Language

ENहिગુ
Scripture Library

Jayakhya Samhita · Chapter 18

18.1

paṭalaḥ - 18
athābhiṣekākyānaṃ nāmāṣṭādaśaḥ paṭalaḥ/
śrībhagavān ---
[abhiṣeke'dhikāraḥ] 18-1,2
athābhiṣecayecchiṣyaṃ sarvalakṣaṇasaṃyutam/
sukhāntaṃ spaṣṭamanasaṃ saṃyataṃ devapūjakam

18.2

gurubhaktaṃ jitākṣaṃ ca pūrvoktasamayasthitam/
evaṃvidhasya satataṃ kartavyamabhiṣecanam

18.3

[abhiṣekturācāryasya brāhmaṇajātīyasya sarveṣāmabhiṣekavidhāne'dhikāraḥ] 18-3
ācāryassarvavarṇānāmāśramāṇāṃ tathaiva ca/
tathā sāmayikādīnāṃ trayāṇāṃ ca viśeṣataḥ

18.4

prabhutvenābhiṣektavyamadhikārārthameva ca/
tenāpi sarvajantūnāṃ kāryo nityamanugrahaḥ

18.5

parituṣṭena satataṃ dātavyamabhiṣecanam/
brāhmaṇaḥ pañcakālajñaḥ kuryātsarveṣvanugraham

18.6

[brāhmaṇādyabhāve kṣatriyādīnāṃ svasvāvaravarṇānāṃ śiṣyāṇāmanugrahābhiṣekakaraṇe'dhikāraḥ] 18-4
tadabhāvāddvijaśreṣṭha śāntātmā bhagavanmayaḥ/
bhāvitātmā ca sarvajñaḥ śāstrajñaḥ satkriyāparaḥ

18.7

siddhitrayasamāyukta ācāryatve'bhiṣecitaḥ/
kṣatraviṭ‌śūdrajātīnāṃ kṣatriyonugrahakṣamaḥ

18.8

kṣatriyasyāpi ca gurora bhāvādīdṛśo yadi/
vaiśyaḥsyāttena vai kāryo dvayornityamanugrahaḥ

18.9

su(sa?)jātīyena śūdreṇa tādṛśena mahādhiyā/
anugrahābhiṣekau ca kāryau śūdrasya sarvadā

18.10

[uttamavarṇasyāviduṣa upāyena saṃbodhaprāpaṇam] 18-5
upāyena bhayāllobhātsarvairmūrkho dvijottamaḥ/
sanmārge viniyoktavyaḥ śāstreṇa kriyayā tathā

18.11

yāvatsaṃbodhamāpnoti svātmanā śubhalakṣaṇam/
[prāptasaṃbodhasya tasya vinā'nugrahabuddhyā sakalakriyādhānapūrvakaṃ kālena kṛtakṛtyatāpādanam] 18-6
pūrvoktena vidhānena iṣṭvā yāgena cācyutam

18.12

vidhinā'gnau ca santarpya snāpayitvā dvijottama/
vinā'nugrahabudhyā vai tasya kāryā kriyā'khilā

18.13

mantreṇārcāpayedviṣṇumarthito hyupaveśitam/
kṛtakṛtyo yadā sa syātkramātkālāntareṇa ca

18.14

ācāreṇa tathā nītyā śāstreṇa kṛpayā tathā/
[sajatīyasyāpi guroralābhena svasya svenaivānugrahābhiṣekayoḥ kartavyatā] 18-7
tathā śāstroktavidhinā svayamiṣṭvā jagadguruṇ

18.15

hutvā śāstroktavidhinā arcayitvā'cyutaṃ prabhum/
anugrahābhiṣekau ca svayamātmani kalpayet

18.16

svajātīyagurorvipra abhāvādidamācaret/
anukalpaṃ dvijādyaiśca ātmasaṃskārasiddhaye

18.17

[sati gurau svenaiva kartavyatāyāḥ pratiṣedhaḥ] 18-8
gurau varṇottrame vipta vidyamāne śrute'pi vā/
svadeśato'pi vā'nyattra nedaṃ kāryaṃ śubhārthinā

18.18

svadeśato'pi yaḥ kuryādyatra yatra viparyayam/
tasyeha putranāśaḥ syāttasmācchāstroktamācaret

18.19

[uttamavarṇasya dīkṣādividhāne'varavarṇasyānadhikāraḥ] 18-9
kṣatraviṭ‌śūdrajātīyaḥ prātilomyānna dīkṣayet/
tritatvaviddvijātīyo dīkṣayedanulomataḥ

18.20

[samayajñābhiṣekavidhānaprakāraḥ] 18-10
mūlamantropajaptena tadvyāptivibhavaṃ vinā/
samayajñasya saṃpādyaṃ guruṇācābhiṣecanam

18.21

[putrakasyābhiṣekavidhānaprakāraḥ] 18-11
mantroccāraṇamātreṇa dhyānasaṃvittivarjitam/
dhyātvā'tha tattvaniśrerṇī navadhā bījasaṃsthitām

18.22

ekonādhiṣṭhitāṃ sravāṃ mūlena sakalātmanā/
tāṃ tu saṃpūjya saṃsmṛtya sṛṣṭidharmakrameṇa tu

18.23

manasā tu muniśreṣṭha puṣpairvā vividhaiḥ śubhaiḥ/
tato'bhiṣeko dātavyastattvākhyaḥ putrakasya ca

18.24

[sādhakābhiṣekaprakāraḥ] 18-12
sādhakasyāpi vakṣyāmi abhiṣekavidhiṃ kramāt/
dhyātvā'tha tattvaniśreṇīṃ saṃhāraṃ sṛṣṭiyogataḥ

18.25

navadhā trividhenaiva bhinnāṃ sūkṣmādinā tvatha/
mantraśreṇīṃ ca navadhā kramānnyasya puroditām

18.26

tatraiva sṛṣṭiṃ yogena sakalaṃ niṣkalaṃ dvidhā/
pūjayitvā vidhānena kalaśeṣu pṛthak pṛthak

18.27

prāgvatsaṃsmṛtya saṃsmṛtya sādhakatvena putrakam/
tattvābhiṣecanaṃ dadyācchubhaṃ siddhikaraṃ mahat

18.28

tatvamantrāvadhiryāvatsādhakasyābhiṣecanam/
[ācāryābhiṣecanam] 18-13
datvaivaṃ mantrasiddhasya gurutvena tato dvija

18.29

tasyaiva yādṛśaṃ dadyādabhiṣekaṃ hitaṃ śṛṇu/
īśvarādacalāntācca sādhibhūtādhidaivatām

18.30

tattvamālāṃ smaretsarvāṃ sṛṣṭinyāyena vai purā/
tatra vinyasya vitatāṃ mantraśreṇīṃ puroditām

18.31

trividhena prakāreṇa saptārṇādyāvadaṅkuśam/
prapūjya vidhinā paścātsaṃhārākhyakrameṇa tu

18.32

parijapyaṃ dvijaśreṣṭha yāvadvāṇī nivartate/
svabhāvastho guruḥ sākṣātpareṇānekabhedinā

18.33

tato'bhiṣeko dātavyo manasā vibhavena ca/
paratatvāvadhiṃ dhyātvā deśikañcābhiṣecayet

18.34

[samayajñādīnāṃ caturṇāmabhiṣeke bhāvanīyaḥ parvabhedaḥ] 18-14
senāpatikrameṇaiva samayajñasya sarvadā/
mahāmantritvavidhinā putrakasyābhiṣecanam

18.35

yuvarājavidhānena dātavyaḥ sādhakasya ca/
rājopacāravidhinā abhiṣeko guroḥ smṛtaḥ

18.36

[ācāryābhiṣekaprayogaḥ] 18-15
dīkṣāmaṇḍalavedyāṃ tu sitena rajasā gurum/
svastikaṃ maṇḍalaṃ kṛtvā tanmadhye maṇḍalaṃ śubham

18.37

dvihastaṃ śāśvataṃ padmaṃ yajñavṛkṣodbhavaṃ tu vā/
sukṛtaṃ cā'tha suślakṣṇaṃ sarvatrāṣṭāṅgulocchritam

18.38

mṛgacarma tu tatpṛṣṭhe sitaṃ vastraṃ tadūrdhvataḥ/
vitānenordhvatācchena (?) sapuṣpeṇa sitena ca

18.39

pūrṇapātrānvitaṃ tatra dikṣu pūrṇaghaṭādikam/
dadyāddīpāṣṭakaṃ tatra lājādīn paritaḥ kṣipet

18.40

saṃsthāpya pīṭhanikaṭe bhramaddakṣiṇataḥ kramāt/
candanaṃ sitamarghyaṃ ca dūrvā jātiphalāni ca

18.41

tāṃbūlavyañjanaṃ daṇḍaṃ vicitre cāpyupānahau/
śaṅkhacakragadāpadmaśubhamudrācatuṣṭayam

18.42

vāsasī upavītaṃ ca kauśeyaṃ ca pavitrakam/
ghaṭikāṃ karaṇīṃ sūtramarghyapātraṃ kamaṇḍalum

18.43

gairikaṃ mukhavāsāṃsi sitamṛdgomayaṃ tathā/
kṛṣṇasāraruroścarma dantadhāvanameva ca

18.44

tataḥ sarvādhikārārthaṃ saṃhitāpustakādi ca/
īśadiṅbhaṇḍalasyātha sthalīṃ kṛtvā tathāvidhām

18.45

śobhitāṃ ca vitānādyaistatra mantreśvarastataḥ/
ādau tu kalaśe pūjyastato maṇḍalamadhyagaḥ

18.46

vahnimadhye tataḥ pūjyaḥ śiṣyadehe punaḥ punaḥ/
ātmasthaṃ ca purā devaṃ saṃpūjya tadanantaram

18.47

ānīya kalaśandivyān pūrvalakṣaṇalakṣitān/
sarvaratnaiśca saṃpūrṇānkadalīphalaśobhitān

18.48

tīrthodakena saṃpūrṇān prāguktaracanānvitān/
pradakṣiṇena vinyasya prāgādau maṇḍalādbahiḥ

18.49

svatattvasaṃkhyayā''cārye
[ācāryābhiṣekāt sādhakādyabhiṣeke kalaśasaṃkhyāyāṃ bhedaḥ]
sādhake putrake'tha ca/
ekaṃ vai samayajñasya drave karma(vyamekaṃ)vinikṣipet

18.50

evaṃvidhāṃstu(strīn)kalaśānsatyādyaiśca pratiṣṭhitān/
purā kṛtvā vidhānena prāguktena krameṇa tu

18.51

mantraiḥ saṃjapya saṃpūjya saṃcitya ca yathākramam/
prāgādiṣvatha sarveṣu gandhapuṣpādibhiḥ kramāt

18.52

pūrvoditena vidhinā iṣṭvā mantrośvaraṃ vibhum/
prajāpayettataḥ śiṣyaṃ svātmīyena krameṇa tu

18.53

caruṇā ca tataḥpūjyamādhārādikrameṇa tu/
vedimadhyagataṃ caiva abhiṣekāsanaṃ śubham

18.54

mantrapīṭhatvamāpannaṃ lājaprakaraśobhitam/
tasyopari sthitaṃ kṛtvā śiṣyaṃ mantraśarīriṇam

18.55

gatvā'tha maṇḍalāgraṃ tu vijñāpyaḥ parameśvaraḥ/
tvacchāsanaprapannānāmadhikāraṃ karomyaham

18.56

śiṣyamātmasamaṃ bhaktamahaṃ yāsyāmi te layam/
labdhānujñastato vipra pūrvadiksaṃsthitaśca yaḥ

18.57

kalaśaṃ pūjayitvā taṃ svamantreṇa svamudrayā/
sahasraparijaptena samyagaṣṭādhikena ca

18.58

śatajaptena daśabhiḥ sakṛtgurvāditaḥ kramāt/
dhvātvā cāmṛtasaṃpūrṇaṃ mantraṃ ratnojjvalaṃ prabhum

18.59

tasya mūrdhni śubhaṃ datvā kalaśaṃ mantrapūjitam/
tataḥ krameṇa kalaśaiḥ sakalairabhiṣecayet

18.60

paṭhadbhirmāṅgalīyāni ṛk‌sāmāni yajūṃṣi ca/
maṅgalairdīyamānaistu tantrīvādyasamanvitaiḥ

18.61

śaṅkhaśabdaiḥ sapaṭahairjayaśabdasamanvitaiḥ/
anena vidhinā kuryādācāryasyābhiṣecanam

18.62

mantropakaraṇaṃ sarvaṃ tasya saṃpratipādya ca/
hastadvayaṃ ca vaktavyaṃ praṇamyā(tyā?)saṃsthitasya ca

18.63

sahasrakiraṇābhaṃ tu sūryabījena cācyutam/
smareddakṣiṇahastasthaṃ padme cānantapallave

18.64

kalādvādaśasaṃyukte akārādyairadāruṇaiḥ (?)/
dravyaśuddhividāhārthaṃ dravyotpattau tataḥ smaret

18.65

sitaṃ sahasrapatrāḍhyaṃ kalāṣoḍaśakesaram/
somabījena tanmadhye smarennārāyaṇaṃ prabhum

18.66

sravantamamṛtaṃ divyaṃ dravyotpādanakarmaṇi/
bhautaṃ tānmātrikaṃ māntraṃ vigrahaṃ cāsya darśayet

18.67

vijñānapadavīṃ sarvāṃ svānubhūtāmanekaśaḥ/
sthāvalakṣakrameṇaiva vaktvayā vividhāśca vai

18.68

vyākhyātāḥ pustake yāśca vijñānagatayaḥ śubhāḥ/
taccittaṃ hi kramāttāsāmanusandhāya vai guruḥ

18.69

ācāryasamayān paścādūrdhvasthāñchrāvayecchubhān/
[ācāryapadāsādhāraṇā viśeṣasamayāḥ] 18-16
saṃsārabhayabhītānāṃ bhaktānāṃ parameśvare

18.70

śāstrakrameṇa vidhivadidaṃ śāstraṃ prakāśayet/
gacchaṃstiṣṭansvapan jāgradbhagavantaṃ smaretsadā

18.71

puṇḍarīkasya madhyasthaṃ dravyairdānasamudbhavaiḥ/
māntrabhāvādyajedviṣṇuṃ deśe taskarasaṃkaṭe

18.72

nābhimānācca vai bāhyā kriyā tyājyā kadācana/
cāturmāsyaṃ ca niyamamavatiṣṭhedavaśyataḥ

18.73

upabhuktaṃ pareṇaiva viśeṣāddīkṣitena tu/
chatropānahavastrādyaṃ nopayuñjīta jātu vai

18.74

asaṃpattāvathāpatsu na doṣaṃ kṣālite sati/
svagurordīkṣitānāṃ ca ācāryāṇāṃ sadaiva hi

18.75

upabhuktaṃ na doṣaḥ syātsvadattādāhṛtāttu vā/
bhagavadbhaktiniṣṇātāstaccittāstatparāyaṇāḥ

18.76

karmaṇā manasā vācā saṃmānyāśca sadaiva hi/
bhartavyāścaiva pūjyāśca vāgdānairmadhuraiḥ sadā

18.77

jātidharmamanujjhitvā tathāca svaguroḥ kramam/
svaśāstravihitaṃ cāpi jñānaṃ śikṣedaśikṣitam

18.78

ekataḥ samayāḥ sarve niyamāścaiva sarvaśaḥ/
ekato bhagavānviṣṇurgurustadbhāvino narāḥ

18.79

jñātvā jīrṇamasāraṃ ca idaṃ putra kalevaram/
svādhikāraṃ samāropya yogyasyāṭanamācaret

18.80

daṇḍī kaṣāyavāsāśca namo nārāyaṇāya vai/
bruvanpraṇavapūrvaṃ ca tyaktvā sarvaparicchadam

18.81

kṣetrāyatanatīrthānāmante brahmaṇi yojayet/
ātmatatvaṃ śarīraṃ ca agnau vā khecarādiṣu

18.82

tattvasanyāsayogena yena syācchāntirācyuti/
ityuktvā dakṣiṇe haste svayaṃ sañcintya vai guruḥ

18.83

mantrātmānaṃ paraṃ viṣṇuṃ paraṃ sakalaniṣkalam/
saṃpūjya gandhapuṣpādyairdadyāttasya ca mastake

18.84

[śiṣyeṇa guroḥ pādodakaprāśanakartavyatā] 18-17
nyasyāsanaṃ tataḥ śiṣyaḥ pādayornikṣipecchiraḥ/
prakṣālya salilenātha guroścaraṇapaṅkajam

18.85

tenātmānaṃ tu saṃsicya pipedañjalinā tataḥ/
pūrvavatpūjayedbhaktyā ātmanā'tha dhanena ca

18.86

anena vidhinā kuryādācāryasyābhiṣecanam/
[sādhakābhiṣekātideśaḥ]
evameva vidhānena sādhakaṃ cābhiṣecayet

Original text: jayākhyasaṃhitā · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc