Language

ENहिગુ
Scripture Library

Jayakhya Samhita · Chapter 7

7.1

paṭalaḥ - 7
atha upakaraṇamantroddhāro nāma saptamaḥ paṭalaḥ 7-1
śrībhagavān ---
athādhārāsanākhyānāṃ mantrāṇāṃ lakṣṇaṃ śṛṇu/
pūjanaṃ yairvinā vipra mantreśasya na jāyate

7.2

[ādhāraśaktimantraḥ] 7-2
aśeṣabhūvanādhārāmādhārādheyavannyaset/
paramātmani viprendra yāyākhyo mata ūrdhvataḥ

7.3

namo'ntaṃ praṇavādyaṃ ca bījamādhāraśaktijam/
ādheyatulyasāmarthyamasya rūpaṃ tathāvidham

7.4

[kūrmamantraḥ] 7-3
uddhṛtya praṇavaṃ pūrvamananteśasya pūrvajam/
tatkālapāvakenaiva bhinnaṃ kuryāddvijobhayoḥ

7.5

trailokyaiśvaryadenaivamūrjena tu tathā dvija/
namaskārānvitaṃ bījaṃ kūrmakālāgnivācakam

7.6

ādhāraśakterupari vimalaṃ dīptavigraham/
jvālāśatasamākīrṇaṃ śaṅkhacakragadādharam

7.7

[anantamantraḥ] 7-4
ananteśasya yatpūrvaṃ gopanena samanvitam/
vyomayuktamanantākhyaṃ nāgarājasya kīrttitam

7.8

praṇavādi namo'ntaṃ ca etadbījavaraṃ śubham/
pūrṇacandrānanaṃ dhyāyetsahasraphaṇabhūṣitam

7.9

cakralāṅgalahastaṃ ca praṇamantaḥ parātparam/
[dharāmantraḥ] 7-5
anantākhyaṃ ca yadbījaṃ pradhānopari saṃsthitam

7.10

so'pyārūḍho dhareśasya vyomānantadvayāṅkitam/
prāgvadādyantasaṃruddhaṃ dharāyāssaṃprakīrtitam

7.11

kuṅkumodakasaṅkāśāṃ hemaratnavibhūṣitām/
baddhāñjaliṃ śirodeśe saṃsmarantīṃ vibhoḥ smaret

7.12

[kṣīrodamantraḥ] 7-6
amṛtaṃ varuṇasthaṃ ca ādidevena yojitam/
kṣīrodamantrarāḍeṣa vyomayukto dvijottama

7.13

asyādau praṇavañcānte namaskārapadaṃ nyaset/
śuddhakundendudhavalaṃ srotoraśmibhirāvṛtam

7.14

kīrṇasaṃpūrṇacaṃdrābhaṃ dhyāyedgambhīravigraham/
[padmamantraḥ] 7-7
padmasyātha pravakṣyāmi mantraṃ sannidhikāraṇam

7.15

praṇavaṃ praṇavānte ca pavitraṃ tadanantaram/
bhuvanaṃ vyomasaṃbhinnamādhāreti padaṃ tataḥ

7.16

padmāya ca namaścānte padaṃ pūrvapadasya ca/
praśāntapāvakākāramudayādityasannibham

7.17

dhyāyedvai dvibhujaṃ hasvaṃ jaṭharādyairvilambitam/
bhāsitaṃ sitadantaṃ ca veṣṭitaṃ suraṣaṭ‌padaiḥ

7.18

vyaktāvyaktaparatvena (1)padmādyaṃ tritayaṃ smaret/
tritayaṃ tadadhasthaṃ yacchakyaṃ tasyaivameva hi

7.19

(1. vatmārdya A.)
ayamādhāraṣaṭ‌kasya mantramārgaḥ prakīrtitaḥ/
[dharmādyāsanamantrāḥ] 7-8
atroparyāsanākhyāṃśca ṣaṇmantrānatha me śṛṇu

7.20

dharttā'jito'mṛtādhāro vibudhākhyaiśca nārada/
vyutkramānukrameṇaiva kṛtvaikaikasya yojayet

7.21

samyagjvālā'tha liṅgātmā devadattastato dvija/
vāmanaṃ somamuddāmaṃ praṇavasyopari nyaset

