Jātakamālā · Verses 12-31

yo bibhran dayitājanena racitāṃ kaṇṭheguṇāṃ komalāṃ
khedaṃ nāgavaraḥ sukhocitamayāṃ [?] bheje kriyāṃ cāyatām [?] |
rajjvā karkaśapāśayā paśur iva grīvopabaddho bhṛśaṃ
tenākāraṇadāruṇena ripuṇā so 'bhūn nirāstho vaśī

yaṃ pratyagra ta mālacandanarasapraśleṣaśītaiḥ karair
grīṣme prāṇasamāḥ saratnavalayair nāgottamaṃ paspṛśuḥ |
pādenābhihataḥ khalena paṭunā sa kṣāntiguptavrato
lebhe saṃtatavartinīṃ ghanarasāṃ maitrīṃ tadālambanām

daṃṣṭrā bisāṅkurasitā vinigūḍhamūlās tasyoccakhāna sa yadā bhujageśvarasya |
śalyāpahāriṇi tadā bhiṣajīva tasmin vipre cakāra sa parām upakārisaṃjñām

ārtīyate sma sahajāny api yāni citra ṃ sādhuḥ śiromaṇimayāni vibhūṣaṇāni |
teṣūddhṛteṣu sa kṛtārthatayā pramodaṃ nikṣiptabhāra iva bhogapatir jagāma

śvāsānilaiḥ sphuṭaviṣāgnikarākarālair ucchoṣayet samakarān api yaḥ samudrān |
kṣāntiṃ priyām iva sakhīm upaguhya tasthau svasthas tam eva ca ripuṃ karuṇāyamānaḥ

syād bhasmasāc chikharakoṭivipāṭitābhraḥ śailo 'pi dṛṣṭiviṣayaṃ samupetya yasya |
pāpātmanā kumudanālam ivoragendro nāsau cukopa mṛ dito 'pi parānurakṣī

tīvraprakāram upakāram ivāvikāraḥ sehe kṛpāparigataḥ sa yathā yathāryaḥ |
krauryāvalepaparuṣaḥ sa tathā tathā taṃ cikleśa pannagavaraṃ vividhair upāyaiḥ

karuṇādravam eva durjanaḥ sutarāṃ satpuruṣaṃ prabādhate |
mṛdam eva bhinatti kaṇṭakaḥ kaṭhine kuṇṭhaka eva jāyate

sa pīḍyamānaḥ puruṣeṇa tena bhujaṅgarājo vigatavyathena |
tam eva rakṣan guṇapakṣasākṣī mumoca na śvāsaviṣaṃ viṣādī

yathā yathā pīḍayati sma nāma tam āryakarmāṇam asāv anāryaḥ |
tathā tathāsau tadapāyaśaṅkī na cakṣur unmīlayituṃ viṣehe

parāpakārapratipattimārutā durācarās tasya viśuddhakarmaṇaḥ |
kṣamāśilādhāraparigrahasthiraṃ na kampayanti sma mano manasvinaḥ

ambhojareṇukaṇikā iva saṃpratīcchan nāgottamaḥ kṣitirajo 'rkakaropataptam |
netropaghātapaṭunā paṭunā vimuktaṃ tasmin babhūva sutarāṃ sa parānukampaḥ

yaḥ snāto jalayantramandiragato rājā jalaiḥ śītalair
nānāpuṣparajo'dhivāsaśucibhiś candraprabhānirmalaiḥ |
siktaḥ śleṣmalavair anāryamatinā durgandhibhis tena saḥ
prītyaivāpacakāra taṃ paribhavaṃ kṣāntyāmbhasevokṣitaḥ

evam anyathā cāsau brāhmaṇādhamas taṃ bodhisattvam parikliśya mahati karaṇḍe prakṣipya tena tena paribhraman vārāṇasīṃ nagarīm anuprāptaḥ || atha tasya bhujagapates tāṃ rūpasaṃpadam ālokya mahājanaḥ paramavismitamanās taṃ brāhmaṇaṃ mahatyā pūjayā pūjayām āsa ||
atha tasya mahātmanaḥ sumanānāmāntaḥpurāgracarā bhujagayoṣid atītāyām ucitāyāṃ tadāgamanavelāyāṃ taṃ bhogipatim apaśyantī jānānā tasya prakṛtibhadratām anāryakarmārāmatāṃ ca mānuṣahṛdayānāṃ tadatyayāśaṅkinī tīvraśokāyāsavyathitahṛdayā tat tad vikalpya satvaraṃ ruroda ||
tamasā nirantaravisāriṇaiva me parivaryate nayanagocaraṃ balāt |
anirūpitātyayavikalpakātaraṃ dravatīva mānasam idaṃ priyaṃ vinā

sphuṭamallikāvanavilāsalāsakā jalayantramandiranirodhaśītalāḥ |
sutarāṃ dahanti mama calamārutā dayitapravāsaparitāpinīṃ tanum

pratibhāty apūrvam iva sarvam adya me na ca vedmi kāham iti tena varjitā |
vyasane sa eva śaraṇaṃ mama priyo virahe tu tasya maraṇaṃ parāyaṇam

maṇivedikākiraṇapāṭalormayo gṛhadīrghikā na ramayanti me manaḥ |
priyavipravāsaparitāpaviplutaṃ sphuṭapadmakośamakarandavāsitāḥ

diśatūttamāni jagaduttamadyutir mama maṅgalāni bhagavān sa eva tu |
na bhavāntare 'pi viraho yathā bhaved dayitena tena niravadyakarmaṇā

virahānubandhavirasāḥ samāgamā jagato 'raparvapariṇāminī sthitiḥ |
iti yaj jagāda manaso 'tivallabhaḥ samupasthitaṃ tad idam adya vaiśasam

vikasatsphuliṅgam anilākulārciṣaṃ dahanaṃ viśāmi bahuduḥkhabhāginī |
tanum utsṛjāmi śikharād girer imām avaśiṣyate kim aparaṃ mamāyuṣaḥ