Language

ENहिગુ
Scripture Library

Jayakhya Samhita · Chapter 21

21.1

paṭalaḥ - 21
atha pavitravidhānaṃ nāma ekaviṃśaḥ paṭalaḥ // 21-1
nārada :---
[anuṣṭhānalope niṣkṛtiprakāraprasnaḥ]
niyamasthasya bhagavansādhakasyābhiyoginaḥ/
mohādvā deśabhaṅgācca jvarādivyādhipīḍitāt

21.2

anuṣṭhānamasampannaṃ kadācitkarmadoṣataḥ/
kiṃ kāryaṃ tena vai nātha kiṃvā tasya bhavedvada

21.3

śrībhagavān ---
[pavitrāropaṇasya niṣkṛtitvavidhānam]
kriyayā japahomena kṛtena ... ... ... ..../
kriyājapārcanādīnāṃ luptānāṃ sādhakasya ca

21.4

pavitrāropaṇādvipra ṛte nānyā bhavedgatiḥ/
nārada :---
[pravitrāropaṇavidhānaprakārapraśnaḥ] 21-2
pavitrāropaṇaṃ viṣṇoḥ śrotumicchāmi tattvataḥ

21.5

yenāhaṃ kṛtakṛtyaḥ syāṃ kriyāsaktaḥ sadaiva hi/
śrībhagavān ---
[pavitrāropamakālavidhānam]
karkaṭasthe dvijāditye sihmakanyātulāsthite

21.6

dvādaśyāṃ śuklapakṣe tu rākāyāṃ yatra rocate/
japahomakriyālopaśāntaye vidhipūrvakam

21.7

yāgaṃ pavitrakoddeśe kṛtvā pūrvoditaśca(taṃ ca?)yaḥ/
[sūtrādidravyāṃṇāmadhivāsakālavidhānam] 21-3
daśamyāmadhivāsaṃ tu dravyāṇāṃ vidhipūrvakam

21.8

kuryāccaiva sasūtrāṇāṃ
[sūtrāṇāṃ kauseyatvādivikalpaḥ] 21-4
tatsūtraṃ viddhi paṭṭajam/
kārpāsamtha vākṣaumaṃ ślakṣṇaṃ dṛḍhamakṛtrimam

21.9

tasya śuddhiṃ purā kṛtvā dahanāpyāyanena ca/
pañcabhūtātmakaṃ dhyātvā vyāpakatvena tatpunaḥ

21.10

[atha sūtraiḥ pavitranirmāṇavidhānam] 21-5
purā tatrriguṇaṃ kṛtvā tataḥ kuryāccaturguṇam/
samatāṃ sarvabhāvānāṃ dvijotpādayate yataḥ

21.11

ato na viṣamaiḥ kuryāttantubhiḥ sūtrameva tat/
tena sūtreṇa viprendra pavitrāṇyārabhettataḥ

21.12

[maṇḍale pratimantraṃ samarpaṇīyapavitrasaṅkhyā] 21-6
mūlamantrādisarvasya mantracakrasya nārada/
trāṇi trīṇyathavā dve dve ekaikaṃ satyasambhave

21.13

pavitrakaṃ tu pratyekamanukalpeṣu nārada/
[teṣāṃ pavitrāṇāṃ vyāsamānagrandhisakhyādividhānam] 21-7
vyāsādardhasamaiḥ(1)(?) kuryāddhārākāraṃ ca tantubhiḥ

21.14

śatenāṣṭottareṇādyaṃ dviguṇena dvitīyakam/
triguṇena tṛtīyaṃ tu vyāsamevaṃ tu tannayet

21.15

ṣaṭ‌triṃśadgrandhikaṃ cādyaṃ dvitīyaṃ dviguṇaṃ smṛtam/
tṛtīyaṃ triguṇaṃ vipra
[pravitragrandhīnāṃ rañjanādividhānam] 21-8
grandhiṃ vai kuṅkumena tu

21.16

rañjayeccandanādyena yathā śobhānurūpataḥ/
grandhiyuktena tulyena mṛdunā susitena tu

21.17

purayed‌grandhayormadhye śaṅkhākāraṃ yathā bhavet/
maṇḍale mantramūrtīnāṃ pūjanārthaṃ tu nārada

21.18

vyāsamānaṃ tu kathitaṃ pavitrāṇāṃ ca sarvadā/
[bimbasya śiraḥprabhṛtyavayavabhedena pavitrāṇāmākṛtibhedamānabhedavidhānam] 21-9
pratiṣṭhitasya bimbasya parādau(?) dhātujasya vā

21.19

mālākṛtiṃ ca śirasi yathecchagrandhipūrakaiḥ/
dvitīyamaṃsayoryāvallamvitaṃ jānumaṇḍale

21.20

mūrdhnaḥ pādāvadhiryāvan‌tritīyamativistṛtam/
[pīṭhapavitrapramāṇavidhānam] 21-10
pṛthakpīṭhasya vai kuryātsvapramāṇena śobhanam

21.21

[pratisarāṇāṃ vyāsāniyamaḥ] 21-11
bimbapratisarāṇāṃ ca vyāsaścāniyataḥ smṛtaḥ/
sūtramānaṃ ca pūrvoktaṃ dviguṇaṃ sambhave sati

21.22

triguṇaṃ vā muniśreṣṭha ālabhetpūrayettataḥ/
tryaṅgulāntaritā deyāssarveṣāṃ grandhayaḥ samāḥ

21.23

saṅkhyānena vinā samyaṅbhātuluṅgopamāḥ śubhāḥ/
[kumbhādipavitranirmāṇaprakāravidhānam] 21-12
kumbhottamābhyāmagre tu vidyāpīṭhasya caivahi

21.24

sruk‌sruvābhyāṃ ca ghaṇḍāyāmakṣasūtre ca nārada/
arghyapātrasya caikakaṃ sūtragarbheryathecchayā

21.25

[gurvādīnāṃ ṣaṇṇāṃ yathākramaṃ pavitravidhānaprakārabhedaḥ] 21-13
gurvādisamayajñānāṃ yatīnāṃ bhāvitātmanām/
kuḍumbināṃ kramātkuryāttantubhirmunisattama

21.26

caturviṃśatibhiścaiva sūtraiḥ ṣoḍaśabhistathā/
tato dvādaśabhirbrahmannaṣṭabhistadanantaram

21.27

ṣaḍbhistribhistato deyā grandhayaḥ sūtrasaṅkhyayā/
rañjayetpūrvavidhinā na kuryādgarbhapūraṇam

21.28

[pavitrādhivāsākyakarmavidhānam] (tatra pavitrāsādana prakāraḥ) 21-14
(1)saṃsthāpya vai dale bhāṇḍe palāśapuṭake'thavā/
ācchādya vāsasā paścātsusitenāhatena tu

21.29

(1. `saṃsthāpya vai dale bhāṇḍe' ityādinā rātrau jāgaraṇaṃ kuryādityantograndhaḥ (28-50) pavitrādhivāsākya karmavidhānaparaḥ/ sāttvatasaṃhitāṃ vyācakṣāṇaiḥ prācīnaiḥ pavitrāropaṇaprakaraṇavyākhyā nāvasare `daśamyekādaśyaḥ kartavyaṃ pavitrādhivāsākhyaṃ karmāha-`daśamyāmityārabhya jāgareṇa niśāṃ nayet' ityante netyuktam/)
madye tu yāgadravyāṇāṃ tadbhāṇḍaṃ vinivesya ca/
[nityārcanapūrvakaviśeṣayajanavidhānam]
snātvā tu pūrvavidhinā kuryānnityārcanaṃ hareḥ

21.30

tato viśeṣayajanaṃ dīkṣākhyena krameṇa tu/
dvārayāgādikaṃ kṛtvā sarvaṃ kalaśapūrvakam

21.31

saṃvidhānaṃ muniśreṣṭha havanena samanvitam/
evaṃ hi pūjanaṃ kṛtvā mantrasantarpaṇaṃ purā

21.32

mudrābandhajapāntaṃ ca dadyātpūrṇāhutiṃ tataḥ/
purā yasmindine vipra atīte vatsare kṛtaḥ

21.33

pavitrakopasaṃhārastaddinādāditaḥ smaret/
arghyapuṣpādibalibhiḥ pūjayetsarvamadhvaram

21.34

samācamya smaretsarvaṃ mantrabṛndaṃ krameṇa tu/
purā pratiṣṭhitaṃ bimbaṃ svayamanya(kṛ)taṃtu vā

21.35

nirgatya snāpayedbhaktyā pūrvoktavidhinā tataḥ/
pūjayitvā viśeṣeṇa datvā'rghyaṃ punareva ca

21.36

saṃsmṛtya mūlamantraṃ tu japamudrāsamanvitam/
smaretkṛtākṛtaṃ sarvaṃ pūrvavadvāsarīyakam

21.37

kṛtvā pradakṣiṇaṃ yāyādbhūyo yāganiketanam/
[catuḥsthānārcanavidhānam]
sthalasthasya ca vai tatra mantramūrtternivedya ca

21.38

tāmbūladantakāṣṭhaṃ ca pañcagavyapurassaram/
agrato devadevasya sihmamūrttau tu dakṣiṇe

21.39

pradīpaṃ ca tathā dhūpaṃ darpaṇaṃ hemasūtrakam/
paścime kāpile mūrttau hemapātraṃ tu nārada

21.40

nivedya haviṣā pūrṇaṃ nārāhe cottare tataḥ/
mālyānyathauṣadhīstoyaṃ kṣīraṃ mākṣikameva ca

21.41

phalāni śālibījāni tvanyeṣāṃ dantadhāvanam/
tāmbūlena samāyuktaṃ tataḥ pratisaraṃ mune

21.42

nivedya pātrataḥ kṛtvā kumbhe'gnāvevameva hi/
bāhyataḥ pratimāyāṃ ca sarvaṃ pratisarāntakame

21.43

[āmantraṇam]
tato nimantrayenmantramiṣyaṃ yena krameṇa tu/
āmantrito'si deveśa kṛto yāgo yathāvidhi

21.44

tamāharasva bhagavansarvakarmaprapūraṇam/
evaṃ saṃśrāvayitvā tu manubhedasthitaṃ vibhum

21.45

[sūtreṇa yāgasadanaveṣṭanam]
sarvaṃ sitena sūtreṇa trirāvṛttena cāntarā/
seṣuṇā yāgasadanaṃ veṣṭayettadanantaram

21.46

pidhāya pātraiḥ sudṛḍhaiḥ pavitrāṇi pṛthak pṛthak/
[pūrvoktaprakāreṇa prāsādaveṣṭanam]
tathaiva veṣṭayedvipra prāsādaṃ bāhyatastataḥ

21.47

[bhūtabaliḥ]
samyagbhūtabaliṃ dadyādastramantreṇa nārada/
[pañcagavyaprāśanādividhānam]
pañcagavyaṃ purā pītvā bhuktvā cānnaṃ carusthitam

21.48

saṃcarvya dantakāṣṭhaṃ tu tāmbūlaṃ vā yathecchayā/
ācamya nyāsapūrvaṃtu sakaḻīkṛtya vigraham

21.49

sthalasthamuddharenmantraṃ kalaśe nyasya vā''tmani/
[rātrau jāgaraṇasya maṇḍalakarmaṇaḥ samāpanasya ca vidhāna]
rātrau jāgaraṇaṃ kuryānmaṇḍalaṃ ca samāpayet

21.50

rātrikṣaye tataḥ snāyādvibhavenācyutaṃ yajet/
[pavitrāropaṇaprakāravidhānam--tatra nityārcanapūrvaka catussthānārcanam] 21-15
nityakarma purā kṛtvā kuṃbhasthaṃ tu yajetkramāt

21.51

maṇḍalasthaṃ tataḥ paścādagnisthaṃ tadanantaram/
snānapūrvaṃ tu bimbasthaṃ prāsādābhyantare dvija

21.52

[prathamaṃ kalaśasthasya pavitrāropaṇaprakāraḥ] 21-16
praviśya yāgasadanaṃ gatvā kalaśasannidhim/
pūjayitvā samudghāṭya pātraṃ prātisarīyakam

21.53

avalokya samādāya tasmindhyāyeddvijākhilam/
saṃvatsaraṃ tu yatkarma āprabhātānniśāntakam

21.54

dhyānotthaṃ niṣkaḻaṃ samyagapavargapadaṃ tu yat/
saṃsmṛtya niṣkaḻaṃ mantraṃ śuddhoccārakrameṇa tu

21.55

mantraṃ sandhāya tatsūtraṃ sūtre mantraṃ tathaiva ca/
ekīkṛtyātmanā sārdhaṃ dadyādvai mantramūrdhani

21.56

samādāya paraṃ sūtraṃ tasminsakaḻaniṣkaḻam/
jñānakarmasvarūpaṃ tu karma dhyāyecca vatsaram

21.57

smṛtvā cobhayarūpaṃ tu mantraṃ (1)kalaśapūjitam/
pūrvavaccānusandhānaṃ kṛtvā dadyātpavitrakam

21.58

(1. sakala A.)
tataḥ pritasaraṃ vipra tṛtīyaṃ ca samāharet/
bāhyaṃ sāṃvatsaraṃ karma sakalaṃ cākhilaṃ smaret

21.59

pūjayantaṃ svamātmānamādhārācca parāvadhim/
layabhogādhikārākhyakrameṇa sakalātmanā

21.60

sakalaṃ mantranāthaṃ tu layabhogādivigraham/
smṛtvā kṛtvā ca sandhānaṃ dadyātpratisaraṃ tataḥ

21.61

arghyaiḥ puṣpaistathā mālyaiḥ dhūpāntaiśca vilepanaiḥ/
antarāntarayogena pṛjāṃ kuryātrridhā tathā

21.62

mūlamantrasya viprendra gāyatryopahṛtātmanā/
(1)datvaivaṃ kalaśasthasya putrā vipra pavitrakam

21.63

(1.gatvai A.)
[maṇḍalasthasya pavitrāropaṇam] 21-17
anena vidhinā dadyānmaṇḍalasthasya vai purā/
pavitrakatrayaṃ śubhraṃ bhogasthāne ca nārada

21.64

dadyātsamastamantrāṇāṃ trīṇyekaṃ vā yathecchayā/
[agnisthasya tato bimbasthasya ca pavitrāropaṇam] 21-18
pūjayitvā tato'gnisthaṃ vibhuṃ bimbagataṃ tataḥ

21.65

kalaśoktaprayogeṇa bhūṣaṇaistu tribhistribhiḥ/
[agnisthasya samarpaṇe viśeṣanirūpaṇam] 21-19
agnau nivedayedvipra bhūṣaṇaṃ na tu homayet

21.66

yasmātsanyāsamūrdhve tu vihitaṃ bhūṣaṇasya ca/
nāharttuṃ yujyate dagdhuṃ doṣamāharaṇaṃ vinā

21.67

pavitrakāvadherūrdhvaṃ sādhakānāṃ tu nārada/
[mahāmantrajapavidhānam] 21-20
paścātpadmāsanaṃ badhvā devasyābhimukhasthitaḥ

21.68

sakṛjjapaṃ mahāmantraṃ sarvakarmapravardhanam/
nāśanaṃ sāmayānāṃ ca doṣāṇāṃ smaraṇādapi

21.69

[atha vijñāpanam] 21-21
tataḥ saṃśrāvayeddevaṃ tristhānasthaṃ krameṇa tu/
kāmato'kāmato vā'pi na kṛtaṃ niyatārcanam

21.70

kenacidvighnadoṣeṇa mayā yatparameśvara/
tena me manasā'tīva santāpo dahanātmakaḥ

21.71

yataḥ samayadoṣeṇa bādhito'smi janārdana/
tvayoddiṣṭaṃ purā nātha bhaktānāṃ hitakāmyayā

21.72

doṣavidhvaṃsakṛcchuddhaṃ pavitraṃ tatkṛtaṃ mayā/
prasīda me kuru trāṇaṃ jahi kopaṃ hi lopajam

21.73

nimajjato bhavāmbhodhau samayapracyutasya ca/
namo namaste mantrātman prasīda parameśvara

21.74

pāhi pāhi trilokeśa keśavārttivināśana/
tvatprasādācca me māstu doṣaḥ samayasaṃjñi(śri?)taḥ

21.75

adyāstu karmasaṃpattirnityanaimittikī prabho/
śrutvaivamādarāttasya saṃsārārtasya mantrarāṭ

21.76

pūrṇabhāvaṃ nayacchrīghraṃ hanti doṣāṃśca sāmayān/
[atha guroḥ pūjanam] 21-22
evaṃ kṛtvā tato bhaktyā pūjayedviṣṇuvadgurum

21.77

dakṣiṇābhiryathāśakti vividhaiḥ pānabhojanaiḥ/
prāptā niyantritāścānye bhagavadbhāvinastu vai

21.78

[pavitrotsavānte kṛtasya yatyādibhyo dānasya phalādhikyakathanam] 21-23
pañca vaikhānasāntāśca yatipūrvāśca nārada/
āptādipañcabhedena catvāro brāhmaṇādayaḥ

21.79

pañca yogaratādyāstu śāstrasandhāraṇāntimāḥ/
asaṃkhyaṃ yataye dattaṃ vaiṣṇavāya prakīrtim

21.80

viddhi koṭiguṇañcaiva dattamekāntine tu yat/
tasmāddaśaśatāṃśonaṃ dattaṃ yacchikhine tu vai

21.81

sātvatāya śatāṃśonaṃ daśāṃśonaṃ tu nārada/
viddhi vaikhānase dattaṃ dānaṃ pratisarāvadau

21.82

caturvidhe dvijāpte tu evamevamudāhṛtam/
ākoṭerdānahāsastu anāptānāmataḥ śruṇu

21.83

anāpte lakṣaguṇitaṃ brāhmaṇe parikīrtitam/
evameva tu dattaṃ ca buhuśo bahubhojanan

21.84

yo nirasyati viprendra sādhako (1)vā'pyasādhakaḥ/
tasyāśu bhavate siddhiriha loke paratra ca (?)

21.85

(1. bāhya A.)
ityetatsādhakānāṃ ca kriyāsaṃpūraṇaṃ mayā/
kathitaṃ muniśārdūla tatsahasraśatāṃśataḥ

21.86

śatāṃśonaṃ tadaṃśena dattameva nṛpāditaḥ/
lakṣārdhatriguṇaṃ dānaṃ tatastāmeti nārada

21.87

añjalīyakaviprāya yaddattaṃ vidhipūrvakam/
sahasrāṃśaśatāṃśena ... ... ... hrasecca tat

21.88

nṛpādiśūdraparyantaṃ vakṣye tvārambhiṇāmataḥ/
lakṣapādaguṇaṃ dānaṃ viprāyāraṃbhiṇe matam

21.89

sahasrāṃśāddaśāṃśonaṃ viddhi kṣatrādipūrvakam/
athāyutaguṇaṃ dānaṃ brāhmaṇe saṃpravartini

21.90

nṛpe sahasraguṇitaṃ vā'pi tacchatasaṃjñakam/
ato daśaguṇaṃ viddhi yogajñādiṣvataḥ śṛṇu

21.91

koṭikoṭiguṇaṃ dānaṃ bhagavadyogavedini/
vipre vedavidāṃ śreṣṭhe tatsahasrāṃśavarjitam

21.92

kṣatriye vaiśyajātau tu śatāṃśonaṃ tadeva tu/
daśāṃśahīnaṃ tacchūdre bhagavadyogasevini

21.93

koṭilakṣaguṇaṃ caiva japaniṣṭhe dvijottame/
sahasrāṃśaśatāṃśonaṃ daśāṃśonaṃ nṛpādiṣu

21.94

koṭisāhasraguṇitaṃ brāhmaṇe viṣṇutāpase/
prāgvadūnaṃ sahasrādestatkṣatrādiṣu nārada

21.95

nārāyaṇāgamajñe tu dānaṃ dvijavare tu yat/
dattaṃ kāle pavitre tu koṭīśataguṇaṃ smṛtam

21.96

rājanyavaiśyaśūdrāṇāṃ pūrvavatkalpayecca tat/
dhattā(dhṛtā?)gamānāṃ yo vipro vaiṣṇavānāṃ ca bhaktitaḥ

21.97

koṭīdaśaguṇaṃ dānaṃ taddattaṃ bhavatīti ca/
kṣatrādiṣveva vihitaṃ tatsahasrādito bhavet

21.98

[vaiṣṇavamātrasya pūjyatā] 21-24
yaḥ kaścidvaiṣṇavastasminkāle tatrāvatiṣṭhate/
sa pūjanīyo viprendra yathāśakti ca bhaktitaḥ

21.99

svabhāvavaiṣṇavo janturāstāṃ tāvanmahāmune/
[vaiṣṇavaliṅgadhārimātrasya pūjyatā] 21-25
gṛhītvā vaiṣṇavaṃ liṅgaṃ bhakto yaḥ kaścidāgataḥ

21.100

arthyahaṃ vaiṣṇavo dehi brūte hyevamabhīkṣṇaśaḥ/
so'pi yatnādyathāśakti pūjyo'jñāto'pi nārada

21.101

[āropitānāṃ pavitrāṇāṃ yāvadapanayanakālaṃ tathaiva maṇḍalādau saṃsthāpyatā] 21-26
ekarātraṃ trirātraṃ vā saptarātraṃ tu vā dvija/
pavitrakaṃ sthāpanīyaṃ maṇḍale'rcāgataṃ tathā

21.102

athavā'rccāgataṃ vipra tadvatsaṃsthāpya bhūṣaṇam/
yāvadekādaśī śuklā saṃprāptā kārtikasya tu

21.103

[puṣpamātrasya pratyahamapanīyatā]
puṣpapūjāpanayanaṃ kṛtvā vai pratyahaṃ punaḥ/
pavitrakaṃ yojanīyaṃ saṃprāpte kālavāsare

21.104

[pavitravisarjanaprakāravidhānam] 21-27
apanīya gurorbhaktyā nivedya brāhmaṇasya vā/
pañcakālaprasaktasya tadabhāvāttu nārada

21.105

ṣaṭ‌karmasaṃprasaktasya viṣṇubhaktasya tattvataḥ/
viśeṣayāgaṃ homāntaṃ kṛtvā''cāryaprapūjanam

21.106

vaiṣṇavāḥ pūrvavatpūjyā dadyādāccādanaṃ tataḥ/
teṣāṃ caiva yathāśakti abhāvādatha nārada

21.107

yugmamekaṃ tu vā vastramekasyāvaśyameva hi/
upavītāni cānyeṣāṃ sottarīyāṇi yojayet

21.108

[yatīnāṃ sannidhau prārthanā]
prārthanā ca tataḥ kāryā yatīnāṃ saṃyatātmanām/
yuṣmatprasādasāmarthyānmamāstu paripūrṇatā

21.109

kriyāṅgānāṃ ca sarveṣāṃ mā me'stu samayacyutiḥ/
[atha yatyādīnāṃ prativacanam]
evamastviti vaktavyaṃ sarvaistālasamanvitam

21.110

sāṃvatsaraḥ ka(ta?)dā'kṛtyadoṣaḥ samayapūrvakaḥ/
nāśamāyāti vai kṣipraṃ pavitrārohaṇānmune

21.111

[pavitraśabdanirvacanam] 21-28
pāti yasmātsadoṣaṃ hi patanātparirakṣati/
viśeṣeṇa dvijāṃ strāti pūrṇaṃ karma karoti ca

21.112

sādhake ca kriyāhīne tasmādukto mayā mahān/
yāga eva pavitrākhya uktalakṣaṇalakṣitaḥ

21.113

[pavitrakarmavidhānānantaraṃ pālanīyā viśeṣaniyamāḥ] 21-29
kṛte pavitrake vip bhaktairmantrakriyāparaiḥ/
kaścidviśeṣaniyamaḥ pālanīyaḥ prayatnataḥ

21.114

yāvadekādaśī śuklā kārtikasyātipuṇyadā/
bhūyastadādi viprendra prayatnāddinapañcakam

21.115

kuryādvrataparaṃ kiñciddānapūjanapūrvakam/
samastadoṣaśamanaṃ samastasukhavardhanam

21.116

madhumāṃsamasatyaṃ ca maithunaṃ mṛgayānvitam/
tailābhyaṅgaṃ ca matsyaṃ ca bahuśo bahubhojanam

21.117

yo nirasyati viprendra sādhako vā'pyasādhakaḥ/
tathā'sya bhavate siddhiriha loke paratra ca

21.118

ityetatsādhakānāṃ ca kriyāsaṃpūraṇaṃ mayā/
kathitaṃ muniśārdūla pavitraṃ pāpanāśanam

21.119

mantrārādhanasaktānāmacirātsiddhidaṃ mahat/
mantratantravihīnānāṃ bhaktānāṃ bhuvanatraye

21.120

pavitrasya phalaṃ śaśvatpradadāti samāpanāt/
nārada :---
ko'sau mantro jagatkarttaryo japtavyaḥ kriyāparaiḥ

21.121

pūjāvasānakāle tu yathāvatkathayasva me/
śrībhagavān ---
[pavitrakarmāvasāne japtavyatayā pūrvamukto mahāmantraḥ] 21-30
oṅkāratritayaṃ pūrvaṃ prathamaṃ kevalastataḥ

21.122

pavitra ṛtadhāmā'tha parā prakṛtireva ca/
tālalakṣmā tadante tu buddhirānandacihnitā

21.123

ākāreṇāṅkitaṃ dadyādrephaṃ ca tadanantaram/
kevalo'tha yakāraśca śāstā tadvaddvijottama

21.124

tvāṃ prapanno'smi tadanu rakṣarakṣa padānvitam/
tato makāramādāya vyomeśānandabhūṣitam

21.125

(1)sa(śa?)rvavajradvayañcānte damano vikramīyutaḥ/
nṛsihmaḥ siddhidaścānto yakārastryaśrabhūṣitaḥ

21.126

(1. nṛdvayaṃ A.)
ilāyudho'pyakārastho visargeṇa vibhūṣitaḥ/
tataḥ (2)sakāramādāya varuṇasthastato'nalaḥ

21.127

(2. makāra CL.)
(3)sakāraśca makāraśca susūkṣmastadanantaram/
oṃyukto vibudhādyastu bakāro vigrahānvitaḥ

21.128

(3. satāra Y.)
gakāro'tha yakārastha ākāreṇa vibhūṣitaḥ/
tṛptiṃ ca varuṇārūḍhamuddharetkālapāvakam

21.129

sakāraḥ kevalaścāthaṃ parā saṃvittato'nalaḥ/
gakāro'tha sakāraśca pārūḍhaścānalaḥ smṛtaḥ

21.130

ekāreṇāṅkitaścaiva śānto'tha varuṇaḥ sthitaḥ/
rephaṃ ca kevalaṃ dadyātsarvaśaktapadaṃ tataḥ

21.131

sarvādhārapadopetaṃ sarvāntarbahireva ca/
sthitevarṇadvayaṃ dadyātsarvavarṇadvayaṃ tataḥ

21.132

parāṃ prakṛtimādāya rephaṃ ca tadadho nyaset/
iṣṭenāpyaṅkayettacca yakāraṃ coddharettataḥ

21.133

ākāreṇa samāyuktamekadaṃṣṭramathoddharet/
(4)gakāraṃ tadadho dadyādākāraṃ ca tato mune

21.134

(4. dakāraṃ A.)
ikāreṇāṅikataṃ dadyānnaraṃ tadanu nārada/
dvidhā makāraṃ tadanu pūrayeti padaṃ tataḥ

21.135

sarvāṇi padamādāya (5)ṅakārastadanantaram/
uttamaṃ tadadho nyasyāddvidhā nārāyaṇaṃ tataḥ

21.136

(5. dakāra A.)
ākāreṇāṅkayetpūrvamikāreṇa paraṃ dvija/
dvidhā makārastadanu prakāśaya padaṃ dvidhā

21.137

sarvāṇi karaṇānīti padaṃ kālaṃ tato dvidhā/
svātmalābhe padaṃ cātha niyojaya padaṃ dvidhā

21.138

bhagavaṃstryakṣaramiti tryakṣaraṃ bhavaheti ca/
bhūtātmānamathādāya tadadhasthaṃ gadādharam

21.139

gopanenāṅkitaṃ mūrdhno rephaṃ vai yojayettataḥ/
vairājoparisaṃsthaṃ ca oṃkāreṇāṅkayecca tam

21.140

vyomeśāḍhyo hakāraśca śaṅkhaścānandabhūṣitaḥ/
ādāya caḍhcalaṃ vip īśvaraṃ tadadho nyaset

21.141

ānandenāṅkitaṃ kuryājjite pāṇipadaṃ tataḥ/
caturarṇaṃ tu saṃyojya makāraṃ ca tato nyaset

21.142

vyomeśākārasaṃbhinnaṃ satyaṃ tadanu coddharet/
tadante'bhayadaṃ nyasya gakāraṃ tadanantaram

21.143

vyomeśabhinno vaikuṇṭho vārāhastvinabhūṣitaḥ/
śārṅgabhṛdvaruṇārūḍho nyasyo vyomeśacihnitaḥ

21.144

saṃskāro'tha(?)yakāraśca lipto'smi tryakṣaraṃ padam/
sakāro'tha makāraśca yakārastadanantaram

21.145

tato dhareśamādāya oṃkāreṇa vibhūṣitam/
pakāraśca vakāraśca lakṣaṇaṃ kebalāstvamī

21.146

viśvabhāvakamādāya kamaloparisaṃsthitam/
śirasā'vigrahākhyena varṇena paribhūṣitam

21.147

nakāraṃ kevalaṃ cātha padaṃ nirmalamityatha/
māpādaya padaṃ dadyātsakaleti padaṃ dvija

21.148

uddāmasthaṃ gakāraṃ tu lakāraṃ kevalaṃ tataḥ/
ādidevānvitaḥ panthā rāmopetaśca mādhavaḥ

21.149

pakāraśca takāraśca yakāro'vigrahānvitaḥ/
dvidhā jahi padaṃ deyaṃ kālaṃ tryaśrena cāṅkitam

21.150

caturgatisamārūḍhaṃ vairājamatha yojayet/
ānandākhyena cākrāntaṃ nyasedrephamato dvija

21.151

vairājoparisaṃsthaṃ tu (1)someśākhyaṃ sthitaṃ punaḥ/
padaṃ tu mānasaṃ tedaṃ(doṣaṃ?) dadyātpañcākṣaraṃ dvija

21.152

(1. soma śaṅ‌kha A.)
vācikāṃstryakṣaraṃ cāto duruktān kāyikāṃstataḥ/
ṣaḍakṣaraṃ kuvṛttīnvai tryakṣaraṃ tadanu nyaset

21.153

parameśvaraśabdaṃ tu dadyātpañcākṣaraṃ mune/
tataḥ paramamūrtau(rte?)ca prasīda padameva ca

21.154

me prapannasya ca padaṃ nyasetpañcākṣaraṃ mune/
ādeśācchalavidhvaṃsī ikāreṇa vibhūṣitaḥ

21.155

rāmopetaṃ naraṃ dadyānmādhavaṃ tadadho nyaset/
bhindhi saṃsāramiti ca dadyātpañcākṣaraṃ mune

21.156

(1)dakāraṃ bhuvanārūḍhaṃ visargeṇa samanvitam/
viśvabhāvanamādāya kevalaṃ ca tadantagam

21.157

(1. ikāraṃ A)
uddhareddvijaśārdūla śāśvataṃ tadanantaram/
vyomeśānantasaṃbhinnaṃ vāmanaṃ proddharettataḥ

21.158

panthānaṃ mādhavārūḍhaṃ vyomeśānantabhūṣitam/
(2)kakāraścaiva rephaśca dvāvetau bhuvanopari

21.159

(2. akāra A)
ekāreṇāṅkitaḥ kālo vairājo rāmabhūṣitaḥ/
sarvebhyo'nugrahaṃ caiva padaṃ saptākṣaraṃ tataḥ

21.160

jñānātmano padaṃ dadyātpuruṣottamasaṃyutam/
mahātamaḥ praviṣṭasya padamaṣṭākṣaraṃ tvidam

21.161

... ... ... mādāya jagadyonivibhūṣitam/
vijñānālokaśabdaṃ tu (3)pradāne tryakṣaraṃ padam

21.162

(3. pradhāne A)
hakārañca makāraṃ ca sarvadehamathoddharet/
kramāt trayāṇāṃ yoktavyā nā(rā?)moddāmo'pi vikramī

21.163

(4)bhakāraśca vakāraśca vyāpakaḥ kevalāstvamī/
(5)rārūḍhaḥ padmanābhasya(śca?)sragdharo rāmabhūṣitaḥ

21.164

(4. hakāra A.)
(5. ārūḍha A)
(6)hakāraśca takāraśca puṇḍarīkaśca kevalaḥ/
vairājastho'tha kamalaśśaṅkhastryaśreṇa cāṅkitaḥ

21.165

(6. kakāra A.)
paramātmā'tha sūkṣmasthaḥ puṇḍarīkaśca kevalaḥ/
rāmastatastakārasthaḥ sūkṣmasthaścāmṛtastataḥ

21.166

kālaścaikārasaṃbhinnassamuddharapadaṃ tataḥ/
ajitastu padaṃ tryarṇaṃ mama janmapadaṃ dvija

21.167

kevalaśca tato hasvo (1)nakārastrāsanasthitaḥ/
tryailokyaiśvaryadopeto ghātayeti padaṃ dvidhā

21.168

(1. nakaro CL.)
jñānaiśvaryapadaṃ dadyāllīlāsaktapadaṃ tvanu/
padmanābhaśca rārūḍhaḥ kamalo[ṛ]tathātma(dhāma?)gaḥ

21.169

iṣṭopetastu kamalo vairājaṃ bhuvanordhvagam/
kevalaḥ padmanābhastu dhanvī cānaṅgabhūṣitaḥ

21.170

hakāraśca nakāraśca vakāro rāmabhūṣitaḥ/
āhlādasthaṃ tato bhānuṃ madanena samanvitam

21.171

tryailokyaiśvaryadopetaṃ paramātmānamuddharet/
sragdharaṃ varuṇārūḍhaṃ tryailokyaiśvaryadānvitam

21.172

mama trātā padaṃ yojyaṃ sakaleti padaṃ tataḥ/
jakāraśca nakāraśca śaraṇeti padaṃ tataḥ

21.173

śaraṇāgato'kṣaraṃ(?)dadyātpadaṃ vi pra ṣaḍakṣaram/
tryaśrānvitaṃ ca vairājaṃ kuruvīpsāpadaṃ tataḥ

21.174

dakāraṃ kevalaṃ śaṅkhaṃ gopanenāṅkitaṃ nyaset/
nakāraṃ ca dvidhā dadyādantyaṃ vai gopanāṅkitam

21.175

deyo bhuvanapālasca sakāraḥ śaṅkhasaṃsthitaḥ/
panthā gopanasaṃbhinnaḥ kevalaḥ sarvarodhakaḥ

21.176

puṇḍarīkākṣaśabdaṃ tu paramaṃ tryakṣaraṃ padam/
padaṃ karāṇi(rāruṇi?)ketyuktvā tato bhaktajanena(ti?) ca

21.177

padaṃ vatsalamādāya piṇḍabhāvanasaṃyutam/
viśvātmā ca(2) tataḥ śabdaṃ viśveśvarapadaṃ tataḥ

21.178

(2. naṃ A.)
hṛṣīkeśapadaṃ dadyānmokṣalakṣmīpadaṃ tataḥ/
padmanābhaśca rephastho dakāraḥ kevalastataḥ

21.179

bhagavansarvamantrātman padamaṣṭākṣaraṃ śubham/
narastryaśreṇa saṃbhinnassarvamantrapadaṃ tataḥ

21.180

kevalaṃ puṇḍarīkaṃ ca rephaṃ vai viṣṇunā'ṅkitam/
bhūyastaṃ vikramīyuktaṃ tryailokyaiśvaryadānvitam

21.181

namo namaḥpadopetaṃ pañcadhā'tha trikaṃ nyaset/
krameṇa dvijaśārdūla kūṭa(?)sūryāmṛtābhidhām

21.182

visargeṇāṅkayetpūrvaṃ vyomeśena padaṃ tataḥ/
tṛtīyamaurvasaṃjñena caturthaṃ-chādanena tu

21.183

pañcamaṃ yogadhātrā tu yojyaḥ ṣaṣṭhena nārada/
avigrahaḥ saptame tu devadattaṃ niyojayet

21.184

tārakaṃ tvaṣṭame vipra viṣṭaraṃ navame tataḥ/
daśame ṛtadhāmānamūrjamekādaśaṃ mune

21.185

dvādaśe'bhyudayaṃ viddhi nyasedviṣṇuṃ trayodaśe/
rāmaṃ dvisaptame vipra vinyasettadanantaram

21.186

ānandaṃ pañcadaśame bīje tadanu nārada/
praṇavassanamasko'nte tadante praṇavaḥ punaḥ

21.187

bhūyaḥ praṇavamādāya bhagavatpadameva ca/
mameti dvyakṣaraṃ śabde vivekapadameva ca

21.188

pakāraṃ kevalaṃ dadyāddakāraṃ gopanāṅkitam/
tālalakṣmāṇamante tu aprameyojjhitaṃ mune

21.189

samayotthānataḥ śabdaṃ doṣaṃ jñānāṅkuśena vai/
padaṃ saptākṣaraṃ dadyātkamalaṃ kevaṃla tataḥ

21.190

viśvarūpasamārūḍhaṃ daṇḍadhāraṃ nyasettataḥ/
tadante kamalaṃ dadyāddaṇḍadhāramathoddharet

21.191

vṛṣakarmā ca tadadhaḥ akarāḻastato dvija/
akhaṇḍavikramī deyastadadhasthaḥ pratardanaḥ

21.192

śaśvacchabdastato vipra candrāṃśuścandapṛṣṭhataḥ/
ānandenāṅkitaḥ kāryo vyomeśenāṅkitena tu

21.193

rāmāṅkaṃ sragdharaṃ cādho māpādaya padaṃ tataḥ/
kālatryaśrāṅkitaṃ dadyānnaraṃ rāmāṅkitaṃ tataḥ

21.194

analaṃ varuṇaṃ caiva kevalaṃ yojayetkramāt/
puṇḍarīko'gnirūpaśca vaikuṇṭhastu tṛtīyakaḥ

21.195

chandastryaśrāṅkito (taṃ?) yojyaśca(jyaṃca ?)ndrāṃśuṃ proddharettataḥ/
chandaḥpatisamārūḍhamānandenātha cāṅkayet

21.196

gakāraṃ kevalaṃ dadyādvaikuṇṭhaṃ vyomarāḍ‌yutam/
pūjayeti vadedvīpsāṃ sūryaṃ tadanu coddharet

21.197

sāmadāma(phāṭha?)kamasyānte dīptimantamanantaram/
utphullanayanascānte caturṇāṃ yojayetkramāt

21.198

tryailokyaiśvaryadaṃ mūrdhni prajñādāramathāsane/
tato jhaṣaṃ samādāya jvālārūḍhaṃ tu nārada

21.199

vyomeśena samāyuktaṃ gharmāṃśuṃ proddharettataḥ/
tasyāsane tu liṅgātmā yojanīyo'vasānataḥ

21.200

aprameyojjhitaḥ sragvī ādheyaścātha lāṅgalī/
āsane bhagavānasya vairājastasya pūrvakam

21.201

dvidhā'nalaṃ samuddhṛtya nyasyastābhyāmatha kramāt/
lāṅgalī viśvarūpaśca vyāpī bāhyāttu mastake

21.202

prathamasyāsane yojyaṃ nāmnā varṇaṃ prasāraṇam/
dīrghaghoṇaṃ dvitīyasya yojayettadanantaram

21.203

athānalaṃ dvijādāya tadadhaḥ sāmaphāṭhakam/
aśeṣabhuvanādhārarūḍhaṃ kṛtvā'sya mūrdhani

21.204

aiśvaryasaṃvṛtaṃ vyoma nyasedekaṃ dvidhā mune/
tato'nalaṃ samādāya sūryaṃ nyasyedadhastataḥ

21.205

asya cādho'nalaṃ cordhve vyomacairāvamasthitam/
tatastu rephamādāya jhaṣopari gataṃ mune

21.206

tadadhopari tejasvī tadadho hyanalaṃ punaḥ/
lokeśoparisaṃsthaṃ tu aṃkāraścāsya mūrdhani

21.207

paṭ‌kāradvitayaṃ cānte kevalo lāṅgalī tataḥ/
rāmāṅkito daṇḍadhara sragvī tenaiva cāṅkitaḥ

21.208

mahāmantreti ca padaṃ śabdeneti padaṃ tataḥ/
vighno'yamiti vai deyaṃ samayeti padaṃ tataḥ

21.209

doṣahṛddanta(vṛndaṃ na?)dante tu avidyānicayaṃ tataḥ/
badharībhūtāmiti vai śīghraṃ kuru kuru dvija

21.210

tataḥ praṇavamādāya sūryo yojyastato mune/
sūparṇaṃ ca tadante tu prāṇastadanu nārada

21.211

kūṭastadavasāne tu sarvalokeśasaṃsthitaḥ/
vyomeśabhūṣitaścaiva bhagavanme padaṃ tataḥ

21.212

saṃpūrṇe ca padaṃ dadyāddānavarṇayutaṃ(1) tataḥ/
karmaṇiśabdamatha ca saṃpādaya padaṃ dvidhā

21.213

(1. dvayaṃ A.)
tadante kaustubhapadaṃ oṃbhagavanpadaṃ tataḥ/
tataścāmṛtamūrte vai samastapadameva hi

21.214

padaṃ mantragaṇaṃ cāto (2)yakāraḥ kevalastataḥ/
nārāyaṇaḥ pradhānasthaśśāntidaḥ kevalastataḥ

21.215

(2. vakāraḥ A.)
naro'tha bhuvanārūḍho rārūḍho'tha gadādharaḥ/
otadehāṅkitaprāṇaśśaṅkasthaścātha śāntidaḥ

21.216

vyomeśayukto vairājaḥ sragdharaḥ kevalastataḥ/
tālalakṣmā tadante tu tṛptiṃ ca tadadho nyaset

21.217

tasyāpyadho varāhaṃ tu viṣṇo'yaṃ gopanāṅkitaḥ/
nārāyaṇo'tha caikākī bhūyassa damanordhvagaḥ

21.218

ādidevena cākrānto mandaro'thāṅkuśasthitaḥ/
aukārasaṃyutaḥ sragvī tryaśrayukto'tha dīptimān

21.219

kevalaśca tataḥ panthāssantarpayapadaṃ dvidhā/
somo'tha varūṇārūḍho dvidhā deyaśca nārada

21.220

vyāpī cāndrī tathā''nando yojyastadanu vai dvayoḥ/
varāho'thāmṛtasthastu tadadhaḥ puruṣeśvaraḥ

21.221

uddāmo hyatha tasyādho vyāpī cāndrī ca mūrdhani/
etadeva punardadyādbhuvanārṇena varjitam

21.222

viṣṇunālaṅkṛtaṃ kiṃ tu sānandamamṛtaṃ tataḥ/
tadadhaścāmṛtādhāraṃ śaṅkhaṃ tasyāpyadho nyaset

21.223

viśvāpyāyakarānandaṃ trailokyaiśvaryadānvitam/
parameśvarasaṃyuktaṃ nyasetsomamatha dvidhā

21.224

varuṇo bhūdharopetastvagnirūpo'tha kevalaḥ/
daṇḍadhārastato deyaḥ praṇavenāṅkito mune

21.225

namo namastataḥ svāhā mantro'yaṃ tridaśārcitaḥ/
śatāni paṭ ca varṇānāṃ varṇā dvādaśa ca dvija

21.226

ardhākṣarāṇi vai pañca ityetatkathitaṃ mune/
[asya mahāmantrasya praśaṃsā] 21-31
mantro'yaṃ sūcitaḥ prāgvai rakṣaṇīyaḥ prayatnataḥ

21.227

chinnānāmapi bhinnānāṃ mantrāṇāṃ cārurūpiṇām/
eṣā(ṣāṃ?) mantravaraḥ śreṣṭhassarveṣāmapi pūrayet

21.228

tejasā'pi ca vīryeṇa saumyatvena sadaiva vā/
samastadoṣaśamano vighnavidhvaṃsakṛnmahān

21.229

mantro'yaṃ muniśārdūla gopanīyaḥ prayatnataḥ/
sāmānyaṃ sādhakānāṃ ca sacchāsananiṣeviṇām

21.230

anekavaktranayanamanekāṅghrikarānvitam/
anekādbhutadātāramanekābharaṇabhūṣitam

21.231

anekagandhapuṣpāḍhyamanekāyudhadhāriṇam/
anekadīptanayanamanekaphalabhūṣitam

21.232

anekamantrakoṭībhissaṃsmaretsevitaṃ sadā/
yastu naimittike yāge nitye vānanyamānasaḥ

so'cirātprāpnuyāt siddhīrnāvasīdati karhicit/
iti śrīpāñcarātre jayākhyasaṃhitāyāṃ pavitrakavidhānaṃ nāmaikaviṃśaḥ paṭalaḥ/
* * * * *

Original text: jayākhyasaṃhitā · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc