Jātakamālā · Verses 1-20

1. Ajātaśatru
mahānti pāpāny abhibhūya yasmād ajātaśatrur guṇavān babhūva |
upetya sadbhiḥ saha saṃprayogam ato niṣevyā guṇavanta eva

aho vibhūtir guṇavistarāṇāṃ guṇābdhikair yat saha saṃprayujya |
guṇair abhūtair viguṇo 'bhyupeti guṇaprasiddhiṃ guṇabhūṣaneṣu

abhūtasaṃbhāvanayā tayā tu hato 'py asau kālavaśena bhūpaḥ |
tuṣāradagdhadrumavad vasante guṇaprabhāvojjvalatām upaiti

svabhāvasaṃsiddhir iyaṃ tathā hi janasya sadvṛttiniratyayasya |
vijihmabhāveṣv api yat prayāti guṇaprasiddheḥ khalu hetubhāvam

bravīmy ato 'haṃ narake 'pi vāso varaṃ sphuradvahniśikhākarāle |
na caiva sanmitranirākṛtasya sureśvarāṇāṃ sukhasaṃpado 'pi

tadyathānuśrūyate
rājā kilājātaśatrur vanadviradavaropagrahanimittaṃ svanagarād abhiniḥsṛtya dadarśa mahāntaṃ kuñjaravaraṃ vanābhimukham abhidravantam | dṛṣṭvā ca punas tam eva hastinam anujagāma | sa ca dantī
smṛtvā sarāṃsi kamalotpalamaṇḍitāni kādambapakṣapavanoddhataśīkarāṇi |
udbhinnakomalakaserulatāvanāni vegān mahīdharavanābhimukho jagāma

utkaṇṭhitaḥ kisalayojjvalapādapānāṃ vaiḍūryanīlaharitodgataśādvalānām |
uddhūtaśīkarakaro dvirado vanānāṃ tūrṇaṃ yayau pavananunna ivāmbugarbhaḥ

atha sa mahīpatiḥ pavanapaṭujavātiśayaturagavarādhirūḍho dūrād apasṛtabalasahāyo na cireṇa khadirabadarabilveṅgudādikaṇṭakadrumavanagahanāṃ śaravaṇakāśakuśavaṃśajālajaṭiladuḥsaṃcārapradeśāṃ jīrṇaśīrṇavikṣiptāsthikaṅkālaśakaladhavalabhūmibhāgāṃ pratibhayagambhīraśvabhraprapātasthalasthāṇuvalmīkadurnirgamapraveśām aṭavīṃ prapede | sa ca gajādhipatis tasya rājño darśanam apajagāma |
rājāsau vihataparākramāvakāśo grīṣmoṣmaklamaśithilākulaprayatnaḥ |
bhūreṇuvyatikaradhūsarāgrakeśaḥ saṃmohaṃ samupajagāma sādhvasena

tasmin khaḍgaviṣāṇakoṭikaṣṇa – – ⏑ – – ⏑ –
siṃhavyāghravarāha – ⏑ mahiṣavyālāvakīrṇe vane |
ekākī sa nṛpo bhraman ravikarajvālāpratāpāturas
tṛṣṇārtaḥ padavīṃ dadarśa sahasā śailendrasaṃprāpikām

tāṃ ca muhūrtam anugacchan dadarśa dūrād eva nīlavipulasnigdhapalāśanicitaviṭapataruvaragahanam acalasānupradeśam | dṛṣṭvā + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + yanaḥ(?) provāca ||
asmin nūnaṃ pradeśe navanalinavanacchannatoyaṃ saro vā
dhārā śailodarād vā patati maṇidalasvacchaśobhā jalasya |
vṛkṣās tatsaṃnikarṣād upacitavipulaśyāmaśākhāpraśākhā
yenaite śailam etaṃ jagad iva sakalaṃ sajjanāḥ śobhayanti

dūratvād a ⏑ – ⏑ – ⏑ ⏑ ⏑ – '; – – ⏑ – – ⏑ –
– – – ⏑ ⏑ – ⏑ bhāraguravo jīmūtapuñjā iva |
ete vṛddhim upāgatāḥ khalu parām āsādya toyāśayaṃ
sanmitraṃ samupetya sādhava iva pradhvasyamānārayaḥ

tad ito gacchāmīti saṃpradhāryopetya ca taṃ pradeśaṃ samantato vilokayan dadarśānyatamasmin taruvaragahanavivare + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + kopahārābhidarśane vipulaśilātalābhoganiṣaṇṇakṛtāhāraprayojanam upaśamanibhṛtendriyapracārasaumyavapuṣaṃ śākyabhikṣuṃ dṛṣṭvā samāśvāsaprāptaḥ prahlādita iva viśrānta iva ca vājinam ekānte nibadhya sapraśrayamaḥdhuro + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + kta iva ca vikacakamalavanareṇupiñjarasurabhiśiśirasamīraṇena taṃ bhikṣum abravīt | bhadanta salilāśayapradeśam upadeṣṭum arhatīti | tena copadiṣṭam | atha sa rājā tam upadiṣṭaṃ salilāśayam upagamya vigatapipāsāklamapari + + + + + + + + + + + + + + + + + + + ||
– – ⏑ – ⏑ ⏑ ⏑ – ⏑ ⏑ – mayūkhaiḥ prasvedavārikaṇikārdralalāṭabhittiḥ |
pītvāpi vāri kamalotpalanālaśītaṃ tīvraklamāturamanā na dhṛtiṃ jagāma

atha sa bhikṣuḥ sāndrakaruṇāmṛtarasārdraśītalena cakṣuṣā taṃ rājānam abhisamīkṣyābravīt | klībasattvam iva vyā + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + pra vādo lokavṛttātivṛttaprabhāveṣv apy upalakṣyate | na khalu sukhocitāḥ paraduḥkhāni jānantīti | nanu bhadantāvaiṣi ||
dagdhāpi bhū ravikaraiḥ sphuṭadīptimadbhir dandahyate gataghṛṇena davānalena |
bhartuḥ pravāsavirahe vaniteva duḥkhais ta – ⏑ – ⏑ ⏑ ⏑ – ⏑ ⏑ – ⏑ – –

– – ⏑ – ⏑ ⏑ ⏑ – ⏑ ⏑ – ⏑ – – ḥ saṃtāpitā ravikaraiḥ sutarāṃ pracaṇḍaiḥ |
kalyāṇamitravikalās tu vicāraśūnyā rāgātmakā iva narāḥ pramadāvilāsaiḥ

gharmāturo bhayam anāgatam apradhārya cchāyāṃ samāśrayati bhogiphaṇasya bhekaḥ |
āpātamātrasukha – ⏑ ⏑ – ⏑ – – – – ⏑ – ⏑ ⏑ ⏑ – m iva rājalakṣmīm

saṃśuṣkasālatarukoṭarasaṃnilīno vyarthaṃ virauti pariśuṣkagalaḥ kapotaḥ |
ajñānagahvaraniruddha ivātmavādī bālaḥ punarbhavatṛṣāviṣamūrchitātmā

ete gajā ravikarotkaratāpiteṣu naiva sthaleṣu na jaleṣu dhṛtiṃ labhante |
grāmeṣu puṣpavikaceṣu ca kānaneṣu pāriplavālpamatayo yatayo yathaiva

ambv eva (?) palvalajalaṃ kṣayam abhyupaiti saṃśuṣkaśaivalarajo'ruṇapaṅkaleśam |
mandāgamasya sadasīva vijṛmbhamāṇaṃ vākkauśalaṃ svamatiśaktinirākṛtasya

ete khagā vanatarūn parivarjayanti saṃśīrṇaparṇanicayordhvaviśuṣkaśākhān |
vismṛtya pūrvaparibhogasukhāny anāryā veśyā viluptadhanasāram ivālpasattvam

dāvāgnibhasmaparuṣaiḥ pavanair udastam etad bhramaty avirataṃ taruparṇacakram |
utpīḍyamānam aniśaṃ niravagraheṇa saṃsāracakram iva karmasamīraṇena