Jātakamālā · Verses 107-11
nyāyoparodhi paripeśalavarṇaśobham akṣūṇakālamadhuraṃ svaparopakāri |
vākyaṃ suhṛjjanamukhoccaritaṃ kathaṃ na syād apratigrahavipātitakāntiśobhaṃ
amlāyamānakaruṇārasaśībharāṇi svāntāny anākulapadakramayogikāni |
vākyāni sajjanamukhāmburuhacyutāni pradveṣarūkṣam api mānasam ākṣipanti
nīceṣv api praṇatinamraśirodharāṇāṃ krūrāśayeṣv api kṛpāmṛdumānasānāṃ |
ādyantamadhyamadhurāṇi jinātmajānāṃ vākyāni ko bhuve vimānayituṃ samarthaḥ
tān abhyarthya sa pārthivo bhagavataḥ pratyekabuddhān atha
prītyutkarṣaparamparām anubhavan kām apy anāyāsinīṃ |
āvāsaṃ svam upohya saugatabhavās te 'pi kṣaṇenāyayuḥ
svarddhyaivāpratighaṃ vigāhya vighanaṃ khaṃ rājahaṃsā iva
sa bhūpatiḥ ṣaṣṭisahasrasaṃkhyā guhā viviktā jalayaṃtraśītāḥ |
saṃskārya tebhyaḥ pradadau prasannaḥ pratyekaśo dagdhapunarbhavebhyaḥ
śaratsahasrāṇi saṣaṣṭir eva cakāra teṣāṃ vigatajvarāṇāṃ |
pūjāṃ parāṃ dṛṣṭaparāyaṇānāṃ saṃcāriṇām puṇyavanaspatīnāṃ
taṃ bodhau sa pariṇamayya puṇyarāśiṃ saṃtyajya prakṛtivināśinaṃ svadehaṃ |
trailokyaprathitaparākramaprabhāvo māndhātā kila vasudhādhipo babhūva
saṃkalpānuvidhāyinyas tasyābhūvan vibhūtayaḥ |
sarvalokātiśāyinyo nirupāyāsapeśalāḥ
puṇyāny evam asau cakāra bhagavān yasmāj jagadbhūtaye
tyaktvā rājyavibhūtivistarasukhāny amlāyamānodyamaḥ |
tasmāt tatra manaḥ prasādya bhagavaty āścaryaratnākare
pātavyaṃ sva pa ropakāramadhuraṃ tasyaiva vākyāmṛtaṃ
iti śrīmeghajātakaṃ catvāriṃśattamaṃ || ||
9. Nāga
sahasraśo 'pi saṃtyaktum utsahante svajīvitam |
sādhavaḥ sādhumaryādāṃ na muhūrtam api kṣamāḥ
tad yathānuśrūyate|
bodhisattvabhūtaḥ kilāhaṃ bhagavān aparimlāyamānakaruṇāsaumyadarśano nāgarājo babhūva |
krodhena tasya saha śāśvatasaṃvirodhaḥ krodhottara ṃ nigaditaṃ samupāgatasya |
icchānukūlamadhurā pratisandhilīlā sādhoḥ suyonividhuraiva babhūva tasya
saṃprāptakarmavaśitātiśayasya yasya lokā hṛdīva nivasanti kṛpāviśāle |
roṣas tataḥ katham uderati śuddhasattvāt padmākarād vikasitād iva citrabhānuḥ
kuvalayadalamālākomalaṃ bhogacakraṃ svamaṇikiraṇajālaśrīkarālaṃ sa bibhrat |
ghanasamaya ivāsīl locanānandabandhuḥ suravarapaticāpodbhāsito vāmbugarbhaḥ
atha sa mahāsattvaḥ krodhabahulatāṃ nāgayoner avetya tatpratipakṣakṣamākathām udbhāvayām āsa svaparṣadi ||
na hemamālā maṇidīptiśībharāḥ srajo na citrā makarandapiñjarāḥ |
tathābhyalaṃkartum alaṃ śarīriṇāṃ yathā kṣamā sarvaguṇaikaratnakā
manojñarūpā api nāma roṣiṇo viṣāda ya nty eva manāṃsi dehinām |
vimuktakośā iva puṣpapādapāḥ svamūlasaṃsarpibhujaṅgakaṅkaṇāḥ
asaṃstutānām api nāma sūratā bhavanti viśrambhaviśeṣabhājanam |
iti kṣamāṃ ko na bhajeta buddhimān aśeṣalokāśrayasaṃgrahakṣamām
imām avasthāṃ gamitā vidāhināmunā vayaṃ roṣamayena pāpmanā |
nivṛttavairān api yad viśaṅkate mahājano 'smān animittakāhataḥ
evam anyathā ca svayūthyān saṃjñāpayām āsa || api ca ||
dṛṣṭīviṣānalamucāṃ svamaṇiprabhādbhiḥ pātālarandhragahanāntavisarpiṇībhiḥ |
tesāṃ sa pannagavaraḥ śamayāṃ babhūva vāgambubhiś ca hṛdayāni bhujaṅgamānām
sa ca mahā tmā janmāntarābhyastapraśamarativihārasādhanaḥ sarvalokottarotkṛṣṭair tair api viṣayair anākalitamānaso viḍa mba nām iva tām aiśvaryalakṣmīm abhi manya mānaḥ pravivekasukhavihāroparodhinaṃ cādhipatyapariśramam āryanyāyamārgakaṇṭakasthānīyāṃś ca snigdhajanasamāgamān prakṛtidhīramānasaḥ san gṛhe 'py araṇyasaṃjñābhāvanāsamarthaḥ saśaṅko gārhasthadoṣam evodbhāvayan svabhavanād abhyudgamya vivikteṣv araṇyāyataneṣu poṣadhaniyamālaṃkṛtaśarīraḥ kālam atināmayām āsa ||
tyaktvā gehaṃ vibhavakalilaṃ ye vivikte vasanti
prāyas teṣu praśamavimukho vismayaṃ yāti lokaḥ |
citraṃ manye kṣaṇam api gṛhe yad ramante vidagdhā
nānātaṅkapracayagahane bodhisattvapratijñāḥ
atha kadā cit sa mahātmā pratyaraṇyaniviṣṭataruṇatarumaṇḍalaikadeśāvasthito bhujagaviṣopaghātayogyavidyādhareṇa brāhmaṇenopalakṣitaḥ | sa tasya tena niyamaviśeṣaramaṇīyenāśvāsadena tejasvibhāvena vismitamanā nāsmāt pratyavāyo 'stīti niścitya svajīvikopāyaṃ ca tadgrahaṇasāhasam avetya taṃ bhujagapatiṃ viśrambhamukulitaphaṇacakram āsīnaṃ sahasā mahatā daṇḍena śirasy abhijaghāna taptapāṃsupūgaiś cāsya nayanāni pūrayām āsa mahatyā cainaṃ vararajjvā gāḍhaṃ grīvāyām āmardayāṃ babhūva mūlāgadasaṃmiśreṇa cainaṃ śleṣmaṇā vadanavivareṣu saṃsiktavān vivṛtya cāsya vadanapuṭam ayaḥsaṃdaṃśena daṃṣṭrāḥ samudājahāra || lobhaparyākulamānasaś cāsya tīkṣṇena śastreṇa ghanakośopagūḍhamūlāṃ cūḍāmaṇim utpāṭayāṃ cakre pratinakulacalavalayarāśikomale cāsya bhogakuṇḍale bimbopadhāna iva niṣadya viśaśrāma ||
yaḥ kelīkalaheṣv api praṇayinīkarṇotpalātāḍito
lajjāmantharakomalālasaphaṇacchattro yayau saṃbhramam |
mene so 'vikṛtāśayaḥ phaṇivaro daṇḍaprahārān kharān
kṣāntyabhyāsavaśāt samīraṇacalattūlāṃśupātopamān
Original text: Jātakamālā · Edition: Ajātaśatrvavadāna = GoAś: edition by Michael Hahn. "Ajātaśatrvavadāna: A Gopadatta Story from Tibet", K.P. Jayaswal Commemoration Volume, Patna 1981, pp. 242-276. [von Hahn nach der Publ. von 1981 noch verbessert]; Bhavalubdhaka = GoBhl: edition by Ratna Handurukande. Five Buddhist Legends in the Campū Style - From a collection named Avadānasārasamuccaya. Bonn 1984 (Indica et Tibetica, 4); Kapīśva · Data entry Michael Hahn · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0