જાતકમાલા · શ્લોક 12-31

યો બિભ્રન્ દયિતાજનેન રચિતાં કણ્ઠેગુણાં કોમલાં
ખેદં નાગવરઃ સુખોચિતમયાં [?] ભેજે ક્રિયાં ચાયતામ્ [?] ।
રજ્જ્વા કર્કશપાશયા પશુર્ ઇવ ગ્રીવોપબદ્ધો ભૃશં
તેનાકારણદારુણેન રિપુણા સો ઽભૂન્ નિરાસ્થો વશી

યં પ્રત્યગ્ર ત માલચન્દનરસપ્રશ્લેષશીતૈઃ કરૈર્
ગ્રીષ્મે પ્રાણસમાઃ સરત્નવલયૈર્ નાગોત્તમં પસ્પૃશુઃ ।
પાદેનાભિહતઃ ખલેન પટુના સ ક્ષાન્તિગુપ્તવ્રતો
લેભે સંતતવર્તિનીં ઘનરસાં મૈત્રીં તદાલમ્બનામ્

દંષ્ટ્રા બિસાઙ્કુરસિતા વિનિગૂઢમૂલાસ્ તસ્યોચ્ચખાન સ યદા ભુજગેશ્વરસ્ય ।
શલ્યાપહારિણિ તદા ભિષજીવ તસ્મિન્ વિપ્રે ચકાર સ પરામ્ ઉપકારિસંજ્ઞામ્

આર્તીયતે સ્મ સહજાન્ય્ અપિ યાનિ ચિત્ર ં સાધુઃ શિરોમણિમયાનિ વિભૂષણાનિ ।
તેષૂદ્ધૃતેષુ સ કૃતાર્થતયા પ્રમોદં નિક્ષિપ્તભાર ઇવ ભોગપતિર્ જગામ

શ્વાસાનિલૈઃ સ્ફુટવિષાગ્નિકરાકરાલૈર્ ઉચ્છોષયેત્ સમકરાન્ અપિ યઃ સમુદ્રાન્ ।
ક્ષાન્તિં પ્રિયામ્ ઇવ સખીમ્ ઉપગુહ્ય તસ્થૌ સ્વસ્થસ્ તમ્ એવ ચ રિપું કરુણાયમાનઃ

સ્યાદ્ ભસ્મસાચ્ છિખરકોટિવિપાટિતાભ્રઃ શૈલો ઽપિ દૃષ્ટિવિષયં સમુપેત્ય યસ્ય ।
પાપાત્મના કુમુદનાલમ્ ઇવોરગેન્દ્રો નાસૌ ચુકોપ મૃ દિતો ઽપિ પરાનુરક્ષી

તીવ્રપ્રકારમ્ ઉપકારમ્ ઇવાવિકારઃ સેહે કૃપાપરિગતઃ સ યથા યથાર્યઃ ।
ક્રૌર્યાવલેપપરુષઃ સ તથા તથા તં ચિક્લેશ પન્નગવરં વિવિધૈર્ ઉપાયૈઃ

કરુણાદ્રવમ્ એવ દુર્જનઃ સુતરાં સત્પુરુષં પ્રબાધતે ।
મૃદમ્ એવ ભિનત્તિ કણ્ટકઃ કઠિને કુણ્ઠક એવ જાયતે

સ પીડ્યમાનઃ પુરુષેણ તેન ભુજઙ્ગરાજો વિગતવ્યથેન ।
તમ્ એવ રક્ષન્ ગુણપક્ષસાક્ષી મુમોચ ન શ્વાસવિષં વિષાદી

યથા યથા પીડયતિ સ્મ નામ તમ્ આર્યકર્માણમ્ અસાવ્ અનાર્યઃ ।
તથા તથાસૌ તદપાયશઙ્કી ન ચક્ષુર્ ઉન્મીલયિતું વિષેહે

પરાપકારપ્રતિપત્તિમારુતા દુરાચરાસ્ તસ્ય વિશુદ્ધકર્મણઃ ।
ક્ષમાશિલાધારપરિગ્રહસ્થિરં ન કમ્પયન્તિ સ્મ મનો મનસ્વિનઃ

અમ્ભોજરેણુકણિકા ઇવ સંપ્રતીચ્છન્ નાગોત્તમઃ ક્ષિતિરજો ઽર્કકરોપતપ્તમ્ ।
નેત્રોપઘાતપટુના પટુના વિમુક્તં તસ્મિન્ બભૂવ સુતરાં સ પરાનુકમ્પઃ

યઃ સ્નાતો જલયન્ત્રમન્દિરગતો રાજા જલૈઃ શીતલૈર્
નાનાપુષ્પરજોઽધિવાસશુચિભિશ્ ચન્દ્રપ્રભાનિર્મલૈઃ ।
સિક્તઃ શ્લેષ્મલવૈર્ અનાર્યમતિના દુર્ગન્ધિભિસ્ તેન સઃ
પ્રીત્યૈવાપચકાર તં પરિભવં ક્ષાન્ત્યામ્ભસેવોક્ષિતઃ

એવમ્ અન્યથા ચાસૌ બ્રાહ્મણાધમસ્ તં બોધિસત્ત્વમ્ પરિક્લિશ્ય મહતિ કરણ્ડે પ્રક્ષિપ્ય તેન તેન પરિભ્રમન્ વારાણસીં નગરીમ્ અનુપ્રાપ્તઃ ॥ અથ તસ્ય ભુજગપતેસ્ તાં રૂપસંપદમ્ આલોક્ય મહાજનઃ પરમવિસ્મિતમનાસ્ તં બ્રાહ્મણં મહત્યા પૂજયા પૂજયામ્ આસ ॥
અથ તસ્ય મહાત્મનઃ સુમનાનામાન્તઃપુરાગ્રચરા ભુજગયોષિદ્ અતીતાયામ્ ઉચિતાયાં તદાગમનવેલાયાં તં ભોગિપતિમ્ અપશ્યન્તી જાનાના તસ્ય પ્રકૃતિભદ્રતામ્ અનાર્યકર્મારામતાં ચ માનુષહૃદયાનાં તદત્યયાશઙ્કિની તીવ્રશોકાયાસવ્યથિતહૃદયા તત્ તદ્ વિકલ્પ્ય સત્વરં રુરોદ ॥
તમસા નિરન્તરવિસારિણૈવ મે પરિવર્યતે નયનગોચરં બલાત્ ।
અનિરૂપિતાત્યયવિકલ્પકાતરં દ્રવતીવ માનસમ્ ઇદં પ્રિયં વિના

સ્ફુટમલ્લિકાવનવિલાસલાસકા જલયન્ત્રમન્દિરનિરોધશીતલાઃ ।
સુતરાં દહન્તિ મમ ચલમારુતા દયિતપ્રવાસપરિતાપિનીં તનુમ્

પ્રતિભાત્ય્ અપૂર્વમ્ ઇવ સર્વમ્ અદ્ય મે ન ચ વેદ્મિ કાહમ્ ઇતિ તેન વર્જિતા ।
વ્યસને સ એવ શરણં મમ પ્રિયો વિરહે તુ તસ્ય મરણં પરાયણમ્

મણિવેદિકાકિરણપાટલોર્મયો ગૃહદીર્ઘિકા ન રમયન્તિ મે મનઃ ।
પ્રિયવિપ્રવાસપરિતાપવિપ્લુતં સ્ફુટપદ્મકોશમકરન્દવાસિતાઃ

દિશતૂત્તમાનિ જગદુત્તમદ્યુતિર્ મમ મઙ્ગલાનિ ભગવાન્ સ એવ તુ ।
ન ભવાન્તરે ઽપિ વિરહો યથા ભવેદ્ દયિતેન તેન નિરવદ્યકર્મણા

વિરહાનુબન્ધવિરસાઃ સમાગમા જગતો ઽરપર્વપરિણામિની સ્થિતિઃ ।
ઇતિ યજ્ જગાદ મનસો ઽતિવલ્લભઃ સમુપસ્થિતં તદ્ ઇદમ્ અદ્ય વૈશસમ્

વિકસત્સ્ફુલિઙ્ગમ્ અનિલાકુલાર્ચિષં દહનં વિશામિ બહુદુઃખભાગિની ।
તનુમ્ ઉત્સૃજામિ શિખરાદ્ ગિરેર્ ઇમામ્ અવશિષ્યતે કિમ્ અપરં મમાયુષઃ