Language

ENहिગુ
Scripture Library

Jayakhya Samhita · Chapter 17

17.1

paṭalaḥ - 17
atha śiṣyabhedākyānaṃ nāma saptadaśaḥ paṭalaḥ/ 17-1
nārada :---
sādhakācāryasamayiputrakāṇāṃ yathārthataḥ/
jñātumicchāmi bhagavan tvatto lakṣṇamuttamam

17.2

samayajñaśca kiṃ kuryātputrakaḥ kiṃ samācaret/
sādhakaḥ kathamāste vai kimācāryaḥ karoti ca

17.3

śrībhagavān ---
[samayilakṣaṇam] 17-2
yasya mantre parābhaktirbrahmacārī jitendriyaḥ/
satyavākcaturo dhīro hṭīśraddhābuddhimāṃśca yaḥ

17.4

dṛḍhavrataḥ śuciśvaiva gurvārādhanatatparaḥ/
samācarecchubhaṃ nityaṃ prasannātmā priyaṃvadaḥ

17.5

prāptānujñassavitto'pi yāgena guruṇārca'yet/
paśyettathā'nyato gatvā yāgaṃ vai yatra yatra ca

17.6

pūjitaṃ tarpitaṃ viṣṇoḥ śāstraṃ ca śṛṇuyātsadā/
pālayetsamayānsarvānmantrasmaraṇapūrvakān

17.7

śaṅkhacakragadāpadmamūrtimudrāsamanvitaḥ/
dvādaśyādiṣu kāleṣu pūjayeddhavanaṃ vinā

17.8

paṭhanaṃ śavaṇaṃ kuryātsatataṃ cārcanaṃ vinā/
śāstrārthaṃ vidhivad‌jñātvā nayācārasamanvitaḥ

17.9

pālayangurugehācca vyavahāraṃ sudatthitam/
evaṃ lakṣaṇasaṃpūrṇo gurumabhyarthayetpunaḥ

17.10

pratyahaṃ pūjanārthaṃ yassamayajñassa nārada/
jñātvā taṃ guruṇā samyaguktacihnaistu sāmayaiḥ

17.11

pūraṇīyā'sya cākāṃkṣā yadarthamuparodha(dhi?)taḥ/
tāpanaṃ guruveśmārthaṃ vyavahāraṃ saheta saḥ

17.12

[putrakalakṣaṇanirūpaṇam] 17-3
nirvartya maṇḍalaṃ smayaktadīyena dhanena ca/
rajobhiḥ patrapuṣpādyairabhāvā(rvibhavāt ?)tprāpaṇasya ca

17.13

samayajñaṃ tataḥ śiṣyaṃ (putraṃ ?) krameṇāracayedguruḥ/
tataḥprabhṛti kālācca pūjāṃ viṣṇoḥ samācaret

17.14

prāṇātyaye'pi viprendra rakṣellopaṃ( pāt ? )prayatnataḥ/
nacāsya vihito homo dharmārthaṃ pūjanaṃ vinā

17.15

nityapūjābhiyukto yaḥ pūrvoktaguṇabhūṣitaḥ/
samupaiti tamutkarṣaṃ śravaṇācchāstracintanāt

17.16

dadātyutkalikāṃ tasya hṛdayastho janārdanaḥ/
sādhanopari mantrasya prārthayetaṃ guruṃ tataḥ

17.17

[sādhakalakṣaṇanirūpaṇam] 17-4
śuśrūṣā paramā bhaktyā saṃkramo guruṇā tataḥ/
kramotkṛṣṭaguṇairyukta ekarūpassamāhitaḥ

17.18

niyuktādacyutaśraddhī śāstrārthakṛtaghīrmahān/
yajedyāgena vai bhūyo mantraṃ cābhīṣṭasiddhaye

17.19

abhiṣikto'bhyanujñāto dhairyotsāhasamanvitaḥ/
ekāntaṃ nirjanaṃ yāyānnārāyaṇaniketanam

17.20

dūrato bāndhavānāṃ ca durjanānāṃ viśeṣataḥ/
kṣetramāyatanaṃ caiva nirdvandvaṃ cātha parvatam

17.21

sodakaṃ ca phalākīrṇaṃ ramyamāsannagahvaram/
vanañcopavanaṃ vā'tha prasiddhaṃ siddhasevitam

17.22

vitṛṣṇo bandhuvargācca saṃvisṛjya purānvitam/
svādhyāyaśaucasantoṣasaṃpūrṇe svagṛhe'thavā

17.23

sadhāyedīpsitaṃ mantraṃ bhāvaśuddhisamanvitaḥ/
yathā sukhenāsanena āsane vyāptibhāvite

17.24

prasannāsyaḥ kṛtanyāso lakṣaṃ lakṣyasthito japet/
kṣetrīkṛto bhavenmantro yatra tatra sthitasya ca

17.25

nirvartanena jihrāgrātparityakto'pi vai japet/
samārādhanasidhyarthaṃ mantrasyārghyakṛto mune

17.26

dadyāddhṛdayamantreṇa tataḥ prabhṛti nārada/
carubhugvā phalāhāro bhikṣāśī vā payobhujaḥ

17.27

śākamūlaṃ tathā kandamaśnīyāddvartate yathā/
śuddhāntasarpiṣaśśālīn pratyakṣalavaṇojjhitān

17.28

hṛṣṭasstuṣṭaḥ prasannātmā kāloktajapamārabhet/
idamācaramāṇastu pratyahaṃ munisattama

17.29

niśākṣaye tu śayanātsmṛtvā nārāyaṇaṃ vibhum/
utthāya dakṣiṇāṃsena vāmapādaṃ nyasedbhuvi

17.30

pade pade smaraṃścāstraṃ dūraṃ yāyāddvijālayāt/
kṛtvā malacyutiṃ tatra vāsasā kaṃ viveṣṭya ca

17.31

diṅ‌nabho na nirīkṣeta tato yāyājjalāśayam/
śaucaṃ kṛtvā yathāpūrvaṃ vidhinā''camanaṃ tataḥ

17.32

dantakāṣṭhaṃ tu vai bhuktvā snāyāttadanu nārada/
sāmānyavighinā'streṇa gāyatrīṃ vaiṣṇavīṃ japet

17.33

sakṛtrriḥpañcavārānvā sapta vā'tha svaśaktitaḥ/
tataḥ svamāśramaṃ gatvā mantraṃ puṣpaiśca pūjayet

17.34

kevalaṃ śāstrapīṭhasthaṃ svadehasthaṃ tu vā mune/
saṃpūjya ca japaṃ kuryādyāvadvai praharadvayam

17.35

tadūrdhve pūrvavatsnātvā viśeṣeṇa vidhānavat/
nyāsāvasānaṃ nikhilaṃ sarvaṃ kuryātpuroditam

17.36

pūjāgnihotraparyantaṃ tatastu japamārabhet/
yāvaddināvasānaṃ tu bhūyaḥ snāyāddvijottama

17.37

upāsya vidhivatsaṃdhyāṃ devaṃ saṃpūjayettataḥ/
visarjya bhojanaṃ kuryātsatataṃ tārakodaye

17.38

bhuktvā śayīta śayane mṛdusnigdhe ca bhūtale/
ardharātre samutthāya pādaśeṣe'tha vā dvija

17.39

ācamya devaṃ saṃsmṛtya śīghraṃ saṃpūjya pūrvavat/
japaṃ kuryādyathāśakti arcayecca vibhostataḥ

17.40

yena saṃrakṣito vipra bhavedvai nāpahīyate/
siddhairadṛśyabhūtaistu mantrisidhyabhikāṃkṣibhiḥ

17.41

saparpya caivaṃ śayane śramaṃ vai santyajetpunaḥ/
anena vidhinā yo vai mantrārādhanatatparaḥ

17.42

ucyate muniśārd‌la vijñeyassatu sādhakaḥ/
na tena kutracitkārye śāpānugrahakarmaṇi

17.43

na tena mantro vaktavyo mudrā vā samayāstu vā/
svānuṣṭhāne'pi yatkarma sarvaṃ sarvasya gopayet

17.44

mantraguptistu kartavyā satataṃ mantrasiddhaye/
tādvyāptibhāvanopetā jñātavyā mantravādinā

17.45

guruṃ prasādya devaṃ ca śāstraṃ cālokya yatnataḥ/
tantrajño mantravaddhīro dvābhyāṃ caiva dvijottamaḥ

17.46

[athācāryalakṣaṇam] 17-5
mantrasiddhistu vai tasya vijñātā guruṇaā yadā/
guruṇā vai so'bhiṣiktaḥ(ṣecyaḥ ?)tataḥ śiṣyaḥ prasādataḥ

17.47

kṛtvā yāgaṃ caturthaṃ tu tadvittena tu pūrvavat/
pūjayitvā samāhūya sādhakaṃ lakṣaṇānvitam

17.48

pūjā kāryā vidhānena layayāgoditena vai/
sa bāhyābhyantaroktena niśśeṣeṇa yathā purā

17.49

agnau tu pūrvavaddīkṣāṃ nirvāṇākhyāṃ samāpayet/
tato'bhiṣicya vidhinā svādhikāraṃ nivedayet

17.50

gṛhītvā tena kartavyaṃ gurutvamitareṣu ca/
pūjāgnihavanaṃ caiva japadhyānānvitaṃ sadā

17.51

bhaktānāṃ saṃśayacchedaṃ kuryācchāstraṃ vinā tu vai/
anugrahaṃ ca śāpaṃ ca mantrāraṃbhaṇamarpaṇam

17.52

na lobhena na rāgeṇa na svārthena na nāmataḥ/
kuryādanugrahaṃ jantoḥ kasyacidvā śaṭhasya ca

17.53

bhītasya ca vinītasya bhaktasyārttasya kārayet/
prāyaścittaiḥ sadā śāntiṃ kuryānnīticyutasya ca

17.54

vibhāgo liṃgināṃ caiva vedanīyaḥ sadaiva hi/
vaikhānasādi sarveṣāṃ vaiṣṇavānāṃ ca nārada

17.55

prasannaścābhiṣiñceta bhaktaṃ bhavyamanekadhā/
mokṣārthamādhipatyārthaṃ duḥkhopaśamanāya ca

17.56

kuṇḍamaṇḍalapadmādīnsūtrayetpratimādikān/
śiṣyāṇāmupakārārthaṃ darśayetśilpinastathā

17.57

kuryātsamyakpratiṣṭhānaṃ devadevasya vai vibhoḥ/
samadṛṣṭyā tathā'nyeṣāṃ devānāṃ sthāpanaṃ dvija

17.58

avaiṣṇaveṣu martyeṣu bhakteṣvanyatra sarvadā/
tacchāsanaṃ gurūṇāṃ ca abhayātprārthito'pi taiḥ

17.59

svakalpoktavidhānena kuryātsarveṣvanugraham/
abhyarthitastadā vipra yajanaṃ ca pavitrakam

17.60

svaśiṣyaparaśiṣyāṇāṃ lobhanirmukta ācaret/
aśāstrajñe(ṣu ?) cānyeṣu gurubhāvasthitena ca

17.61

cumbukatvaṃ na kuryādvai tarkeṇāgamato'pi vā/
nātīva saṃgrahaṃ kuryānmātrāvittasya nārada

17.62

nityamabhyasyati tyāgamanityaṃ bhāvayedbhavam/
evaṃ lakṣaṇasaṃpanno yassa ācārya ucyate

iti śrīpāñcarātre jayākyasaṃhitāyāṃ śiṣyabhedākhyānaṃ nāma saptadaśaḥ paṭalaḥ/
* * * * *

Original text: jayākhyasaṃhitā · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc