Jayakhya Samhita · Chapter 21
paṭalaḥ - 21
atha pavitravidhānaṃ nāma ekaviṃśaḥ paṭalaḥ // 21-1
nārada :---
[anuṣṭhānalope niṣkṛtiprakāraprasnaḥ]
niyamasthasya bhagavansādhakasyābhiyoginaḥ/
mohādvā deśabhaṅgācca jvarādivyādhipīḍitāt
anuṣṭhānamasampannaṃ kadācitkarmadoṣataḥ/
kiṃ kāryaṃ tena vai nātha kiṃvā tasya bhavedvada
śrībhagavān ---
[pavitrāropaṇasya niṣkṛtitvavidhānam]
kriyayā japahomena kṛtena ... ... ... ..../
kriyājapārcanādīnāṃ luptānāṃ sādhakasya ca
pavitrāropaṇādvipra ṛte nānyā bhavedgatiḥ/
nārada :---
[pravitrāropaṇavidhānaprakārapraśnaḥ] 21-2
pavitrāropaṇaṃ viṣṇoḥ śrotumicchāmi tattvataḥ
yenāhaṃ kṛtakṛtyaḥ syāṃ kriyāsaktaḥ sadaiva hi/
śrībhagavān ---
[pavitrāropamakālavidhānam]
karkaṭasthe dvijāditye sihmakanyātulāsthite
dvādaśyāṃ śuklapakṣe tu rākāyāṃ yatra rocate/
japahomakriyālopaśāntaye vidhipūrvakam
yāgaṃ pavitrakoddeśe kṛtvā pūrvoditaśca(taṃ ca?)yaḥ/
[sūtrādidravyāṃṇāmadhivāsakālavidhānam] 21-3
daśamyāmadhivāsaṃ tu dravyāṇāṃ vidhipūrvakam
kuryāccaiva sasūtrāṇāṃ
[sūtrāṇāṃ kauseyatvādivikalpaḥ] 21-4
tatsūtraṃ viddhi paṭṭajam/
kārpāsamtha vākṣaumaṃ ślakṣṇaṃ dṛḍhamakṛtrimam
tasya śuddhiṃ purā kṛtvā dahanāpyāyanena ca/
pañcabhūtātmakaṃ dhyātvā vyāpakatvena tatpunaḥ
[atha sūtraiḥ pavitranirmāṇavidhānam] 21-5
purā tatrriguṇaṃ kṛtvā tataḥ kuryāccaturguṇam/
samatāṃ sarvabhāvānāṃ dvijotpādayate yataḥ
ato na viṣamaiḥ kuryāttantubhiḥ sūtrameva tat/
tena sūtreṇa viprendra pavitrāṇyārabhettataḥ
[maṇḍale pratimantraṃ samarpaṇīyapavitrasaṅkhyā] 21-6
mūlamantrādisarvasya mantracakrasya nārada/
trāṇi trīṇyathavā dve dve ekaikaṃ satyasambhave
pavitrakaṃ tu pratyekamanukalpeṣu nārada/
[teṣāṃ pavitrāṇāṃ vyāsamānagrandhisakhyādividhānam] 21-7
vyāsādardhasamaiḥ(1)(?) kuryāddhārākāraṃ ca tantubhiḥ
śatenāṣṭottareṇādyaṃ dviguṇena dvitīyakam/
triguṇena tṛtīyaṃ tu vyāsamevaṃ tu tannayet
ṣaṭtriṃśadgrandhikaṃ cādyaṃ dvitīyaṃ dviguṇaṃ smṛtam/
tṛtīyaṃ triguṇaṃ vipra
[pravitragrandhīnāṃ rañjanādividhānam] 21-8
grandhiṃ vai kuṅkumena tu
rañjayeccandanādyena yathā śobhānurūpataḥ/
grandhiyuktena tulyena mṛdunā susitena tu
purayedgrandhayormadhye śaṅkhākāraṃ yathā bhavet/
maṇḍale mantramūrtīnāṃ pūjanārthaṃ tu nārada
vyāsamānaṃ tu kathitaṃ pavitrāṇāṃ ca sarvadā/
[bimbasya śiraḥprabhṛtyavayavabhedena pavitrāṇāmākṛtibhedamānabhedavidhānam] 21-9
pratiṣṭhitasya bimbasya parādau(?) dhātujasya vā
mālākṛtiṃ ca śirasi yathecchagrandhipūrakaiḥ/
dvitīyamaṃsayoryāvallamvitaṃ jānumaṇḍale
mūrdhnaḥ pādāvadhiryāvantritīyamativistṛtam/
[pīṭhapavitrapramāṇavidhānam] 21-10
pṛthakpīṭhasya vai kuryātsvapramāṇena śobhanam
[pratisarāṇāṃ vyāsāniyamaḥ] 21-11
bimbapratisarāṇāṃ ca vyāsaścāniyataḥ smṛtaḥ/
sūtramānaṃ ca pūrvoktaṃ dviguṇaṃ sambhave sati
triguṇaṃ vā muniśreṣṭha ālabhetpūrayettataḥ/
tryaṅgulāntaritā deyāssarveṣāṃ grandhayaḥ samāḥ
saṅkhyānena vinā samyaṅbhātuluṅgopamāḥ śubhāḥ/
[kumbhādipavitranirmāṇaprakāravidhānam] 21-12
kumbhottamābhyāmagre tu vidyāpīṭhasya caivahi
sruksruvābhyāṃ ca ghaṇḍāyāmakṣasūtre ca nārada/
arghyapātrasya caikakaṃ sūtragarbheryathecchayā
[gurvādīnāṃ ṣaṇṇāṃ yathākramaṃ pavitravidhānaprakārabhedaḥ] 21-13
gurvādisamayajñānāṃ yatīnāṃ bhāvitātmanām/
kuḍumbināṃ kramātkuryāttantubhirmunisattama
caturviṃśatibhiścaiva sūtraiḥ ṣoḍaśabhistathā/
tato dvādaśabhirbrahmannaṣṭabhistadanantaram
ṣaḍbhistribhistato deyā grandhayaḥ sūtrasaṅkhyayā/
rañjayetpūrvavidhinā na kuryādgarbhapūraṇam
[pavitrādhivāsākyakarmavidhānam] (tatra pavitrāsādana prakāraḥ) 21-14
(1)saṃsthāpya vai dale bhāṇḍe palāśapuṭake'thavā/
ācchādya vāsasā paścātsusitenāhatena tu
(1. `saṃsthāpya vai dale bhāṇḍe' ityādinā rātrau jāgaraṇaṃ kuryādityantograndhaḥ (28-50) pavitrādhivāsākya karmavidhānaparaḥ/ sāttvatasaṃhitāṃ vyācakṣāṇaiḥ prācīnaiḥ pavitrāropaṇaprakaraṇavyākhyā nāvasare `daśamyekādaśyaḥ kartavyaṃ pavitrādhivāsākhyaṃ karmāha-`daśamyāmityārabhya jāgareṇa niśāṃ nayet' ityante netyuktam/)
madye tu yāgadravyāṇāṃ tadbhāṇḍaṃ vinivesya ca/
[nityārcanapūrvakaviśeṣayajanavidhānam]
snātvā tu pūrvavidhinā kuryānnityārcanaṃ hareḥ
tato viśeṣayajanaṃ dīkṣākhyena krameṇa tu/
dvārayāgādikaṃ kṛtvā sarvaṃ kalaśapūrvakam
saṃvidhānaṃ muniśreṣṭha havanena samanvitam/
evaṃ hi pūjanaṃ kṛtvā mantrasantarpaṇaṃ purā
mudrābandhajapāntaṃ ca dadyātpūrṇāhutiṃ tataḥ/
purā yasmindine vipra atīte vatsare kṛtaḥ
pavitrakopasaṃhārastaddinādāditaḥ smaret/
arghyapuṣpādibalibhiḥ pūjayetsarvamadhvaram
samācamya smaretsarvaṃ mantrabṛndaṃ krameṇa tu/
purā pratiṣṭhitaṃ bimbaṃ svayamanya(kṛ)taṃtu vā
nirgatya snāpayedbhaktyā pūrvoktavidhinā tataḥ/
pūjayitvā viśeṣeṇa datvā'rghyaṃ punareva ca
saṃsmṛtya mūlamantraṃ tu japamudrāsamanvitam/
smaretkṛtākṛtaṃ sarvaṃ pūrvavadvāsarīyakam
kṛtvā pradakṣiṇaṃ yāyādbhūyo yāganiketanam/
[catuḥsthānārcanavidhānam]
sthalasthasya ca vai tatra mantramūrtternivedya ca
tāmbūladantakāṣṭhaṃ ca pañcagavyapurassaram/
agrato devadevasya sihmamūrttau tu dakṣiṇe
pradīpaṃ ca tathā dhūpaṃ darpaṇaṃ hemasūtrakam/
paścime kāpile mūrttau hemapātraṃ tu nārada
nivedya haviṣā pūrṇaṃ nārāhe cottare tataḥ/
mālyānyathauṣadhīstoyaṃ kṣīraṃ mākṣikameva ca
phalāni śālibījāni tvanyeṣāṃ dantadhāvanam/
tāmbūlena samāyuktaṃ tataḥ pratisaraṃ mune
nivedya pātrataḥ kṛtvā kumbhe'gnāvevameva hi/
bāhyataḥ pratimāyāṃ ca sarvaṃ pratisarāntakame
[āmantraṇam]
tato nimantrayenmantramiṣyaṃ yena krameṇa tu/
āmantrito'si deveśa kṛto yāgo yathāvidhi
tamāharasva bhagavansarvakarmaprapūraṇam/
evaṃ saṃśrāvayitvā tu manubhedasthitaṃ vibhum
[sūtreṇa yāgasadanaveṣṭanam]
sarvaṃ sitena sūtreṇa trirāvṛttena cāntarā/
seṣuṇā yāgasadanaṃ veṣṭayettadanantaram
pidhāya pātraiḥ sudṛḍhaiḥ pavitrāṇi pṛthak pṛthak/
[pūrvoktaprakāreṇa prāsādaveṣṭanam]
tathaiva veṣṭayedvipra prāsādaṃ bāhyatastataḥ
[bhūtabaliḥ]
samyagbhūtabaliṃ dadyādastramantreṇa nārada/
[pañcagavyaprāśanādividhānam]
pañcagavyaṃ purā pītvā bhuktvā cānnaṃ carusthitam
saṃcarvya dantakāṣṭhaṃ tu tāmbūlaṃ vā yathecchayā/
ācamya nyāsapūrvaṃtu sakaḻīkṛtya vigraham
sthalasthamuddharenmantraṃ kalaśe nyasya vā''tmani/
[rātrau jāgaraṇasya maṇḍalakarmaṇaḥ samāpanasya ca vidhāna]
rātrau jāgaraṇaṃ kuryānmaṇḍalaṃ ca samāpayet
rātrikṣaye tataḥ snāyādvibhavenācyutaṃ yajet/
[pavitrāropaṇaprakāravidhānam--tatra nityārcanapūrvaka catussthānārcanam] 21-15
nityakarma purā kṛtvā kuṃbhasthaṃ tu yajetkramāt
maṇḍalasthaṃ tataḥ paścādagnisthaṃ tadanantaram/
snānapūrvaṃ tu bimbasthaṃ prāsādābhyantare dvija
[prathamaṃ kalaśasthasya pavitrāropaṇaprakāraḥ] 21-16
praviśya yāgasadanaṃ gatvā kalaśasannidhim/
pūjayitvā samudghāṭya pātraṃ prātisarīyakam
avalokya samādāya tasmindhyāyeddvijākhilam/
saṃvatsaraṃ tu yatkarma āprabhātānniśāntakam
dhyānotthaṃ niṣkaḻaṃ samyagapavargapadaṃ tu yat/
saṃsmṛtya niṣkaḻaṃ mantraṃ śuddhoccārakrameṇa tu
mantraṃ sandhāya tatsūtraṃ sūtre mantraṃ tathaiva ca/
ekīkṛtyātmanā sārdhaṃ dadyādvai mantramūrdhani
samādāya paraṃ sūtraṃ tasminsakaḻaniṣkaḻam/
jñānakarmasvarūpaṃ tu karma dhyāyecca vatsaram
smṛtvā cobhayarūpaṃ tu mantraṃ (1)kalaśapūjitam/
pūrvavaccānusandhānaṃ kṛtvā dadyātpavitrakam
(1. sakala A.)
tataḥ pritasaraṃ vipra tṛtīyaṃ ca samāharet/
bāhyaṃ sāṃvatsaraṃ karma sakalaṃ cākhilaṃ smaret
pūjayantaṃ svamātmānamādhārācca parāvadhim/
layabhogādhikārākhyakrameṇa sakalātmanā
sakalaṃ mantranāthaṃ tu layabhogādivigraham/
smṛtvā kṛtvā ca sandhānaṃ dadyātpratisaraṃ tataḥ
arghyaiḥ puṣpaistathā mālyaiḥ dhūpāntaiśca vilepanaiḥ/
antarāntarayogena pṛjāṃ kuryātrridhā tathā
mūlamantrasya viprendra gāyatryopahṛtātmanā/
(1)datvaivaṃ kalaśasthasya putrā vipra pavitrakam
(1.gatvai A.)
[maṇḍalasthasya pavitrāropaṇam] 21-17
anena vidhinā dadyānmaṇḍalasthasya vai purā/
pavitrakatrayaṃ śubhraṃ bhogasthāne ca nārada
dadyātsamastamantrāṇāṃ trīṇyekaṃ vā yathecchayā/
[agnisthasya tato bimbasthasya ca pavitrāropaṇam] 21-18
pūjayitvā tato'gnisthaṃ vibhuṃ bimbagataṃ tataḥ
kalaśoktaprayogeṇa bhūṣaṇaistu tribhistribhiḥ/
[agnisthasya samarpaṇe viśeṣanirūpaṇam] 21-19
agnau nivedayedvipra bhūṣaṇaṃ na tu homayet
yasmātsanyāsamūrdhve tu vihitaṃ bhūṣaṇasya ca/
nāharttuṃ yujyate dagdhuṃ doṣamāharaṇaṃ vinā
pavitrakāvadherūrdhvaṃ sādhakānāṃ tu nārada/
[mahāmantrajapavidhānam] 21-20
paścātpadmāsanaṃ badhvā devasyābhimukhasthitaḥ
sakṛjjapaṃ mahāmantraṃ sarvakarmapravardhanam/
nāśanaṃ sāmayānāṃ ca doṣāṇāṃ smaraṇādapi
[atha vijñāpanam] 21-21
tataḥ saṃśrāvayeddevaṃ tristhānasthaṃ krameṇa tu/
kāmato'kāmato vā'pi na kṛtaṃ niyatārcanam
kenacidvighnadoṣeṇa mayā yatparameśvara/
tena me manasā'tīva santāpo dahanātmakaḥ
yataḥ samayadoṣeṇa bādhito'smi janārdana/
tvayoddiṣṭaṃ purā nātha bhaktānāṃ hitakāmyayā
doṣavidhvaṃsakṛcchuddhaṃ pavitraṃ tatkṛtaṃ mayā/
prasīda me kuru trāṇaṃ jahi kopaṃ hi lopajam
nimajjato bhavāmbhodhau samayapracyutasya ca/
namo namaste mantrātman prasīda parameśvara
pāhi pāhi trilokeśa keśavārttivināśana/
tvatprasādācca me māstu doṣaḥ samayasaṃjñi(śri?)taḥ
adyāstu karmasaṃpattirnityanaimittikī prabho/
śrutvaivamādarāttasya saṃsārārtasya mantrarāṭ
pūrṇabhāvaṃ nayacchrīghraṃ hanti doṣāṃśca sāmayān/
[atha guroḥ pūjanam] 21-22
evaṃ kṛtvā tato bhaktyā pūjayedviṣṇuvadgurum
dakṣiṇābhiryathāśakti vividhaiḥ pānabhojanaiḥ/
prāptā niyantritāścānye bhagavadbhāvinastu vai
[pavitrotsavānte kṛtasya yatyādibhyo dānasya phalādhikyakathanam] 21-23
pañca vaikhānasāntāśca yatipūrvāśca nārada/
āptādipañcabhedena catvāro brāhmaṇādayaḥ
pañca yogaratādyāstu śāstrasandhāraṇāntimāḥ/
asaṃkhyaṃ yataye dattaṃ vaiṣṇavāya prakīrtim
viddhi koṭiguṇañcaiva dattamekāntine tu yat/
tasmāddaśaśatāṃśonaṃ dattaṃ yacchikhine tu vai
sātvatāya śatāṃśonaṃ daśāṃśonaṃ tu nārada/
viddhi vaikhānase dattaṃ dānaṃ pratisarāvadau
caturvidhe dvijāpte tu evamevamudāhṛtam/
ākoṭerdānahāsastu anāptānāmataḥ śruṇu
anāpte lakṣaguṇitaṃ brāhmaṇe parikīrtitam/
evameva tu dattaṃ ca buhuśo bahubhojanan
yo nirasyati viprendra sādhako (1)vā'pyasādhakaḥ/
tasyāśu bhavate siddhiriha loke paratra ca (?)
(1. bāhya A.)
ityetatsādhakānāṃ ca kriyāsaṃpūraṇaṃ mayā/
kathitaṃ muniśārdūla tatsahasraśatāṃśataḥ
śatāṃśonaṃ tadaṃśena dattameva nṛpāditaḥ/
lakṣārdhatriguṇaṃ dānaṃ tatastāmeti nārada
añjalīyakaviprāya yaddattaṃ vidhipūrvakam/
sahasrāṃśaśatāṃśena ... ... ... hrasecca tat
nṛpādiśūdraparyantaṃ vakṣye tvārambhiṇāmataḥ/
lakṣapādaguṇaṃ dānaṃ viprāyāraṃbhiṇe matam
sahasrāṃśāddaśāṃśonaṃ viddhi kṣatrādipūrvakam/
athāyutaguṇaṃ dānaṃ brāhmaṇe saṃpravartini
nṛpe sahasraguṇitaṃ vā'pi tacchatasaṃjñakam/
ato daśaguṇaṃ viddhi yogajñādiṣvataḥ śṛṇu
koṭikoṭiguṇaṃ dānaṃ bhagavadyogavedini/
vipre vedavidāṃ śreṣṭhe tatsahasrāṃśavarjitam
kṣatriye vaiśyajātau tu śatāṃśonaṃ tadeva tu/
daśāṃśahīnaṃ tacchūdre bhagavadyogasevini
koṭilakṣaguṇaṃ caiva japaniṣṭhe dvijottame/
sahasrāṃśaśatāṃśonaṃ daśāṃśonaṃ nṛpādiṣu
koṭisāhasraguṇitaṃ brāhmaṇe viṣṇutāpase/
prāgvadūnaṃ sahasrādestatkṣatrādiṣu nārada
nārāyaṇāgamajñe tu dānaṃ dvijavare tu yat/
dattaṃ kāle pavitre tu koṭīśataguṇaṃ smṛtam
rājanyavaiśyaśūdrāṇāṃ pūrvavatkalpayecca tat/
dhattā(dhṛtā?)gamānāṃ yo vipro vaiṣṇavānāṃ ca bhaktitaḥ
koṭīdaśaguṇaṃ dānaṃ taddattaṃ bhavatīti ca/
kṣatrādiṣveva vihitaṃ tatsahasrādito bhavet
[vaiṣṇavamātrasya pūjyatā] 21-24
yaḥ kaścidvaiṣṇavastasminkāle tatrāvatiṣṭhate/
sa pūjanīyo viprendra yathāśakti ca bhaktitaḥ
svabhāvavaiṣṇavo janturāstāṃ tāvanmahāmune/
[vaiṣṇavaliṅgadhārimātrasya pūjyatā] 21-25
gṛhītvā vaiṣṇavaṃ liṅgaṃ bhakto yaḥ kaścidāgataḥ
arthyahaṃ vaiṣṇavo dehi brūte hyevamabhīkṣṇaśaḥ/
so'pi yatnādyathāśakti pūjyo'jñāto'pi nārada
[āropitānāṃ pavitrāṇāṃ yāvadapanayanakālaṃ tathaiva maṇḍalādau saṃsthāpyatā] 21-26
ekarātraṃ trirātraṃ vā saptarātraṃ tu vā dvija/
pavitrakaṃ sthāpanīyaṃ maṇḍale'rcāgataṃ tathā
athavā'rccāgataṃ vipra tadvatsaṃsthāpya bhūṣaṇam/
yāvadekādaśī śuklā saṃprāptā kārtikasya tu
[puṣpamātrasya pratyahamapanīyatā]
puṣpapūjāpanayanaṃ kṛtvā vai pratyahaṃ punaḥ/
pavitrakaṃ yojanīyaṃ saṃprāpte kālavāsare
[pavitravisarjanaprakāravidhānam] 21-27
apanīya gurorbhaktyā nivedya brāhmaṇasya vā/
pañcakālaprasaktasya tadabhāvāttu nārada
ṣaṭkarmasaṃprasaktasya viṣṇubhaktasya tattvataḥ/
viśeṣayāgaṃ homāntaṃ kṛtvā''cāryaprapūjanam
vaiṣṇavāḥ pūrvavatpūjyā dadyādāccādanaṃ tataḥ/
teṣāṃ caiva yathāśakti abhāvādatha nārada
yugmamekaṃ tu vā vastramekasyāvaśyameva hi/
upavītāni cānyeṣāṃ sottarīyāṇi yojayet
[yatīnāṃ sannidhau prārthanā]
prārthanā ca tataḥ kāryā yatīnāṃ saṃyatātmanām/
yuṣmatprasādasāmarthyānmamāstu paripūrṇatā
kriyāṅgānāṃ ca sarveṣāṃ mā me'stu samayacyutiḥ/
[atha yatyādīnāṃ prativacanam]
evamastviti vaktavyaṃ sarvaistālasamanvitam
sāṃvatsaraḥ ka(ta?)dā'kṛtyadoṣaḥ samayapūrvakaḥ/
nāśamāyāti vai kṣipraṃ pavitrārohaṇānmune
[pavitraśabdanirvacanam] 21-28
pāti yasmātsadoṣaṃ hi patanātparirakṣati/
viśeṣeṇa dvijāṃ strāti pūrṇaṃ karma karoti ca
sādhake ca kriyāhīne tasmādukto mayā mahān/
yāga eva pavitrākhya uktalakṣaṇalakṣitaḥ
[pavitrakarmavidhānānantaraṃ pālanīyā viśeṣaniyamāḥ] 21-29
kṛte pavitrake vip bhaktairmantrakriyāparaiḥ/
kaścidviśeṣaniyamaḥ pālanīyaḥ prayatnataḥ
yāvadekādaśī śuklā kārtikasyātipuṇyadā/
bhūyastadādi viprendra prayatnāddinapañcakam
kuryādvrataparaṃ kiñciddānapūjanapūrvakam/
samastadoṣaśamanaṃ samastasukhavardhanam
madhumāṃsamasatyaṃ ca maithunaṃ mṛgayānvitam/
tailābhyaṅgaṃ ca matsyaṃ ca bahuśo bahubhojanam
yo nirasyati viprendra sādhako vā'pyasādhakaḥ/
tathā'sya bhavate siddhiriha loke paratra ca
ityetatsādhakānāṃ ca kriyāsaṃpūraṇaṃ mayā/
kathitaṃ muniśārdūla pavitraṃ pāpanāśanam
mantrārādhanasaktānāmacirātsiddhidaṃ mahat/
mantratantravihīnānāṃ bhaktānāṃ bhuvanatraye
pavitrasya phalaṃ śaśvatpradadāti samāpanāt/
nārada :---
ko'sau mantro jagatkarttaryo japtavyaḥ kriyāparaiḥ
pūjāvasānakāle tu yathāvatkathayasva me/
śrībhagavān ---
[pavitrakarmāvasāne japtavyatayā pūrvamukto mahāmantraḥ] 21-30
oṅkāratritayaṃ pūrvaṃ prathamaṃ kevalastataḥ
pavitra ṛtadhāmā'tha parā prakṛtireva ca/
tālalakṣmā tadante tu buddhirānandacihnitā
ākāreṇāṅkitaṃ dadyādrephaṃ ca tadanantaram/
kevalo'tha yakāraśca śāstā tadvaddvijottama
tvāṃ prapanno'smi tadanu rakṣarakṣa padānvitam/
tato makāramādāya vyomeśānandabhūṣitam
(1)sa(śa?)rvavajradvayañcānte damano vikramīyutaḥ/
nṛsihmaḥ siddhidaścānto yakārastryaśrabhūṣitaḥ
(1. nṛdvayaṃ A.)
ilāyudho'pyakārastho visargeṇa vibhūṣitaḥ/
tataḥ (2)sakāramādāya varuṇasthastato'nalaḥ
(2. makāra CL.)
(3)sakāraśca makāraśca susūkṣmastadanantaram/
oṃyukto vibudhādyastu bakāro vigrahānvitaḥ
(3. satāra Y.)
gakāro'tha yakārastha ākāreṇa vibhūṣitaḥ/
tṛptiṃ ca varuṇārūḍhamuddharetkālapāvakam
sakāraḥ kevalaścāthaṃ parā saṃvittato'nalaḥ/
gakāro'tha sakāraśca pārūḍhaścānalaḥ smṛtaḥ
ekāreṇāṅkitaścaiva śānto'tha varuṇaḥ sthitaḥ/
rephaṃ ca kevalaṃ dadyātsarvaśaktapadaṃ tataḥ
sarvādhārapadopetaṃ sarvāntarbahireva ca/
sthitevarṇadvayaṃ dadyātsarvavarṇadvayaṃ tataḥ
parāṃ prakṛtimādāya rephaṃ ca tadadho nyaset/
iṣṭenāpyaṅkayettacca yakāraṃ coddharettataḥ
ākāreṇa samāyuktamekadaṃṣṭramathoddharet/
(4)gakāraṃ tadadho dadyādākāraṃ ca tato mune
(4. dakāraṃ A.)
ikāreṇāṅikataṃ dadyānnaraṃ tadanu nārada/
dvidhā makāraṃ tadanu pūrayeti padaṃ tataḥ
sarvāṇi padamādāya (5)ṅakārastadanantaram/
uttamaṃ tadadho nyasyāddvidhā nārāyaṇaṃ tataḥ
(5. dakāra A.)
ākāreṇāṅkayetpūrvamikāreṇa paraṃ dvija/
dvidhā makārastadanu prakāśaya padaṃ dvidhā
sarvāṇi karaṇānīti padaṃ kālaṃ tato dvidhā/
svātmalābhe padaṃ cātha niyojaya padaṃ dvidhā
bhagavaṃstryakṣaramiti tryakṣaraṃ bhavaheti ca/
bhūtātmānamathādāya tadadhasthaṃ gadādharam
gopanenāṅkitaṃ mūrdhno rephaṃ vai yojayettataḥ/
vairājoparisaṃsthaṃ ca oṃkāreṇāṅkayecca tam
vyomeśāḍhyo hakāraśca śaṅkhaścānandabhūṣitaḥ/
ādāya caḍhcalaṃ vip īśvaraṃ tadadho nyaset
ānandenāṅkitaṃ kuryājjite pāṇipadaṃ tataḥ/
caturarṇaṃ tu saṃyojya makāraṃ ca tato nyaset
vyomeśākārasaṃbhinnaṃ satyaṃ tadanu coddharet/
tadante'bhayadaṃ nyasya gakāraṃ tadanantaram
vyomeśabhinno vaikuṇṭho vārāhastvinabhūṣitaḥ/
śārṅgabhṛdvaruṇārūḍho nyasyo vyomeśacihnitaḥ
saṃskāro'tha(?)yakāraśca lipto'smi tryakṣaraṃ padam/
sakāro'tha makāraśca yakārastadanantaram
tato dhareśamādāya oṃkāreṇa vibhūṣitam/
pakāraśca vakāraśca lakṣaṇaṃ kebalāstvamī
viśvabhāvakamādāya kamaloparisaṃsthitam/
śirasā'vigrahākhyena varṇena paribhūṣitam
nakāraṃ kevalaṃ cātha padaṃ nirmalamityatha/
māpādaya padaṃ dadyātsakaleti padaṃ dvija
uddāmasthaṃ gakāraṃ tu lakāraṃ kevalaṃ tataḥ/
ādidevānvitaḥ panthā rāmopetaśca mādhavaḥ
pakāraśca takāraśca yakāro'vigrahānvitaḥ/
dvidhā jahi padaṃ deyaṃ kālaṃ tryaśrena cāṅkitam
caturgatisamārūḍhaṃ vairājamatha yojayet/
ānandākhyena cākrāntaṃ nyasedrephamato dvija
vairājoparisaṃsthaṃ tu (1)someśākhyaṃ sthitaṃ punaḥ/
padaṃ tu mānasaṃ tedaṃ(doṣaṃ?) dadyātpañcākṣaraṃ dvija
(1. soma śaṅkha A.)
vācikāṃstryakṣaraṃ cāto duruktān kāyikāṃstataḥ/
ṣaḍakṣaraṃ kuvṛttīnvai tryakṣaraṃ tadanu nyaset
parameśvaraśabdaṃ tu dadyātpañcākṣaraṃ mune/
tataḥ paramamūrtau(rte?)ca prasīda padameva ca
me prapannasya ca padaṃ nyasetpañcākṣaraṃ mune/
ādeśācchalavidhvaṃsī ikāreṇa vibhūṣitaḥ
rāmopetaṃ naraṃ dadyānmādhavaṃ tadadho nyaset/
bhindhi saṃsāramiti ca dadyātpañcākṣaraṃ mune
(1)dakāraṃ bhuvanārūḍhaṃ visargeṇa samanvitam/
viśvabhāvanamādāya kevalaṃ ca tadantagam
(1. ikāraṃ A)
uddhareddvijaśārdūla śāśvataṃ tadanantaram/
vyomeśānantasaṃbhinnaṃ vāmanaṃ proddharettataḥ
panthānaṃ mādhavārūḍhaṃ vyomeśānantabhūṣitam/
(2)kakāraścaiva rephaśca dvāvetau bhuvanopari
(2. akāra A)
ekāreṇāṅkitaḥ kālo vairājo rāmabhūṣitaḥ/
sarvebhyo'nugrahaṃ caiva padaṃ saptākṣaraṃ tataḥ
jñānātmano padaṃ dadyātpuruṣottamasaṃyutam/
mahātamaḥ praviṣṭasya padamaṣṭākṣaraṃ tvidam
... ... ... mādāya jagadyonivibhūṣitam/
vijñānālokaśabdaṃ tu (3)pradāne tryakṣaraṃ padam
(3. pradhāne A)
hakārañca makāraṃ ca sarvadehamathoddharet/
kramāt trayāṇāṃ yoktavyā nā(rā?)moddāmo'pi vikramī
(4)bhakāraśca vakāraśca vyāpakaḥ kevalāstvamī/
(5)rārūḍhaḥ padmanābhasya(śca?)sragdharo rāmabhūṣitaḥ
(4. hakāra A.)
(5. ārūḍha A)
(6)hakāraśca takāraśca puṇḍarīkaśca kevalaḥ/
vairājastho'tha kamalaśśaṅkhastryaśreṇa cāṅkitaḥ
(6. kakāra A.)
paramātmā'tha sūkṣmasthaḥ puṇḍarīkaśca kevalaḥ/
rāmastatastakārasthaḥ sūkṣmasthaścāmṛtastataḥ
kālaścaikārasaṃbhinnassamuddharapadaṃ tataḥ/
ajitastu padaṃ tryarṇaṃ mama janmapadaṃ dvija
kevalaśca tato hasvo (1)nakārastrāsanasthitaḥ/
tryailokyaiśvaryadopeto ghātayeti padaṃ dvidhā
(1. nakaro CL.)
jñānaiśvaryapadaṃ dadyāllīlāsaktapadaṃ tvanu/
padmanābhaśca rārūḍhaḥ kamalo[ṛ]tathātma(dhāma?)gaḥ
iṣṭopetastu kamalo vairājaṃ bhuvanordhvagam/
kevalaḥ padmanābhastu dhanvī cānaṅgabhūṣitaḥ
hakāraśca nakāraśca vakāro rāmabhūṣitaḥ/
āhlādasthaṃ tato bhānuṃ madanena samanvitam
tryailokyaiśvaryadopetaṃ paramātmānamuddharet/
sragdharaṃ varuṇārūḍhaṃ tryailokyaiśvaryadānvitam
mama trātā padaṃ yojyaṃ sakaleti padaṃ tataḥ/
jakāraśca nakāraśca śaraṇeti padaṃ tataḥ
śaraṇāgato'kṣaraṃ(?)dadyātpadaṃ vi pra ṣaḍakṣaram/
tryaśrānvitaṃ ca vairājaṃ kuruvīpsāpadaṃ tataḥ
dakāraṃ kevalaṃ śaṅkhaṃ gopanenāṅkitaṃ nyaset/
nakāraṃ ca dvidhā dadyādantyaṃ vai gopanāṅkitam
deyo bhuvanapālasca sakāraḥ śaṅkhasaṃsthitaḥ/
panthā gopanasaṃbhinnaḥ kevalaḥ sarvarodhakaḥ
puṇḍarīkākṣaśabdaṃ tu paramaṃ tryakṣaraṃ padam/
padaṃ karāṇi(rāruṇi?)ketyuktvā tato bhaktajanena(ti?) ca
padaṃ vatsalamādāya piṇḍabhāvanasaṃyutam/
viśvātmā ca(2) tataḥ śabdaṃ viśveśvarapadaṃ tataḥ
(2. naṃ A.)
hṛṣīkeśapadaṃ dadyānmokṣalakṣmīpadaṃ tataḥ/
padmanābhaśca rephastho dakāraḥ kevalastataḥ
bhagavansarvamantrātman padamaṣṭākṣaraṃ śubham/
narastryaśreṇa saṃbhinnassarvamantrapadaṃ tataḥ
kevalaṃ puṇḍarīkaṃ ca rephaṃ vai viṣṇunā'ṅkitam/
bhūyastaṃ vikramīyuktaṃ tryailokyaiśvaryadānvitam
namo namaḥpadopetaṃ pañcadhā'tha trikaṃ nyaset/
krameṇa dvijaśārdūla kūṭa(?)sūryāmṛtābhidhām
visargeṇāṅkayetpūrvaṃ vyomeśena padaṃ tataḥ/
tṛtīyamaurvasaṃjñena caturthaṃ-chādanena tu
pañcamaṃ yogadhātrā tu yojyaḥ ṣaṣṭhena nārada/
avigrahaḥ saptame tu devadattaṃ niyojayet
tārakaṃ tvaṣṭame vipra viṣṭaraṃ navame tataḥ/
daśame ṛtadhāmānamūrjamekādaśaṃ mune
dvādaśe'bhyudayaṃ viddhi nyasedviṣṇuṃ trayodaśe/
rāmaṃ dvisaptame vipra vinyasettadanantaram
ānandaṃ pañcadaśame bīje tadanu nārada/
praṇavassanamasko'nte tadante praṇavaḥ punaḥ
bhūyaḥ praṇavamādāya bhagavatpadameva ca/
mameti dvyakṣaraṃ śabde vivekapadameva ca
pakāraṃ kevalaṃ dadyāddakāraṃ gopanāṅkitam/
tālalakṣmāṇamante tu aprameyojjhitaṃ mune
samayotthānataḥ śabdaṃ doṣaṃ jñānāṅkuśena vai/
padaṃ saptākṣaraṃ dadyātkamalaṃ kevaṃla tataḥ
viśvarūpasamārūḍhaṃ daṇḍadhāraṃ nyasettataḥ/
tadante kamalaṃ dadyāddaṇḍadhāramathoddharet
vṛṣakarmā ca tadadhaḥ akarāḻastato dvija/
akhaṇḍavikramī deyastadadhasthaḥ pratardanaḥ
śaśvacchabdastato vipra candrāṃśuścandapṛṣṭhataḥ/
ānandenāṅkitaḥ kāryo vyomeśenāṅkitena tu
rāmāṅkaṃ sragdharaṃ cādho māpādaya padaṃ tataḥ/
kālatryaśrāṅkitaṃ dadyānnaraṃ rāmāṅkitaṃ tataḥ
analaṃ varuṇaṃ caiva kevalaṃ yojayetkramāt/
puṇḍarīko'gnirūpaśca vaikuṇṭhastu tṛtīyakaḥ
chandastryaśrāṅkito (taṃ?) yojyaśca(jyaṃca ?)ndrāṃśuṃ proddharettataḥ/
chandaḥpatisamārūḍhamānandenātha cāṅkayet
gakāraṃ kevalaṃ dadyādvaikuṇṭhaṃ vyomarāḍyutam/
pūjayeti vadedvīpsāṃ sūryaṃ tadanu coddharet
sāmadāma(phāṭha?)kamasyānte dīptimantamanantaram/
utphullanayanascānte caturṇāṃ yojayetkramāt
tryailokyaiśvaryadaṃ mūrdhni prajñādāramathāsane/
tato jhaṣaṃ samādāya jvālārūḍhaṃ tu nārada
vyomeśena samāyuktaṃ gharmāṃśuṃ proddharettataḥ/
tasyāsane tu liṅgātmā yojanīyo'vasānataḥ
aprameyojjhitaḥ sragvī ādheyaścātha lāṅgalī/
āsane bhagavānasya vairājastasya pūrvakam
dvidhā'nalaṃ samuddhṛtya nyasyastābhyāmatha kramāt/
lāṅgalī viśvarūpaśca vyāpī bāhyāttu mastake
prathamasyāsane yojyaṃ nāmnā varṇaṃ prasāraṇam/
dīrghaghoṇaṃ dvitīyasya yojayettadanantaram
athānalaṃ dvijādāya tadadhaḥ sāmaphāṭhakam/
aśeṣabhuvanādhārarūḍhaṃ kṛtvā'sya mūrdhani
aiśvaryasaṃvṛtaṃ vyoma nyasedekaṃ dvidhā mune/
tato'nalaṃ samādāya sūryaṃ nyasyedadhastataḥ
asya cādho'nalaṃ cordhve vyomacairāvamasthitam/
tatastu rephamādāya jhaṣopari gataṃ mune
tadadhopari tejasvī tadadho hyanalaṃ punaḥ/
lokeśoparisaṃsthaṃ tu aṃkāraścāsya mūrdhani
paṭkāradvitayaṃ cānte kevalo lāṅgalī tataḥ/
rāmāṅkito daṇḍadhara sragvī tenaiva cāṅkitaḥ
mahāmantreti ca padaṃ śabdeneti padaṃ tataḥ/
vighno'yamiti vai deyaṃ samayeti padaṃ tataḥ
doṣahṛddanta(vṛndaṃ na?)dante tu avidyānicayaṃ tataḥ/
badharībhūtāmiti vai śīghraṃ kuru kuru dvija
tataḥ praṇavamādāya sūryo yojyastato mune/
sūparṇaṃ ca tadante tu prāṇastadanu nārada
kūṭastadavasāne tu sarvalokeśasaṃsthitaḥ/
vyomeśabhūṣitaścaiva bhagavanme padaṃ tataḥ
saṃpūrṇe ca padaṃ dadyāddānavarṇayutaṃ(1) tataḥ/
karmaṇiśabdamatha ca saṃpādaya padaṃ dvidhā
(1. dvayaṃ A.)
tadante kaustubhapadaṃ oṃbhagavanpadaṃ tataḥ/
tataścāmṛtamūrte vai samastapadameva hi
padaṃ mantragaṇaṃ cāto (2)yakāraḥ kevalastataḥ/
nārāyaṇaḥ pradhānasthaśśāntidaḥ kevalastataḥ
(2. vakāraḥ A.)
naro'tha bhuvanārūḍho rārūḍho'tha gadādharaḥ/
otadehāṅkitaprāṇaśśaṅkasthaścātha śāntidaḥ
vyomeśayukto vairājaḥ sragdharaḥ kevalastataḥ/
tālalakṣmā tadante tu tṛptiṃ ca tadadho nyaset
tasyāpyadho varāhaṃ tu viṣṇo'yaṃ gopanāṅkitaḥ/
nārāyaṇo'tha caikākī bhūyassa damanordhvagaḥ
ādidevena cākrānto mandaro'thāṅkuśasthitaḥ/
aukārasaṃyutaḥ sragvī tryaśrayukto'tha dīptimān
kevalaśca tataḥ panthāssantarpayapadaṃ dvidhā/
somo'tha varūṇārūḍho dvidhā deyaśca nārada
vyāpī cāndrī tathā''nando yojyastadanu vai dvayoḥ/
varāho'thāmṛtasthastu tadadhaḥ puruṣeśvaraḥ
uddāmo hyatha tasyādho vyāpī cāndrī ca mūrdhani/
etadeva punardadyādbhuvanārṇena varjitam
viṣṇunālaṅkṛtaṃ kiṃ tu sānandamamṛtaṃ tataḥ/
tadadhaścāmṛtādhāraṃ śaṅkhaṃ tasyāpyadho nyaset
viśvāpyāyakarānandaṃ trailokyaiśvaryadānvitam/
parameśvarasaṃyuktaṃ nyasetsomamatha dvidhā
varuṇo bhūdharopetastvagnirūpo'tha kevalaḥ/
daṇḍadhārastato deyaḥ praṇavenāṅkito mune
namo namastataḥ svāhā mantro'yaṃ tridaśārcitaḥ/
śatāni paṭ ca varṇānāṃ varṇā dvādaśa ca dvija
ardhākṣarāṇi vai pañca ityetatkathitaṃ mune/
[asya mahāmantrasya praśaṃsā] 21-31
mantro'yaṃ sūcitaḥ prāgvai rakṣaṇīyaḥ prayatnataḥ
chinnānāmapi bhinnānāṃ mantrāṇāṃ cārurūpiṇām/
eṣā(ṣāṃ?) mantravaraḥ śreṣṭhassarveṣāmapi pūrayet
tejasā'pi ca vīryeṇa saumyatvena sadaiva vā/
samastadoṣaśamano vighnavidhvaṃsakṛnmahān
mantro'yaṃ muniśārdūla gopanīyaḥ prayatnataḥ/
sāmānyaṃ sādhakānāṃ ca sacchāsananiṣeviṇām
anekavaktranayanamanekāṅghrikarānvitam/
anekādbhutadātāramanekābharaṇabhūṣitam
anekagandhapuṣpāḍhyamanekāyudhadhāriṇam/
anekadīptanayanamanekaphalabhūṣitam
anekamantrakoṭībhissaṃsmaretsevitaṃ sadā/
yastu naimittike yāge nitye vānanyamānasaḥ
so'cirātprāpnuyāt siddhīrnāvasīdati karhicit/
iti śrīpāñcarātre jayākhyasaṃhitāyāṃ pavitrakavidhānaṃ nāmaikaviṃśaḥ paṭalaḥ/
* * * * *
Original text: jayākhyasaṃhitā · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0