7.22

trailokyaiśvaryadaṃ dadyātsarveṣāṃ syāccatuṣṭayam/
dharmādyaṃ tadviparyāsairyuktaṃ vedaistathā yugaiḥ

7.23

[sitapadnamantraḥ] 7-9
susitaṃ cāmṛtaṃ padmaṃ sūryendvagnitrayaṃ tataḥ/
eteṣāṃ praṇavaḥ saṃjñā namaskāro bhaveddvija

7.24

[dhāmatrayamantrāḥ] 7-10
[bhāvāsanamantraḥ] 7-11
atroparyaparaṃ vipra ciddhāsā khacitaṃ śubham/
bhāvāsanaṃ vibhordadyātsthūlaśūkṣmadvayātparam

7.25

aprameyeṇa sūryeṇa vyomākhyenāmṛtena ca/
parameśvarayuktena tritāroktātmanātha(1)vā

7.26

(1. yathā CL.)
ityevaṃ pīṭhapūjārtho mantragrāmo dvijottama/
rahasyametadākhyātamidānīmaparaṃ śṛṇu

7.27

[kṣatrapālamantraḥ]
kṣetreśādyaṃ mantracayaṃ vignaniryathanakṣamam/
anantākhyaṃ ca kālena bhedayetsānalena ca

7.28

trailokyaiśvaryadenātha sādidevena bheditam/
kṣetrapālasya mantro'yamoṅkārāntena bhūṣitaḥ

7.29

[kṣetrapāladhyānam] 7-12
nīlajīmūtasaṅkāśaṃ daṇḍahastaṃ mahātanum/
muṣṭikṛdvāmahastena yāgakṣetrāvadhau smaret

7.30

[śryādīnāṃ padmanidyantānāṃ mantrāḥ] 7-13
puṇḍarīkastataścakrī pavitraścātha śāśvataḥ/
varāhaśca gadadhvaṃ(sī) sūkṣmaśśāntaḥ pavitrakaḥ

7.31

kramaṇe muniśārdūla etadvarṇagaṇaṃ likhet/
aśeṣabhūvanādhāraṃ viśrāntaṃ vyomabhūṣitam

7.32

māyādyasyopari nyasya caturṇāmatha vikramī/
pañcabindurato dvābhyāṃ lokeśo'pyapare dvaye

7.33

praṇavenābhidhānena namaskāreṇa bhūṣitāḥ/
sarve mantravarā hyete svasāmarthyaphalapradāḥ

7.34

śriyaścaṇḍapracaṇḍābhyāṃ jayasya vijayasya ca/
gaṅgāyamunayorvipra sanidhyoḥ saṅkhapadmayoḥ

7.35

[śryādīnāṃ padmanighyantānāṃ dhyānam]
padmakumbhakarāṃ lakṣmīṃ padmoparigatāṃ smaret/
caṇḍādyā vijayāntāśca sarve jñeyāścaturbhujāḥ

7.36

gadācakradharāścaiva śaṅkhahastā mahābalāḥ/
tarjayanto hyabhaktānāṃ doṣāṇaāṃ dhvaṃsanodyatāḥ

7.37

toyādhāraṃ vahantyau te kalaśaṃ vāripūritam/
navayauvanalāvaṇyastrīrūpaṃ ca nadīdvayam

7.38

nidhipau śaṅkhapadmau ca nidhibhāṇḍopari sthitau/
sthūladantau ca piṅgākṣau dvibhujau bhagavanmayau

7.39

[gaṇeśādipitrantānāṃ mantrāḥ]
pitrantaṃ ca gaṇeśādyamatha mantragaṇaṃ śṛṇu/
[gaṇeśamantraḥ] 7-14
gadādharaṃ samuddhṛtya prajñādhāreṇa bhedayet

7.40

aṃkārayojitaṃ mūrdhni gaṇādhipataye padam/
namaskārānvitaṃ pūrvaṃ praṇavañcāsya yojayet

7.41

navākṣaro hyayaṃ mantro vighneśasya ca vācakaḥ/
eṣa eva gadadhvaṃsī ṣoḍhā kāryo'tha bhedayet

7.42

ādidevādiṣaṭ dīrghairvirāṭ jvālojjhitaiḥ kramāt/
pañcānāṃ mastake vyāpī jātyaikaikaṃ svayaṃ nyaset

7.43

namaḥ svāhā tato vauṣaṭ huṃ vauṣaṭ‌ phaṭ samanvitāḥ/
jātayaḥ ṣaṭ samākhyātā hṛdādīnāṃ krameṇa tu

7.44

[gaṇeśaghyānam]
dhyāyeccampakavarṇābhaṃ baddhapadmāsanaṃ dvija/
karṇikāyāṃ tripatre'bje rakte ṣaṭ‌kesare śubhe

7.45

varadābhayahastaśca (staṃ ca ) dakṣiṇe sākṣasūtrakam/
viśrāntaṃ cintayedvāmaṃ caturthaṃ paraśupari

7.46

[matsyamudrā] 7-15
varadābhayahastābhyāṃ matsyamudrādvayaṃ smaret/
tarjanyaṅguṣṭhasaṅghaṭṭājjāyate yadayatnataḥ

7.47

sthūlāṅgamekadaṃṣṭraṃ ca lambakroḍaṃ gajānanam/
kesareṣvaṅgaṣaṭ‌kaṃ ca patratrayagataṃ nyaset

7.48

[vāgīśvarīmantraḥ] 7-16
ādāya praṇavañcādau suparṇaṃ tadanantaram/
tadante'tha tadādyaṃ ca somaṃ tadanu vai dvidhā

7.49

prākbījasyādha ūrdhve ca yojayetkālapāvakam/
atho dadyāddvitīyasya kevalaṃ tacca nārada

7.50

śaṅkhasaṃsthaṃ tṛtīyasya caturthasyākṣarasya ca/
sragdhareṇa tu śaṅkhena tadūrdhvādhoyutaṃ nyaset

7.51

punarādikrameṇaiva dvābhyāṃ māyāṃ niyojya ca/
dvābhyāṃ taṃ cādidevaṃ ca sarveṣāṃ vyoma copari

7.52

tadante varṇapūrvāntāṃ kṣāntāṃ saṃyojya mātṛkām/
vāgīśvaryai namaścānte ekaṣaṣṭhyakṣaraḥ( )śubhaḥ

7.53

vāgvibhūtiprado mantro vāgīśvaryā mayoditaḥ/
somaṃ cānalasaṃsthaṃ ca gaṇeśāṅgoditaissvaraiḥ

7.54

bhinnamasyāṅgaṣaṭkaṃ syāt oṅkārādyaṃ namo'ntakam/
[vāgīśvaryā dyānam] 7-17
sūryendumaṇḍalābhyāṃ ca madye padmaṃ smaret sthitam

7.55

tanmadhye saṃsthitāṃ devīṃ vahniveśmaprabhāñcitām/
sarvopādhivinirmuktāṃ sarvākārasamanvitām

7.56

ityasyā vaiśvarūpyaṃ syāddhyānamapyadhunā śṛṇu/
sitakundendudhavaḻāṃ śaṅkhapadmakarodyatām

7.57

varadābhayahastāṃ ca vilikhantīṃ ca pustakam/
dvinetrāmekavaktrāṃ ca hemakuṇḍalabhūṣitām

7.58

dhyātā bhagavatī hyeṣā śaktiḥ śabdātmikā vibhoḥ/
samabhyastā dadātyāśu sādhakānāmabhīpsitam

7.59

[gurūṇāṃ mantrāḥ] 7-18
praṇavadvitayaṃ vyāpī tadadhasthodayastu gaḥ/
gurave sanamascānte mantro'yaṃ pūjane guroḥ

7.60

praṇavatritayānte tu savyomā paścimānanaḥ/
tataḥ paramaśabdastu gurave sanamastataḥ

7.61

gurorgurorayaṃ mantrastaduroravadhāraya/
mantrādyasya catuṣkaṃ tu padmanābhamataḥ param

7.62

nyasettasyānandayutaṃ vyomordhve parameṣṭhine/
sanamaskaṃ padaṃ dadyāt pitṛbhyāṃ [tṝṇāṃ] cātha me śrṛṇu

7.63

[pitṝṇāṃ mantrāḥ] 7-19
tārapañcakamāhlādaṃ vyomaprāṇopari nyaset/
kālānalau tu tadadhassarvalokeśvaropari

7.64

yathākramoditairvarṇaiḥ piṇḍaṃ kṛtvā tataḥ padam/
svadhā pitṛbhyaḥsanamaḥ pitṛsaṅghasya mantrarāṭ

7.65

[pūrvasiddhamantraḥ] 7-20
kathito dvijaśārdūla pūrvasiddheṣvathocyate/
ante praṇavaṣaṭ‌kasya ānandaṃ vyomabhūṣitam

7.66

pada tathādisiddhebhyassanamaskaṃ niyojayet/
prāgimaṃ mantranicayaṃ pūjayitvā tato'rcayet

7.67

pradhānamantrapūrvā ye yasmiṃnyasmiṃstu karmaṇi/
[lokeśamantrāḥ]
atha lokeśamantrāṇāṃ śāstrāṇāṃ lakṣaṇaṃ śṛṇu

7.68

vyomānandaṃ tataḥ prāṇaṃ dhareśopari saṃsthitam/
etadekīkṛtaṃ varṇaṃ(1) sṛṣṭinyāyena nārada

7.69

(1. rṇa A.)
aindro mantrassamuddiṣṭa itareṣāṃ nibodha me/
prāṇadvayaṃ dvijodhdṛtya kramādanalakālagam

7.70

dvitīyasvarasaṃyuktaṃ vyomamastakabhūṣitam/
śikhinascāntakasyaiva dve bīje parikīrtite

7.71

vyāpī (2)naraśca liṅgātmā prāgvatsaṃyojya piṇḍavat/
(3)yātvīśasya tu bījena anyeṣāmavadhāraya

7.72

(2. nāraṃ ca C L tāraṃ ca A.)
(3. yaṃ bījasya tu bījeśaṃ A.)
paramātmānamujdhṛtya dvidhā dvābhyāmatho nyaset/
varāhasūkṣmasaṃjñau tu vyomānandāvathopari

7.73

anukrameṇa vijñeyau bījau varuṇavāyujau/
gharmāṃśorūrdhvagaṃ nyasya varṇaṃ vārāhasaṃjñakamra

7.74

prāgvatsvaradvayopetaṃ bījaṃ coḍupateḥ(1) smṛtam/
sūryamūrjoparisthaṃ(2) ca vyāpakena tathāṅkitam

7.75

(1. de C L.)
(2. sthāpya A.)
īśānākhyaṃ smṛtaṃ bījaṃ viśvāpyāyakarānvitam/
ādidevānvitaṃ vyoma prāṇākhyasyopari nyaset

7.76

vaikuṇṭhastadadho yojyo bījaṃ nāgeśvarasya ca/
prāgvatsvarānvite sūrye vedātmānamatho(3) nyaset

7.77

(3. dho C L.)
brahmaṇo bījamākhyātaṃ paraṃ(4) vyomeśvarasya ca/
sarveṣāṃ praṇavaṃ pūrvaṃ svasaṃjñānte namoyutāḥ

7.78

(4. ra C L.)
[vajrādyāyudhamantraḥ] 7-21
athāyudhānāṃ kramaśo ye mantrāḥ śubhalakṣaṇāḥ/
sthitān śṛṇu samāsena yatāyogānuvācakān

7.79

ajitaṃ ca dvidhoddhṛtya pradhānoparisaṃsthitam/
aśeṣabhuvanādhāramūrdhve'dhaścānayornyaset

7.80

lokeśordhvoditaṃ pūrvaṃ dvitīyaṃ pañcabindunā/
visargayukteṃ dve caite bīje kuliśaśaktije

7.81

akhaṇḍavikramaśvāndrī dvāvetau mardanasthitau/
lokeśvaravisargāḍhyau vijñeyau daṇḍakhaṅgayoḥ

7.82

āhlādājitasaṃjñau dvau (5)śatākhyavaruṇasthitau/
visargānandasaṃyuktau jñeyau pāśadhvajābhidhau

7.83

(5. mayākhya. A.)
paramātmānamuddhatya analākhyamataḥparam/
tayorupari tau kuryātkramādanalaśāśvatau

7.84

soddāmena visargeṇa ekaikamatha yojayet/
proktau mudgaraśūlau dvau someśābhyāṃ dvijāyudhe

7.85

paraprakṛtisaṃjñaṃ yadvinyasedanalopari/
odanaṃ savisargaṃ ca tatastasyaiva yojayet

7.86

sīrākhyaṃ bījametaddhi vārijasyādhunocyate/
varuṇañca dvijoddhṛtya narākhyasyopari sthitam

7.87

visargeṇādidevena yuktaṃ pādmamihoditam/
[viṣvaksenamantraḥ] 7-22
ākrāntamanelenaiva prāṇākhyaṃ bījanāyakam

7.88

trailokyaiśvaryadopetamūrjopari gataṃ tu tat/
tato vārāhamādāya bhūdharavyomabhūṣitam

7.89

viṣvaksenāya tadanu sanamaskaṃ padaṃ nyaset/
praṇavādyo hyayaṃ mantro viṣvaksenasya kīrtitaḥ

7.90

pūrvabījaṃ hi yaccāsya ūkārasvaravarjitam/
gaṇeśavacca ṣaṭ‌dīrghairbhinnamaṅgagaṇaṃ bhavet

7.91

praṇavena svanāmnā ca jātibhiḥ paḍbhiranvitam/
[aupacārikamantrapañcakam] 723
aupacārikamantrāṇāṃ pañcakaṃ cādhunocyate

7.92

mūlamantrādisarveṣāṃ sāmānyaṃ yanmahāmate/
yena vijñātamātreṇa japadhyānādikaṃ vinā

7.93

yathākālaṃ prayuktatvātsaṃpūrṇaṃ jāyate'rcanam/
[āvāhane viniyoktavyo mantraḥ]
praṇavadvitayopetaṃ paramaṃ tryakṣaraṃ padam

7.94

dhāmāvasthitapañcārṇaṃ dvitīyaṃ proddharettataḥ/
(1)tadanugrahakāmyaṃ yo aṣṭārṇaṃ paramaṃ padam

7.95

(1. maṭ‌ C.L.)
dakāraṃ ca yakārasthaṃ tadante yojayeddvija/
ādidevānvitaṃ paścāttālalakṣmāṇamuddaret

7.96

tato varuṇasaṃjñaṃ ca kevalasragdharaṃ tataḥ/
aśeṣabhuvanādhāraṃ jagadyoniyutaṃ tataḥ

7.97

paramātmānamante ca gopanena samanvitam/
rāmopetaṃ dhruvaṃ dadyāttataḥ kālaṃ ca kevalam

7.98

vairājaṃ kevalaṃ cātha siddhidaṃ tryakṣaraṃ padam/
mantreti dvyakṣaraṃ dadyācchaṅkaraṃ kevalaṃ tataḥ

7.99

aśeṣabhuvanādhāraṃ māyāyuktaṃ tato nyaset/
vikramavyomasaṃbhinnamanalaṃ(2)coddharettataḥ

7.100

(2. nta A.)
namo namaḥ padaṃ paścādaṣṭatriṃśākṣaraḥ paraḥ/
praṇavenādhiko vipra dvitīyena mahāprabhaḥ

7.101

mantra āvāhane vipra yoktavyastu paraṃ śṛṇu/
[pādyādyeṣūpacāreṣu viniyojyo mantraḥ]
aupacārikahṛtsaṃjñaṃ kriyate yena pūjanam

7.102

praṇavānte tridhā(1) yojya prāṇaṃ(2) vyomavibhūṣitam/
idamidamidaṃ paścātpadaṃ dadyātṣaḍakṣaram

7.103

(1. kriyā A.)
(2. ṇa C. L.)
gṛhāṇa ca tataḥ svāhā mantraḥ pañcadaśākṣaraḥ/
yogyassarvopacāreṣu pādyādyeṣu sadaiva hi

7.104

[nyūnādhikaparihārāya viniyojyā viṣṇugāyatrī]
praṇavaṃ viśvarupāya vidmahe vinyasettataḥ/
viśvātītāya tadanu dhīmehe tadanantaram

7.105

padadvayānte tadanu tanno viṣṇuḥ pracodayāt/
sarveṣāṃ karmaṇāmante pūraṇārthaṃ prayojayet

7.106

nyūnādhikanimittārthaṃ gāyatrī vaiṣṇavī parā/
caturviṃśākṣaro hyeṣa namaḥpraṇavasaṃyutaḥ

7.107

[prasādane viniyojyo mantraḥ]
uddharetpraṇavaṃ pūrvaṃ viṣṇuṃ vyomānvitaṃ tataḥ/
hrīṃkāraṃ ca tato dadyādbhūyo viṣṇuṃ tathāvidham

7.108

tato vyomānvitaṃ prāṇaṃ somaṃ tadanu kevalam/
paravarṇaṃ dvayaṃ dadyātparameśapadaṃ tataḥ

7.109

prasīda oṃ namasyānto mantro hyaṣṭādaśākṣaraḥ/
mantraprasādane yojyo mudrābandhāvasānataḥ

7.110

[visarjane viniyoktavyo mantraḥ] 7-24
oṃ bhagavanmantramūrtte dadyādaṣṭākṣaraṃ padam/
tadante varuṇārūḍhamamṛtākhyaṃ niyojya ca

7.111

padamāsādayapadaṃ tato dadyāt ṣaḍakṣaram/
kṣamasva tryakṣaraṃ bhūyaḥ praṇavāntaṃ ca vinyaset

7.112

namonamaḥpadaṃ dadyātṣaḍviṃśārṇaṃ tu mantrarāṭ/
visarjane niyoktavyo mantragrāmasya sarvadā

7.113

(3)jñaptisaṃjñaṃ tu yadvarṇaṃ varāhopari saṃsthitam/
vyomeśaṃ viṣṇunā yuktaṃ namaḥpraṇavamadhyagam

7.114

(3. tṛ A.)
saurabhīyo hyayaṃ mantraḥ svasaṃjñāsaṃyuto dvija/
saṃpūraṇārthaṃ bhogānte teṣāmāpyāyanārthataḥ

7.115

[mantrāṇāṃ gopanīyatā] 7-25
ityeṣa kathito vipra mantrakośo yathā sthitaḥ/
sarvapāpakṣayakarassarvaduḥkhopaśāntidaḥ

7.116

gopanīyo hyabhaktānāṃ śaṭhānāṃ ca viśeṣataḥ/
[mantrāṇāmapātre viniyogasyānarthāvahatā] 7-26
nāstikānāmasādhūnāṃ dhūrtānāṃ chadmacāriṇām

7.117

nāstikānāṃ ca bhaktānāṃ śraddhāsaṃyamasevinām/
guruśāstraratānāṃ ca nayamārgānuvartinām

7.118

tattvataścopapannānāṃ dṛḍhaśraddhāvalambinām/
(1)tanmayānāmidaṃ vācyamitareṣu ca yo'nyathā

7.119

(1. bha A.)
vakti caiteṣu yo mohādbhaktiśraddhojjhiteṣu ca/
lobhenānyāyataḥ kāmātsa yāti narake'dhamaḥ

7.120

siddho'pi vipraśārdhūla asiddhasya tu kā kathā/
tasmādālakṣya vai pūrvaṃ nyāyadharmo yathārthataḥ

7.121

vaktavyamupasannasya nyāyataḥ śraṇuyādyadi/
yo vakti nyāyarahitaṃ vinā nyāyaṃ śṛṇoti yaḥ

7.122

tāvubhau narakaṃ ghoraṃ vrajataḥ kālamakṣayam/
jñātvaivaṃ muniśārdūla rahasyamidamuttamam

7.123

sādhanaṃ bhogamokṣābhyāṃ vaktavyaṃ nāparīkṣite/
yadyatkiñcijjagatyasmiṃstattatsarvaṃ vinaśvaramr

7.124

svapnavatkṣaṇamātrasya sukhadāyi dhanādikam/
samācārakriyāśśāstre māntraṃ jñānamanaśvaram

anantanityasukhadaṃ vṛddhiṃ yāti kṣaṇātkṣaṇam/
itiśrīpāñcarātre jayākhyasaṃhitāyāṃ upakaraṇamantroddhāro nāma saptamaḥ paṭalaḥ/
* * * * *

Original text: jayākhyasaṃhitā · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc