vai naimittikācchrāddhātparitoṣastu jāyate/
sa pitṝṇāṃ śataguṇo mudrābandhācca pūjanāt

8.102

[siddhamudrā] 8-46
karadvayaṃ samuttānaṃ nābhideśe niyojayet/
vāmasya dakṣiṇe(?) pṛṣṭhe mudraiṣā siddhasantateḥ

8.103

[varābhayamudre] 8-47
suspaṣṭaṃ dakṣiṇaṃ hasta svātmanastu parāṅmukham/
parāṅmukhaṃ lambamānaṃ vāmapāṇiṃ prakalpayet

8.104

kramādvarābhayākhyaṃ tu idaṃ mudrādvayaṃ dvija/
vijñeyaṃ lokapālānāmindrādīnāṃ samāsataḥ

8.105

ekaikena tu mantreṇa vajrādyena kramādyutām/
astrākhyāṃ śaktisaṃyuktāṃ prāguktāṃ saṃpradarśayet

8.106

lokapālāyudhānāṃ tu pūjitānāṃ krameṇa vai/
[viṣvaksenamudrā] 8-48
kaniṣṭhā'nāmikā madyā vāmācca karamadhyagāḥ

8.107

tāsāmaṅ‌guṣṭhakaḥ pṛṣṭhe tarjanī pronnatā bhavet/
nāsāvaṃśapradeśasthā tato dakṣiṇapāṇinā

8.108

aṅgulītritayenaivaṃ muṣṭiṃ badhvā tu pūrvavat/
tarjanīdviguṇaṃ kṛtvā aṅguṣṭhāgre nirodhayet

8.109

prodyato bāhudaṇḍaḥ syāccakrakṣepe yathodyataḥ/
viṣvaksenasya mudreyaṃ viśvakarmanikartanī

8.110

[āvāhanamudrā] 8-49
kiñcidākuñcayeddhastaṃ dakṣiṇaṃ hṛdayopagam/
aṅguṣṭho viralaspaṣṭo mudrā hyāvāhane smṛtā

8.111

[visarjanamudrā] 8-50
khaṅgadhārāsamākārā viralāṅgulikāvubhau/
aṅguṣṭhau daṇḍavatkṛtvā muṣṭibandhaṃ śanaiśśanaiḥ

8.112

kuryātkaniṣṭhikādibhyo mudraiṣā syādvisarjane/
[surabhimudrā] 8-51
grathitau [dvau] karau kṛtvā suśliṣṭau cāpyadhomukhau

8.113

kanīyasau tadāṅguṣṭhau suśleṣeṇa niyojya ca/
madhyamāṅguliyugmaṃ tu anyonyakarapṛṣṭhagam

8.114

vikṣiptānāmikāyugmaṃ tarjanīyugalaṃ tathā/
mudraiṣā kāmadhenvākhyā sarvecchāparipūraṇī

8.115

dviprakāraṃ tu (1)mudrāṇāṃ prayogaṃ nityamācaret/
saṃvinmayaṃ tu cādyātmarūpaṃ bhāsvarasaṃpuṭam

8.116

(1. viprāṇāṃ C L.)
bāhyāntastrividhaṃ vipra karmavākcittajaṃ tu yat/
anena vidhinā mudrāṃ yo badhnāti vidhānavit

tenedaṃ mudritaṃ viśvamapunarbhavasiddhidam/
iti śrīpāñcarātre jayākyasaṃhitāyāṃ mudrābandhākhyānaṃ nāma aṣṭamaḥ paṭalaḥ/
* * * * *

Original text: jayākhyasaṃhitā · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc